Skip to main content

Full text of "Patrologiae cursus completus : seu bibliotheca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica, omnium SS. Patrum, doctorum scriptorumque ecclesiasticorum, sive latinorum, sive graecorum, qui ab aevo apostolico ad tempora Innocentii III (anno 1216) pro latinis et ad concilii Florentini tempora (ann. 1439) pro graecis floruerunt. Series graeca, in quo prodeunt patres, doctores scriptoresque ecclesiae graecae a S. Barnaba ad Bessarionem"

See other formats


Google 


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world’s books discoverable online. 

It has survived long enough for the Copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to Copyright or whose legal Copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge thafs often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book’s long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 


Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

-l· Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google’s system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

-I- Maintain attribution The Google “watermark” you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

-I- Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is stili in Copyright varies from country to country, and we can’t offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book’s appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
any where in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 


About Google Book Search 


Google’s mission is to organize the world’s information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world’ s books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 


at |http : / /books . google . com/ 




PATROLOGItE 

CURSUS COMPLETUS, 

SED 

nUOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, (KCONOMICA, 

fM SS. ΜΤΚΙΜ, DOCTOMM, SCRIPTOIIlQliE EGCLESUSTIGOMM, 

SIVB LATINORUM, SIVE GRAGORUII, 

QUI AB MVO APOSTOLICO AD MTATBM INNOCBNTll W {ASN. 1216) FAO LATINIS 
BT AD FMOTll TBMPOBA {ANN. 863) PHO GR^CIS FLORUBRUNT : 

RECUSIO CHRONOLOGICA 

mm QlliE EXSTITERE MONUMENTORUM GATHOLIGiE TRADITIONIS PER DUODEGIM PRIORA 

EGGLESliE SASGULA ET AMPLIUS, 

l«XTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, INTER SE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, 

, PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA ; 

I DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS, VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ; 

MN1I06 OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUiE TRIBUS NOVISSIMIS SiECULlS DEBENTUR ABSOLUTAS 

DETECTIS AUCTA ; 

BIRICIBUS PARTICULARIBUS ANALTTICI8, SINGULOS SIVE TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJUS MOMENTI 

6UBSEQUENTIBUS, DONATA ; 

UMTUUS IBTIA IPSUM TEITDM RITk DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM 
DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ; 

OPERIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM 
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ; 

NCGmS ET AMPLIUS INDICIBUS LOCUPLETATA ; SED PRiESERTIM ‘DUOBUS IMMENSIS ET GENERALIBUS , AI.TRRO 
KEICET REIUJM, QUO CONSULTO, QUIDQUID NON SOLUM TALIS TALISVB PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE 
rATBEM, ABSQUE ULLA EXCEPTIONE, IN QUODLIBET TIlEUA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPlCIATtlR ; 

ALTERO SCR1PTGRJ£ SAGRiE, ex quo lectori comperire sit obvium quinam patres et 

IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM SCRIPTURiS VERSUS, 

A PRIMO GENESEQS USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, C0UH«NTdT4 SINT, 
inm iCCDBATISSIMAf CiETERiSQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, 81 PERPENDANTUR CHARACTERUM tHTIDITAS, 

CitfrC QDAUTJkS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECU80RUM TUM VARIETAS 
RimEBUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIDIQUE IN TOTO PATROLOGliE DECURSU CONSTANTER 
BUMLIS, PRETII EXIGUITAS, PR^ERTIHQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA, 
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUHQUB HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM , 

PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET MSS. AD OMNES MTATES, 

LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM. 

SERIES GBiGGA, 

m QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SGRIPTORESQUK ECCLESliB QfUBCM 
A S. BARNABA AD PHOTiUH. 

ACCURANTE J,-P. MIGNE. 

Bibllotheciu Cleri aniveriM», 

SIVE 

CUmeOUM COMPLBTORDIi IN SINGULOS SCIENTIJS EGGLBSlASnCJI RAMOS RDITORR. 


ΙΑΤίΜϋΟΑ, A» INSTAR IPSIUS ECCLBSIM, IN DUAS PARTES DIVIDITUR, ALIA NEMPE LATINA, ALIA GRMCO-LATINa. 
UTIXa, jam penitus EXARATA, VIGINTI-QOINQUB ET DUCENTIS VOLUHINIBUb HOLE SUA STAT, AC QUINQUE- 
nSCm-aUlTUM et mille frangis venit. GRiECA DUPLICI EDITIONE TYPIS MANDATA EST. PRIOR CRMCUM 
ΤηΤΒΜ ONA COM VERSIONB LATINA LATERALI AMPLECTITUR , ET FORSAN CENTUM VOLUMINUM EXCEDET NU- 
Κβη. POSTERIOR AUTEM HANC VERSIONBM TANTUM EXHIBET, IDBOQUE INTRA QUINQUAGINTA CIRCITER VOLU- 
MX4 RETINEBITUR. UNUMQUODQUE VOLUMEN GRMCO-LATINUM OCTO , UNUMQUODQUE MERE LATINUM QUINQUE 
ruscis SOLUMMODO EMITUR : UTROBIQUE VERO, UT PRETII HUJUS BENEFICIO FRUATUR EMPTOR, COLLECTIONEM 
NYEGBAM SIVB GRiBCAM SIVB LATINAM COMPiRBT NBCESSB ERIT; SECUS ENIM CUJUSQCR VOLUMINIS AMPLITU· 
MBB MBCINMI BT DIPFICULTATBS VARIA PRETIA MQUABUNT. 


PATROLOGIM GRMCM TOMOS LXXX. 


THEODORETUS, GYRENSIS EPISCOPUS. 


^EXCUDEBATOR ET VENIT APUD J.-P. MIGNB EDITOREM, 

Q TU MCTA D'AMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETIAS PARISIORUM VULGO ΟΈΛΤΡΑΑ 
NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROOGE, NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINA. 


1860 









PATROLOGItE 

CURSUS COMPLETUS, 

8BO 

MBUOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, (KCONOMICA, 

IIVIM SS. nitlM. DOCTORIM, SOlirTORIlOll EGCimSTIGORlM, 

SIVB LATINORUM» SIVE GR£CORUM, 

QOi AB MVO APOSTOLICO AD ΛΤΑΤΕΒ INNOCBNTll ΙΠ (ANN. 1216) FAO LATINIS 
KT AD FHOTll TBUPOBA (ANN. 863) PRO GR^CIS FLORUERUNT : 

RECUSIO CHRONOLOGICA 

ailMUM QlliC EXSTITERE MONUMENTORUM GATIlOLIGiE TRADITIONIS PER DUODEGIM PRIORA 

EGGLESliE SiEGULA ET AMPLIUS, 

JIIATA EDITIONES ACCUnATISSlHAS, INTER SE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS HANU8CR1PT18 COLLATAS» 

PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA ; 

DISSERTAT10NISU8, COMMENTARIIS, VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA; 

OMNIMOS OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUiE TRIBUS NOVISSIMIS SiECULIS DEBENTUR ABSOLUTAS 

DETECTIS AUCTA ; 

UfDICIBDS PARTICULARIBUS ANALTTICIS, SINGULOS SIVE TOMOS SIVE AUCTORES ALICUIUS MOMENTI 

8UBSEQUENTIBU8, DONATA ; 

UrtTOLIS INTRA IPSUM ΤΒ1ΤΠΜ RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM 
DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATEBIAM SIGNIFICANTIBUS, ADOBNATA ; 

OPERIMUS CUM DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM 
ECCLESIASTICAM POLLENTIDUS, AMPLIFICATA ; 

tVCESmS ET AMPLIUS INDICIBUS LOCUPLETATA; SED PRiESERTIM 'DUOBUS IMMENSIS ET GENERALIBUS, ALTERO 
SCILICET RERUM, quo consulto, quidquid non SOLUM TALIS TALI8VE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE 
PATRUM, ARSQUE ULLA EXCEPTIONE, IN QUODLIBET TUEHA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATtlR ; 

ALTERO SClUPTURiE SAGRiE, ex quo lectori comperire sit obvium quinam patres et 

IN quibus operum SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM SCRIPTURiB VERSUS, 

A PRIMO GBNESEQ8 USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, C0MMENT^T4 SU». 

EDITIO ACCDRATISSIHAf CiETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR CHARACTERUM fHTIDITAS, 
CMAETiB QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS 
TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUB IN TOTO PATROLOGl^E DECURSU CONSTANTER 
R1MIL18, PRCm EXIGUITAS, PR^ERTIHQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METHODICA CT CHRONOLOGICA, 
REXCSNTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUB HACTENUS IliC ILLIC SPARSORUM , 

PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET MSS. AD OMNES .CTATE8, 

LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM. 

SERIES GRiEGA, 

m QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SORIPTORESQUE ECCLESliB GRiECit 
A S. BARNABA AD PHOTIUH. 

ACCURANTE J,-P. MIGNE, 

BlbllotliMse Cleri nislTerM, 

SIVE 

COBROITM COMPLETORUM IN SINGULOS 8CIENT1JS EGGLBSIASTIGJI RAMOS EDITORE. 


PATlOfjOGlA, AD INSTAR IPSIUS BCCLBSIiB, IN DUAS PARTES DIVIDITUR, ALIA NEMPE LATINA· ALIA GRMCO-LATINa. 
LATINA, JAM PENITUS EXARATA, VlGlNTI-QUINQUE ΒΤ DUCENTIS VOLUHINIBU!> HOLE SUA STAT, AC QUINQUE* 
ViCIlinHXNTUM ET MILLE FRANCIS VENIT. GRMCA DUPLICI EDITIONE TYPIS MANDATA EST. PRIOR GRMCUM 
TEXTUM UNA CUM VER8I0NB LATINA LATERALI AMPLECTITUR , ET FORSAN CENTUM VOLUMINUM EXCEDET NU- 
MERUM. POSTERIOR AUTEM HANC VERSIONBM TaNTUM EXHIBET , IDBOQUB INTBA QUINQUAGINTA CIRCITER VOLU- 
MINA RETINEBITUR. UNUMQUODQUE VOLUMEN GRMCO-LATINUM OCTO , UNUMQUODQUE HERE LATINUM QUINQUE 
nuiias solummodo emitur : UTROBIQUE vero, ut pretii hujus beneficio FRUATUR emptor, COLLECTIONEM 
UTBGEAM SIVB GRMCAM SIVB LATINAM COHPiRBT NBCBSSB ERIT; SECUS ENIM CUIUSQUE VOLUMINIS AMPLITU· 
RIIBM «BOIOII ΒΤ DIFFICULTATES VARIA PRETIA MQUABUNT. 


PATROLOGIM GRJECJE TOMOS LXXX. 


THEODORETUS, CYRENSIS EPISCOPUS. 


^EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, 

« TU DICTA D'AMBOISB, OLUI PROPE PORTAM LUTETIiE PARISIORUM VULGO ΒΈΝΤΕΛ 
NOMINATAM. SEU PETIT-MONTROVGE, NUNC VERO INTRA HtiENlA PARISINA. 


1860 



PATROLOGItE 

CURSUS COMPLETUS, 

SED 

BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, (KCONOMICA, 

ΜΚΠ1 SS. rATME DOGTORIM, SCMPTOIIIQI» EGCLESUSTIGORIM, 

SIVB LATINORCU» SIVE GRiECORUU, 

QUi AB MVO APOSTOLICO AD MTATEU INNOCKNTll UI {ΛΝΝ. 1216) FAO LATINIS 
KT AD FHOTll TBMPOBA {ANN. 863) PRO GRMCIS FLORUERUNT : 

RECUSIO CHRONOLOGICA 

aUMUM Q\)M EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLlGiE TRADITIONIS PER DUODECIM PRIORA 

ECCLESliE SiEGULA ET AMPLIUS, 

JORTA BDinOMES ACCURATISSIMAS, INTER SE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIRTIS COLLATAS, 

PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA ; 

DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS, VARIISQUB LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ; 

OMNIBUS OPBRIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUiE TRIBUS NOVISSIMIS SiECULlS DEBENTUR ABSOLUTAS 

DETECTIS AUCTA ; 

IIIDICtBUS PABT1CULAR1BU8 ANALTTICIS, SINGULOS SIVE TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJU8 MOMENTI 

6UBSEQUENT1GUS, DONATA ; 

CAPtTDLIS imu IPSUH TEITDM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM 
DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ; 

OPERIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM 
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA; 

MICEamS ET amplius indicibus LOCUPLETATA ; SED PRiESERTlM 'DUOBUS IMMENSIS ET GBNCRAMBUS , ALTERO 
SCiLIGET REIUJU, QUO CONSULTO, QUIDQUID NON SOLUM TALIS TALISVB PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE 
PATRUM, ABSQUE ULLA EXCEPTIONE, IN QUODLIBET TilEUA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATIIR ; 

ALTERO SCRlPTURiE SACRiE, ex quo lectori comperire sit obvium quinam patres et 

IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM SCRIPTURiR VERSUS, 

A PRIMO GENESEQS USaUB LD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, C01tllENTdT4 βΙΝΤ. 

EDITIO ACCURATISSIHAf CiBTBRlSQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR CHARACTERUM WTIDITaS, 
CHARTA qualitas, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS 
T«» RUttEDUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGIA DECURSU CONSTANTER 
BIMILIS, PRETII EXIGUITAS, PRASERTIHQUB ISTA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA, 

SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUB HACTENUS UlC ILLIC SPARSORUM , 

PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET M88. AD OMNES ATATE8, 

LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM. 

SERIES GBiEGA, 

nf QUA PRODEUNT PATRES, DOaORES SQRIPTORESQUK ECCLESliB QTURCM 
A S. BARNABA AD PHOTiUH. 

ACCURANTE J·-?. MIGNE, 

BilHlothceie Cleri aniperM, 

SIVB 

CVR8UDM COMPLETORUM IN SINGULOS 8C1ENT1JS EGGLBS1AS14GJI RAMOS RDITORB. 


PATROIjDGIA, ad INSTAR IPSIUS ECCLBSIM, IN DUAS PARTES DIVIDITUR, ALIA NEMPE LATINA· ALIA GRMCO-LATINa. 
LATINA, lAM PENITUS EXARATA, VIGINTI-QUINQUB BT DUCENTIS VOLUMINlBUb HOLE SUA STAT, AC QUINQUE· 
ViCISm-CBNTUH ET MILLE FRANCIS VENIT. GRiECA DUPLICI EDITIONE TYPIS MANDATA EST. PRIOR GRiRCUM 
TEXTUM UNA CUM VBRS10NB LATINA LATERALI AMPLECTITUR , ET FORSAN CENTUM VOLUHINUH EXCEDET NU- 
MERUM. POSTERIOR AUTEM HANC VERSIONEM TaNTUM EXHIBET, IDBOQUB INTRA QUINQUAGINTA CIRCITER VOLU- 
MINA RETINEBITUR. UNUMQUODQUE VOLUMEN GRAICO-LATINUH OCTO , UKUHQUODQUB MERE LATINUM QUINQUE 
PRiKIS SOLUMMODO EMITUR : UTROBIQUE VERO, UT PRETII HUJUS BENEFICIO FRUATUR EMPTOR, COLLECTIONEM 
IHTBGRAM SIVB GRMCAM SIVB LATINAM COMPiRET NBCE8SB ERIT; SECUS ENIM CUJUBQUK VOLUMINIS AMPLITU- 
DOBM MBCNON BT DIFFICULTATES VARIA PRETIA MQUABUNT. 


PATROLOGIM GRMCJE TOMOS LXXX. 


THEODORETUS, CYRENSIS EPISCOPUS. 


C^EXCDDEBATOR ET VENIT APOD J.-P. MIGNE EDITOREM, 

DI TU DICTA D’AUBOISE, OLIM PROPE PORTAM LOTETIiE PARISIORUM VULGO ΟΈΝΕΕΛ 
NOMINATAM, SEU PETJT-MONTRODGE, NUNC TERO INTRA HUENIA PARISINA. 


1860 


# 




SUCULUM V, AM^US m. 


r 

ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ, 

ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ KYPOY, · 

ΑΠΑΝΤΑ. 


THEODORETI, 

GYRBNSIS EPISCOPI, 

OPERA omnia: 

POST RECENSIONEM JACOBl SJRMONDI, 

mtT,aLMCA E CODICIBUS LOCUPLBTAriT, ASTIQUIOBBS SDITIONtS ADBIBUIT.rBBSlOSEM 
UXISAM EECOGKOVIT, IBCTI09UM rAUETATSM, AMPLISSIEOS INDICKS ADJSCtT 

JOAN. LUDOV. SCHULZE 


ei. BT 00. LL. Ilf ACAU, VIIIDBR. P. F. O. 

(Haln 1769 et aoo. seqq.): 

ACCESSIT AUCTARIUM THEODORETI QUOD OUM ADORNAVIT JOAN. GARNER1U8 I 

ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P· iUGNE, 

MBLIOTHBCiC CLERI VlIlYBREiB, 

SIVE 

CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICA RAMOS EDITORE. 


# 


«■ 


TOMUS PRIMUS. 


tenbdut qvihqcb volumina 60 francis oaixicis. 


^EXCUDEBATUR ET ΎΕΝΓΓ APUD J.-P. MIGNE EDITOREM , 

II m DKTA PrAMBOlSE, OLIM PROPE PORTAM LUTETIiE PARISIORUM VULGO IPENFER 
IWmNATAM, SEU PETIT-MONTROVGE , NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINA. 


1860 





I 

λ' τ 



SMCVLUM V, ANNVS W». 



ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ, 

ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ KYPOY. · 

ΑΠΑΝΤΑ. 


THEODORETI, 

CYRBNSIS EPISCOPI, 

OPERA omnia: 

POST RECENSIONEM JACOBl SIRMONDI, 

nniT.GUMCA e codicibus locupletavit, ANTIQVIOBBS editiones ADBIBUITyVEBSlONKH 
LATINAM UBCOONOriT, LECTIONUM VAEIETATEM, AMPLISSIMOS INDICES ADJECIT 

JOAN. LUDOV. SCHULZE 

ei. ET 00. LL. IN ACAD. FRIDIR. V. F. O. 

(Haln 1769 et aoo. seqq. ) : 

ACCESSIT AUCTARIUM THEODORETI QUOD OUM ADORNAVIT JOAN. GARNERIUS : 

ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. lUGNE, 

•IBLIOTHBCiB OI.EBI ΕΝΙΤΕΒβΑΒ, 

SITE 

CintSUUII COHPLBTORim IN SINGULOS SCIENTIS ECCLESUSnCS BAMOS EDITORE. 


TOMUS PRIMUS. 


TBNEDNT QUINQUE VOLUMINA 60 FRANUS GALLICIS. 


^EXCUDEBATUR ET ΎΕΝΓΓ APUD J.-P. MIGNE EDITOREM , 

* ^ OLIM PROPE PORTAM LUTETIiE PARISIORUM VULGO ΙΤΕΝΕΕΝ 

NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROVGE , NUNC VERO INTRA MCENIA PARISINA. 

1860 


i 





SICULUM Γ, Asms kSS. 

ELENCHUS 


AUOTORIJM ET ΟΡΕΗΙΠΙ QUI m BOO TOMO LZXX O OI fT U fENT U B. 


THBODORETOS, GYRENSIS EPISCOPOS. 


Joannis Ludovici Schulzii Pnefatio in omnia Theodoreti opera. coi. 23 

Ejusdem dissertatio de vita et scriptis Theodoreti. 35 

Theodoreti Quaestiones in loca difficilia Scripturae sacrae. 

Quaestiones in Genesim. 77 

— in Exodum. 225 

— in Le viticum. 298 

— in Numeros. 350 

— in Deuteronomium. . 401 

— in Josuam. 438 

— in Judices. 485 

— in Ruth. 517 

— in libros Regum. 529 

— in Paralipomena. 801 

{AeeeduiU tarUs ledione* et etUkameHta es prmgtsnHttlms Cetena Upeiesei deprompta.) 

Interpretatio in Psalmos. 857 



Parisiis. — Ex typis L. UIGMB. 



NOTITIA HISTORICA 


ET LITTERARIA'. 


A«i-TkeodoreU ipeins opera, presertim epistole : S. Leoois Magni epUtoI»; Acta eondlii Epliesini <Maa« 
LlTetT) et Qi^lcedooensis (Mansi t. VI et Vil). Syoodicon (^s5ineose (Opp. Theod. t. IV).— Sdbsidia : I. Gar- 
Mrii Hiaoria Theocloreli et Dissertatio Π de libris Tbeodoreti in Auctario TneodoreU seu Opp. t. V. Paris. 1684, 
feL p. I08-1S8 ; J V. Schaize Dissertatio de vita et scriptis Tbeodoreti in hujus Opp. (ed. Schtilze Haiae 1789) 1 1, 
t Itapte i. lY, p. 81-118 ; TilleniODt t. XV : ThtoAar^ Eve9gue de Cyr, p. ^7-340 (cum notis p. 86848) : 
eJiert. XIT, chap. A, (p 32-267) ; Cas. Oudin 1. 1, coi. 1031-1154 ; G. (!ave %ol. J, p. 405^: J. A. Fabricii Bi- 
mL Grec. vol. ^II, p. 277-509, et vol. VII , p. 429-32. 


Theodorelus, matri sterili ob pias monachi cujusdam celebrati preces a Deo donatus, 
f iotioehis c. a. 386 (vel 393) natus, et ab infantia Deo consecratus, mature disciplinas 
foenies et sanam fidem edoctus atque in sacris Litteris imbutus, praecepta simul et exem- 
l^anctioris vilm inter monachos hausit (a). Ppstquam non exiguo tempore in monaste- 
rio conversatus ( 6 ) atque lectoris et diaconi munere perfunctus esset, invitus ordinatus est 
qiiscopus Cyri in Syna (a. 423 vel 420 (c). 

k munere episcopali prmclaris virtutibus eminuit, voluntaria paupertate, studio pacis, 
sk> fidei et operibus charitatis. Etenim non solum bona omnia, qum post parentum ob- 
iton !dbi contigerant, pauperibus distribuit, verum etiam reditus omnes ecclesiasticos in 
temim publicum impendit, victu parco et babitu vili contentus ; pacem adeo coluit, ut 
iatra viginti annos nec ipse, nec ullus ex ejus clero coram judice litis causa appareret ; 
capliTos, profugos et oppressos tam pecunia, quam patrocinio benignissime juvit (d). Sed 
aixime rectie ndei tam in sua dioecesi, quam in aliis Orientis regionibus sedulam gessit 
onin; etenim cum dioecesin suam Variis hseresibus, Marcionitarum praecipue et Arianorum, 
iofecUm reperisset, studio diligenti, nec labores, nec pericula veritus, cunctos erroris 
liberatos in semitam veritatis reduxit, ita ut nullum pravae doctrinae germen in 
lota Cmslica remaneret (e) ; Antiochiae etiam frequenter pro vera fide sacras conciones ha- 
I ixat Bberrimo cum fructu (f) 

GrarissiiQis autem procelbs jactatus est Theodoretus, dum lites Nestorianae et Euty- 
ώηηΐΒ ferverent. Quamvis enim fidem orthodoxam integre custodiret ac impigre defen- 
deret, loanni tamen Antiocheno ipsique Nestorio vetusta amicitia junctus, sinistris ru- 
Boribus de Cyrillo vulgatis fidem incaute adhibuit. Hinc scripta ejuskiem contra Ne- 
aoriom animo praooccupato legens, errores Apollinarii in iis deprehendere sibi visus est, 
Nestorio injuriam fieri ratus, amici causam non facile deseruit, ortoque funesto 
sdasmaie, ex parte Orientalium stetit. Ita contigit, ut ante Ephesinum concilium, man- 
diofte Joanne Antiocheno, Gyrilli anathcmatismos, et postea ipsum quoque concilium 
Ephesinum scriptis editis vehementer impugnaret ( 9 ). Ast meliora edoctus post aliquot an- 

^)Ti4.Theodoretilfu/or.re/tgtof.,e.l5,9etl2; - VIll (p. 219-24) et art. XXII-III ( p. 258- 
cpBt. 81, 88, ei prxfat. Commentar, in Daniel 263). 

(Vf^ L il.) Cf. Garnerii Historia Tbeodoreti c. 1 (e) Yid. Tbeodoreti ep. 8f, 113, 145; Hiiior, re· 

ct2;TiUemoni 1. c., art 1-lV (p. 207-216) cum /tptof. c. 21 (Opp. t ill) ΟΓ. TiUeiuont 1. c, art. 
aau 1 a2 (p. 868-70). XIII (p. 236.239). 

(4) Monasterium suum, quod prope Apameam (/) Yid. Tbeodoreti ep. 83 et 147, ad Joannem 
MMB, 75 miUiaribas ab Antiochia distabat , ipse Germanici» episcopum (Opp, t lY. 1275). Cf. Tii- 
Tbeodoreias aliquoties memorat ; vid. epist 119 lemont L c. art. XI Y (p. mO- 41). 
et bono^licoD Cassi u. c. 66 ^tiam in Opp. Tbeodo· {g) Yid. Tbeodoreti epist. 151, ad monachos Eu- 
idi ed. Scbulze t Y). Cf. Tillemont 1. c. Art. lY phratesi», etc. (ed. & bnlze) et 162, ad Andream 
(p. 216). oamosat. (ed. Scbulze) , Relatio ad Alexandrum 

; |ri Tbeodoreti epist. 80 et 81. Cyros autem civi- Uierapoiit. (iii coiicil. Epbes. act v, ap. Mansi 
i IJS cni Syriae, caput Cyrrhesticae regionis, in pro- t IV, coi. 1407 >8); fragmenta bomiliariiiii Theo- 
I viBcao Eophrateosi. Dioecesis Cyrensis adeo ampla doreti, quas ut Orientalinin legatus Chalcedone ba- 
erai, gi eciiogratas numeraret parochias subjectas boit (I. c. coi. 1408-10, et in com il. Constaiiii- 
(Theodereii epist. 115); ipse autem Cyrensis episco- nopolit. 11 , a. 553, collat. v, ap. Mansi t. IX. coi. 
pus Jiienpolim pro sua Ecclesia metropoli tana 292-95; item in Garnerii Auctario p. 34-59, 
ignoscelat, Cf. Tillemont art. Y (p. 217-18) et et in Opp. Tbeodoreti ed. Scbulze t. Y, p. 104- 
w. 2 (p. 869-70); item Garnerii Historia Theo- 114) ; deiiiqpe ejusdem epist. ad populum Con- 
4ereii c. ^ fi. 11. sianiiiiopolilanuiii, et ad Caiididianuni coniiteiii in 

(d) Yid. Tbeodoreti epist. 113, 79, 80, 81, 29- Synodico Cassin. c. 40, 42, 47 (ap. Scbulze t. Y). 
36 ct 7U, 25, 42-47, 52, 55, 114, 115; Histor. De Peuialogio^ quod contra synodum Epbesinam 
e. 20. Cf. Garnerii Historia Tbeodoreti oecumeiiicam scripsisse perhibetur Theodoretiis, cf. 
ifem Tillemont 1. c., art. IV (p. 216), art. V|| Garnenus iii Opp. Marii idercatoris p 11 , p. 265 — 


£1 D. iosepbl Fessler TmiUuiiembus Palrologia:. OEniponte 1851. Tcm. If, p. 688. 
Patrol. Gb. LXXX. 


l 


11 NOTITU. 12 

nos tandem cum Cyrillo pacem atque communionem iniit, licet Nestorii, quem ortho- 
doxum judicabat, damnationi non statim consentiret, et Cyrilli anathematismos, quos 
haereticos censebat, per novam ejus formulam fidei retractatos assereret (h). Labes ta- 
men Nestorianismi semel ipsi inhaerens omnino deleri non potuit, praesertim cum 
Theodorum Mopsuestenum, Nestorianismi sontem, contra Gyrmum defendere institue*- 
ret (t). Hinc ubi primum opposita Eutychianorum haeresis pullulare coepit, Dioscorus 
patriarcha Alexandrinus, cum novam haeresin foveret acrioremque ejus adversarium sciret 
neminem, quam Theodoretum, machinas omnes in eum convertit per immissos primum 
calumniatores, qui illum in Oriente ut haereticum Nesloriique fautorem infamarent ; hujus 
enim nominis invidia catholicos percellere solebant Kutycmiani (f). Deinde cum pseudo- 
synodus Ephesina jam pararetur, Dioscorus, quo Theodoretum absentem ipsamque verita- 
tem facilius opprimeret, apud imperatorem egit, ne Theodoretus illuc veniret, sed domi 
consistere juberetur (A). Itaque absens et inauditus in pseudo-synodo Ephesina episcopatu 
spoliatus ac in exsilium pulsus est (/). Sed Leo pontifex, quem injuste depositus appel- 
laverat (m), eum absolutum sedi proprim restituit (n), eumderaque mox synodus Chalcedo- 
nensis retractato judicio in coetum suum ul orthodoxum admisit (o). Post illud concilium 
otio et pace ipsi frui licuit usque ad finem vitae a. 458 (p). 

THEODORETI OPERA. 

Theodoretus varii generis scripta reliquit, L exegetica, II. historica, ΙΠ. dogmatica^ et 
IV. epistolas. 


I. OPERA EXEGETICA. 

1. Primam eamque maximam horum librorum partem efiSciunt 'commentarii, quos t>i 
S. Scripturam tum Veteris tum Novi Testamenti exaravit. Huc pertinent : 

1. Quaestiones UlQzh [άπορα της θ8ΐας Γραφής κατ' έκΛογήν) in Octateuchum sive in V 
libros Mosis, in librum Josue, Judicum et Ruth ; item 

2. Qumstiones in libros Regum et Paralipomenon (t. I). Utrumque hoc opus dilecto 
cuidam juveni inscribitur, cujus precibus exoratus ultimis vil» suae annis tantum labo- 
rem, medullam veluU intelligentiae S. Scripturae brevi compendio exhibens, susceperat* 
Opera haec non commentarium continuum, sed obscuriorum solummodo locorum inter- 
pretationem complectuntur, quem in finem proponit quaestiones earumque solutiones 
subjungit, ea scilicet explanandi forma usus, quae sibi videretur utilior et exemplo Christi 
similior, demum quae fastidii minus taediique haberet. In priori opere afiferunlur quaedann 
Origenis, Diodori ac Theodori Mopsuesteni testimonia, quae utrum Theodoretus ipse, ar 
alius quispiam adjecerit, inter eruditos non satis constat (g). 

3. Interpretatio in 150 Psalmos (t. I) exarata est. non multo post concilium Ephesi- 
num. Opus hoc preestantissimum in gratiam praesertim clericorum et monachorum, qu 
dies noctesque Davidieos versus in ore habent, conscripsit, ut, quod canunt, intelligereni 


72., ubi etiam Fragmenta librorum quinque Penta-- 
iogii inveuiuntur, et Galland. Biblioih. t. IX, Pro- 
I^oiD. c. 13, n. 2-4 ; ejusdem operis alia quae- 
dam fragmenta Gr. et Lai. in Garnerii Auctario p. 
40-50, ac iii Opp. Theodoreli ed. Schulze t. V, 
p. 115-132; denique alia Latine tantum in Gai- 
land. I. IX, p, 418-22. Gf. etiam Tillemoiit i. c. 
art. XVIl-Vul (p. 246-49); Clir. Lupi scho- 
lion in Synod. Gassin. c. 20, et Garnerii Historia 
Tbeodoreti c. 4 et 5, 

{h) Yid. Tbeodoreti epist. 83. Gf. ep. 112. Huc 
pertinent complures Tbeodoreti epistolm, quae in 
Svnodico Gassin. continentur c. 45, 60, 61, '66, 70, 
71, 72, 81, 87, 88, 95. 97. 99, 110, 120, 128, 153, 
138, 139, 146, 148, 151, ICO, 161, 162, 166, lb8, 
170, 172. Gf. Tillemont 1. c., art. XVill-XX (p. 
249-56) et G. Baron. Annal. ad a. 456, n. 10-11. 

(t) Vid. concil. GonstantinopoliU ii (a. 553), Gol- 
lat. Y (Mansi t. IX, coi. 252-54), et S. Cyrilli 
Alexandr. epist. ad Joaniiein Antioeb. iii Garnerii 
Auctario p. 97-98 (etiam in Tbeodoreti Opp. ed. 
Scbulze epist. 179). Gf. Tillemont l. c. art. XXi (p. 
2o6-58). 

{j) I Quia Gbrlsti Domini duas ndturas confite- 
mur, ideo filios duos nos affirmare aiunt i Tlieodu- 
reti ep. 145. 

(k) Huc spectant Tbeodoreti epist. 79-1 12 , 
epist. 16 et 143. Gf. Tillemont l. c. art. XXV- 
XXXIV (p. 266-89). 

(/) Vid. Tbeodoreti epist. 9. Pariter buc pertinent 
episU 114-135 et 136. Gf. Tillemont 1. c. art. 


XXXIV-Vm ( p. 289-301 ). Haudquaquam ven 
cerium est, ouines Tbeodoreti epistolas, quae ba* 
et praecedenti nota indicantur, ad causam Kutycliia 
nam et persecutionem Dioscori pertinere, sed fortas 
sis quaedam ex iis conscripue sunt, cum Theodore 
tus post pacem inter S. Cyrilium et Joannein An 
liocbeiium initam adime in schismate perseveraret 
Gf. Chr. Lupus Opp. t. VII, p. 29o: Tillemoii 
1. c. art. XXX VIII (p. 301). 

(m) Theodoreli epist. 113. Gf. ep. 116. 

(fi) Vid. Tbeodoreti epist. 157-146. Cf. Tille 
mont I. c. art. XXXIX-XL (p. .301-61. 

(o) Goncil. Chalcedon, act. i et viii (Mansi t. V] 
coi. 589-92, et t. VII, coi. 187>92) Jusliniai 
iinp. epistola adv. defensores trium capitul. (Maiit 
t. IX, coi. 657*40). Cf. Tilleiuoiii l. c. art. XLl 
III (p. 506-12). 

(p) Vid. Tbeodoreti epist. 146; Gennad. De seri 
pior, eccles., c. ‘89. Cf. Tillemoiii 1. c. not. 15 (| 
875-76) ; Garnerii Historia Tbeodoreti, c. 15 (| 
148-50), et Schulze Dissert. cii. p. 26-27. 

{q} Vid. Additamenta et lectiones varias ad utrun 
que opus in Opp. Tbeodoreti ed. Scbulze t. V, [ 
1175-1235 (qua omnia ad tom. I revocavimus 
KD. Patr.) Gaeteriini de utroque opeie cf. Sirmom 
prxfat. ad Lectorem, Garnerii Disseri, ii, c. 5, § 

( p. 181-85 ) ; Scbulze Dissert. cit. p. 5U-5i 
et l. V, Pracfat. p. vi -vii ; Tiileinoiii 1. c., art. L 
( p. 556-58); Dupin t. IV, p. 86-88; Geilli* 

I. c. an II, § 1-11 (p. 46-61) et J. A. Fabrit 
Diblioth. Crac. vol. νΙΙΙ,ρ. 179-85. 


13 NOTITIA. U 

f Is M breTitali non minus quam perspicuitati studuit, sensui litterali ita inhmrens, ut 
ifl illesoriam nullibi deflecteret atque locos propheticos de Christo et Ecclesia diligenter 
eipoBeret (rj. 

\ l$leri>ret€itio in Cantica canticorum (t. U) librum adeo diflicilem et sublimem simplici 
etpaspicua ratione ita declarat, ut sponsi et sponsm nomine Christum et Ecclesiam 
ulsgae iotelligat (a). 

5. (mmcntarii in omnet prophetae majores et minores (t, Π) (t) simili ratione praecla- 
re ia modum conscripti sunt, quorum singulis argumenti nomine brevissimam intro- 
dxtooem praemittit. 

1 Interpretatio XIV Epistolarum sancti Pauli (t. III) integra et continua brevissime 
I a complectitur, quidquid eleganter et apposite ad litteralem horum librorum sensum 
oplicmdum dici potuit, brevi pariter introductione (argumento) singulis Pauli Epistolis prae- 
■ssa, at revera commentarius iste reliquos omnes Theodoreti superare videatur (u). 
rueodoretus in explananda S. Scriptura eumdem secutus est modum, quem Patres anli- 
^aores, celeberrimi Scripturae interpretes, olim tenuerant. Etenim auxilium gratiae di- 
w enhe precatus, Patnimque vestigia diligenter secutus, purissima intentione amicis 
I rafantibos volumina sacra explicavit (t?). Persuasum quippe nabens, cuivis a Deo singu- 
kt doQom esse concessum et quemlibet obligari, ut dono coelitus sibi commisso quam 
[ cpiifoe utatur, oQicii sui duxit, desiderio atque indigentiae studiosorum S. Scripturae pro 
nnbus satisfacere (x). Ac revera munere isto egre^e defunctus est, cum ab allegorico 
Qierpretaodi genere alienus et interpretationi morali haud nimis indulgens sensum litie- 
niem quam brevissime simul et clarissime reddere studeret, quem in finem iis omnibus 
jvssidiis, quae sacrarum Litterarum interpretem juvant, cognitione linguarum, usu va- 
«nm antiquarum versionum et expositionibus primorum Patrum abunde munitus erat : 
iirs omnibus tamen sanctum Ghrysostomum sibi imitandum proposuit. Quapropter nullo 
m lempore iis annumeratus est, qui praecipuum locum inter S. Scripturae interpretes 
i jure soo obtinent (y) ; unde summopere commendandus est omnibus qui amant Scriptu· 
« dirinas earumque germanum sensum diligenter scrutantur. 

Π. THEODORETI OPERA HISTORICA. IU. DOGMAnCA. IV. EPISTOLE. 

II. Opera historica, quibus pariter magnam sibi laudem conciliavit, haec sunt : 

1. Eistorige Ecclesiasticce Lxbri V (t. Uf) praesertim fata haeresis Arianae et res in pa- 
liiarchatu Antiocheno gestas ab ejusdem haeresis ortu osque ad a. 429 enarrant (z), pluri- 

(r) PrwnuHm ( quo coniinentur varia de Psalte- Scliiilze Disseri, cit. , p. 58-40; Tillemonl 1. c. , ari. 

mqiisqiie auctore Davide, iiecnon de versionibus XLVII (p. 526) ; Dupin l. IV, p. 93-94; Geillier 1. c. , 

£nrii) et Fraementa Commentariorum in Psalmos art. II , § 4, n. 7 (p. 75-77). 
uinonine Theodoreli, cui tamen ista nonnisi ex (r) lia ipse Theodoretus in omnibus fere Praefa- 
^ iriboi possoiii, habentur in Garnerii Aucta- tionibus Cnmmentariorom suonim. Vid. ex . Gr. 

m h 1*20 (et cum Admonil. ac nolis in Opp. Pnefat. Quaesi, in Genes, (i. I, p. i-2), Praef. Quaesi. 

Tbdoreii ed. Scliuize t. V, p. 74-82, 1234- in libros Regnorum (t. I, p. ^9), Praefat. et Coit- 
ui. Cf. Garner. Disseri, ii, c. o, | 2 (p. 185- ciusio inlerpreialionis Psalm. (l. 1, p. 594 et 982), 

lii; Sdiuize Dissert. cit. p. 32-34; Tillemont 1. c. Praefat. explanationis Gant. canlic. (t. I, 985'84); 

m. ILV (p. 520-21); Dupin t. iV, p. 88- Praefat. inlerpreialionis in Jerein. (l. II, p. 145) , 

II, ei Geillier 1. c. art. II, $ 3, n. i-5 (p. 62- Praefat. inlerpreialionis in Ezecb. (l. II , p. 502), 

N). Praefat. interpretationis epist. S. Pauli ( t. llf , 

l<)lbec explanatio, quam nonnulli ex rationibus p. 1-2). Gf. Tillemonl I. c. , art. XLIV (p. 5t5- 

pnm soiidis Theodoreto abjudicandam putabant, 18. ) 

neaid. iDss. et veterum, inio ipsius Theodoreti (.τ) Praefat. interpretationis in Danielem ( t. II, 
uasriUie, necnoii ex communi fere eruditorum p. 544-45). 

eidem recte tribuitur, cf. Garnerii dissert. {y) Pbniii cod. 205 et 204 ( p, 9.74 -72 ) ; Rich. 
} 3 (p. 184-87); ^Itulze DisserU cit. Simon. Bistoire cHtique du Vieux Testament I. iii, 

^ii37, et t. II, Praefat. p. vii ; Tillemonl l. c. chap. 40 (Rollerdam 1685, in-4, p. 408), qui Tbeo- 

>0. ILV (p. 518-19) Dupin t. IV, p. 90-95; doreti Quaestiones et Commentarios omnibus aliio- 

CeUicr I. e. art. II, § 111, n. 4-5 (p. 64-74), rern S. Scripturae cognitionem an bel antibus pnepri- 

el A. Fabricii Biblioih. Grxe. voi. Vlll, p. 283 mis commendat; item Schiilze in Opp. Tlieodoreti 

t. II Praefat. p. iv, et Noessell in eadem Scliuizii 
Taide dcilendum est Commentarios in Isaiam edit. Opp. Theodoreti t. III , Praefat. p. iv. 
ifllegros non reperiri, sed qui in editione (z) Vid. Theodoreli Hisior. eccles» iib. v , c. 40 
iw. Theodoreti exhibentur, Sirmoiidi tantum stn- (ed. Sirmondi c. 59). Historiam hanc Garnerins eo 

«eidiligeolia ex catenis Graecis collectos esse, consilio scriptam fuisse putat , ut ostenderemur 

haod adeo certum est singula, quae ibi Theo- fontes, ex quibus Theodoreto viderentur orti erro- 

hrtA Bomine proferuntur, ab ipso vere profecta res , quos affingebat Catholicis et maxime Cyrillo ; 

^ CG Sirmondi Praefat. ad Lectorem in fronte eam suspicionem ingeniosius fortasse, quam verius 

'4 et Schalze Praefat. ad Lectorem in fronte t. 1, ex ipsa Theodoreti historia enucleata conOrmarc 
e ^balxe Prxfat. t. II, p. vii - xi. De omnibus studet. Gf. Garnerii Dissert. ii, c. 5, § 2 fp. 490-96), 
k n prophetas Commentariis, cf. Garnerii Dis- et Schuize Dissert. cit. p. 40-43 ; Tillemont i. c. 
®*4; (p. 187-89), Schuize Dissert. cit. art. XLIX (p. 508-35); Dupin t. IV, p. 94, 95 Ceil- 
^ et t. il, Praefat. ; item Tillemont I. c. lier 1. c. art. 11, § 5 (p. 77-92). Melior hiijus histo- 
ILT fp. 549-21), et Geillier 1. c. art. II, § riae editio , in qua capita singulorum librorum ra- 
i-4(p. 71-74L tione a Sirmoiidiana nonnihil discrepante dividun- 

M Cf. ^ruerii Dissert. ii, c. 5, §. 1 (p. 189-90) ; (ur ac numerantur , adornata est per H. Valesiuni 


I 


η NOTITIA. 16 

oais episttolissjnodicis aliisque publicis testiiDoniis insertis, quee brevibus narrationibus conne- 
ctuiitur. In ea tameq jure desideres diligentiorem temporum distinctionem rerumque ordinein ; 
nimiffi quoque Theodori Hopsuesteni laudes, quem usque ad finem vitm magnum Doctorem 
fuisse perhibet, in causa liiere, ut eam historiam sedes apostolica accipere recuset (a). 

^.Historia religiosa {φΜθΗος Ιστορία, X. III) continet vitas et elogia triginta sanctissimorum 
ascetarum, qui partim in Oriente, partim in locis vicinis admirabilem vitam duxerunt, quo- 
rum agones spintuales Theodoretus vel ipse vidit, vel a testibus fide dignissimis accepit (6) ; 
unde quamvis nonnulla valde miranda ibi referantur, fidem tamen ejus narrationi detrahere 
minime licet, sed potius virtutem gratia Dei in hominibus juste cooperantibus admirari 
convenit. Hujus operis pariem extremam constituit Oranto de chariiate (c), luculenter exhi- 
bens causam, qua impulsi admirabiles isti homines ad certamina humanam naturam exce- 
dentia prodiere ; in ista proin operis conclusione charitatis naturam, prastantiam, effectus 
ct causas copiose exponit. 

3. Uoereticarum fabularum compendium (t. IV), post concilium Chalcedonense roganti 
Sporacio consulari scriptum, quinque libris absolvitur. In primis quatuor libris omnes 
hareses inde a tempore apostolorum variosque singularum errores paucis describit ; quibus 
libro V summam fidei catholicm (θείωτ δογράτωτ έπιτβμή ) subjunxit, quo unusquisque veluti 
norma recta fidei inter multiplices errorum scopulos uti possit (d). 

III. Opera dogmatico, 

1. Eranistes seu Polymorphus (t. IV) (e) contra Eutychianos c. a. 447 scriptus (/) libris 
quatuor continetur, quorum tres priores Dialogi formam habent, quartus inscribitur De- 
monstratio per syllogismos. Singulis istis Dialogis singulare nomen ab argumento inditum ; 
primus inscribitur ^Atpsxtoq sive Immutabilis (lib. i), quia ibi probatur, immutabilem esse 
unigeniti Filii divinitatem ; secundus *Ασύγχυτος^ Inconfusus (lib. ii), in quo scilicet demon- 
stratur, non permistam sive inconfusam in Christo Domino esse divinitatis et humanitatis 
unionem ; tertius 'Axaehcf Impatibilis (lib. ni), ubi ostenditur, a passionibus liberam fuisse 
Salvatoris nostri divinitatem : atque heec dogmata prflBcipue ex auctoritate SS. Patrum to- 
tius orbis catholici firmantur. Demum libro iv qu» in Dialogis fusius et oratorio modo 
disputaverat, in syllogismos contrahit, ut argumentorum vis apertior sit et efficacior. — 
Operi huic perquam erudito opusculum aliud jungi convenit inscriptum : Quod et post hu- 
manitatis assumptionem unicus Filius sit Dominus noster Jesus Cnristus (j^), in quo Theo- 
doretus fidem suam de incarnatione Filii Dei optime ac dilucide exponit, ex S. Scriptura 
et SS. Patrum consensu firmat, contra Nestorium et Eutychem defendit. 

2, De Providentia orationes X (t. IV), Antiochiae proDabiliter dictae, mira eloquentiae 


Gr. el Lat. cum notis Parisiis 1673, recus. Mogun- 
lie 1679 fol. ei iiiler Scriptores Historiae Eccles. 
Graec. t. III , «1. G. Reading. Canubrtgiae 1720 ; 
itenimqiie Augustae Taurin. 1748, fol. 

(a) Tlieodoreti Hist. eccles. lib. v, c. 40 (ed. Sir- 
mondi c· 39); S. Gregorii M. lib. vii, ep. 34, ed. 
ttaur. , ubi tamen perperam Sozomenus pro Theo- 
dorelo legitur. Cf. de Tbeodoreti fide historica C. 
Raron. Annal. ad a. 378, n. 40-43. 

{b) Cf. Gariierii Disseri, ii, c. 3, l 3 (p. 196-204) ; 
Tillemont 1. c. art. XLVIIl (p. 327.^0) ; Dupin t. IV, 
p. 95-101, et Geillier l.c. art. ii, § 6 (p. 92-120). 
(c) Exstat in Opp. Tbeodoreti t. IV, Append. , 

ε . 680-95 (ed. Schulze t. III, p. 1296-1319). Cf. 

arnerii Disseri, ii , c. 5, § 4 (p. 204-5); Dupin 
t. IV, p. 109 ; Tillemont 1. c., ari. XLVllI (p. 329-30) ; 
Geillier 1. c. , art. 11, § 11, n. 1 (jp. 186-87). ei 
J. A. Fabricii Bibliolh. Grme.^ vol. Vili , p. 287 et 
294. 

(d) Gf. Garnerii Disseri, ii , c. 6, § 2 (p. 244-4^ , 
Tillemont 1. c. , art. L. (p. 333-36) ; Dupin t. IV , 
p. 103-7 - Geillier 1. c. , an. IV ii, § 9 (p. 156-67) ; 
Scbuize Dissert. cit. p. 47^9. Gasterum libri iv 
caput 12, in quo haeresis Nestorli proponitur, a 
Garnerio (Dissert. ii, c. 8, § 2, p. 23f-5d) ex ratio- 
nibus internis Tbeodoreto abjudicatur, qua in opi- 
nione Gariieriiim secuti sunt Gas. Oudin (t. I, coi. 
1104-8) etG. Cave (vol. I, p. 407.) ; alii tamen, ut 
Tillemont (vid. praesertim nol. 17, p. 877-78), Du- 
pin, Geillier, Schulze locis supra cit. caput istud 
recte pro genuino agnoverunt. — Epistola , quae 
inscribitur ad Sporadum ( al. ad Sporadium vel 
etiam Uber contra Nestorium ) in Opp. Tbeodoreti 
L IV, p. 1Θ41-53, duabus revera constat partibus, 

J uarum prior isiiid ipsum caput 12 libri iv Hmrei. 
^a4aiantm iisdem verbis repetit, altera fidem de 
iacirn4tionis mysterio exponens et B. Virgini Ma- 


riae titulum Deiparae asserens, Nestorium directe al - 
loquitur et impugnat , hinc a quodam Tbeodoreti 
studioso nescio unde huc translata videtur. Gf. C. 
Baron. Annal. ad a. 449, n. 141-42; Tillemont I. c., 
art. L (p. 335) ; Dupin t. IV, p. 109 et 105 ; Geil- 
lier I. c., art. II, } 11, n. 2 (p. 187) ; item Ganierii 
Dissert. ii, c. 8, | 2 (p. 251-54) et c. 5, $ 5, n. 9 
(p. 205). 

(e) Eranistes vel Polymorphus (Ιρανιστής, I. e. 
mendicus t ιιολύμορφος, i. e. multiformis) iileo in- 
scribitur hoc opus, quia Eutychiani c a multis Im- 
piis hominibus (Simone Mago, Gerdone, Marcione, 
Valentino, Bardesane, Apollinari, Ario) infausta sua 
dogmata emendicantes , varium hoc et multiforme 
commentum proferunt » (Tbeodoreti Prarfat.) Qua- 
propter etiam haereticus in Dialogis istis nomine 
Eranistes loquens inducitur. Hujus operis ipse 
Theodoretus meminit epist. 16 , 83, 130; Pbot. 
cod. 46 (p. 15) et Niceplior. Hist. eccles. lib. xiv , 
c. 54. 

(f) Solus fere Ga merius putat opus boc eo ma- 
ligno consilio conscriptom luisse a Tbeodoreto, ul 
Gyrillum et Gatboiicos tecto nomine quasi Apolli- 
uaristas impugnaret, imo Nestorii doctrinam de- 
monstratione firmaret (Tbeodoreti Auctar. p. 152, 
240 , 244 , e6, in Opp. Marii Mercatoris parte n , 
p. 277). Sed haec iniqua Garnerii suspicio haud im- 
merito al) omnibus explosa ( Tillemont I. c. , art. 
XXVII. p. 270-78; Geillier I. c. , art. ii, §8. 
p. 149-56; Schultze Dissert. cit., p. 4547) vel 
inde satis refellitur , quod in ipsis Dialogis S. Cy- 
rilium inter praecipuos Ecclesiae doctores retulerit 
( Dialoff. II, p. 110-111 ). 

(g) Opusculum hoc Gr. et Lat. habetur in Opp. 
Tbeodoreti ed. Schulze t. IV, p. 1507-13 ; Galland. 
Bibliolh. t. IX, p. 412-15; Mansi l. V.col. 1039-46. 
Gf. Galland. 1. c. Prolegom. c. 15, n. 1-2. 



I t: NOTITIA. If 

litDie et argumentorum copia nobile boc thema pertractant, ita ut nemo alius antiqua 
Gttde scriptorum bac in re ipsi par aut superior dici possit (A). Priores quinque eom- 
pMiiotur quacunque ad probandam divinant providentiam faciunt, sive mundi hujus ad- 
ιύώΐύ structura, sive corporis nostri fabrica, sive rerum omnium sapientissime guber- 
Mtie spectetur. Posteriores quinque eamdem providentiam in rebus prasertim humanis 
tM^se varia conditione, in divitiis et paupertate (or. VI) in dominatione «t servitute 
|e ?n et Vni), tandem in sorte piorum praesenti atque futura, et maxime in mysterio 
Usaptionis ^neris humani conspicuam reddunt (or. IX. et X). 

1 6fecanm affeeiionvm curatio (t. IV), duodecim libris absoluta, elegantissima atque 
«djissima est a^logia religionis Christianae (t). Etenim cum gentiles frequenter Chri- 
piiios deriderent, quasi solam fidem commendarent, insuper et martyres, homines misere 
Modos, stulta praesumptione venerarentur, Tbeodorelus religionem nostram defen- 
iadim suscepit. In praeclaris hisce sermonibus fidem Christianorum defendit et scientia» 
Mdoin in apostolis excusat (I), tum ex adverso ponit gentilium et Christianorum doctrinas 
«proeipio Universi (II), de creaturis spiritualibus (III), de mundi creatione (IV), de natura 
ksiinis (V), et de providentia (VI), sacrificia gentilium et Judaeorum (VII), venerationem 
avtjnmet coitum heroum (Vm), apostolos et gentium legislatores (IX), vaticinia prophe- 
iiRua et oracula gentilium (X), doetrinam de fine mundi et jiulicio extremo (XI), denique 
IRcepta moram in Evangelio et in libris philosophorum contenta ac vitam Christianorum et 
^iiompbornm (XU). 

l tepreAentio 13 capitum scu anothematitmorum Cyrilli (t. V, p. 1-68), scripta c. a. 430, 
ΒόΜο Cyrillo valde mfensum prodit, unde et sententias ejus in partem deteriorem ac~ 
d|il et justo acrius in S. Patrem invehitur. 

IT. EpUtoUg fere 200 (i) partim sunt dogmaticas (ep. 21, 83, 84, 85, 109, 125, 130, 143,. 
10, U5, 146), partim consolatoria (ep. 7 , 8, 12, 14, 15 17, 18, 27, 65, 69, 120, 132,. 
IX], partim keortastiea (ep. 4, 5, 6, 25, 26, 3^41, 53-56, 63, 64, 72, 74), seu in dies 
^ 0 $ mitti solitae ; reliquae varios vitae ipsius eventus spectant, aut familiares sunt,. 
(oaHDeodatitias vel gratulatoriae. Nihil eo in genere scribendi perfectius ; nam qiue sunt 
tpi^larum virtutes, brevitas, perspicuitas, elegantia, urbanitas, modestia, observantia de- 
cori, et ingeniosa prudensque ac erudita simplicitas, in epistolis Theodoreti admirabiliter 
uelgeent, ut scribentibus exemplo esse possint (λ). 

Ibtodoreli scripta, quibus Nestorium ac Theodorum Mopsuestenum defendebat, sanctum 
Cpillum et synodum Epbesinam impugnabat, ab Ecclesia catholica solemni sententia re- 
protiatasont (Q. Inter opera ejus damnata, que bodiedum supersunt, pertinet reprehensio 
authenutismorum sancti Cyrilli et complures epistolae, praesertim epistola ad inonachos 
^ihratemae etc. (m). Is post Theodorum Mopsuestenum primus inter Graecos fuisse vide- 
ri qui in ista reorehensione anathematismorum Cyrilli processionem Spiritus sancti ex. 

(t) Argomeotniii totius operis ipse Tbeodoretus Cassia, contentis ejusmodi soholia. adnexuit» Cf: 

obMiml. 9 (p. 434-35). Cf. J. Garnerii Dissert. Oupin t. IV, p. 111 -17, et Ceillier I. c„ art. II, 

}3 (p. 346) ; Dupin I. IV. p. 107-8 ; Tii· 7 (p. 130-49), item | 13, n. 6-9 (p. 19S-99), et 
csm I. art. XLVI (p. 335-34) et Ceillier 1. c. , n. 11 (p. 301-3). 

A D,{ 10, D. 1-3 (p. 167-70). (I) f Condemnamus et anathematiumus, qn» im- 

ι·1 Argumentum hujus operis ipse Tbeodoretus pie Tbeodoretus conscripsit contra rectam idem 
Ktmie proponit in prologo ejusdem. Cf. J. Gar- et contra duodecim capitula S. Cyrilli et contra 
•nniDisam. ii, c. 6, $ 4 (p. 346-49); Dupin Epbcsinam primam synoilnm, et qnm ad defensio- 
iIT, p. 108-9; TiUemoot 1. c. art. XLVI (333-») nem Tbeodori et Nestorii ab eo scripto sunt, » 
Ί CdUier I. c., art. U, S 10, n. 4-16 (p. 170- (coucil. Constontinopolit. ii, collal. vm, et eam 13, 
m ap. Mansi t. IX, cd. S7S-76, et 385-86; itoro P 

'Jl ^Hcephorus Callistus "(Hietor, ecdee. lib. xiv. Vigilii epistola decretalis pro confirmatione v 
t-U) iopra quingentas Tbeodoreti epistolas legit, ^nodi cecuinenicm ibid. coi. 417-18). « Nequo- 
u qiiilHH forusse quispiam Theodoreti studiosus Tbeodoreti omnia scripta damnamus, sed sola qum 
idaaTiiiias 147 sel^t, qu« bodie una collectione contra duodecim Cyrilli capiluto,.sola, qu-v contra 
bhaiar. Tbeodoreti epistobe 146 iti ejusOpp. t. Ili recbini fidem uliQUAndo scripsisse monsirAtur, φΐ35 
><pmQniar, quibas aecedii ep. 147, ad Joanneni tamen et ipse damnasse cognoscitur,, qui in sancta> 
episcopum (deqiia vid. Justiniani imp. Ghaicedonensi synodo vera confessus invenitur....»- 
cpKoUm adv. defensores trium capiiul. ap. Mansi Sola ejus bseretica si^ipta respuentes, alia scripta» 
•'.tttCol. 657-<40.). His adjungendae complures illius non solum recipimus, sed eis etiam contra 
V^Tbeodoret in Ganierii Auctario p. 5M07, adversarios utimur, i P. Pelagii II, epist. ad Eliam 
f^vseisUot Latine Uiitum in Synodico Cassin. Aquilei, c. 20. (Mansi t. IX, coi. 450<-52.). — C»- 
in Tita Theodoreti relatae). In edit. ScliuI- terum de Tbeodoreti fide admodum fuse et erudite 
omnes Tbeodoreti epistolae, praeter eas quas agit J. Garnerius iii Dissert. iii. (Anctar. p. 457- 
Synodicon Cassia., serie coiiiinoa reperiun- S2». iterum edita cuni notis in Opp. Theodoreti ed» 
toLlY, parte ii. Schulze t. Y, p» 446-5H. 

ii) ha de epistolis Theodoreti judicat Garnerius, (m) Epistola haec, apud Sirmondum desiderata, 
censor Theodoreti valde iniquus, in Dissert. apud Garnerium (in A^uctar. p. 62-65) e» parto 
L6, n. 10 (p. 205). Idem Garnerius i. c», tantum Latiite exstans, integra Gr· et Lat. re|^i- 
i *(p· 205^38) de singolis 147 epistolis tractat tur in Opp. Theodoreti ed. SchuUe t. IV^ p.^4291- 
^niqiie tempus singiUatim determinat ; epistolis 1306; Galland. t. IX, p. 405-12^ Mansi U Y„cot 
HIO ia Auctario positis notas fusiores subjecit , 1025-38. 

Madmodum et Cbr. Lupus epistolis in Synodico 


19 . NOTlTfX. 20 

Filio negavit (n). Stylus ipsius admodum facitis, perspicuus et copiosus vere Atticam gra- 
tiam redolet, qu» et lectorem sine fastidio tenet, et perspicuitati brevitate non oilicit (o)« 


Nota I. Haud pauca Tlieodopcii opera modo deperdita sunt, iit ex ipsius epistolis liquet (vid. ep· 

116, i45). Ex his praecipue memoratu digni suiit: Liber mysticus 12 sermones complectens (ep. 82, 
et Hisrei. Fabut. lih. v. c. 18. Cf. Gariicrii dissert. ii, c. 9, § 1); Libri $eu Sermonee de virginitate 
(vid. ejus commentar, iii 1 Oorinlh. vii, 54 ; Opp. t. 111, p. 15o) ; Sermone» quinque in S. Joannem 
Chryioslomum (vid. fragmenta in Pholii cod. 273, p. 827-30 ; Garnerii Auctar. p. 30 -m, et Opp. Tbco- 
doreti ed. Schiilze t. V, p. 98-103. Cf. Ceillicr I. c. art. II, §12, n. 5, p. 190-9^; tum libri contra ^ 
JudaoSf contra Marcionem^ contra Arianos et Macedoniano»^ contra ApoUinarhta» (Cf. Garnerii Dissert. 

II, c. 9, § 2-4. Fragmenta quaedam Theodoreti de Trinitate, contra Sabetlium et contra Arium exbibel 
Galtand. BibKoih. l. IX, p. 416-17. Cf. ibid. Prolegora. c. 13, n. 4); denique Εενταλόγιον πιρί έναν- 
Ορωπήσε^ seu Libri quinque de Incarnatione et Apologi a Theodori Mopsuesleni (Fragmenta in conci I. 
Coiisiantinopolit. ii, Collat. v, ap. Mansi t. IX, coi. 232-54.). Cf. etiam J. A. Fabricii Biblioth. Greec.p 
^ol. Ylll, p, 506-7. 

Nota II. Dubius est Sermo seu Encomium in nativitatem Joannis Baptistce (Gr. et Lat. in Garnerii Au- 
ctario p. 21-30, et iii Opp. Theodoreti ed. Scbiilze t. V. p.^84-97), Theodoreio haud indignus (Tilleinoiii 
i. c., ari. Ll, p. 338 ; Ceiilier 1. c., art. II, § 12, n. 3, p. 190), potioii tamen Jure Theodoro Daphno- 
patae juniori ascribitur, Cf. J. A. Fabricii Biblioth. Grcec. voL Vlll, p. 296-97, et vol. X, p. 258. 

Nota III. Opera valde dubia, seu potius supposititia haec sunt : 

a) Sermone» 17 adversus S. Cyrilli et ('atholicorum aliquot sententias (adver»u» varia» propo»itione») 
cum epistola praefationis loco iisdem praeflxa (Gr. et Lat. in Garnerii Auctario p. 683-726. et in Opp. 
Theodoreti ed. Schulze t. V, p'. 1113-74; item in Opp. S. Albanasii t. II, p. 491-514.), qui Eutherium 
Tyanen»em, NestOrii atque Theodoreti amicum, Mario Mercatore teste, auctorem habere videntur, licet 
Pbotiuscod. 46 (p. 14-15) eas Tbeodoreto ascribat; Cf. Garnerius et Schulze 1. c. Montfaucon in Opp. 

S. Aihanasii t. II, p. 472-73 ; Cas. Oudiii l. I, coi. 1131-32; Ceiilier 1. c. art. 11 | 11, n. 4 (p. 188) ei 
i. A. Fabricii Diblioth. Graec., voL YIIl, p. 504-5. 

b) Dialogi VII adver»u» Anomoeo», Macedoniano» et Apotlinari»la» (Gr. et Lat. in Garnerii Auctario 
p. 273406, et iii Opp. Theodoreti ed. Schulze t. V, p. 915-1112; item in Opp. S. Athanasii t. II, p. 407- 
491, et minus plene sub titulo: Athanasii Dialogi V de S. Trinitate ed. Th. Beza. Pari». 1570 in-8), 
i|uos Tlieodoreto vindicare studuit Garnerius Dissert. ii, Append. (Auctar. p. 259-72), antiqui, sed in- 
certi auctoris sunt, forte S. Maximi Confessoris, Cf. Monifaucon Monit. in opp. S. Athanasii t. 11, 
p. 406-7 et 472 ; Schulze in Opp. Theodoreti t. V. p. 420 ; Tillemont I. c. art. XLVU (p. 324) ; Ceiilier 
I. c. art 11, § 12, n. 10 (199-201), et J. A. Fabricii Diblioth. Graec* vol. VIII, p. 299. De aliis quibusdam 
operibus Tbeodoreto suppositis vid. Garnerii Dissert. ii, c. 8. (Auctar. p. 249-55). 

EpiTtoNES : Theodoreti episcopi Cyri Opera omnia Gr. et Lat. ed. Jac. Sirmondus S. J. Paris. 1642. 
tomi IV fol·, quibus adjungendum est Auctarium Theodoreti, Cyrensi» episcopi seu Operum tomus V, 
cd. J. («ariierius (ei Harduinus) Paris. 1684, fol. — Editionem hanc integram (ordine in tomis posierio-» 
ribus paululum immutato, textu aliquoties emendato, praefationibus, observationibus, noliSy indicibus et 
glossario adjectis) deiiuo recensuit J. L. Schulze Kalae 1769-74. V Tomi in 8^. (Singuli Tomi hujus 
editionis binis constant partibus). — Theodoreti Opera Graece edita ab Eugenio, diacono Bulgariae. 
Hal* Sax. 1768-75. V Tomi in-4. 

(n) lia enim Tbeodoretus in reprehens. anathe- 
matisml fx : c Proprium Spiritum Filii, siquidem 
ut ejusdem cum eo naturae et ex Patre proceden- 
tem dixit, simul coiilltebimur et tanqiiam piani 
suscipiemus vocem. Si vero tanquam ex Filio aut 
per Filium exsistentiam habeat, hoc iit blasphemum 
et impium rejiciemus. i.(Opp. S. (Cyrilli t. VI, 
p. 228; ^p. Theodoreti t. IV, p. 718.). His affinia 
protulit' Tbeodoretus in epist. 151 , ed. Schulze 
t. IV, p. 1293, etin epist. ad Joannem Aiiiloch, (Sy- 


nodicon Cassin. c. 95. Cf. ibid. scbolion Chr. Lupi 
Opp. t. VII, p. 253-54). Praeterea Cf. J. Garnerius 
in Dissert. iii, c. 1 (Auctar. p. 458-61) et J. A. 
Fabricii Biblioih. Grcec. vol. VIII, p. 279. 

{o) Vid. Nicephori Gallisti Hietor, eccle». lib. xiv, 
C. 54. Ita et Pbolius cod. 31 (p. 8), cod. 46 (p. 15). 
cod. 56 (p. 22) et cod. 203 (p. 271) ; Tillemor.t 
1. c., art. IV (p. 215-16) et Ceiilier 1. c., art. (V, 
n. 1 (p. 261-64). 



BEATI THEODORETI 

EPISCOPI CTRI 

ΰΡΕΒΑ QVM REFERIRI POTUERUNT OMNIA. 

POST· RECENSIONEM JACOBI SIRHONDI 

DCNIIO EDIDIT 

ΙΟΔΝ. LUDOITIGUS SGHULZE. 


BBESmeSlIfO PBIKCIPl IC DOHUIO, DOMIHO 
PRIDEEICO 

lUKirUCGIO, CLOftOSISSUIl.STEIMiLTIS BEITAIMICI CEESIMnO DDCI CLOCBSTMA.-LCMEBVRjGI, BTC. 

ET 

EEVBREMDIS8IIIO BPHCOPO * 

ECCLBSIiC CATHEDRALIS OeiUBK(i«ENS18, PIO AC FELICI 
DOHINO MEO INDULGBRTI8SIMO 
NECNON 

EJUSDEM CATDEDRALI8 ECCLESI£~MAIIME RETEREHDI8· ILLU8TBIBD8 
AC GEHER08IS8IMIS-D0MIN1R 

CSTERISQUE REVBRENDI88IMI CAPITULI MEMBRIS, DOMINIS MEIS CRATlOStStIMIS. 

Serenissime Princeps, 

Episcope reverendissime, 

Viri maxime reverendi, perillustres ac generosissimi, 

Bnd e longinquo petendffi sunt rationes, qua tantum apud me valuerunt, ut celsissimo 
rmiae tuo, Reverendissime Episcope ac Princeps serenissime, huic operi quod episcopi 
^lesami Scripta complectitur, perenne decus et adeo singulare ornamentum conciliare, 
anilque Vobis, Viri maxime reverendi ac perillustres, hunc librum, tanquam devotissima 
amtis testem ac pignus offerre auderem. Beati Theodoreti hac sunt scripta, Cyri quon- 
episcopi, de Ecclesia omniqpie adeo re sacra multis nominibus meriti, purioris do· 
ciiiie sanctissimaque Qdei propugnatoris maxime strenui, paganismi autem et hareticaruia 
l^olanim adversarii acerrimi ; viri denique, in quo omnes illa virtutes, qua episcopum 
amico erant conjuncta vinculo. Hinc spes enata est quam certissima, fore ut epi- 
de Ecclesia adeo meriti Opera indulgentissimo aspectu tuo, Revendissime Episcope 
« Mnceps Serenissime, haud careant, vobisque, viri maxime reverendi ac perillustres, 
bl omnino displiceant. Ita qpiidem iit augurari liceat, facit tua in pietatis studio assidua 
n-Tcitatio, suadet etiam illa qua Ecclesiae vestrm commodo invigilatis, cura indefessa, et in 
^pta, qus ad sanctissima doctrinae capita pertinent, prona voluntas. 

Dignam episcopali munere imaginem^ Reverendissime Episcope ae Princeps Serenissime; 
01 Ilis beati Theodoreti Scriptis delineatam vides, quam in te alicpiando expressam et 
ii^istriorem esse futuram, quis est qui dubitet? De splendidissimis dotibus a summo Numine 
concessis, omnes qui invictissimi potentissimique magnae Britanniae regis sceptro subr 
insunt, teque in spem saeculi adolescere vident, merito laetantur : te quoque exteri admi· 
natur, oculosque in te tanquamin virtutis exemplum sublimi in loco positum, conjiciunt. Fa- 
Iit Deus T. 0. M. ut sacratissimam episcopi personam tuearis quam diutissime ; ut cum an- 
tuorum incremento tuae quoque Ecclesiaa salus stabiliatur, teque praeside maneat 
‘aeoncussa ; utque cum totius celsissima» regiae domus Britannicae salute ac incolumitate, 
taa quoque sit omni aere perennior. 

Vosque, Viri maxime reverendi ac perillustres, in quibus vivit, novasque in dies vires ac- 
φότίΐ Ecclesia vestro moderamine nixa, date, quaeso, pietati in vos meae, quae esse debet 
nnima, ut haec in Theodoreto refingendo posita studia vobis probari cupiam c[uam ma- 
^•Qoc si, non dicam sperare, sed omnino persuasum, habere liceat,, erit de quo laetcc 


« PRyKFATIO AD LECTOREM. 2^ 

Qiihique magnopere gratuler. Deum autem T.O.M. supplex rogo, ut vos, Viri maxime re ve 
rendi ac perillustres, in Bcclesie vestr» salutem, omnisque rei sacro prosidium ac insigni 
, ornamentum quam diutissime superstites esse jubeat, vestrisque conatibus Ecclesie salu- 
berrimis in posterum quoque annuat quam clementissime. 

Ita prec^ilur, Deumque rogat , Serenissime Princeps ac reverendissime Episcope, Vir 
maxime reverendi, perillustres, illustres ac generosissimi, summorum nominum vestro- 
nm humillimus et devotissimus cultor 

* Idan, ludov. SCHULZE. 

Dab. Hale in Acad. Frideric. τι Kal. Octobris A. R. S. MDCaXVIII. 


PBiEFATIO AD LECTOREM. 


[XIII] Alter jam agitur annus, ex quo nostrum de paranda nova Theodoreti Operum edi- 
tione consilium cum Eruditis communicavimus; quod cum probaretur bonis omnibus', alacri 
animo hunc laborem suscepimus, ejus nec diuturnitatem nec magnitudinem magnopere 
metuentes. Quod Deus itaque faustum et felix esse jubeat I primus nunc in lucem emittitur 
editionis nostra tomus, quem haud adeo longas traxisse moras putabunt, quotquot intelli- 
gunt, quantum opera et temporis comparationi quatuor manuscriptorum codd. aliisgue 
subsidiis ad hunc tomum locupletandum adhibitis, impendi debuerit. Quid prastitum sit a 
nobis, paucis nunc recensebimus, ita tamen ut aquis ac peritis lectoribus relinquamus judi- 
cium, quos magnopere rogamus, ut in rei litteraria publicamcpie adeo utilitatem sua cun- 
ferant consilia, si quid vel emendandum vel rectius disponendum esse videatur. 

[XIV] Ordinem librorum eumdem tenuimus, quem olim secutus est Jac. Sirmondus, cu- 
jus editioni nostram esse cupimus quam simillimam. Complectitur itaque hic tomus Cotn- 
mentario$ Theodoreti tn historicos V. T. libros, scilicet in Octateuchum, in quatuor libros 
Regum et Paralipomena, necnon Interpretationem Psalmorum uberrimam. Ulterius pro- 
gredi jam non licuit, ne mole suh laboraret liber, si justos excederet limites. Hinc factum 
est ut Commentarii in Canticum canticorum ad proximum to,mum remitti debuerint, ntque 
a priori nostro consilio, Garnerii aliquot Dissertationes cum* necessaria Epicrisi huic tomo 
praemittere, abstinendum esse putaverimus. Magnopere quidem placuit illud Oudini De Seript. 
eccles. t. I, p. 1134, monitum, primam, secundam ac tertiam Dissertationem ex Garnerii 
Auctario praemittendam esse novae, si unquam pararetur. Operum Theodoreti editioni ; imo 
e re nostra esse videbatur scriptorem nostrum contra Garnerii cavillationes in ipso quasi 
Operis introitu defendere : tamen cum plura non caperet hic primus editionis nostrae tomus, 
et eruditis quibusdam, quorum magna debet esse auctoritas, aptum videretur. Dissertationes 
istas ultimo novae editionis tomo comprehendere, mutavimu$ consilium. Ne vero bona 
Theodoreti causa, quam post Sirmondi tempora male ent Gamerius, quidquam inbereret 
macula. Dissertatio promittenda fuit, qua de Vita et Scriptis viri de Ecclesia meritissimi ita 
exponeret, ut lectoribus patere possit, quanta sit scriptoris nostri dignitas, et quam iniquum 
judicem egerit Garnerius. Et hoc quidem labore eo magis opus esse videbatur, quia Vita 
Theodoreti, quam olim Sirmondus editioni sua pramisit, adeo brevitate laborabat, ut sitim 
excitare quidem, sed non restinguere putaretur. 

In adornanda autem editione nova operam imprimis dedimus, ut textum Gracum emen- 
datiorem, et quantum fieri posset locupletiorem, exhiberemus.^ultam quidem Sirmondus 
adhibuit diligentiam, ut Graea, qua plurimis Theodoreti scriptis antea Latine tantum editis, 
primus e codicibus adjecit, quam castigatissima prodirent, nonnulla tamen sive supplenda, 
sive emendanda nobis reliquit. Cum enim Pici, Carafa, Herveti aliorumque interpretationes 
Latinas [XV] in editionem suam receperit, hisque antiquioribus versionibus textum Gracum 
adjecerit, factum est ut hic illis non ubique responderet. Nunc enim plura, nunc pauciora, 
nunc vero longe alia in textu quam in versione erant expressa : imo lacuna quatuor linearum 
obvia erat in Commentario ad Psal. xvin, 6, 7, tomo 1, p. 467 edit. Sirmondiana. Qua cum 
ita essent, facile cognovimus, parum utilem fore novam bqjus scriptoris editionem, nisi 
textus ad msc. codicum fidem iterum revocaretur, et Latina versioita emendaretur, ut textui 
Groco responderet quam exactissime. Hac cum meditaremur, et auxilia circumspiceremus, 
qua obtinendo huic fini essent satis apta, providam summi Numinis curam, quam pio gra- 
toque animo celebrare juvat, experti sumus. Brevi enim tempore factum est, ut summorum 
virorum, qui studiis nostris faverent, auxilio adjuti, plura quam sperari potuerant, obtine- 
remus prasidia. Nec sumptibus in librum rei sacro inter nos promovenda apprime utilem, 
erogandis, parcendum esse putarunt venerandi illi viri, quorum insigni de bono publico 
bene merendi studio factum est, ut bibliopolium Orphanotropbei ne hoc quidem tempore, 
quo consilium de scriptore quodam ecclesiastico prelis iterum subjiciendo multis minus 
opportunum videri potuisset, hac studia nostra a se aliena putaret. 




s PR^FATIO AD' LECTOREM. 26 

I e codidbas ad ornandam hunc tdmum accesserunt, muUa sane et non spernenda* 
9 feR omiDa debentur amplissima in commodum litterarium voluntati illustrium inclyta 
igpista Tindelicomm procerum, qui avitam istam cum summa laude tuentes gloriam, 
ggslii$,gt oKm multorum, eximie faverunt studiis. Hanc litteris promovendis valde utilem 
omnibus charam mentem, ut silentio praterire nefas esset, ita committere non 
pogae at publicum hoc pietatis nostra animique tanta beneCciorum magnitudine magno- 
^i$cti desideretur monumentum. Debemus illud illustrium bibliotheca Augustana cu· 
lasnunificentia, qua usum manuscriptorum qua locupletando scriptori nostro inser- 
Γ*>ΐΐΗ»)ΐ, liberalissime nobis concedere haud dubitarunt. E numero illorum satis magno, 
Kleto qoatuor illi codices commemorandi erunt, quibus ad exornandum hunc tomum usi 
<c<E. In horum autem descriptione, ut breviores simus, a laudibus nobis temperabimus, 
irr qoiaEhingeri, Hoeschelii et Reiseri Indices mss. bibliotheca Augustana, codices istosjam 
stBiolH' eruditos commendarunt. Is quem primum adhibuimus, cum Theodoreti Commenta· 
'finOc^teuchum prelo parandus esset, est chartaceus, saculo xi, ut videtur, scriptus in 
Ceoplectitur Quastiones in quinque libros Mosis, in librum Josua, et maximam omnino 
hbri Judicum, usque ad initium Quastionis vicesima. In eodem codice exstant car- 
ie Sbjllina, qua ex illo olim edita sunt a Xysto Betuleio, cujus esse putantur notula ad 
Bspnem passim ascripta. Tres alii codices spectant ad Commentarium in Psalmos. Pri- 
B» inter illos tenet is quem in editione nostra primum diximus, quia prastantior est reli- 
ps duobus, quos etiam antiquitate superat. Quantum enim duce Montfauconio, cujus in 
inc finem consuiiiimus PalaoOTaphiam Graeam, in re plerumque satis incerta assequi po- 
uaos, eom ad saeulum x referendum esse putamus. Est membranaceus in k, et ob mi- 
igrjD tharacterem ac singularia scribendi compendia lectu omnino difllcilis. Comprehen- 
:l iero unius Theodoreti integrum in Psalmos Commentarium, et partem Prafationis, cu- 
% initiam incidit in verba illa Ολοφύρεται συμφορά; qua exstant pag. 60h edit, nostra. Pra- 
£sa suat octo folia, quorum quatuor priora, qua recentiorem manum aliumque scripto- 
m produnt, inscripta sunt, npootpiov ct; tOv ψαλτήρα χα\ Ιγχώμιον tt; τ6ν Δαβίδ, quatuor autem 
postrema adeo sunt vetustate detrita, ut litterarum characteres admodum exiles vix possint 
%mi. Hasc sequitur Commentarius in Psalmos, quem, ut jam diximus, integrum, deinde 
(uipit Expositio variorum auctorum in Canticum Mosis, salis male quidem, paululo tamen 
Kus scripta, quam qui proximum tenet locum. Index Sermonum Chrysostomi. Finem 
eodkb faciunt folia quadam admodum vetustate corrupta, qua ad Gregorii Nysseni librum 
Deama pertinere videntur. Codex, quem secundum in edutione nostra diximus, est chai^ 
Une in 4, recentiori manu ab antiquiori quodam, ut putamus, descriptus, qui desinit in 
oalio Commentarii ad psalmum nonagesimum quartum. In fine subjuncta e.st eadem, etsi 
u xtbis paululam diversa, variorum auctorum Expositio Cantici DIosis, de qua jam dixi- 
RB. Is denique codex quem tertium in Scholiis nostris dicere consuevimus, est membrana- 
»B.io folio ut aiunt, saculo x vel xi satis nitide scriptus, [XVII] et bene servatus. Complecti- 
trCileuam in Psalmos ex Asterio, Basilio M., Cyrillo, Didymo, Eusebio et Nostro collectam, 
pe incipit a psal. ix, 16, et progreditur usque ad finem psalmi quinquagesimi, 
heter bos quatuor codices Augustanos, quorum exactissimam cum textu Sirmondiano in- 
fiiteas com^rationem, aliis quoque ad nunc tomum uti licuit subsidiis. Ad primam ejus 
^< 0 , seu ad Commentarios in Octateuchum utiliter adhiberi potuit ac debuit editio mere 
qn«B studio Joannis Pid Parisiis anno 1558 in 4 prodiit. Cum vero in hac editione Pici, 

I (qiKac in codice Augustano antea commemorato, nonnullse Questiones in librum Judicum 
Et Coomenlarii in librum Ruth deessent, hunc defectum aliquo modo suppleri posse puta- 
«X illis quffi Dav. Hoeschelius suis ad Photium Notis pag. 53 seq. e codice quodam 
finvieo inserenda curavit. Ad libros Paralipomenon, post pag. 600, accesserunt varie le- 
efiooes e prsstantissimo codice Coislin. VIII collecte. His ut frui nobis liceret, debemus 
fistd Sehlegero, qui ut eruditionis fama multorum in Gallia et Italia eruditorum meruit 
Aciliam, ita quoque horum auxilio egregie conatibus nostris profuit, imo vel solo hoc no- 
de nobis summopere meritus est, quod codicis istius Coisliniani a Montfauconio Bi- 
ilioUi. Coisl. p. 50, dignis laudibus ornati. Excerptorum copiam nobis fecerit per erudi- 
fas, quem Argentorati habet amicum. Prelerea quoque ex amplissimo bibliothecae Medicem 
limentiane thesauro quedam ad hunc tomum conaecorandum accesserunt, operam nobis 
liante G. Bandinio bibliothecae prefecto. Haec maxima ex parte desumpta sunt ex prae- 
Misfimo illo saec.x, vel xi codice, quem ampl. Bandinius Catalogi codicum mss. jam dictae 
idiliothecaB, pag. 87 seq., descripsit. Ad illum enim pertinent omnia ista quae ad psal. y — 
iQv.io editione nostra relata sunt. Quae vero ad psmmum lxxvii, pag. Il48, schol. 6, in- 
unda curavimus, descripta sunt e cod. XIV, cujus descriptio exstat I. c., pag. 34 seq., ad 
etiam pertinent, quae pag. 1409 editionis nostrae aUata sunt ad psal. exu, 9. 

Hartenus oe codicibus Augustanis, Coislinianis ac Florentinis dictum est. Possent etiam 
«loco alia commemorari, quae ad [XVUl] locimletandos proximos tomos, sive ex iisdem 
aliis celeberrimis bibliothecis collecta et ndei nostrae liberalissime concessa sunt. Ne 
*dun justo prolixiores simus, aot amUtiosius de nobis praedicare videamur, non nisi ilhs 
fios ad hunc tomum pertinent, inhaerebimus; alio enim tempore de iis quae ad reliquos spe- 
^ijt, dicendi erit opportunior locus. Paucis itaque adhuc commemoramus, suo loco sive sefio- 
®iwerta. sive, ubi textus Sirmondianus eadem habebat, brevissime indicata esse ea," qu» 
wraerius Auctarii pqg. 7-20., e codice Vat. 247,*ad locupletandum Commentarium in rsal*· 


27 PRifiFAnO AD LECTOREM. 2 

mos aUuUt. E Calena seu Expositione Patrum Grsecorum in Psalmos, quam Balih. Corde 
rius S. J. Antv. 1643-1646 eaidit, multa potuissent intextum inferri, qu» tamen consuit 
omisimus/ tum quia dubia plerumque est Catenarum Sdes, tum quia librum istum fac.iliu 
quam codices, quisquis adire potest. Satis itaque esse putavimus, si locorum quas ad aliui 
auctorem a Corderio relata sunt, vel tribus verbis mentio fieret. 

Haec fuerunt praesidia, quibus muniti accessimus ad textum Graecum, ubi opus esset, re 
stituendum ac locupletandum. In hoc negotio peragendo egregiam utilitatem nobis praesti 
terunt codices Augustani, quorum ope supplevimus quae in textu Sirmondiano desidera 
hantur. Multis jam non opus erit te.stimoniis, quae ex Scholiis nostris facile colligi possent 
tamen, ut dictis fidem faciamus, unum alterumve adducere operae erit pretium. Ita psa' 
Lvi, 1, pag. 977 edit, nostrae e cod. Aug. I., inserenda fuerunt verba ista, ό μέγας Aa6U 
ut textus Graecus responderet versioni Latinae Carafae, qui eadem legit, ut observatum ei 
1. c. in schol. Sic quoque psal. cxviii, 139, pag. H73 cuit. novae, ante nomen Stephani e 
eodem codice supplevimus 6 χαλλίνικος. quod Carafa quidem, non autem Sirmondus in codic 
suo legerat. Saepius quoque in versione Latina suppleri debebant, quae non modo in text 
Sirmondiano, sed nostris quoque codicibus exstabant. Hujus emendationis vel unicum 
multis exemplum attulisse sufficiat, quod exstat psal. cxvni, 152, pag. 1476, ubi in Carafi 
interpretatione desiderabantur verba ista : Descendens, inquit, contestare eos per coelum g 
terram. Sed de his satis. Magis laetati sumus de auxilio quod egregii isti codices nobis at 
tulerunt, ut lacuna illa, de qua jam diximus, feliciter expleri posset, psal. xviii, 6, 7. Mult 
etiam, eaque nonnunquam satis prolixa loca in Commentario ad Psalmos [XIX] ex his codicibu 
accesserunt, quae signo illo (»)atextu Sirmondiano distinguere visum est. Sed non omnes isU 
accessiones in textum recipi vel potuerunt vel debuerunt : magnam potius earum partem a· 
marginem remisimus, si vel nexus cum illis quae praecedebant, erat minus aptus, vel apu· 
Montfauconium in Collectione nova Patrum, apua Corderium, imo quoque in Chrysoston 
aliorumque scriptis, eadem sub aliorum auctorum nomine expressa vidimus, vel deniqu 
. aliae dubitandi rationes adfuerunt. Speramus etiam, aequos harum rerum judices hoc nostrur 
consilium esse probaturos. Maluimus enim in re satis gravi timidiores quam audaciores vi 
deri, et a culpa ista irnmunes esse, quam illi sibi contraxerunt, qui ut scriptorem quemdar 
egregie locupletasse putarentur, obvia quaeque minus caute arripuerunt. 

Nunc paucis reddendae erunt rationes, cur in Scholiis textui, parca licet manu, adjectis 
tum receptam LXX Interpretum lectionem, tum Fragmenta reliquorum interpretum Graeco 
rum, tum denique ipsius Graecae versionis ab Hebraica veritate dissensum, passimattingen 
visum sit. Ad primum quod attinet, lectionibus versionis Graecae restituendis admodum pro 
ficuum esse putamus, si in scriptis Patrum Graecorum lectiones illae non negliguntur, qua 
a recepta LXX Interpretum lectione recedunt. Ita enim haud raro genuinam et primitivao 
horum Interpretum lectionem deprehendimus, in qua vel omnes vel plurimi commentatore 
Graeci consentiunt. Sic II Reg.xx, 18, recepta lectio versionis Graecae est Ιθεντο; Theodoretu 
autem, ut ad locum istum observavimus, legit διέθεντο. Jam cum haec posterior lectio i 
Commentariis Graecis tantum non omnibus obvia sit, specie haud caret coiqectura, eam ess 
genuinam et priniitivam, ex qua emendari possit recepta lectio. Alia hujus generis exem 

i )la in eodem libro exstant cap. xxi, 2, et cap. xxiv, 1. Observavimus autem, Theodore^ 
ectioues plerumque consentire cum codice Alexandrino et Oxoniensi, sicque cum edition 
Aldina, et, si fides debetur Bosii Excerptis, etiam cum Complutensi. Ad dterum quod at 
tinet, antiquiorum interpretum Fragmenta adhibenda esse putavimus, ubi Theodoretus mi 
nus rectam LXX Interpretum versionem secutus erat, quod tamen rarius accidit, ut quffisi 
VI in librum Judicum. De reliquo laudandum est criticum Nostri studium^ utpote qui hau 
raro falsas LXX Interpretum explicationes [XX] melioribus Symmachi aliorumque postposuit 
ubi opus erat, reliquorum interpretationes recensuit. Multum itaque adjuvit Montfauconi 
et Drusii operam in colligendis antiquorum interpretum Grmeorum Fragmentis positam 
etsi in Scholiis passim a nobis indicata sint, qum in Montfauconii Hexaplis desiderantui 
Quod denique reliquum est, diversitas, qu® inter textum Hebraicum et versionem Gr®cai 
haud raro intercedit, et in Psalmis prmcipue frequens est, vel ideo paucis indicanda fuii 
ut cavere sibi discant alii, ne sensu alieno in S. Scripturam illato, ad alia qu»vis delaban 
tur. Hoc enim Patribus Grmeis smpius accidisse, docet versionis Gr®c®, quam sequi solen 
cum Hebraica veritate comparatio. 

Reliquum est, ut moneamus, ad initium paginarum editionis Sirmondian® se referre ast< 
riscos ad marginem in textu e^tionis nostr® appositos, ipsi autem Operi Indicem harmoni 
cum, ut dicunt, paginarum utriusque editionis pr®missum esse, quo in rem suam commod 
uti poterunt, qui locum ex editione Sirmondiana allegatum, in nostra qu®runt. Nec inulil 
visum est^ ad finem Commentarii in Psalmos Gr®cum subjungere Indicem, secundui 

E rima cujusvis psalmi verba, alphabetico ut aiunt ordine compositum. Loca etiam biblica i 
oc Opere citata, non solo capitis numero, ut in priori editione, sed addito versiculorui 
numero exprimenda esse duximus. Laudandum.quoqiie est studium cl. Bertrami A.M. qi 
omnem dedit operam, ut h®c nova editio, quantum fieri posset, ab erroribus typotheta 
rum esset immunis. 

Deum rogamus, ut hos et reliquos conatus nostros in nominis sui gloriam et aiiorui 
utilitatem cedere jubeat clementissime. Dab. Hal® in Acad. Frideric. vi Cal. Octobr. A. R. ί 
MDCaXVIII. 



SIBMONDI PRiEFATIO. , 


incite' Μ«*< refort€M€ poUram prtefatiane iita mpergedere , aiquein hac Theodoreii editione nostra 
^ pnataainl, oc«/t< tuu potius^ lector^ et observationi retinquere : de paucis tamen quibusdam^in quibus 
tmk posse semitabam^ non ingratum fore visum est si breviter indicarem. Primum omnium de Quasstio· 
emmiktaUuekum^ quce sunt in principio tomi primi, eum harum exemplar in Bibliotheca regia Joannes 
Fm bmrprts nmUmm miate ssm fuisse narret, optimum vetustissimumque in ea nunc esse, quod nobis non 
ΦΜ Tbeodoreti praefationem hactenus non editam, eum iis quce in Pici codice sub finem desiderabantur, 
sed et alia possim multa vel pleniora vulgatis vel emendatiora subministravit, perturbationemqne 
skmdueusssi, quae suspensos legentium animos inqucestione 20 morabatur, [XXII] Ubi cum de imagine 
kt, fsemadusodum accipienda sU, veterum aliquot scriptorum opiniones protulisset ac rejecisset Theodore- 
m, easdem ipsas quas improbarat, postmodum asserere et confirmare videbatur, errore ut apparet hinc nato,, 
pd,cum exautiqmis Catenis, quas vocant, excerptas Theodoreii Qutsstiones istas constet, qui codicem, quo 
OM at Piems, descripsit, cum Theodoreliams sententiis, Origenis quoque ac Diodori et Theodori sententias 
iiaqses rejecerat, preeiermissis auctorum nominibus per imprudentiam subjunxit. Quo prorsus mendo 
coik codex reghu, qui quod Theodoreii non sit hoc loco nihil habet. Hunc itaque nos secuti, ea quce siifr* 
updsMtmr mc retinuimus, ut Origenis, Diodori et Theodori prcefixis vocabulis, non Tlieodoreti, sed alio · 
*me$se asteaderemus. Quin et hoc exemplo, non modo alia id genus aliorum auctorum commatia, qua alHs 
u lacii accsm‘ebamt, et proprium nomen retinebant, non sustulimus, sed et ipsi nova quadam interdum, 
pe si Theodoretum facerent, eodem ex fonte petita, e re tua futurum id sperantes, indidimus : in secundo 
uade urna, qui prophetarum explanationes continet, ut Isaia Commentariorum, qui nusquam reperiunlur, 
jeivem aliqua ex parte resarciremus, ex iisdem Catenis ea delibavimus, qua Theodoreii nomen praferebamt, 
etequidemcsms medsUlam haud dubie omnium qua in J satam uripser at, succumque complectantur, subsidU 
viffim eruat, dum integrum opus emergat, Quanqnam hujus potiuiidi spes jam dudum, ni fallor, apud 
^*ecos ipsas interiit : quippe qui ad jactura solatium Excerpta quoque istiusmodi aggressi sint, quorum 
timfisTia et Ronue et Parisiis videre nos meminimus, sed qua ultra xv Isaia caput non procedebant, Iu 
^ihlacem uumc primum vident Theodoreii Epistola CXLV II, pauca videlicet, si cum iis conferantur, 
fuf Mcqdtorus abs se lectas commemorat numero quingentas. In his Vaticanum codicem exhibuimus, quo 
£3Miinuesl cardinalis Baroniusin Annalibus, Postea Neapolitanum alterum nacti, varias ex eo lectiones Va· 
*:$Mo epographo castigatiores selegimus, suoque loco edendas [XXIII] curavimus. In quarto nihil est admo'‘ 
au quod Grace Latineque antehac excusum non sit, eum in caleris Grace plurima nunc primum profsrau- 
ur:m primo nimirum, Quastiones in libris Regum, et Paralipomena, itemque Psalmorum inl·rpreta:io et 
'ottci cauiicorum : in secundo universa, hoc est prophetarum omnium, tum majorum prater Isuiam, tt m 
uum drurdecim explanatio : tu tertio denique. Expositio Epistolarum beati Pauli, religiosa erernitarum 
b^uaria, ei Theodoreii quas diximus Epistola, De versionibus Latinis hoc quoque admonendus es, lector, 
qmkm t» Grceco^Laiina editione id praeipue spectandum videbatur, ut Latina Gracis, quoad ejus fieii potm 
m,pmbus etratHs responderent, brevitati autem Theodoreii laciniosa quorumdam interpretum oratio minime 
^ vfrvebet, foetendum necessario fuisse, mC huie incommodo mederemur. Quod nunc parcius, nunc liberiut 
clfi· iaierpoiando dum facimus, reprehensionem vereremur, nisi conscii nobis essemus, quanti omniumt 
fd in hae arena versalt sunt, doctrinam facundiamque faceremus. Quorum stiam beneficii memoria ne 
i^terira, simgmiorum Epistolas, quid quisque primus m lucem protulerit exptieames, sed tu aliis deinceps 
(^ismbus pneierqsissas, in hac nostra restituendas duximus. Ante omnia vero, Theodoreii quoque ipsius 
yssu ex ^us poiiuimum Epistolis concinnatam adjecimus. Tu aqui omnia consule, et vale. 


VETERUM ALIQUOT SCRIPTORUM 

DE THEODORETO TESTIMONIA. 


Leonis papee in EpUtoia ad Theodoretum tpsum, qua integra exstat in Appendice sic6 finem tomi I V 

editionis Sirmond, 

ftkcUsrimo fratri Tbeodoriio episcopo. Leo episcopis. 

ileaeaotibus ad dos fratribus el cousacerdotibus nostris, quos ad sanctum concilium Sedes B. Petri 


Μ TESTIMONIA. VETERUM. 

direiit, agnovimus dileclionem tuam superno adjutorio nobiscum tam Nestorianae impietatis quam Eui 
cbianae vesaniae exstitisse victricem. Et po$t aiia. Sed benedictus Deus noster, cujus invincibilis veritas 
omni baereseos macula mundum te secundum sedis apostolicae judicia demonstravit. Cui dignam retribu 
pro tot laboribus gratiam, si talem te, qualem probavimus ac probamos, pro universalis Ecclesiae defensioi 
servaveris. Nam quod Deus omnium calumniosorum fallacias solvit, maximam beatissimi Petri cura 
pro nobis cunctis agnoscimus, qui postquam suae sedis judicium in fidei defensione firmavit, nec cin 
cujusquam vestrum, qui nobiscum pro catholica fide laborastis, personam quidquam reprobnm videri pe 
misit : quia nec poterat Spiritu sancto judicante quisquam ex eis non victor exsistere, quorum jam vicer 
fides. 


GennadH presbyteri^ in libro De viris illustribus^ eap. 89. 

Tbeodoretiis episcopus Cyri civitatis (a Cyro enim rege Persarum condita servat hodieque apud Syriai 
nomen auctoris), scripsisse dicitur multa : ad meam tamen notitiam Ista sunt quae venerunt. De Incarnt 
tione Domini adversus Eutychem presbyterum, et Dioscorum Alexandriae episcopum, qui humanam i 
Christo carnem fuisse negant, scripta fortia, per quae confirmat et ratione et testimoniis Scripturarum, ii 
illum veram maternae substantiae carnem habuisse, quam ex matre Virgine sumpserat, sicut et verai 
Deitatem, quam aeterna nascibilitate a Deo Patre gignente ipse nascendo suscepit. Et decem Historias ei 
elesxasticm libri, quos imitatus Eusebium Caesariensem scripsit, incipiens a fine librorum Eusebii, usqu 
ad suum tempus, id est, a Yicennalibus Constantini usque ad imperium Leonis senioris, sub quo et moi 
tuus est. 


Tbeodori abbatis et philosophi in Argumento synodi Ephesium. 


Εύρέθη μετά Ιωάννου θεοδώρηνός τις, έλλογι- 

μώτατος έη^σχοπος χ^λβως άνατολιχης. Ονί- 

τος χατΑ Κυρίλλου λέγων, έτυελαμβάνετο χαΐ των 
δώδεχα κεφαλαίων, Stv Εγραψεν έν τ^ νρίτη έπιοτολ]) 
τ|) πρ6ς Νεοτόριον. Κα\ άνέτρεπεν αύτά, λέγων 3τι 
Άρειανός Ιστιν ό Αγιος Κύριλλος, χα\ τΑ Εύνομίου 
χολ Άπολιναρίου φρονεΤ. Ό γΑρ Κύριλλος Νεστορίφ 
άιτομαχύμενος τφ διαιροΟντι τήν οΐχονομίαν,. της 
ένώοεως μΑλλον φροντίδα ττεποίηται* δθεν χα\ έδύχει 
ηως τψ βεοδωρήτφ ώς μίαν φύσιν βοξάζων, ώς οΕ 
ΆρειανοΙ χα\ οΕ περ\ τ6ν *ΑπολινΑριον. Πλ^]ν ούτε 
θεοδώρητος φαίνεται πώποτε τδν Νεστδριον ύπερ- 
μαχόμενος, ΑλλΑ μδνον τδν Κύριλλον Απομεμφδμενος 
διΑ τήν ουμβΑααν εις ΙωΑννην Ατιμίαν. ΕΙ δλ βού- 
λεται τις γνώναι. βτι Θεοδώρητος χα\ λίαν έμίσει 
Νεβτδριον, Αναγνφ τδ περ\ των αΙρέαεων αύτφ Θεο- 
δωρήτφ γεγραμμένον βιβλίον. 


Cum Joanne adfuit Tbeodoretus eloquentissimu 
episcopus Cyri civitatis orientalis. Hic contra Cy 
rillum agens, duodecim ejus capitula reprehendebat 
quae in tertia ad Nestoriuro epistola conscripsit; re 
fcllebatque illa, dicens Arianum esse sanctum Cy 
rillum, et cum Eunoniio et Apollinari sentire 
Cyriilus quippe Nestorio resistens incarnationen 
dividenti, majorem unionis curam prae se tulit: uiid 
et Theodoreto unicam naturam docere videbatur 
sicut Ariani et Apollinaris. Sed neque Theodoretu; 
Nestorium defendere unquam visus est, sed Cyril 
Ium duntaxat accusare ob illatam Joanni conlume 
liam. Quod si quis nosse velit exosam vehementei 
Theodoreto fuisse Nestorium, librum legat quen 
Tbeodoretus ipse Adversus hmreses composuit· 


Joaunis Euehaiim in Elogiis scriptorum ecclesiasticorum. 


Ένιστορήαας τούς σοφούς διδασχΑλους 
Κα\ τδν θεοδώ ρητόν αύτοΤς έγγρΑφω, 

*Ος Ανδρα θεΐον, ώς διδΑσχαλον μέγαν, 
*Ος Αχμάδαντον δρθοδοξίας στύλον. 

Άν δ* έχλονήθη μιχρόν £χ τίνος τύχης, 
*Άνδρωπος ήν. Ανθρωπε, μή χαταχρίνης · 
Ού γΑρ τοαουτον δυσσεβής ήν δ χλδνος, 
•Οσον μετείχε της έριστιχής βίας. 

Τί γΑρ ; Κύριλλον πανταχου νιχ^ν £δει, 
Κα\ δογματιστήν δντα, χαι λογογρΑφον. 
*Όμ6)ς δλ τούτφ χαΐ διώρθωται πΑλιν. 

ΤΑ δ' Αλλα πάντα των μεγίστων ποιμένων 
Βλέπων τδν Ανδρα μηδενδς λελειμμένον ^ 
Ενταύθα τούτοις εΙχύτως συνεγγράφω. 


Doctos magistros litteris dum prosequor. 

Jure Tbeodoretus inter hos eensendus est. 
Divinus ut vir, ut magister optimus, 

Fidei orthodoxae ceu columna immobilis. 

Qiiodsi parumper forte quadam motus est. 
Homo erat, qui homo es, ne crimen inferas, cave. 
Non tam sinistrae motus hic sententise. 

Quam pertinacis impetus pugnae fuit. 

Quid enim? Cyrillum ubique vincere par erat. 
Summae virum doctrinae et eloquentiae, 

Sed postea hoc ipsum ipse correxit tamen 
Hunc ergo cernens canteris in omnibus 
Non imparem esse maximis pastoribus, 

Merito inter illos hoc loco recensui. 



s 


TESTIMONIA VETERUM 


34 


0 fyc«s£a$ xa\ λ^γων εύγλωττες 
iik ^^εορρής 4ε(ν<τΐ)τος xdl τέχνι^ς 
οε χολ βε πλέον, 

*ft «pffpofcv Apinc χαλλίστων λ6γων· 
*ΟιηςΙιβοΐρεΙς χολ ραεινολ λυχνίται. 
Ιιίμρτνροε στίλβοντες οΐ σο\ δή λόγοι 
ίέ ^οξενοε μλν &^»εεης ένθέου^ 
TjsiMou tt στηλιτενταί χαχ£ας· 


Ariis hene ac concinne dicendi ^ 

Et rbeioricae vis ac perilisB exeinpluin. 

Quantopere amo te, imo cum stupore admiror 
Te qui prtestanlissimorum Auctor es Operum ! 

Vere sunt limpida et instar luoerns emittunt lucem. 
Et gemmae splendorem imitantur verba tua. 

Ad divinam quoque nos adducunt virtutem. 
Impietatis autem et improbitatis nefanda produnt 

[crimina. 


CiawuiH dfi Saincu$f episcopi postea Ebroieeneis^ de Theodoreto Hexastickon. 

Sacrorum interpres neino sine numine divum : 

Si apte, si breviter, munera dupla putant. 

Nemo inter Graecos brevius, nemo aptius isto 
Scripturas aperit, liaereticosque premit. 

Certe illi faciunt divina charismata nomen. 

Ad sacra perque Deum est saru tuenda datus. 

Π h kac nova editione desiderari noluimus degantissimum hoc Anoiiymi epigramma, quod ex veteri 
cate slim descripsit Henricus Savilius. 


TESTIMONIA QUiEDAM 


De Theodoreti commentariis in Octateuchum, in libros Regum ac Paralipomenon. 


Tkeodoretme ipse in Prwfatione ad libros Regum singula commemorat. 


ΈεειΜ) τΐ^ 6eCa^ Χ^ριτος άπολαύσαντες ΜωΟσέως 
^ xfiateou τΑς βίβλους, χα\ ΤησοΟ toO προφή^ 
tb, ΊοΧ WS Κριτών, χα\ τ1}ς *Ρουθ ήρμηνεΰσα- 
μ»· φέρε πόΰΐιν τουβε του φοιτβς rijv αΓγλην λαβεΤν 
’κπόοανεες, τάς τών Βαοιλεκών &ναπτυξωμεν leto- 


Quoniam divina freti gratia interpretati sumus li- 
bros Mosis legislatoris, et Josuae propbeUe, et Judi- 
cum, et Ruth, age splendorem hujus lucis ut acci- 
piamus iterum implorantes, explicemus Regnorum 
historias» 


Idem tit I Paralipomenon pag. 561. 

Tinp τών μουοιχών όργ&νων διαφοράν iv ταΐς Musicorum autem instrumentorum diferentiam 
ΚεΏ^Ιαις εΐρήχαρεν. diximus in libris Regum. 


Photius sn Bikliaiheca^ codice CCi F. 


Ινεγνώββη του αύτοϋ θεαπεαίου άνδρδς, του μα- 
βρέ» ΟεοδωρΙτου, λξήγηοις είς τίρ^ όχτάτευχον 
β* Ιλαχε συμβαίνουααν τφ Sprcj). Είς τά 
Ιβρα γάρ χρηματίζει τής Γραφής, έν οΤς Ιστ\ 
Β& είς τά τών Βασιλειών, χαΐ είς τά Παραλει· 
^νζ. Χρήσιμον δλ είς τά μάλιστα τδ βιβλίον. 


^ γάρ τήν του Θεού χάριν, κα\ τους προφήτας 
Μ*«ες ήρμηνεόσαμεν, χαί τδ Ψαλτή ριον, χα\ τδν 
'MmSbv, 


Legi ejusdem divini viri B. Theodoreti Explana- 
tionem in Ociateuchum, quae inscriptionem tiaeia 
est Operi eongruenient, in obscura qt abstrusa 
Scripturae b»ca, in quibus sunt et ad libros Regum, 
et in Paralipomena. Ultitssimum autem in primis 
lioc opus. 


Quae divina est gratia, et prophetas omnes oom· 
mentariis exposui, et Psalterium, et Apostolum. 


Tkeodaretus ipse in epistola 83, ad Ensebium episcopum Ancyranum. 


^ DE VITA ET SCRIFTIS THEODOBETI 3C 

Idem in lihrum II Regum^ guent. JL///, de hymno loquene^ seu emufco Datidis ob victoriam. 

Consonat autem psalmo i^ii, vel potius idem est, *Eou U σύμφωνος τφ tC Ψ«λμφ, μάλλον βΐ 
paucas habens nominum mutationes. Ego autem έστιν, ύλίγας Ιχων όνομάτων έναλλαγάς· Έγο» 
cum aliis Psalmis hunc (|uoqiie interpretatos, super. ^ μετά των Αλλων Ταλμών χα\ τούτον έρμην«ύφα^· 
vacaneum eiistimavi secundam componere inter- utpmbv ύπέλαβον Δευτέραν έρμηνείαν ποιήσα- 
pretaiiooem. σθακ. 


Nicephorns lib. siv, cap. 54, Theodoreti opera enumerant. 

Similiter et in PsnUem aliud opus reliquit* ·Οσαύτως κα\ είς τ6ν Ψαλτηρα Ιτερον σύγγραμμα 

χατέλιίΕεν. 


DISSERTATIO 

DE VITA ET SCRIPTIS THEODORETI. 


[5] Dignissima est qiis enarretur Vita Tbeodo- 
reti, sive multipliceiii viri doctrinam, sive variam 
ejus fortunam spectemus. Illa, ut admirationem 
omni jure meretur, ita quoque multaro nos ad imi- 
tationem excitandi vim habet ; haec vero, etsi tanto 
Viro minus digna videri possit, tamen magnam no- 
bis prxstat utilitatem. Illustri enim exemplo suo 
iios docuit Theodoretus, tum quae nobis ingredienda 
sit via, si de coetu Christiano bene mereri volu- 
mus, tum quanu opus sit circumspectione, ne vitae 
cum laude actae et nominis gloriae vel levis 
aspergatur macula. Norunt, quotquot saeculi v et vi 
ac synodorum, quarum memoria in haec tempora 
iiickiit, historiam consuluerunt, quam variam for- 
tunam expertus sit Theodoretus, cujus eadem, 
quae olim Eiisebii Caesariensis, sors fuit. Quem 
enim plurimi summis exornarunt laudibus, eum- 
dem alii de Ode suspectum habuerunt, suU com- 
iiiunione vix dignum putarunt, et quae eorum tem- 
porum fuit iniquitas, anathemate ferierunt. Haud 
multo [4] aequiores nostro etiam tempore quosdam 
inTenit judices, contra quos dilBclIe est Apologiam 
non scribere. His omnino accensendum esse puta- 
mus Garnerium, qui passim in Dissertationibus 
quas Auciario suo complexus est, acerbum adver- 
sus scriptorem nostrum egit judicem, cui tamen po- 
titis quam Tbeodoreto accidisse existimamus, quod 
i. c* p. 115, de Nostro dicit, c Id passus est, quod 
solent oculi vehementer affecti : visus est nempe 
sibi videre totam re ipsa baeresin, ubicunque vel 
minima species umbraque occurreret. i Fuerunt 
autem omni tempore, qui causam Theodoreti de- 
fendentes ipsi veritati patrocinati sunt, etsi Cou- 
sinus, qui in Praefatione ad interpretationem Gal- 
licam Bistoriat eccles. Theodoreti magno cum ar- 
dore pro Illo pugnavit, et forsitan nonnulli alii haud 
immerito nimiae in illum voluntatis rei habeantur. 


Quae cum ita sint, auream roediocritatero servare 
studebimus, ne vel iniquis accusationibus Viro 
optimo partem laudis deirahere, vel nimio lau- 
dandi, aut si quid humani passus est Noster, dissi- 
mulandi studio, a veritate aliena tradere videa- 
mur. 

Ne ordine careat haec omnis Disputatio, tres con- 
stituemus partes Vitm Theodoreti. Prima narrabit 
ejus primordia, successus ac studia usque ad an- 
num istum quo ad episcopalem dignitatem evectus 
est. Secunda exponet de rebus gestis ejus usque 
ad concilium Gbaicedonense, seu oscumenicum quar- 
tum. Tertia denique recensebit ultima ejus fata et 
motus post obitum illius ortos, quibus Onem si 
non fecit, facere saltem debuit concilium Consian- 
tinopolitaiium seu oecumenicum quintum. 

Quam nascendi sortem habuerit Theodoretus, 
ignoraremus, nisi ipse {Hist. reiig. cap. 13) pauca 
attigisset, e quibus colligitor, eum Antiochiae circa 
A. G. 386, in lucem editum esse, eui [5] Fabri- 
cius {Biblioth, Gr. vol. VII, p. 430) natales ejus ad 
A. G. 393 referre maluerit. Non immorabimur mi- 
raculis recensendis quae ipse loco jam citato de 
Macedonio Asceta refert, cujus precibus suam na- 
tivitatem tribuit. Haec ideo tantum attigimus, ut 
appareat, eum dictum fuisse βεοδώρητον, quia 
parentibus a Deo quasi donatus eraU^Non fallun- 
tur itaque qui nomen ejus Graece per η scribere 
jubent, quod in codicibus etiam Oeri observavimus 
postquam primus hoc nos docuit Joa. Picus iii 
Praef. ad Theodoreti Quaestiones in Octateuchum, 
quas Graece edidit Paris, a. 1558. idem quoque de- 
fendere videtur Suidas, qui βεούώριτος quidem 
nomen proprium esse observat, alteram vero scri- 
bendi rationem meliorem esse haud obscure indi- 
cat, verbis istis quae proxima sunt. Θεοδώρητος ^ 
β(ά τού η ή βωρεά του Θεού. Nolumus tamen illis 



S DISSERTATIO. 38 

MgMipeK«dfmari, qui nomen illud per i scribere Λ cogitur, talia subinde in Catenis legi ei Tlieoilorq 
vtei, quia sic quoque in codicibus frequenter isto in Psalmos, quae ostendant, ab ipso litteralem 
scrilitv, iaipriiais in Acrostichide Canonis cata- sensum feliciler expositum fuisse. Haec licet haud 
ntfn d Servatorem, apud Lambec. lib. v, p. adeo multum ad tuendam Theodori causam facere 
^ Sei Biuiinaa haec, et ad historiam, a qua videantur, tamen, quia ab adversario eoque alias 
|iiki· digressi eramus, revertimur. Liberali, ut satis iniquo proficiscuntur, majorem ad eum coro- 
Mpn ferebant, institutione frui licuit Theodo- mendandum vim babebunt, quam quae Facundus 
na 1 prima enim juventute vitam egit in mona- multis complexus est libris. Qiiidqnid vero sit, 
gm Eaprepii prope Antiochiam, ubi prima eru- parum proficua fuit Theodoreio familiaritas, quam 
o:e&b posuit fundamenta, adjuius favore Por- cum illo contraxerat. Cterque enim, postquam 
qui eo tempore Ecclesia: Antiochenae prae- salis diu funesta de tribus Capitulis agitata erat lis, 
esL Mooasikae vitae a parentibus inde a nativi- in synodo v Constanlinopolitana A. C. 555, dam- 
ae nasecratos, per triginta ad minimum aniiosin natus est. DeNestorio autem quid dicanms? Op- 
MostcrioiUo versatus esi, nec inde discedere vo- tandum sane esset, nullam Nostro cuiu illo inter- 
kicaa jam lectoris et diaconi honores in eum coi- cessisse consuetudinem. Magna autem pietatis spe- 
άϋ esseaL Haud male vero ab illo collocatum fuisse ^ cies, quam eo tempore, quo Tbeodoretus in mo- 
αρ«§ qood ibi transegit, testantur egregia illa nasterio versabatur, prae se ferebat NestorLus ef- 
iifeaii fere divini et subacti judicii specimina, fecit, iit arctissima inter otrumque contraheretur 
qeikiade, cum ad munus episcopale evectus amicitia, qnae maximis adversitatibus aegre dissolvi 
cdidk. Libris [6] istis, qui magno numero potuit. Tbeodoretus enim amicorum suorum erat 
{spersBBi, elaborandis, gravissimisque illis nego- studiosissimus et in defendendis illis consiaiitissi- 
lOs quae postea subiit, se, cum in hoc lateret mo- mus. Multorum haec ipsi fuit causa malorum, cie 
usierio, idoneum reddidit. Nec miramur, lanios quibus in proxima hujus Dissertationis parte aptior 
ba io saerarum Litterarum studio fecisse pro- erit dicendi locus. Hoc unicum nunc adjiciendum 
pesas, eum licuerit ilii exoptatissim.i Joannis erii, erroi^s viri, cujus personam colebat, ina- 
(irvsostOBii disciplina et institutione |,uii. Quam gnopere detestatum esse Tbeodureiuin, ut scripta 
siai rdices, quibus contingit, probis innotescere ejus et Acta concilii Chalcedonensis lesianior. 

Tris, ab eorum ore pendere, suamqiie ad illorum Quae fuerint scriptoris nostri primordia, quo de- 
mpiom componere vitam, nisi omnium tempo- leclalus sit studiorum genere, quos habuerit pra>* 
na doceret historia, hoc unico exemplo abunde q ceptores, quosque coluerit amicos, hactenus 'vidi· 
poaci comprobari. Concedimus quidem, ad sum- mus. Verendum autem est, ne, nt justo diutius iU 
MBilladiii arte «bene dicendi fastigium, quod Ium in coenobio Sancti Euprepii delituisse non· 
^ rhetores sacros unus fere tenuit Chrysoslo- nulli putant, ita quoque nos jam satis diu his 
BB, BOO assurrexisse Theodorelum, id tamen as- vitae ejus initiis immoratos esse exibtinieiit. [8] 
KTcre DOD doliiiamus, in scientia ista theologo Comitemur itaque nunc Theodorelum ex angustis 
ipprime digna, quae spectat ad interpretationem monasterii illius cancellis in ampliorem ei laiilo 
ucnniio Laiierarum, non mysticam illam, sed viro digniorem scenam prodeuntem. Videamus, 
ibiagi, perspicuam et uniuscujusque captui ac- quam deinde personam egerit, et quae fuerit ejus 
tvaaodaum, vix esse quemquam qui Chryso- in administrando munere episcopali rara assiduitas, 
siflaa sit similior. In hoc imitando adeo felix fuit Publicum Ecclesiae doctorem jam agere cceperat, 
Theodoreios, ul si Commentarios ejus in sacros cum ab Alexandro Antiochiae hoc tempore episcopo 
Lkte Novi potissimum Testamenti consulimus, diaconus constitutus esset. Hoc munere, etsi e 
Ladraroipsimi Chrysostomum legere putemus. Sed monasterio suo nondum egressus, sumina curo laude 
M oBicum hunc habuit artis suae magistrum. Ha- functus est, cum in sermonibus, quos coram coetu 
Uit etiam Theodorum, quemMopsuesteiium dicunt, D sacro recitabat, ApolUnaristaruro, Arianorum alio- 
4e quo nescimus an satis recte judicent, qui ciioi rumque errores acriter perstringeret. Sacris hisce, 
htribos synodi quintae omnem ejus damnant me- si ita dicere fas sit, praeliis, gravioribns quae post- 
BSfiam. Paucissima iilius ad nos venerunt seri- ea subiit, certaminibus quasi praeludere visus est, 
pu, Graeco idiomate consignata, plura vero, ut taiitamque de se spem fecit, ut cum Cyri, Syriae 
eonlra Dupinium monuit Hich. Simon Cril. Euphratesiae urbis, quam alii Cbyrrum dicunt, epi- 
vm. I, p. i07, inter Syros quaerenda sunt. Ex scopus vita defunctus esset, Tbeodolus eo tem- 
pateis illis, quae sive temporis sive adversariorum pore Antiochiae praesul, Nostrum dignissimum pu- 
rjss iniquitate nobis relicta sunt, vix satis judicare taret, qui sedi huic episcopali adtnoveretur. Fa- 
I’ret,qoae fuerit viri illiussic dicta improbitas. Sum- ctum hoc esse putant Baronius et Tillemont A, C. 
B 3 HI tamen ejns in toto Oriente fuisse auctoritatem 425. Sententiae suae fundamentum petunt ex Theo- 
eerimos, ei si ex Fragmentis, quae iii Catenis pas- doreii ad Leonem episcopum Romanum epistola, 
w obvia sunt, de[7J hoc Scriptore judicium ferre quae est centesima decima tertia. In illa enim dicit, 
riCBerit, laude potius quam vituperatione dignus se sex et viginli annis a Deo sibi commissae Ecr 
ridebiuir. Ipse Garnerius Auctarii, p. 184, fateri clesiae praefuisse. Etimdem episcopalis muneris 



39 DE VITA ET SCRIPTS 2HE0D0RETI 4 

annum ponit in eptot. U·, qu« Renato presbytero A «“*“ erroribus grei noster ereptus est. Korit q< 
inscripU est. Jam vero utraque hac epistola non omnia videt, quot lapides a nefandis hareticis i 

potuit scribi anto A. C. 449, in quam incidit sy- me conjectos «ceperim, quam mullis in urbibu 

nodusXneTpiid], de qua in bis litteris jure queritur. Orientis cerUmina mihi subeunda fuerint advei 

Kecie itaque ae babet calculus, si sumoiae anno« * sus genliles, adversus Judaeos et adversus omne 
rum 4i9 detrahuntur 96 amii. Aliam tamen com- baereiiconim errores. » Haec autem ne quis jusi 

putandi rationem sequuntur, qui annum ponunt ambitiosius a Nostro dicta esse putet, monendtii 

420· Huic sententiae nos etiam subscribimus, tum erit, acci ba viri multis calamitatibus eo teropor 

quia confirmari videtur per epistolam 85 quae oppressi fata hanc vitae quasi imaginem et defensio 

stf ipta est ad Dioscorum episcopum Aleiandriae, nem efflagitasse. Alias enim in laudibus suis praedi 

tum quia alio duplici scriptoris nostri testimonio candis, quod modestis proprium esse solet, est adnio 

satis [9] muniiar. Ad Eutrechium enim scribens dum parcus. Ecquis iuque est, qui non perspiciai 

( Epistola est octogesima numero ) Pontificem se summo studio Nostrum in eo laborasse, ut pu 

nominat qui episcopatum per 25 annos gesserit, riorero suis traderet doctrinam, eamque contr 

Eumdem numerum ponii iii litteris quas ad No<>' quosvis errores mascule defenderet T Et quis oo 

iDum consulem dedit (epistola est 81). 'Jam vero ^ mirabitur assiduUaieni et indefessum studium viri 
Nomus consui fuit aiin. 445. Si itaque demas annos qui cum octingentas curae suae commissas haberi 

25, incidit initium dignitatis episcopalis Theodoreti Ecclesiae, aliorum quoque multorum saluti pro 

In aiiii. G. 420. In eadem ad Nomum epistola te- spexilY Hoc sibi datum esse negotium putavi 

sutur, se invitum ordinatum esse. Quod ne miretur Tbeodoreliis, ut non Cyresticae modo provinciae 

quisquam, duo commemoranda erunt, quae in causa sed Antiochenis quoque, Berrboeensibus aliisque plu 

fuisse videntur, cur invitus banc provinciam In se ribus ccelestis doctrinae veritates occasione enat 

susceperit. Regio Gyrestica, licet oetiogentos vicos proponeret. Nec laude caret liberalitas, qua egen 

comprehenderet, ut ex epistola ad l«eonem data iibus distribuit bona, quae a parentibus acceperat 

(quae est 115) patet, soli tamen sterilitate magno- omnia, et reditus suos publicie utilitati |11] conse 

pere premebatur, montibusque, ut Noster ad Gon- cravit. Quibus uc fidem faciamus, verba ipsius e; 

stantium praefectum scribit (epist. 42), inclusa erat Epistola ad Leonem Romanorum episcopum appo 

multis et magnis, partim plane nudis, partim in- nimus. c Episcopatu inquit, tot annis gesto m»i 

fruauosis arboribus consitis. Miseram quoque eam domum acquisivi, non agrum, non" obolum, iioi 

vocat regionem in litteris ad Piticberiam Augustam q sepulcrum, sed sponte pauperutem amplexus sum 
datis (epist. 45). Magis autem deterrere eum pote- et ea, quas a parentibus acceperam, post illorun 

rat MarcionitarumArianorumque nefanda hserests, mortem statim distribui, ut sciunt omnes qui ha 

quae lam altas ibi egerat radices, ut non sine sum- bitant in Oriente, t Eadem fere sunt quae ad No 
mis difficultatibus exstirpari potuerit. Sed quae mum oonsulem acribit, quae ne longiores siniu 
per extrema pericula et summas calamitates illu- jam omittimus, et ista tantum ex hac epislol 
strior apparet, divina gratia, praesto fuit B. Theo- (quae est octogesima prima) in rei fidem adduci 
doreio, aiiimumque illi addidit, ut abjecto omni ti- mus , quae providam ejus de salute urbis sua 
more adirer provinciam, quae, si ulla alia, fido et curam* tesunlur. c Publicas, inquit, porticus, 
perito opus babebat antistite. Nec successu carne- redditibus ecclesiasticis erexi, pontes duos maxi 
roiit conatas ejus, quibus eo major debetur laus, mos exstruxi, balneorum communium curam gessi 
quo majores superandae fuerunt difficultates. Has cumque ex alluente fluvio aquam in urbem nostrati 
ipshis praestantissimi viri verbis ex epist. 81 de- deferri invenirem, aquaeductum parari curavi, c 
sumptis Latino sermone recensere juvabit· c Octo, urbem aqua carentem aquis replevi. i Haec insigni 
inquit, vicos Marciani liaeresi infectos, aeque ac in cives urbis Gyri collaia beneficia commemora 
locos vicinos, ad veritatem volentes perduxi. Vicum ^ quoque in epistola ad Anatolium patricium (quaees 
alium Eunomiaiiis, alium Arianis refertum, ad di- septuagesima nona numero) data. Mirentur, qti 
vinae cognitionis locem adduxi, nullumque [10] haec legunt, raram Nostri in opibus disponendi 
apud nos, Dei benefieio, haereticorum reliquum esi collocandisqne moderationem, quantum abfuerit 
lolium. Non sine periculis autem haec praestiti, lucri cupidine immoderatoque bonorum saecula 
sed effuso saepius sanguine meo, haud raro lapidibus rluin usu, et quam dignum persona episcoi 
ab ipsis petitus, ei quasi ad ipsas inferni portas putaverit, non modo curam animarum gerer< 
« delatus. > His respondent, quae idem Leoni episcopo sed saluti quoque externae suorum, eorumque ne 
Romano scribft (epist. 115), c Divina mihi succur- cessi latibiis invigilare. Studii hujus quod lauder 
renie gratia supra mille animas a Marcionis morbo sane meretur, et in quo vix sibi parem habuit Thec 
liberavi, multasque alias quae Arii elEunomii par- doretus, unum alterumve adhuc commemorare Ii 
libas adhaeserant ad Christum Dominum perduxi, ceai testimonium. Euphralesiam ejusqiie priniui 
El octingentarum ecclesiarum pastor constitutus nrlrem Cyrum, ingressus, cum opus esse vi.!e < 
sum (tot enim Gyrus babet parochias) in quibus medicis, omnem dedit operam, ut artis salutari 
lolium nullum relictum est, sed omnibus haeretico- exercendae peritos ad banc provinciam incolendai 


pediss iddaeem, ηοοηιηι unum 
e 0 Miavit Apdfae in epistola quae est H5 bu- 
[Ii] niifius fiaternuiB, quo suos fove- 
bat, anra lesiatus est» cum Cyresiica terra oue- 
i9m γΛΒοΛ HH>goopere premeretur. Adeo ipsum 
Mccbamoi quos curae suae commissos babe- 
latMiia, ut pro levaAdis oneribus istis apud 
Pbdeaei Aognsiam et Coosiaiitiuin praefectum 
meknii: quae olraque epistola {At et i3), ui 
isMio, sic quoque numero est cognata. Neo 
•mio pnetcieaiida est eximia illa munifloentia» 
aipMiexpugneUim a Vandalis et direptam Gar« 
it^en haud paucos, qui cum extreua paupertate 
!^etalaoiur, lilieraiiter hospitio excepit, et pro- 
rdi su cm dignatus est, in primis Celestiacum, 


DISSERTATIO.’ it 

magnopere A foro civili poenae statouiiuir» non aatem de con- 


troversiis quae de capitibus fidei aiptamur» quales 
ipsi eum Gyrillo iniercesseront. Longiori contra 
Oudinum non opus erit dispuutione» quam, no 
scriptoris nostri eausaoi deserere videremur, oiuit 
tere quidem non potuimus, protraiaere tamen oo- 
lumus, quia de controversia, quae inter Nostrum at- 
que Gyrillum agitata est, in proxima hujus Disser- 
tationis parte, ad quam progredimur, Sfermo iiuiic 
instituetur. 

Yiginti et quod excurrit annorum historia texen- 
da ost nobis, cum in altera Vitae hujus parte do 
nebns gestis Tbeodoroti usque ad oonerliuoi Cbal- 
oedonenee 'exponere oonstitotum sit. Rerum dicen- 
darum ordo jubet, ut iiiiliuin faciamus ab illis quae 


pa posiea amicis smis (epist. 29-36) de meliori ^ c*)ncilium [14] Ephesinum prius^ quod in am». 431 G. 


ewscadavit. Hacteiins in recensendis Theodoreti 
rrmkn^ ut par erat, occupati fuimus, quae orn- 
is, si eoojuttctae spectantur, amabilem veri di- 
pw antistitis exhibent imaginem. Huic quid 
φίξΐ possit vel debeat, non videmus. Num, 
fns», qni haec omnia legerit, fidem nostram du- 
ca reddet, si dixerimus, eum qui de omnibus 
itt ncreri, et non suis modo, sed exteris etiam 
isi|noa, liberaleui ac munificum se exhibere siu- 
as, qooqiie coluisse, ita ut nec de vi 
quia ilii ifiaia, nec de dolo aliis structo unquam 
mari, siTe iii jus vocari potuerit? Ita omni jure 
tt Nuiro scaiuendum, nec ullo amplius opus esse 
PUMS testimouio. Tamen, ne vel levis suspi- 
m refinquator locos, testem excitabimus episto* ^ 
m q«ae dedit ad Nomum consulem. Iri hac 
xsoffioe est 81) scribit : c Annos viginti quin- 
te iti Tixi, at neque in jus vocatus sim a quo- 
tos, aeque ipse qiiemquara accusaverim. Toti- 
tii inais nullus religiosissimorum clericorum, 
prxeraiB, tribunalia frequentavit. Non obo- 
aoo vestem a quoquam sumpsi : ne unicum 
t^desi panem, aut ovum* [13 1 ullos domestico- 
rm Beomm accepit unquam. Praeter panniculos 
raite amictus sum, nibil possidere volui. > lia 
ad Eutrechrum prsfeciuin, eodem, ut Jam 
di Boiavimus. tempore, seribmis (epist. 80) te- 
se nec forum Judiciale Interpellasse unquam. 


incidit, praecesserant. Lites nunc enarrandae sunt 
funestissima», quae in causa Nestorti, impii bomiuis, 
non sine roaxhna animorum contentione, in Orien- 
tali et Occkleniali Ecclesia eo tempore agitari coe- 
perunt. His enim litibus adeo involuta est Tbeodt^ 
reti vita, ot, qui hanc describere aggreditur, Ulae 
attingat necesse sit. Ne autem quibusdam lectorum 
obscurum sit, unde orta fuerit acrior illa inter 
Gyrillum et Theodoreluin disputatio, paulo aliius 
repetendae erunt ejus origines. Noiisrimnm omnU 
btts esse debet, minus recte de divina Gbrlsii na- 
tura et de incarnatione sensisse Nestorium, qui eo 
tempore Gonstaiitinopolitanoe Ecclesiae erat prae- 
fectos. Per discipiilos, ut fleri solet, impia sparge- 
bat dogmata sua, in primis per Anastasium, quem 
habebat presbyterum, qui pro concione eliquando 
dixerat , Deiparam Yirgineiii ββοτόκον diei no· 
posse. Accusatus a clero Gonstantinopoiitano, de<* 
feneus autem est a Nestorio. Uiiic illae lacrymat. 
Ignis, qui primum in urbe regia gliscere videbatur, 
mox in flammas erumpebat, et non modo totum 
Orientem pervadebat, sed Romam quoque defere- 
batur. Goelestinus, Ecclesiae Romanae hoc tempore 
antistes, a Gyrillo in subsidium vocatus, primis 
niali hujus initiis, ne mora diutorniiaiem attrahe- 
ret, obviam eundum esse putavit, igni vero deum 
affundere visus est. Severiorem enim Istam tulit 
sententiam, qua Nestorio injungebatur, intra deci- 


ot olki Griminis reum esse actum. Quis itaque Q roum a publicata sententia diem, erroribus suis 


Tiri lenitate, aequitate et erga alios justitia jure 
h»i 3 Teru ? Magnopere itaque miramur, Oudino 
^ ista potuisse excidere, quae exstant tomo I 
Euripi, ecefes., p. 1056. c Cum exercuerit tam 
'ades mimieilias adversus Gyrillum Alex, et 
•e sTQodum Ephesinam, quae anno 451 facta est, 
4 syuodum, aroanileniis in eam conscriptis 
: miror, qua ratione Theodoretus glorietur, 
potissimam de mititate abblandlatur in 
cpstola 81 ad Nomum, i Haec satis aperte produnt 
ttcTprrutJonem a sensu scriptoris alienissimam. 
Om enim Noster ad Nomum et Eutrechium scribit, 
Ks se nec suorum quemqiiam frequentasse διχαι- 
«k criminibus intellig! voluit, quibus in 
PxTROL. Gr. LXXX. 


vale dicere, et duodecim capitulis sive Anathema- 
tismis a Gyrillo compositis subscribere, addita, ut 
si secus faceret, episcopali sede ejiceretur, commi- 
natione. Alia autem medendi ratione, et majori in- 
primis lenitate opus fuisset. Neetorius enim, sivo 
ingenii quo pollebat tdiumjne, et eloquentia qua 
multos suo [15] tempore superabat, fretus, sive au- 
licorum quos in urbe regia habebat fautores, amici- 
tia, eaque qua in Oriente conspicuus erai auctoritate, 
sive denique aliorum quorumdam episcopornm as- 
sensu, audacior factus, sprevit Goelestiiii minas. 
Sic res delata est ad concilium Ephesinum prius, 
sen .mcumenitium tertium, cm prssedit Gyriltus, 
qui, priusquam haberetur concilium Illud, lilterot 

2 


13 DE VITA ET SCRIPTIS THEODORETI 


Caelestlni mtiit ad epiacopos Antiocbias et Eieroso- 
ttt hos a societate cum Nestorio ineunda de- 
terreret. His litteris commotus Joanoes Antiochi» 
episcopus scripsit ad Nestorium, quem admonuit, 
ut ad saniorem iidem rediret, motusqiie in Ecclesia 
excitatos sedaret. Hanc epistolam bonae mentis 
testem charitatisque plenam nonnuUi Tlieodoreto 
nostro tribuunt, quam sententiam non sine multa 
fiducia proponit Garneriiis Auct. p. 59 et p. lid, in 
dubio autem positam esse dicit ibid. p. 169 et 
p. 171. Qtddquid sit, sciente ei suadente Nostro 
composita esse videtur epistola illa , quae obtinendo 
fini suo omnino erat aptissima, si mens non lasva 
fuisset Nestorio. Hic vero, ut solent qui pertinacius 
adhaerent consiliis suis, locum non dedit amicorum 
.adhortationi, sed borum abusus judicio rogavit 
Joannem, ut refutandorum duodecim Cyrilli Ana- 
ihematismoruni operam, periculi tunc temporis ple- 
nam, deferret viris peritis. Sors ista Andreae Samo- 
saieno, et, quod dolemus, Theodoreto obtigit, ha 
Tsictum est, ut qui ad ea usque tempora bene apud 
omnes audiverat, male apud multos audiret, et liti- 
bus sese ingereret, quas declinasse melius omnino 
fuisset. At vero mu ita sunt, quae tuendae Theodo- 
reli causae inserviunt. Haec Garnerii potius quam 
nostro nomine recensere juvabit, ut appareat, vel 
ipsis adeo adversariis patuisse, virum praestantissl- 
mom, etsi humani aliquid passus [16] sit, lamen 
, non sine laude pugnam cum Cyrillo inivisse, lia 
autem Garnerius Auct. p. i20 : « Ingerebat sese 
occasio optatissima conserendae pugnae curo («yrillo 
multarum palmarum duce, eoque lotius fere orbis 
doctissimo, et tamen opportuno vulneribus^ ut ipsi 
quidem vidcliatur. Audendi causa non lanium ho- 
nesiOi amico laboranti opem ferre ; sed etiam reli· 
ffiosa, obMtere homini partes Apollinarii in speciem 
tuenti. Pulchrum erat auxiliari Nestorio urbis re- 
giae antistiti, aulae gratioso, et simul oppugnare 
Cyrillum, cujus poleniia, quo major ab Occidentis 
favore, eo invidiosior Orienti atque ipsis imperato- 
ribus formidabilior : urgebat praesulis mandatum, 
cui parere pium, obsistere intutum. Anaihema- 
tismos arguere, quid aliud videretur, quam la- 

cessere pugnam, quae orbe toto spectante peragenda 
fiMi Quid mulla? illecebrosum erat, dici ubi- 

que terrarum, quod solebat Antiochiae, eloquentiae 
miraculum et doctrinae prodigium. i Mulla his in- 
sunt, quae recte el praeclare dixit Garnerius ; sunt 
vero etiam, quae infensam erga Theodoretuin men- 
tem tesuntur. 

Signis ulrinque datis quasi concurrebant acies. 
Ne vero dispar esset pugnae ratio, quisquis dimican- 
tium operam dabat ut quam plurimos ad partes 
8«as alliceret. Hac mente Gyrillus epistolam ad mo- 
nachos M%ypi\ scripsit, eosqoe hortatus est, ne 
Neslorii fallaciis insidias sibi strui paterentur. Lit- 
teris hisce, ne successu carerent, ndjimxk duode- 
cim capitula, suisque effecit artibus, ut in ipsa 
adeo 4 μΊ» regia mullis metmn incuteret. £x altera 


autem parte Theodoretiis litteras roiitra Cyrillun 
dedit ad monachos Euphratesi», Syriae, Phoenice 
et Cilici», quas integras Graece ei Latine suo teiu 
pore, si Deus vitam [17] viresque concesserit, ex 
hibebimus. Inter Ανέκδοτα huc usque locum tenui 
Epistola illa, cujus exiguam taniiim pariem e 
Actis syncHli v dedit Garnerius, Auct. p. 62, se 
tantum Laline, quia apographo epistolae quae i 
cod. quodam Augustae bibliothecae Vindob. exstal 
caruit, quo nobis jam frui licuit. 

Rebus ita dispositis indicium est imperante Thec 
dosio concilium Ephesi congregandum. Conven<! 
runi magno numero Patres, primas tenuit Gyrillui 
qiii absente, seu, ut nonnullis visum est, consuli 
moras tralienle Joanne Antiochiae episcopo, fcralei 
contra ΝββίοπυιιΓ dixit sententiam. Sed animis jai 
concitatis mullae obortae sunt turbae. Joannes enii 
Anliocbenus cum advenisset, Cyrillo, Memnoi 
Ephesi episcopo, et loti concilio magnopere succe 
suit, aliisque in societatem suam ascitis Gyrillu 
exauctoravil, graviterque in omnes aiiimadveri 
qui *ab illius partibus steterant. Majora rei sact 
metuenda fuissent mala, nisi imperator Theodosiu 
de perturbato Ecclesiae statu certior factus, pro^ 
disset, ne quid ab iilraqiie parte ageretur, don 
causa esset cognita. Variis tamen artibus, comitui 
que, quibus rei cognoscendae cura ab imperato 
commissa erat, consiliis effectum est, ut tande 
dimissis Patribus fere cuncta in pristino statu r 
manerent, confirmata tamen sententia contra N 
storiuin pronuntiata. Proximo post hoc conciliu 
tempore odium, quod nondum gppilum erat, nov 
quasi recepit vires, el occa‘sionem dedit celebrati 
simis illis quinque libris, quos Theodorelus coni 
Cyrillum el concilium Ephesinum composuisse < 
citur. Hi magnopere displicuerunt Cyrilli sectaloi 
bus, et Mario Mercatori adeo exsecrabiles visi sui 
ut scribere uon erubuerit ( Operam i. II, ed. Gai 
p. 265) Nostrum instigante diabolo illos exarasi 
Nec minus Garnerius ob libros [18] istos succeiis 
Theodoreto : erravit autem, cum Auct. p. 125 sc 
bit, illos jussu Theodosii imperatoris corobus 
esse, quod lamen p. 259, Dialogis istis qui Eranis 
seu Polymorphus inscripti sunt, accidisse perhib 
notatus ideo ab Oudiuo I, p. 1101. 

Cyrilliis, qui in synodo Ephesina ex arbitrio i 
omnia disponere coeperat, adversam autem fortun 
deinde expertus erat, mutata rerum facie pacis a 
labat consilia. Parum enim proficua ipsi fuc 
controversia ista cum Orientalibus, el gravissi 
premebatur scriptis a Nostro compositis. I 
Joannes Antiochi» episcopus e re sua esse dUicel 
litibus hisce diutius inh»rere, cum nulla spes 
reliqua esset, fore ut qu» contra Nesiorium EpI 
decreta erant, rescinderentur. Ita pr»paratis ani 
ex voto accessit imperatoris mandatum, ut Cyri 
omnes inimicitias deponeret et eorum quae EpI 
expertus fuerat memoriam abjiceret, Joannes aui 
seiiteiiti» comra Neatorium lat» subscriberet. Γ 



β DISSERTATIO· 46 

jgfiml fiiM ih— resiiloia, otium quoque Theodo· A eia. Idem quoque videmnt Posteviniis, Lupus, Alia- 

^ id£m es^ videbatur. Ab eo enim tempore lius, Aubertus Miraeus, et quotquot acutiorlbiis 

com Cjrilio coluit, ut litlers adhuc su- oculis praediti erant. Quis enim crederet, quaeso. 

Icmas testantur, quas rei accepit vel ad illum genuinas esse Litteras istas, cum notissimum et extra 

^Fmnt quidem, qui ex Epistolis quas hoc omne dubium positum sit, aliquot annis ante Cy- 

Himerium et Andream Samosateniim rillum fatis jam defunctum esse Joannem Antiocbe- 

p^diifere voluerunt, simulatam fuisse Tbeo- num? Sed ea fuit Garnerii, imo quoque Oudiiii 

jigijMtiani; sed hi non cogitarunt, hanc fuisse (De seripL eecL I. 1, p. i056), qui illum caeco im- 

j^flrisDOstri sortem, ut ab omnibus qui eo tem- peiu in plerlsqtie sequitur, iniquitas, ut in favorem 

p* eie rapiebant Cyrillo, fides ejus lentaretur, malae causae, errorem in epistolae hujus inscriptione 

Fb; ibfM non potuit, quin ad castra e quibus latere statuerint, quasi pro Joannis nomine ponen- 
de» erat, nonnullis rediisse videretur. Ea au- dum sit nomen*Domni, quem successorem habuit, 

a fet Tffi moderatio, ut post pacem Ecclesiae Opportune autem huic levi defensioni posset opponi, 

Rilm oibil novi moliretur, etsi a multis sollici- quod apud ipsum Garneriuin loco quodam ubi con> 

bminds suis libere animi sensus expromeret. ^ tra Cousinum acerbius, ut solet, disputat, me legere 

taeutuneoesr, quod contra sinceritatem initae memini , c Aut sic aut non debebat pugnari. » 
jnentnMHpie [19] amicitiae non sine specie roo- Quasi vero nondum satis injurius in boni viri nn·- 

wripesset. Scilicet, com impia Nestorii seripta moriam fuerit Garnerius, protulit quoque Auci. 

iiAihis flammis jossn imperatoris tradita essent, p. 38, fragmentum ex Sermone quem Theodoretus 

ileeflii eorum substituta sunt Excerpta e libris Antiochiae post Gyrilli mortem coram Domno ha< 

TkeAri Hopsuesteni et Diodori Tarsensis, quae buisse dicitur. Hoc, nl alia ejusdem generis, de- 
na nullis displicerent, refutata sunt a Cyrillo, sumpsit ex Actis synodi v, et sola Marii Mercatoris 

έΐη» a Tbeodoreto. Ita in varias partes iterum minus firma auctoritate nixus, pro genuino vendi- 

slRTisisont, qui vix in gratiam rediisse puU- tavit. Quominus autem credulum viri, alioquin, si 

lansr. lAcertnm autem est, num Cyrillo contradi- a Theodoreti historia discesseris, acutissimi, ani- 

sbI sladiom, an potius veneratio quam utrique num mullis accusemus, impedit diligeniia et inte- 

‘-saipiori deberi existimavit, apud Nostrum, grhas Gousini, contra quem pugnavit quidem Gar- 

fKiscinus in amicis defendendis constantissi- nerius in Nolis [21] suis 1. c., sed levissimis armis, 

n hisse, pios valuerit. Quidquid sil, querelas qura novum sane sustinere non possent impetum. 

Bw id ioannem Antiochenum detulit Gyrillus, C Cum in eo jam elaboraverimus, ut varias maculas, · 

oju bae de re epistolam e cod. Yailic. editam, quae praestanlissimi viri memoriae ac nomini injecue 

iaddis synodi Epbes., etc., p. 141, inseruit Leo erant, abstergeremus, baud a re nosira alienum 

ihihs, R^oon Gamer. Auct. p. 97. Valde ini- esse videtur , hanc Dissertationis nostrae partem 

tna aoiem erga Tbeodorelum se exhibuit Libe- loco isto notatu dignissimo finire, quem Leo Alla- 

ia^c^qiiin Breviario suo, cap. 9, statuit, novam tios, 1. c. p. 131, ex Cyrilli ad Valerianum epistola 

Tbeodoreto auctore ortam, Acephalorum exhibet. Verba ita se habent : Έάν τοΙνυν χατα- 

>K8acrapisse, quia nec Cyrillo nec Joanni ad- ψευδόμενο^ τινες λέγωσιν Ιτερά τινα παρά ταΟτα 

ttxrji. Cum Liberato, ut solet, facit Garnerius, φρονεΤν αύτους, μή πκιτευέσθωααν , άλλ' ώς άπα- 

η Auctario suo passim hujus sic dictae factionis τεώνες χα\ ψεΟατα( χατά τδν αυτών πατέρα τδν διά- 

*«Bit At vero jamdudum a Gotelerio, Dupinio άποπεμπέσΟωσαν , Γνα μή ταράττωσι τους 

explosa est fabula de hac Acephalorum έθέλογτας δρθοποδεΤν. Έάν Sb χα\ έπιστολάς έαυτοίς 

et origine, cum iiolum sit, post lupc demum συντςθέντες τινΑς περιφέρωσιν , ώς έχ προσώττου 

Eutyehianis nonnullis nomen illud fuisse γραφείαας άνβρών έπ^φανεατέρων , ούχ όφείλουαι 

■Ρβώοιβ. Nec fides ulla debelur epistolis i[lis, θαρσειαθαι. 01 γάρ άπαξ Αγγράφως όμολογήσαντες 
Tbeodoreii ac Nestorii nomine Circunife- ® τήν πίστιν, πώς Ιτερα γράφειν δύνανται, χαθάπερ 
Has enim omnes a Nestorianis suppositas bx μετανο(ας είς τδ μηχέτι βού^εσθαι φρονεΐν όρθώς 

II synodo Ephesinae maculam aspergerent, παρενηνεγμένοι ; Si qui igitur sint, qui itlos (Oiieii- 

i* tbserraUim est a Leonlio in libro De sectis tales scilicet) ab his diversa sentire falso affirmate- 

^b. Pp. t 1, p. 309), Allatio (I. c. p. 131) et rint, nulla eorum dictis fides adhibeatur, sed ut im- 

^ Eadem est ratio epistolae illius, quae a Nostro postores et mendaces instar patris sui diaboli, aman· 

post obitum Cyrilli scripta dicitur ad Joan- dentur, ne illos qui recte incedere cupiunt, coniur· 

^ Anliochenoni , cujus |20] hoc est initium : bent. Quod si autem fuerint, qui epistolas a se con- 

tandem et vix malus homo defunctus est. i cinnatas circumferunt, lanquam quce a viris speciatii 

Gamerhim bis spurcissimis litteris ex edita sint, eorum audacia nullo modo est admit^ 

^qnodi V desumptis non modo locum coiices- tenda. Qui enim semel fidem suam per scriptum 
^ iBct p. 9g, sed etiam defensionem eorum aliquod professi sunt, qui fieri potest, ut jam con- 

illas praepostero studio vindicant, in se traria scribant, quasi poenitentia ducti eo jam pro- 

com jam Baronius, Annal. t. Vf, p. 25 lapsi sint, et recta sapere diutius noHntf Si liculssrt 

^■1 fluoierit. quam aperta habeant νοθείας indi- Cyvillo ea videre qu« post fata ejus ab impudentis- 


27 PRiBFATlO AD LECTOREM. 28 

mos aUuiil. E Catena seu Exppsitione Patrum Graecorum in Psalmos, quam Baltb. Corde- 
rius S. J. Antv. 1643-1646 eaidit, multa potuissent in textum inferri, quas tamen consulto 
omisimus/ tum quia dubia plerumque est Catenarum fides, tum quia librum istum facilius 
quam codices, quisquis adire potest. Satis itaque esse putavimus, si locorum quae ad alium 
auctorem a Corderio relata sunt, vel tribus verbis mentio fieret. 

Haec fuerunt praesidia, quibus muniti accessimus ad textum Graecum, ubi opus esset, re- 
siituendum ac locupletandum. In hoc negotio peragendo egregiam utilitatem nobis praesti- 
terunt codices Augustani, quorum ope supplevimus quae in textu Sirmondiano desidera- 
bantur. Multis jam non opus erit testimoniis, quae ex Scholiis nostris facile colligi possent : 
tamen, ut dictis fidem faciamus, unum alterumve adducere operae erit pretium. Ita psal. 
Lvi, 1, pag. 977 edit, nostrae e cod. Aug. I., inserenda fuerunt verba ista, ό μέγας Δαβίδ, 
ut textus Graecus responderet versioni Latinae Carafae, qui eadem legit, ut observatum est 
1. c. in schol. Sic quoque psal. cxvm, 139, pag. 14*73 edit, novae, ante nomen Stephani ex 
eodem codice supplevimus ό χαλλ(νιχος« quod Carafa quidem, non autem Sirmondus in codice 
suo legerat. Saepius quoque in versione Latina suppleri debebant, quae non modo intextu 
Sirmondiano, sed nostris quoque codicibus exstabant. Hujus emendationis vel unicum e 
multis exemplum attulisse sufficiat, quod exstat psal. civiii, 152, pag. 1476, ubi in Carafae 
interpretatione desiderabantur verba ista : Descendens, inquit, contestare eos per calum qc 
terram. Sed de his satis. Magis laetati sumus de auxilio quod egregii isti codices nobis at- 
tulerunt, ut lacuna illa, de qua jam diximus, feliciter expleri posset, psal. xviii. 6, 7. Multa 
etiam, eaque nonnunquam satis prolixa loca in Commentario ad Psalmos [XIX] ex his codicibus 
accesserunt, quae signo illo (»)atextu Sirmondiano distinguere visum est. Sed non omnes istae 
accessiones in textum recipi vel potuerunt vel debuerunt: magnam potius earum partem ad 
marginem remisimus, si vel nexus cum illis quae praecedebant, erat minus aptus, vel apud 
Montfauconium in Collectione nova Patrum, apua Corderium, imo quoque in Chrysostomi 
aliorumque scriptis, eadem sub aliorum auctorum nomine expressa vidimus, vel denique 
aliae dubitandi rationes adfuerunt. Speramus etiam, aequos harum rerum judices hoc nostrum, 
consilium esse probaturos. Maluimus enim in re satis gravi timidiores quam audaciores vi- 
deri, et a culpa ista immunes esse, quam illi sibi contraxerunt, qui ut scriptorem quemdam 
egregie locupletasse putarentur, obvia quaeque minus caute arripuerunt. 

Nunc paucis reddendae erunt rationes, cur in Scholiis textui, parca licet manu, adjectis, 
tum receptam LXX Interpretum lectionem, tum Fragmenta reliquorum interpretum Graeco- 
rum, tum denique ipsius Graecae versionis ab Hebraica veritate dissensum, passim attingere 
visum sit. Ad primum quod attinet, lectionibus versionis Graecae restituendis admodum pro- 
ficuum esse putamus, si in scriptis Patrum Graecorum lectiones illae non negliguntur, quae 
a recepta LXX Interpretum lectione recedunt. Ita enim haud raro genuinam et primitivam 
horum Interpretum lectionem deprehendimus, in qua vel omnes vel plurimi commentatores 
Graeci consentiunt. Sic II Reg. xx, 18, recepta lectio versionis Graecae est Ιθεντο; Theodoretus 
autem, ut ad locum istum observavimus, legit βιέθεντο. Jam cum haec posterior lectio in 
Commentariis Graecis tantum non omnibus obvia sit, specie haud caret conjectura, eam esse 
genuinam et primitivam, ex qua emendari possit recepta lectio. Alia hujus generis exem- 
pla in eodem libro exstant cap. xxi, 2, et cap. xxiv, 1. Observavimus autem, Theodoreti 
lectiones plerumque consentire cum codice Alexandrino et Oxoniensi, sicque cum editione 
Aldina, et, si fides debetur Bosii Excerptis, etiam cum Complutensi. Ad mterum quod at- 
tinet, antiquiorum interpretum Fragmenta adhibenda esse putavimus, ubi Theodoretus mi- 
nus rectam LXX Interpretum versionem secutus erat, quod tamen rarius accidit, ut quaest. 
VI in librum Judicum. De reliquo laudandum est criticum Nostri studium^ utpote qui haud 
raro falsas LXX Interpretum explicationes [XX] melioribus Symmachi aliorumque postposuit, 
ubi opus erat, reliquorum interpretationes recensuit. Multum itaque adjuvit Montfauconii 
et Drusii operam m colligendis antiquorum interpretum Graecorum Fragmentis positam ; 
etsi in Scholiis passim a nobis indicata sint, quae in Montfauconii Hexapiis desiderantur. 
Quod denique reliquum est, diversitas, quae inter textum Hebraicum et versionem Graecam 
haud raro intercedit, et in Psalmis praecipue frequens est, vel ideo paucis indicanda fuit, 
ut cavere sibi discant alii, ne sensu alieno in S. Scripturam illato, ad alia quaevis delaban- 
tur. Hoc enim Patribus Graecis saepius accidisse, docet versionis Graecae, quam sequi solent, 
cum Hebraica veritate comparatio. 

Reliquum est, ut moneamus, ad initium paginarum editionis Sirmondianae se referre aste< 
riscos ad marginem in textu e^tionis nostrae appositos, ipsi autem Operi Indicem harmonl· 
cum, ut dicunt, paginarum utriusque editionis praemissum esse, quo in rem suam commodi: 
uti poterunt, qui locum ex editione Sirmondiana allegatum, in nostra quaerunt. Nec inulih 
visum est, ad finem Commentarii in Psalmos Graecum subjungere Indicem, secundua 

E rima cujusvis psalmi verba, alpbabetico ut aiunt ordine compositum. Loca etiam biblica ii 
oc Opere citata, non solo capitis numero, ut in priori editione, sed addito versiculorun 
numero exprimenda esse duximus. Laudandum.quoque est studium cl. Bertrami A.M. qu 
omnem dedit operam, ut haec nova editio, quantum fieri posset, ab erroribus typotheta 
rum esset immunis. 

Deum rogamus, ut hos et reliquos conatus nostros in nominis sui gloriam et aliorun 
utilitatem cedere jubeat clementissime. Dab. Halae in Acad. Frideric. vi Cal. Octobr. A. R. S 
MDCaXVIU. 



SIRMONDI PRiEFATIO. . 


|XXJ] Eui non 4ώ» re fortiuse poteram protfatione ista supersedere , afque in hae Theodoreti editione nostra 
^ pnsUtsam sit f oculis tuis potius, iecior, et oburvationi relinquere : de paucis tamen quibusdam,in quibus 
kcrm k posse seutiebam, non ingratum fore visum est si breviter indicarem. Primum omnium de Quaistio^ 
tiin is OctateueAum, qua sunt in principio tomi primi, cum harum exemplar in Bibliotheca regia Joannes 
fw iulerpres nuUum atate sua fuisse narret, optimum vetustissimumque in ea nunc esse, quod nobis non 
ulm Theodoreti prafationem hactenus non editam, eum iis qua in Pici codice sub finem desiderabantur, 
tsAhuit, sed et alia passim multa vel pleniora vulgatis vel emendatiora subministravit, periurbationemque 
ikmiiseussit, qua suspensos legentium animos inquastione 20 morabatur, [ΧΧΙί] Ubi cum de imagine 
hd, quemadmodum accipienda sit, veterum aliquot scriptorum opiniones protulisset ac rejecisset Theodore- 
tn,iudem ipsae quas improbaral, postmodum asserere et confirmare videbatur, errore ut apparet hinc nato,, 
qui, cum ex antiquis Catenis, quas vocant, excerptas Theodoreti Quastiones istas constet, qui codicem, quo 
ut M Picus, descripsit, cum Theodoretianis sententiis, Origenis quoque ae Diodori et Theodori sententias 
iis qses rejecerat, pratermissis auctorum nominibus per imprudentiam subjunxit. Quo prorsus mendo 
cmkesdex registe, qui quod Theodoreti non sit hoc loco nihil habet. Hunc itaque nos secuti, ea quce tub^ 
uqseboMtur eic retinuimus, ut Origenis, Diodori et Theodori pr a fixis vocabulis, non Theodoreti, sed alio · 
nm eae ostenderemus. Quin et hoc exemplo, non modo alia id genus aliorum auctorum commatia, quce aliis 
ii ^«ctj occurrebant, et proprium nomen retinebant, non sustulimus, ud et ipxt nova qumdam interdum, 
aasd Theodoretum facerent, eodem ex fonte petita, e re tua futurum id sperantes, indidimus : in secundo 
Audi tsam, qui prophetarum explanationes continet, «I haim Commentariorum, qui nusquam reperiuntur, 
jiclMTem eliqua ex parte resarciremus, ex iisdem Catenis ea delibavimus, qute Theodoreti nomen pneferebant, 
^wquidmcum medullam haud dubie omnium quot in J satam scripserat, succumque complectantur, subsidia 
erunt, dum integrum opus emergat, Qnanquam hujus potiundi spes jam dudum, ni fallor, apud 
Crmt ipsos interiit ; quippe qui ad jactura solatium Excerpta quoque istiusmodi aggressi sint, quorum 
ejtmfisria et Roma: et Parisiis videre nos meminimus, sed qua ultra xv Isaia caput non procedebant, in 
UTtio Incm nunc primum vident Theodoreti Epistola CXLV II, pauca videlicet, si cum iis conferantur, 
fMt Kicephorus abe se lectas commemorat numero quingentas. In his Vaticanum codicem exhibuimus, quo 
Aumuusist cardinalis Baroniustn Annalibus, Poslea Neapolitanum alterum nacti, varias ex eo lectiones Vn- 
v:mapographo castigatiores selegimus, suoque loco edendas [ΧΧΙ11] curavimus. In quarto nihil est admcr 
Crace Latineque antehac excusum non sit, cum in cateris Grace plurima nunc primum proferon^ 
ta:m primo nimirum, Quastiones in libris Regum, et Paralipomena, itemque Psalmorum inl·rpreta‘io et 
Calici canticorum : in secundo universa, hoc est prophetarum omnium, tum majorum praler Isuiam, ti m 
inorem duodecim explanatio : in tertio denique, Expositio Epistolarum beati Pauli, religiosa eremitarum 
Btaorie^ et Theodoreti quas diximus Epistola. De versionibus Latinis hoc quoque admonendus es, lector, 
pmam in Graseo^Latina editione id pracipue spectandum videbatur, ut Latina Gracis, quoad ejus fieri ρο>· 
tn, ptribus spatiis responderent, brevitati autem Theodoreti laciniosa quorumdam interpretum oratio tninima 
t'^mpsebai, faciendum necessario fuisse, ut huic incommodo mederemur. Quod nunc parcius, nunc tiberiut 
interpolando dum facimus, reprehensionem vereremur, nisi conseii nobis essemus, quanti omnium· 
ρή is hac arena versati sunt, doctrinam faeundiamque faceremus. Quorum etiam beneficii memoria ne 
lUerim, singulorum Epistolas, quid quisque primus i/t lucem protulerit explicantes, sed in aliis deinceps 
ditionibus prwlcnfsissas, in hae nostra restituendas duximus. Ante omnia vero, Theodoreti quoquo ipsius 
ex ejM poitMtmtfm Epistolis eoneinnataoi adjecimus. Tu tequi omnia consule, et vale. 


VETERUM ALIQUOT SCRIPTORUM 

DE THEODORETO TESTIMONIA. 


Leonis papse in Epistola ad Theodoretum tpsum, qute integra exstat in Appendice sub finem tomi IV 

editionis Sirmond. 

OileclifHiiio fratri Theodorho episcopo, Leo episcopis. 

KeoKiDtibns ad nos fratribus et consacerdotibus nostris, quos ad sanctum concilium Sedes B· Petri 


SICULUM r, ANSVS W8. 



ELENCHUS 


AUCTORUM BT OPERUM QUI Uf HOC TOMO LXXX OOMTIHENTUB. 


THEODORETOS, CYRENSIS EPISCOPUS. 


Joannis Ludovici Schulzii Prafatio in omnia Theodoreti opera. eoi. 23 

Eijusdem dissertatio de vita et scriptis Theodoreti. 35 

Theodoreti Quaestiones in loc-a difficilia Scripturae sacrae. 

Quaestiones in Genesim. 77 

— in Exodum. 225 

— in Le viticum. 298 

— in Numeros. 350 

— in Deuteronomium. . 401 

— in Josuam. 438 

— in Judices. 485 

— in Ruth. 517 

— in lihros Regum. 529 

— in Paralipomena. 801 

{Acee^uu oaria Uetionee et «dditamente es prmettmtttfhM Cciena L^enei deprompte.) 

Interpretatio in Psalmos. 857 



Parisiis. — Ex typis L. MIGNB. 



NOTITIA HISTORICA 


ET IITTERARIA', 


fKlSat; Dopin t. IV, p. 81-118 ; Tillemont t. XV : Theo4oni Bvesque de 
LeiJlier t. XiV, chw. 4, (p 32-267) ; Cas. Oudin t. 1, c»l. 1081-1134 ; G. Cav 
bUoth. Gnec. vol. laif , p. 277-309, et vol. VII , p. 429-32. 


]q 8 Opp. (ed. Sehuke Halae 1769) 1. 1, 
r, p. 207-340 (cum notis p. 86848) ; 
ve vol. l, p. 405-9; J. A. Fabricii Bi- 


Theodoretus, matri sterili ob pias monachi cujusdam celebrati preces a Deo donatus, 
Andochia) c. a. 386 (vel 392) natus, et ab infantia Deo consecratus, mature disciplinas 
liberales ei sanam Gdem edoctus atque in sacris Litteris imbutus, proecepta simul et exem- 
pla sanctioris viteo inter monachos hausit (a). Postquam non exiguo tempore in monaste- 
rio conversatus {b) atque lectoris et diaconi munere perfunctus esset, invitus ordinatus est 
epricopus Cyri in Sjna (a. 423 vel 420 (c). 

In munere episcopali prmclaris virtutibus eminuit, voluntaria paupertate, studio pacis, 
ttio fidei et operibus charitalis. Etenim non solum bona omnia, qum post parentum ob- 
itum sibi contigerant, pauperibus distribuit, verum etiam reditus omnes ecclesiasticos in 
bonum publicum impendit, victu parco el babitu vili contentus ; pacem adeo coluit, ut 
intra vianti annos nec ipse, nec ullus ex ejus clero coram judice litis causa appareret ; 
captivos, profugos et oppressos tam pecunia, quam patrocinio benignissime juvit (d). Sed 

I maxime recim fidei tam in sua dioecesi, quam in aliis Orientis regionibus sedulam gessit 
cmm ; etenim eum dioecesin suam variis haeresibus, Marcioniterum praecipue et Arianorum, 
infectam reperisset, studio diligenti, nec labores, nec pericula veritus, cunctos erroris 
retibus liberatas in semitam veritatis reduxit, ita ut nullum pravae doctrinae germen in 
tota Cyrestica remaneret (e) ; Antiochiae etiam frequenter pro vera fide sacras conciones ha- 
buit aterrimo cum fructu (f) 

Gravissimis autem procelbs jactatus est Theodoretus, dum lites Nestorianae et Euty- 
ehianae ferverent. Quamvis enim fidem orthodoxam integre custodiret ac impigre defen- 
dent, Joanni tamen Antiocheno ipsique Nestorio vetusta amicitia junctus, sinistris ru- 
mori]^ de Cyrillo vulgatis fidem incaute adhibuit. Hinc scripta ejusdem contra Ne- 
storium animo prasoccupato legens, errores Apollinarii in iis deprehendere sibi visus est, 
atque Nestorio injuriam fieri ratus, amici caii^ non facile deseruit, ortoque funesto 
schismate^ ex parte Orientalium stetit. Ita contigit, ut ante Ephesinum concilium, man- 
dante Joanne Antiocheno, Cyrilli anathematismos, et postea ipsum quoque concilium 
Ephesinum scriptis editis vehementer impugnaret (^}. Ast meliora edoctus post aliquot an- 

(e) Tid.Tbec»dorelillti/or.re(t^oa.,c.i3,9eH2; -VIII (p. 219-24) et art. XXII-IIl ( p. 258- 
ejiisl. 81, 88, et praefat. Commentar, in Daniel 263). 

(Οροί L· II.) Cf. Gamerii Historia Theodoreii g. I (e) Yid. Tlieodoreti ep. 81, 115, 145; Hietor, re· 
et 2^ TdleiMont I· c., art 1-1 V (p. 207-216) com limos, c. 21 (Opp. t. 111) Cf. Tillemont I. c. ari. 
MMam a i IP- 868-70). 'Xlll (p. 256*239)· 

(h) Monasterium suum, quod prope Apameam (/) Yid. Theodoreti ep. 85 et 147, ad Joannem 
tftnm · 75 militaribus ab Antiochia distabat, ipse Germaniciae episcopum (Opp, t lY. 1275). Cf. Til- 
Tbeodoretas aliquoties memorat; vid. epist 119 lemoni I. c. art. XIY (p. mO- 41). 
et Svnoelicon Cassin. c. 66 (etiam in Opp. Tbeodo- (p) Yid. Theodoreti epist 151, ad monachos £u- 
Scbnlxe I. Y). Cf. Tillemont 1. c. Art. lY phratesiae, elc. (ed. Si hnlzei et 162, ad Andream 
/b 2i6). Sainosat (ed. Schulze), Relatio ad Alexandrum 

Tbeodoreii epist. 80 et 81. Cyrus autem civi- Uierapolit. (in concil. Ephes. act. v, ap. Mansi 
mkt Syriae, caput Cyrrhesticae regionis, in pro- t iV, coi. 1407-8); fragmenu homiliariiiii Theo- 
viucia Eupbratensi. Dioecesis Cyrensis adeo ampla doreti, quas ut Orienlaliuin legatus Chalcedone ha- 
erai- laS o^tn^ntas numeraret parochias suhjecias buit (I. c. coi. 1408-10, et in conril. Cunsiami- 
:Tt»eodoresi epist. 115); ipse autem Cy ren sis episco- nopolit. ii, a. 553, collat v, ap. Mansi t IX. coi. 
BOS Ulerapolim pro sua Ecclesia metropolilana 292-93; ilem in Gamerii Auctario p. 54-39, 
n^iscebatr Tillemont an. Y (p. 217-18) et et in Opp. Theodoreti ed. Schulze t. Y, p. 104- 
^ #p. 869-70); ilem Garnerii Historia Theo- 114); deniqpe ejusdem epist ad populiitii Con- 
L goreli c· !>· 4^* siamifiopolitanuin, et ad Candidianum coiniieiu in 

1 vid· TbecHloreii epist 115, 79, 80, 81, 29- Synodico Cassin. c. 40, 42, 47 (ap. Schulze t Y). 
\ie U 70, «5, 42-47 52, 53, 114, 115;£ffs(or. De Penialogio, quod conica synodum Epbesinam 
\ c. 20. Cf. Garnerii Historia Theodoreti cecumenicaiii scripsisse perhibetur Theodoreiits, cf. 

\ u? ilem Tillenionl I. c., art IV (p.216), art Vli Garnerius iti Opp. Marii Atiercatoris p ii, p. 265 — 


■ fpw f>. iosepbi Fessler TnstUtUiombus Palroiogio!. OEnipo&te 185t Tcm. If, p. 688. 
Patkol· Cte. LXXX. 


II NOTITIA. 1ϊ 

nos tandem cum Cyrillo pacem atque communionem iniit, licet Nestorii, quem ortho- 
doxum judicabat, damnationi non statim consentiret, et Gyrilli anathematismos, quos 
haereticos censebat, per novam ejus formulam Gdei retractatos assereret (A). Labes ta- 
men Nestorianismi semel ipsi inhaerens omnino deleri non potuit, praesertim cum 
Theodorum Mopsuestenum, Nestorianismi sontem, contra Cyrillum defendere institue- 
ret (t). Hinc ubi primum opposita Eutychianorum baeresis pullulare ccepit, Dioscorus 
patriarcha Alexandrinus, cum novam haeresin foveret acrioremque ejus adversarium sciret 
neminem, quam Theodoretum, machinas omnes in eum convertit per immissos primum 
calumniatores, qui illum in Oriente ut haereticum Nestoriique fautorem infamarent ; hujus 
enim nominis invidia catholicos percellere solebant Kutychiani {j). Deinde cum pseudo- 
synodus Ephesina jam pararetur, Dioscorus, quo Theodoretum absentem ipsamque verita- 
tem facilius opprimeret, apud imperatorem egit, ne Theodoretus illuc veniret, sed domi 
consistere juberetur (k). Itaque absens et inauditus in pseudo-synodo Ephesina episcopatu 
spoliatus ac in exsilium pulsus est (/). Sed I.eo pontifex, quem injuste depositus appel- 
laverat (m), eum absolutum sedi proprim restituit (n), eumdemque mox synodus Chalcedo- 
nensis retractato judicio in coetum suum ut orthodoxum admisit (o). Post illud concilium 
otio et pace ipsi frui licuit usque ad finem vitm a. 458 (p). 

THEODORETI OPERA. 

Theodoretus varii generis scripta reliquit, 1. exegetica^ 11. historica, 1Π. dogmatica^ et 
IV. epistolas. 


1. OPERA EXEGETICA. 

I. Primam eamque maximam horum librorum partem efiSciunt ^commentarii, quos m 
S. Scripturam tum Veteris tum Novi Testamenti exaravit. Huc pertinent : 

1 . QwBStiones ΙεΙς τά [άχορα της Θείας Γραςρης κατ' έκΛογήν) in Octateuchum sive in V 
libros Hosis, in librum losue, Judicum et Ruth ; item 

2. Qucestiones in libros Regum et Paralipomenon (t. I). Utrumque hoc opus dilecto 
cuidam juveni inscribitur, cujus precibus exoratus ultimis vitae sua annis tantum labo- 
rem, medullam veluti intelligentia S. Scriptura brevi compendio exhibens, susceperat· 
Opera hac non commentarium continuum, sed obscuriorum solummodo locorum inter- 
pretationem complectuntur, quem in finem proponit quasliones earumque solutiones 
subjungit, ea scilicet explanandi forma usus, qua sibi videretur utilior et exemplo Christi 
similior, demum qua fastidii minus tadiique haberet. In priori opere afferuntur quadam 
Origenis, Diodori ac Theodori Mopsuesteni testimonia, qua utrum Theodoretus ipse, arx 
alius quispiam adjecerit, inter eruditos non satis constat (q). 

3. Interpretatio tn 150 Psalmos (t. 1) exarata est. non multo post concilium Epbesi- 
num. Opus hoc prcestantissimum in gratiam prasertim clericorum et monachorum, qui 
(Ues noctesque Davidicos versus in ore habent, conscripsit, ut, quod canunt, intelligerent. 


72., ubi etiam Fragmenta librorum quinque Penta· 
lopi inveniuntur, et Galland. Biblioih. i. IX, Pro- 
legom. e. 15, n. 2-4 ; ejusdem operis alia qua- 
dam fragmenta Gr. et Lat. in GarneriI Auctario p. 
40-50, ac iii Opp. Theodorei! ed. Schulze t. V, 
p. 115-152; denique alia Latine tantum in Gai- 
iand. I. IX, p, 418-22. Gf. etiam Tiliemout I. c. 
ari. XVIl-Vlll (p. 246-49); Chr. Lupi scho· 
iion in Synod. Gassin. c. 20, et Garnerii Historia 
Tbeodoreii c. 4 et 5. 

{h) Vid. Theodorei! epist. 83. Gf. ep. 112. Huc 
pertinent complures Theodoreii epistolae, quae^in 
Svnodico Gassin. coiuiiieniur c. 45, 60, 61, '66, 70, 
71, 72, 81, 87, 88, 95, 97, 99, 110, 120, 128, 135, 
138, 139, 146, 148, 151, ICO, 161, 162, 166, lb8, 
170, 172. Gf. Tillemonl l. c., art. XVllI-XX (p. 
249-56) et C. Baron. Annal. ad a. 436, n. 10-11. 

(t) Vid. concii. GonslanlinopoliU ii (a. 553L Col- 
lat. V (Mansi t. IX, coi. 2o2-5i), et S. Gyrilli 
AIezandr. epist. ad Joaniiem Antioch. iii Garnerii 
Auctario p. 97-98 (etiam in Tlieodoreti Opp. ed. 
Schulze epist. 179). Gf. Tilieniont 1. c. art. XXi (p. 
236-58). 

{j) c Quia Christi Domini duas ndturas confite- 
mur, ideo filios duos nos affirmare aiunt i Tlieodo- 
reti ep. 145. 

(k) Huc spectant Theodoreii epist. 79-1 12 , 
epist. 16 et 145. Gf. Tiliemout i. c. art. XXV- 
XXXIV (p. 266-89). 

(/) Vid. Theodoreii epist. 9. Pariter huc perlinent 
epist, 114-135 el 136. Gf. Tillemonl i. c. art. 


XXXIV-Ylll ( p. 289-301 ). Haudquaquam vero 
certum est, ouines Theodoreii epistolas, quae hac 
et praecedenti nota indicantur, ad causam Kuiycliia- 
nam et persecutionem Dioscori perlinere, sed fortas- 
sis quaedam ex iis conscriptae sunt, cum Theodore— 
tus post pacem inter S. Cyrillum et Joannem An- 
tiochenum inilam adhuc in schismate perseveraret. 
Gf. Chr. Lupus Opp. t. Vil, p. 293; Tiliemout 
1. c. art. XXXVIII (p. 501). 

(m) Theodoreii epist. 113. Gf. ep. 116. 

(»i) Vid. Theodoreii epist. 137-146. Gf. Tille- 
moiit I. c. art. XXXIX-XL (p. .301-6). 

(o) Goncil. Chalcedon, act. i et viii (Mansi t. VI» 
coi. 589-92, et t. VII, coi. 187-92) Justiniani 
imp. epistola adv. defensores trium capitul. (Mansi 
t. IX, coi. 637-40). Gf. Tillemonl 1. c. ari. XLI— 
Hi (p. ' 306-12). 

(p) Vid. Theodoreii epist. 146; Gennad. De scri^ 
pior, eccles., c. '89. Gf. Tillemonl I. c. not. 15 (p. 
875-76) ; Garnerii Historia Theodoreii, c. 13 (p. 
148-50), et Schulze Dissert. cil. p. 26-27. 

{q) Vid. Additamenta et lectiones varias ad utrunr%- 
que opus in Opp. Theodoreii ed. Schulze t. V, p. 
1175-1235 (qua: omnia ad iom. I revocavimus^ 
ED. Patr.) Caetenim deulroqiie opeie c f. Sirmutuii 
procfal. ad Lectorem, Garnerii Dissert. ii, c. 3, § 2 
( p. 181-83); Schulze Dissert. cil. p. 50-52, 
et t. V, Pracfal. p. vi -vii ; Tillemonl 1. c., art. L1 . 
( p. 356-38); Dupin t. IV, p. 86-88; Ceilliei 
I. c. art II, § l-ll (p. 46-61) et J. A. Fabrici 
Biblioih. Gusc. vol. VIII, p. 179-83. . 



» NOTITIA. 14 

Ια ea bre?itati non minus quam perspicuitati studuit, sensui litterali ita inhmrene, ut 
ia allegoriam nullibi deflecteret atque locos propheticos de Christo et Ecclesia (Uligenter 
exponeret (r). 

4. InUrT^retctio in Cantica canticorum (t. 11) librum adeo diflicilem et sublimem simplici 
ύ perspicua ratione ita declarat, ut sponsi et sponsm nomine Christum et Ecclesiam 
utnque intelligat {$). 

l. Commentarii in omnes prophetas majores et minores (t* Π) (t) simili ratione preecla- 
niffl in modum conscripti sunt, quorum singulis argumenti nomine brevissimam intro- 
doctionem prmmittit. 

6. Interpretatio XIV Epistolarum sancti Pauli (t. ΙΠ) integra et conliniia brevissime 
in se complectitur, quidquid eleganter et apposite ad litteralem horum librorum sensum 
explicandum dici potuiU brevi pariter introductione (argumento) singulis Pauli Epistolis prae- 
fflissa, ut revera commentarius iste reliquos omnes Theodoreti superare videatur (u). 

Theodorelus in explananda S. Scriptura eumdem secutus est modum, quem Patres anti- 
qmores, celeberrimi Scripturas interpretes, olim tenuerant. Etenim auxilium gratias di- 
TiiUB enixe precatus. Patrumque vestigia diligenter secutus, purissima intentione amicis 
rogantibus volumina sacra explicavit (t). Persuasum quippe nabens, cuivis a Deo singu- 
lare donum esse concessum et quemlibet obligari, ut dono coelitus sibi commisso quam 
optime utatur, officii sui duxit, desiderio atque indigentiae studiosorum S. Scripturae pro 
Tiribus satisfacere (x). Ac revera munere isto egre^e defunctus est, cum ab allegorico 
mlerpretandi genere alienus et interpretationi morali haud nimis indulgens sensum litte- 
ralem quam brevissime simul et clarissime reddere studeret, quem in Gnem iis omnibus 
pnesidiis, quaa sacrarum Litterarum interpretem juvant, cognitione linguarum, usu va- 
riarum antiquarum versionum et expositionibus primorum Patrum abunde munitus erat ; 
pr» omnibus tamen sanctum Chrysostomum sibi imitandum proposuit. Quapropter nullo 
000 (empore iis annumeratus est, qui praecipuum locum inter S. Scripturae interpretes 
pre suo oblinent (y) ; unde summofiere commendandus est omnibus qui amant Scriptu- 
ras divinas earumque germanum sensum diligenter scrutantur. 


Π. THEODORETI OPERA HISTORICA. ΠΙ. DOGMATICA. IV. EPISTOLiE. 

11. Opera historica, quibus pariter magnam sibi laudem conciliavit, haec sunt: 

1. Eistorifs Ecclesiasticce Libri V (t. III) praesertim fata haeresis Arianae et res in pa- 
triarriiatu Antiocheno gestas ab ejusdem haeresis ortu usque ad a. 429 enarrant (z), pluri- 


(r) Prassmium { quo coniinenlur varia de Psalte- 

rio ejvsqne auctore Davide, necnon de versionibus 
Grzcis) el Fragmenta Commentariorum in Pialmos 
nb nomine Theodoreti, cui tamen ista nonnisi ex 
fmte tribui possunt, babetiliir in Garnerii Aucta- 
ria p. 1-20 (et cum Admonit. ac notis in Opp. 
Theodrvreti ed. Scliulze t. V, p. 7i-82, 1234- 
4Θ). Cf. Garner. Dissert. ii, c. 3, § 2 (p. 183- 
84); Sdiulze Dissert. cit. p. 52-34; Tillemont 1. c. 
in. XLV (p. 320-21) ; Diipin t. IV, p. 88- 

90, ei Getllier 1. c. art. II, $ 3, n. 1-5 (p. 02- 
14). 

(s) Haec explanatio, quam nonnulli ex rationibus 
param solidis Tbeodoreto abjudicandam putabant, 
ex codd. ross. et veterum, imo ipsius Theodoreti 
auctoritate, necnon ex communi Iere eruditorum 
canseasu eidem recte tribuitur, cf. Garnerii dissert. 
n, e. 3, § 3 (p. 184-87); Ikbulze Dissert. cit. 
p. 34 37, et t. II, Praefat. p. vii ; Tillemont 1. c. 
arL XLV (p. 318-19) Diipin t. IV, p. 90-93; 
CriUier I. c. art. II, $ 111, n. 4-3 (p. 64-71), 
d J. A. Fabricii Biblioih. Grasc, voL VIII, p. 283 
44. 

(t) Valde dolendum est Commentarios in Isaiam 
Iwte inteipOS non reperiri, sed qui in editione 

Theodoreti exhibentur, Sirmoiidi tantum stn- 
^ et diliRetiUa ex catenis Graecis collectos esse, 
■Mie baod adeo certum esi singula, quae ibi Theo- 
daieli nomine proferuntur, ab ipso vere profecta 
ose. Cf. Sirmoiidi Praefai. ad Lectorem in fronte 
lJ, et Scholae Praefat. ad Lectorem in fronte t. I, 
et Scboize Praefat. t. II, p. vii - xi. De omnibus 
^ in prophetas Commentariis, cf. Garnerii Dis- 
aert. i», c. 4 ; (p. 187-89), Scbulze Dissert. cit. 

37-38 et t. ii, Praefat.; item Tillemont I. c. 
an. XL? ip. 319-21), el Ceillier I. c. art. II, § 
4 ,b. l-e (p. 71-74). 

(a) Cr. Garuerii iHssert. ii, c. 5, 1 (p. 189-90) ; 


Scbulze Disseri, cit. , p. 38-40; Tillemont I. c. , art. 
XLYII (p. 326) ; Dupin l. IV, p. 93-94; Ceillier 1. c. , 
art. II, §4, n. 7 (p. 75-77). 

(v) lia ipse Theodorelus in omnibus fere Praefa- 
tionibus Gommeniarioram suorum. Vid. ex . Gr, 
Praefat. Quaest. in Genes, (t. I, p. 1-2) , Praef. Quaest. 
in libros Regnorum (t. I, p. 229), Praifat. et Con- 
clusio interpretationis Psalm. (t. 1 , p. 394 et 982), 
Praefat. explanationis Cant. canlic. (l. I, 983-84); 
Praefat. interpretationis in Jeretn. (t. II, p. 115), 
Praefat. interpretationis in Ezecb. (t. II , p. 302) , 
Praefat. interpretationis epist. S. Pauli ( t. Jlf , 
p. i-2). Cf. Tillemont I. c. , art. XLIV (p. 515- 
18. ) 

(x) Praefat. Interpretationis in Danielem ( (. II , 
p. 541-43). 

(y) Pbotiicod. 203 et 204 (p, 271-72); Rich. 
Simon. Butoire erilique du Vieux Testament I. iii , 
chap. 10 (RoUerdam 1685, in-4, p. 408) , qui Theo- 
doreti Quaestiones et Commentarios omnibus altio- 
rera S. Scripturae cognitionem anhelantibus pnepri- 
mis commendat ; item Scbulze in Opp. Theodoreti 
1. 11 Praefat. p. iv, et Noessell in eadem Sebuizii 
edit. Opp. Theodoreti l. III , Praefat. p. iv. 

(*) Vid. Theodoreti Hisior. eecles. lib. v , c. 40 
(ed. Sirmondi c. 39). Historiam banc Gariierius eo 
consilio scriptam fuisse putat, ut ostenderentur 
fontes, ex quibus Tbeodoreto viderentur orti erro- 
res , quos affingebat Catholicis el maxime Cyrillo ; 
eam suspicionem ingeniosius fortasse, quam verius 
ex ipsa Theodoreti historia enucleata confirmare 
studet. Cf. Garnerii Dissert. ii, c. 5, § 2 (p. 190-96), 
el Scbulze Dissert. cit. p. ^-43 ; Tillemont 1. c. 
art. XLIX (p. 308-33) ; Dupin t. IV, p. 94, 95 Ceil- 
lier 1. c. art. II, § 5 (p. 77-92). Melior hdjus histo- 
riae editio , in qua capita singulorum librorum ra- 
tione a Sirmondiana nonnihil discrepante dividun- 
tur ac numerantur, adornata est per H. Valesium 


Λ NOTITU· 16 

Bois epistolis synodicis aliisque publicis testimoniis insertis, quss brevibus narrationibus conne- 
ctuntur.In ea tameq iure desideres diligentiorem temporum distinctionem rerumque ordinem; 
nimis quoque Theodori Mopsuesteni laudes, quem usque ad finem vits magnum Doctorem 
fuisse perhibet, in causa fuere, ut eam Aistonam sedes apostolica accipere recuset (a). 

% Historia religiosa {φιΛόθϋος Ιστορία, ΙΠ) continet vitas et elo^a triginta sanctissimorum 
asceiarum, qui partim in Oriente, partim in locis vicinis admirabilem vitam duxerunt, quo- 
rum agones spirituales Theodoretus vel ipse vidit, vel a testibus fide dignissimis accepit (6) ; 
unde quamvis nonnulla valde miranda ibi referantur, fidem tamen ejus narrationi detrahere 
minime licet, sed potius virtutem gratim Dei in hominibus juste cooperanlibus admirari 
convenit. Hujus operis partem extremam constituit Oratio de charitate (c), luculenter exhi- 
bens causam, qua impulsi admirabiles isti homines ad certamina humanam naturam exce- 
dentia prodiere ; in ista proin operis conclusione charitatis naturam, praestantiam, effectus 
ct causas copiose exponit. 

3. Hcereticarum fabularum compendium (t. IV), post concilium Chalcedonense roganti 
Sporacio consulari scriptum, quinque libris absolvitur. In primis quatuor libris omnes 
haeresesinde a tempore apostolorum variosque singularum errores paucis describit ; quibus 
libro V summam fidei catholicos ^ογμάτ<^ έΛίτομΫ ^ ) subjunxit, quo unusquisque veluti 
norma rectae fidei inter multiplices errorum scopulos uti possit (d). 

III. Opera dogmatica. 

1, Eranistes seu Polymorphus {X.Vf) (a) contra Eutychianos c. a. 447 scriptus (/) libris 
quatuor continetur, quorum tres priores Dialogi formam tiabent, quartus inscribitur De- 
monstratio per syllogismos. Singulis istis Dialogis singulare nomen ab argumento inditum ; 
primus inscribitur ^Άτρεχτος sive Immutabilis (lib. i), quia ibi probatur, immutabilem esse 
unigeniti Filii divinitatem ; secundus *Ασύγχυτος^ Inconfusus (lib. ii), in quo scilicet demon- 
stratur, non permistam sive inconfusam in Christo Domino esse divinitatis et humanitatis 
unionem ; tertius Axa$hc, Impatibilis (lib. ni), ubi ostenditur, a passionibus liberam fuisse 
Salvatoris nostri divinitatem : atque haec dogmata prascipue ex auctoritate SS. Patrum to- 
tius orbis catholici firmantur. Demum libro iv quae in Dialogis fusius et oratorio modo 
disputaverat, in syllogismos contrahit, ut argumentorum vis apertior sit et efiicacior. — 
Operi huic perquam erudito opusculum aliud jungi convenit inscriptum ; Quod et post hu-· 
manitatis assumptionem unicus Filius sit Dominus noster Jesus C Aristus (g), in quo Theo- 
dorelus fidem suam de incarnatione Filii Dei optime ac dilucide exponit, ex S. Scriptura 
et SS. Patrum consensu firmat, contra Nestorium et Eutychem defendit. 

2. Dt Providentia orationes X (t. IV), Antiochiae probabiliter dictae, mira eloquentiae 

Gr. et LaU cum notis Parisiis 1673, recus. Mogun- rise tilulom Deipane asserens, Nestorium directe al ' 

Ii» 1679 fol. ei Niler Scriptores Historiae Eccles. loquitur et impugnat, hinc a quodam Theodoreii 

Graec. t. III, ed. G. Reading. Gantabrigi» 1720; studioso nescio unde huc traiisl.iu videtur. Cf. G. 

Uerumqne August» Taurio. 1748, fol. Baron. Annal. ad a. 449, n. 141-42; Tillemont 1. c., 

(a) Theodoreti Hist. eccles. lib. v, c. 40 (ed. Sir- art. L (p. 535); Dupin t. IV, p. 109 et 105 ; Ceil- 

moiidi c. 39); S. Gregorii M. lib. vn, ep. 34, ed. lier 1. c., an. 11, S ii, n. 2 (p. i87) ; item Garnerii 

Maur., ubi tamen perperam Sozomenus pro Theo- Dissert. ii, c. 8, | 2 (p. 25i-54) et c. 3, § 5, n. 9 

doreto legitur. Gf. de Theodoreii fide historica G· (p. 205). 

Raron. Annal. ad a. 378, n. 40-43. (c) tranisfes vel Polymorphas ( έρανιοτής , i. e. 

(4) Gf. Garnerii Dissert. ii, c. 5, J 3 (p. 196-204) ; mendicus^ ιτολύμορφος , i. e. multiformis ) ideo in- 
Tillemont I. c. art. XLVIIl (p. 327^0) ; Dupin t. IV, scribitur hoc opus, quia Eutychiani c a inultis im- 
p. 95-iOi, et Geillier l. c. art. ii, § 6 (p. 92-120). piis hominibus (Simone Magu, Gerdone, Marcione, 

(c) Exstat in Opp. Theodoreii i. IV, Aprond. , Valentino, Bardesane, Apollinari, Ario) infausta sua 

E . 680-95 (ed. Schulze t.lll, p. 1296-1319). Gf. dogmata emendicantes , varium hoc et multiforme 

arnerii Dissert. ii , c. 5, $ 4 \p. 204-5); Dupin commentum proferunt > (Theodoreii Praefat.) Qua- 

t.lV, p. 109; Tillemont I.C., art. xLVllI(p. 329-30); propter etiam haereticus in Dialogis istis nomine 

Geillier 1. c. , art. 11, § 11, n. 1 (p. 186-87 ), et Eranistes loquens inducitur. Hujus operis ipse 

J. A. Fabricii Biblioth. Grire., vol. Vlll , p. ^7 et Theodoretus meminit epist. 16 , 83 , 130; Phot. 

294. cod. 46 (p. 15) et Nicephor. Hist. eccles. lib. xiv , 

(d) Gf. Garnerii Dissert. ii , c. 6, § 2 (p. 244-46) ; c. 54. 

Tillemont 1. c. , art. L. (p. 333-36) ; Dupin t. IV , (f) Solus fere Garnerius putat opus boc eo ma- 

p. 103-7: Geillier l. c. , art. IV ii, § 9(p. 156-67); ligno consilio conscriptam fuisse a Tlieodoreto, ut 

Schulze Dissert. cit, p. 47-49. Gaeterum libri iv Gyrillum et Gaibolicos tecto nomine quasi Apolli- 
caput 12, in quo haeresis Nestorii proponitur, a iiaristas impueiiaret, imo Nestorii doctrinam de- 
Garnerio (Dissert. ii, c. 8, § 2, p. 251-53) ex ratio- monstratione firmaret (Theodoreti Auctar. p. 152 » 

nibus iniernis Tbeodoreto abjudicatur, qua in opi- 240 , 244 , et} in Opp. Marii Mercatoris parie n , 

Ilione Garneriiim secuti sunt Gas. Oudin ( 1. 1 , coi. p. 277). Sed haec iniqua Garnerii suspicio haud im- 

1104-8) elG. Cave (vol. 1, p. 407·); alii tamen, ut merito ab omnibus explosa ( Tillemont I. c. « art. 

Tillemont ( vid. praesertim nol. 17, p. 877-78), Du- XXVil , p. 270-78; Geillier 1. c. , art. ii , § 8, 

pin, Geillier, Schulze. locis supra cit. caput istud p. 149-56; SchuUze Dissert. cit., p. 45-47) vel 

recte pro genuino agnoverunt. — Epistola , quae inde salis refelliiur , quod in ipsis Dialogis S. Cy- 

iDScrioiiur ad Sporadum ( al. ad Sporadium vel rillum inter praecipuos Ecclesiae doclores relulenC 

etiam liber contra Nestorium ) in Opp. Theodoreti ( Dialoa. ii, p. i 10-1 11 ). 

i. IV, p. 1641-53, duabus revera constat partibus, (g) Opusculum boc Gr. et Lai. halietur iii Opp. 

i uaruro prior isiiul ipsum capul 12 libri iv Hesret. Theodoreti ed. Scbnlze t. IV, p. 1307-13 ; Galiand. 

^abularum iisdeni verbis repetit, altera fidem de Biblioth. i. IX, p. 412-15: Mansi t. V,col. 1059-A6· 

iacaraitionis mysterio exponens et B. Virgini Ma- Gf. Galiand. I. c. Frolegoni. c. 15, n. 1-2. 



π NOTITIA. ir 

vvtote el argumentorum copia nobile boc thema pertractant, ita ut nemo alius antiquo 
Gfscis scriptorum hac in re ipsi par aut superior dici possit (Λ). Priores quinoue com- 
petuntur qumcunque ad probandam divinam providentiam faciunt, sive mundi nujus ad- 
mirabilis structura, sive corporis nostri fabrica, sive rerum omnium sapientissima guber- 
natio spectetur. Posteriores quinque eamdem providentiam in rebus prosertim humanis 
einimque varia conditione, in divitiis et paupertate (or. VI] in dominatione et servitute 
(or. VU et Vni), tandem in sorte piorum praesenti atque futura, et maxime in mysterio 
Bfdemptionis generis humani conspicuam recMunt (or. IX etX). 

3. Grcecanm affeeiionum curatio (t. IV), duodecim libris absoluta, eleeantissima atque 
eruditLssiiDa est apologia religionis Christianae (t). Etenim cum gentiles frequenter Chri- 
ibtoos deriderent, quasi solam fidem commendarem, insuper et martyres, homines misere 
deluDctos, stulta praesumptione venerarentur, Theodorelus religionem nostram defen- 
dendam suscepit. In praeclaris hisce sermonibus fidem Christianorum defendit et scientiae 
defectum in apostolis excusat (I), tum ex adverso ponit senlilium et Christianorum doctrinas 
de pnncipio Universi (11), de creaturis spiritualibus (Ill),de mundi creatione (IV), de natura 
bomiois (V), et de providentia (VI), sacrificia gentilium et Judaeorum (VII), venerationem 
nurtjnimet cultum heroum (Vm), apostolos et gentium legislatores (IX), vaticinia prophe- 
tamiD et oracula gentilium (X), doctrinam de fine mundi et judicio extremo (XI)· denique 
pracepta morum in Evangelio et in libris philosophorum contenta ac vitam Christianorum et 
philosophorum (XII). 

i. Beprekensio 12 capitum ceu anathematismorum Cyrilli (t. V, p. 1-68), scripta c. a. 430, 
inimum Cyrillo valde infensum prodit, unde et sententias ejus in partem deteriorem ac- 
dpit et justo acrius in S. Patrem invehitur. 

Vi. Epistola fere 200 (t) parlim sunt dogmatica (ep. 21, 83, 84, 85, 109, 125, 130, 143,. 
lU, 145, 146), partim consolatoria (ep. 7, 8, 12, 14, 15 17, 18, 27, 65, 69, 120, 132,. 
136], partim heortasticm (ep. 4, 5, 6, ^5, 26, 38-41, 53-56, 63, 64, 72, 74), seu in dies 
festos mitti solita ; reliqua varios vita ipsius eventus spectant, aut familiares sunt,. 
coauDendalitia vel gratulatoria. Nihil eo in genere scribendi perfectius ; nam qua sunt 
epistolaram virtutes, brevitas, perspicuitas, elegantia, urbanitas, modestia, observantia de- 
cori, et ingeniosa pnidensque ac erudita simplicitas, in epistolis Theodoreti admirabiliter 
iu elocent, ut scribentibus exemplo esse possint (ft). 

Theodoreti scripta, quibus Nestorium ac Theodorum Mopsuestenum defendebat, sanctum 
Cjrillum et synodum Kphesinam impugnabat, ab Ecclesia catholica solemni sententia re- 
probata sunt (t). Inter opera ejus damnata, qu» hodiedum supersunt, pertinet reprehensio 
aoathematismorum sancti Cyrilli et complures epistolae, praesertim epistola ad monachos 
biphratesiae etc. (m). Is post Theodorum Mopsuestenum primus inter Graecos fuisse vide- 
tur, qui io ista reorehensione anathematismorum Cyrilli processionem Spiritus sancti ex 


W Argomentom totiua operis ipse Theodorelus 
nliibei orat. 9 (p. 424-25). Cf. J. barnerii Dissert. 
u. e. 6. S 5 (p. 246) ; Dupin t. IV, p. 107-8 ; Tib 
ioMii I. Γ., an. XLVI (p. 325-24) ei Ceillier 1. c. , 
an. II, {10, D. i-5 (p. 167-70). 

It) Argumentam hujus operis ipse Tbeodoretus 
acranie proponit in prologo ejusdem. Cf. J. Gar- 
Bmi]Di$iert· ii, c. 6, { 4 (p. 246-49); Dupin 
tlV, p. 108-9; Tillemont 1. c. art. XLVi (322-»j 
n Ceillier I. c.» art. II, § 10, n. 4-16 (p. 170- 
»). 

(/) Nicephonis Callistus *(flistor. eceles. Ub. vtv, 
c. supra quingentas Theodoreti epistolas iegil, 
ti qatbos foriasse quispiam Theodoreti studiosus 
Ncberrimas 147 selegit, qum hodie una collectione 
tabeatur. Theodoreti epistolae 146 in ejusOpp. t. Ili 
r^iontur, quibus accedit ep. 147, ad Joannem 
iManicne episcopum (de qua vid. Justiniani imp. 
«Fritolam adv. defensores trinro capitui. ap. Mansi 
t II, coi. 657-40.). His adjungendae complures 
(fbioCae Theodorei in Gariterii Auctario p. 51-107, 
nqo« eisUnl Latine Unium in Synodico Cassin. 

in Viu Theodoreti relatae). In edit. Schul- 
ahaa omnes Theodoreti epistolae, praeter eas quas 
obibet SynodieoD Cassin., serie coiiiinua reperiun- 
lar t. IV, parte ii. 

(i) Ua de epistolis Theodoreti judicat Garnerins, 
aia censor Theodoreti valde iniquus, in Dissert. 

6, Γ5, n. 10 (p. 205). Idem Garuerius l. c., 
\ J(p. 205 — 38) de singulis 147 epistolis iracUt 
eann^oe tempus singillalim determinat ; epistolis 
^ in Ancurio positis notas fusiores subjecit, 
Vinadfflodum ei Chr. Lupus epistolis in Synodico 


Cassin. contentis ejusmodi sofaolia^ adnetititi Cf: 
Dupiiit. IV, p. 11! 17, et GeUher I. c., art. II, i, 
7 (p. 120-49), item $ 12, a. 6-9 (p. 195-99), et 
n. 11 (p. 201-2). 

(/) c Condemnamus et anathematizamus, quaa im- 
pie Tbeodoretus cooscripsii contra rectam Odem 
et contra duodeeim capitula S. Cyrilli ei contra 
Ephesi nam primani syno«iiim, et qiue ad defensio- 
nem Theodori et Nestorii ab eo scripU sunt, » 
(concil. Constantinopolit. ii, collai. viit, et caiiv 15, 
ap. Mansi i. IX, coi. 575-76, et 585-86; Hera P 
vigilii epistola decretalis pro conii rnialione v 
^nodi oecuinenicae ibid. coi. 417-18). · Neque 
Theodoreti omnia scripta damnamus, sed sola quae 
contra duodecim CyriUi capitula,. sola, qu» contra 
rectam (Idem aliquando scripsisse monstratur, qtim 
Umen et ipse damnasse cognoscitur,. qui in saneUh 

Ghalcedonensi synodo vera confessus invenitur 

Sola ejus haeretica scripu respuentes, alia scripta^ 
illius non solum recipimus, sed eis etiam contra 
adversarios utimur. i P. Pelagii II, episl. ad Eliam 
Aquilei, c. 20. (Mansi l. IX, coi. 450-52.). — C»- 
terum de Theodoreti fide admodum fuse et erudite 
agit J. Garnerius in Dissert. iii. (Aiiotar. p. 457- 
92). iterum edita cum notis in Opp» Theodoreti ed· 
Scbulze i. V, p. 446-5H. 

(m) Epistola hsec, apud Sirmondum desiderata, 
apud Garnerium (in Auctar. p. 62-63) ex parte 
tantum Latine exstans, integra Gr· et Lat. reperi- 
tur in Opp. Theodoreti ed. Schuize L IV, p. 1291- 
1506; Galland. t.^lX^ p. 405-12·. Mansi U V^cot 
1023-58. 


19 , NOTITIA. 20 

Filio negavit (n). Stylus ipsius admodum facilis, perspicuus et copiosus vere Atticam gra- 
tiam redolet, qum et lectorem sine fastidio tenet, et perspicuitati brevitate non oiBcit(o)« 


Νοτλ I. Haud pauca Tlieodoroti opera modo deperdita sunt, iit ex ipsius epislolis liquet (vtd. ep. 8t· 
115, 116, 145). Ex his praecipue memoratu digni sunt: Liber mysticus 12 sermones complectens (ep. 82, 
et Hwret, FabuL lib. v. c. 18. Cf. Ganierii dissere, ii, c. 9, § 1); Libri seu Sermones de virginiicte 
(vid. ejus eommeiitar. in 1 Gorinlh. vii, 54 ; Qpp. l. III, p. 155) ; Sermones quinque in S. Joannem 
Chrysoslomum (vid. fragmenta in Photii cod. 275, p. 827-50 ; Garnerii Auctar. p. 50-M, et Opp. Theo- 
doreli ed. Schiilze l. Y, p. 98-105. Cf. Geillier I. c. ari. II, §12, n. 3, p. 190-90; tum libri contra , 
Judaeos^ contra Marcionem^ contra Arianos et MacedonianoSt contra ApoUinaristas (Cf. Garnerii Disseri, 
n, c. 9, § 2-4. Fragmenta quaedam Theodoreti de Trinitate^ contra Sabetlium et contra Arium exhibet 
Galland. DibKoth. t. IX, p. 416-17. Cf. ibid. Prolegom. c. 15, n. 4); denique Οενταλόγιον πβρί έναν- 
Ορωηήσε^ seu Libri auinque de Incarnatione et Apoloqia Theodori Mopsuesteni (Fragmenta In conci I. 
Constaniinopolit. ii, Goliat. v, ap. Mansi t. IX, coi. 252-54.). Gf. etiam J. A. Fabricii Biblioth, Gr«c·, 
vol. VIII, p, 506-7. 

Nota II. Dubius est Sermo seu Encomium in nativitatem Joannis Baptistce (Gr. ei Lat. in Garnerii Au- 
ctario p·^ 21-50, et in Opp. Tlieodorcti ed. Schiilze t. V, p.^84-97), Theodoreio haud indignus (Tillemont 

I. c.^ ari. Ll, p. 338 ; Geillier I. c., art. II, § 12, n. 5, p. 190), potioii tamen jure Theodoro Dapbno* 
patae juniori ascribitur, Gf. J* A. Fabricii Bibliotk, Griec. yoI. Vlll, p. 296-97, et vol. X, p. 258. 

Nota 111. Opera valde dubia, seu potius supposititia haec sunt : 

a) Sermones 17 adversus S. Gyrilii et Catholicorum aliquot sententias {adversus varias oropositiones) 
curo epistola praefationis loco iisdem praeflia (Gr. et Lai. in Garnerii Auctario p. 685-726. et in Opp. 
Theodoreti ed. Schulze t. V, p'. 1113-74; item in Onp. S. Alhanasii t. U, p. 491-514.), qui Euilterium 
Tyanensem, Nestorii atque Theodoreti amicum, Mario Mercatore teste, auctorem habere Tideiitisr, licet 
Pholiuscod. 46 (p. 14-15) eas Theodoreio ascribat; Gf. Garnerius et Schulze 1. c. Montfaucon in Opp. 
S. Alhanasii t. II, p. 472-75 ; Gas. Oudin l. I, coi. 1151-52; Geillier 1. c. art. 11 § 11, n. 4 (p. 188) et 

J. A. Fabricii Biblioth. Graec., ?oL Ylll, p. 504-5. 

b) Dialogi VII adversus Anomwos, Macedenianos et Apallinaristas (Gr. et Lat. in Garnerii Auctario 
p. 275406, ei in Opp. Theodoreti ed. Schulze t. V, p. 915-1112 ; item in Opp. S. Athanasii t. II, p. 407- 
491, et miniis plene sub Ululo: Athanasii Dialogi V de S. Trinitate ed, Th, Beza, Paris. 1570 in-8), 
(|uos Tlieodoreto vindicare studuit Garnerius Dissert. ii, Append. (Auctar. p. 259-72), antiqui, sed in- 
certi auctoris sunt, forte S. Maximi Gonfessoris, Gf. Montfaucon Monit. in opp. S. Athanasii l. 11, 
p. 406-7 et 472 ; Schulze in Opp. Theodoreti l. V. p. 420 ; Tillemont L c. art. XLVll (p. 524); Geillier 
1. c. art 11, § 12, n. 10 (199-201), et J. A. Fabricii Biblioth. Graec. vol. Ylll, p. 299. De aliis quibusdam 
operibus Theodoreio suppositis vid. Garnerii Dissert. ii, c. 8. (Auctar. p. 249-55). 

Ebitiones : Theodoreti episcopi Gyri Opera omnia Gr. et Lat. ed. Jac. Sirmondus S. J. Paris. 1642. 
tomi lY fol., quibus adjungendum est Auctanum Theodoreti^ Cyrensis episcopi seu Operum tomus V, 
ed. J. Garnerius (et Harduinus) Paris. 1684, fol. — Editionem hanc integram (ordine in tomis posterio- 
ribus paululum immutato, textu aliquoties emendato, praefationibus, observationibus, notis^ indicibus et 
glossario adjectis) dentio recensuit J. L. Schulze Kalae 1769-74. Y Tomi in 8^. (Singuli Tomi hujus 
editionis binis constant partibus). — Theodoreti Opera Graece edita ab Eugenio, diacono Bulgariae. 
Habe SsLi. 1768^75. Y Tomi in-4. 

(n) Ita enim Theodoretus in reprehens. anatlie- 
matisml fx : c Proprium Spiritum Filii, siquidem 
II i ejusdem cum eo naturae et ex Patre procedenr 
tein dixit, simul coiifliebimur et tanqiiam piani 
suscipiemus vocem. Si vero tanquam ex Filio aut 
per Ft/wmexsistentiam habeat, hoc nt blasphemum 
et impium rejiciemus. >.(Opp. S. {Gnilli t. VI, 
p. 228; Opp. Theodoreti t. lY, p. 718.). flis affinia 
protulit* Theodoretus in epist. 151 , ed. Schulze 
t, IV, p. 1295, etin epist. ad Joannem Aiitioch. (Sy- 


nodicon Gassin. c. 95. Gf. ibid. scholioii Ghr. Lupi 
Opp. t. Yll, p. 253-54). Praeterea Cf. J. Garnerius 
in Dissert. iii, c. 1 (Auctar. p. 458-61) et J. A. 
Fabricii Biblioth. Grcec. vol. Ylll, p. 279. 

(u) Yid. Nicephori Gallisti Histor. eccles. lib. xiv^ 
C. 54. Ita et Photius cod. 51 (p. 8), cod. 46 (p. 15), 
cod. 56 (p. 22) et cod. 205 (p. 271) ; Tillenior.t 
1. c., art. lY (p. 215-16) et (^ilHer 1. c., art. IV, 
n. 1 (p. 261-64). 



BEATI THEODORETl 

EPISCOPI CYRI 

OPERA. QVM REFERIRI POTUERUNT OMNIA. 

POST. RECENSIONEM JACOBI SIRUONDI 

DEHTIO EDIDIT 

JOAS. LUDOITIGUS SCHUIAE. 


8BEBN1S81MO PRINCIPI AC ROMINO, DOMINO 
PRIDERICO 

PRIKJFULBGIO, CLORTOSISSUIL. STEMMATIS BRITANNICI CELSISSIMO DUCI GLOCESTRIiR,* UUNEBURGI, ETC. 

BT 

REVERENDISSIMO EPISCOPO ^ 

BGCLBSIiC CATHEDRAL18 OSNABRU6BNS18, PlO AC FELICI 
DOMINO MRO INDULGENTISSIMO 
NECNON 

EJCSDEM CATHEDRALIS ECCLESlifi^XlME REVERENDIS» ILLUSTRIBUS 
AC GENEROSlSSlMtS DOMINlS 

UTERI8QUB REVERENDISSIMI CAPITULI MEMBRIS» DOMINIS MEIS GRATIOSISSIMIS* 

Serenissime Princeps, 

Episcope reverendissime, 

Viri maxime reverendi, perillustres ac generosissimi, 

Haud e longinquo petendae sunt rationes, quae tantum apud me valuerunt, ut celsissimo 
oomine luo^ Reverendissime Episcope ac Princeps serenissime, buic operi quod episcopi 
gravissimi Scripta complectitur, perenne decus et adeo singulare ornamentum conciliaret 
siiBulque Vobis, Viri maxime reverendi ac perillustres, hunc librum, tanquam devotissimm 
mentis testem ac pignus oETerre auderem. Beati Theodoreti haec sunt scripta, Cyri quon-- 
dam efMscopi, de Ecclesia omnique adeo re sacra multis nominibus meriti, purioris do- 
ctrinae sanctissimaeque fidei propugnatoris maxime strenui, paganismi autem et haereticarum 
tabularum adversarii acerrimi ; viri denique, in quo omnes illae virtutes, qua episcopum 
decent, amico erant conjuncta vinculo. Hinc spes enata est quam certissima, fore ut epi- 
scopi de Ecclesia adeo meriti Opera indulgentissimo aspectu tuo, Revendissime Episcope 
ac Princeps Serenissime, haud careant, vobisque, viri maxime reverendi ac perillustres, 
haud omnino displiceant. Ita quidem iit augurari liceat, facit tua in pietatis studio assidua 
exercitatio, suadet etiam illa qua Ecciesim vestrae commodo invigilatis, cura indefessa^ et in 
Scripta, qu« ad sanctissima doctrinae capita pertinent, prona voluntas. 

Dignam episcopali munere imaginem^ Reverendissime Episcope ac Princeps Serenissuno; 
io Ilis beati Theodoreti Scriptis delineatam vides, quam in te aliquando expressam et 
ilinstriorem esse futuram, quis est qui dubitet? De splendidissimis dotibus a summo Numine 
tibi concessis, omnes qui invictissimi potentissimique magnae Britanniae regis sceptro suhr 
jecti sunt, teque m spem saeculi adolescere vident, merito laetantur : te quoque exteri admi- 
rantur, oculosque in te tanquam in virtutis exemplum sublimi in loco positum, conjiciunt. Fa- 
xit Deus T. 0. M. ut sacratissimam episcopi personam tuearis quam diutissime ; ut cum an- 
norum tuorum incremento tuae quoque Ecclesiae salus stabiliatur, teque praeside maneat 
inconcussa ; utque cum totius celsissimae regiae domus Britannicae salute ac incolumitate, 
toa quoque sit omni aere perennior. 

Vosque, Viri maxime reverendi ac perillustres, in quibus vivit, novasque in dies vires ac- 
quirit Ecclesia vestro moderamine nixa, date, quaeso, pietati in vos meae, quae esse debet 
maxima, ut haec in Theodoreto refingendo posita studia Tobis probari cupiam quam ma- 
xime. Hoc si, non dicam sperare, sed omnino persuasum, habere liceat,, erit de quo laetec 


« PRiEFATIO AD LECTOREM. 24 

mibique megnopere graluler. Deum autem T. 0. M. supplex rdgo, ut vos, Viri maxime reve* 
rendi ac perillustres, in Ecclesiis vestrce salutem, 'omnisque rei sacrte praesidium ac insigne 
, ornamentum quam diutissime superstites esse jubeat, vestrisque conatibus Ecclesie salu- 
berrimis in posterum quoque annuat quam clementissime. 

Ila precatur, Deumque rogat , Serenissime Princeps ac reverendissime Episcope, Viri 
maxime reverendi, perillustres, illustres ac generosissimi, summorum nominum veslro- 
ram humillimus et devotissimus cultor 

JOAN. LUDOV. SCHULZE. 

Dab. Hat» in Acad. Frideric. τι Kal. Octobris A. R. S. HDCaXVIII. 


PRiEFATIO AD LECTOREM. 


[XIII] Alter jam agitur annus, ex quo nostrum de paranda nova Tbeodoreli Operum edi- 
tione consilium cum Eruditis communicavimus; quod cum probaretur bonis omnibus; alacri 
animo hunc laborem suscepimus, ejus nec diuturnitatem nec magnitudinem magnopere 
metuentes. Quod Deus itaque faustum et felix esse jubeat I primus nunc in lucem emittitur 
editionis nostrae tomus, quem haud adeo longas traxisse moras putabunt, quotguot intelli- 
gunt, quantum opers et temporis comparationi quatuor manuscriptorum codd. aliisque 
subsidiis ad hunc tomum locupletandum adhibitis, impendi debuent. Quid prmstitum sit a 
nobis, paucis nunc recensebimus, ita tamen ut mquis ac peritis lectoribus relinquamus judi- 
cium, quos magnopere rogamus, ut in rei litterari» publicamque adeo utilitatem sua con- 
ferant consilia, si quid vel emendandum vel rectius disponendum esse videatur. 

[XIV] Ordinem librorum eumdem tenuimus, quem onm secutus est Jac. Sirmondus, cu- 
jus editioni nostram esse cupimus quam simillimam. Complectitur itaque hic tomus Com- 
nuntarios Theodoreti tn historicos Y. T. libros, scilicet in Octateuchum, in quatuor libros 
Regum et Paralipomena, necnon Interpretationem Psalmorum uberrimam. Ulterius pro- 
gredi jam non licuit, ne mole suR laboraret liber, si justos excederet limites. Hinc factum 
est at Commentarii in Canticum canticorum ad proximum tojnum remitti debuerint, ntquo 
a priori nostro consilio, Garnerii aliquot Dissertationes cum necessaria Epicrisi huic tomo 
prmmittere, abstinendum esse putaverimus. Magnopere quidem placuit illud Oudini De Script. 
eccles. X. I, p. 1134, monitum, primam, secundam ac tertiam Dissertationem ex Garnerii 
Auctario prffimittendam esse nova, si unquam pararetur. Operum Theodoreti editioni ; imo 
e re nostra esse videbatur scriptorem nostrum contra Garnerii cavillationes in ipso quasi 
Operis introitu defendere : tamen cum plura non caperet hic primus editionis nostra tomus, 
et eruditis quibusdam, quorum magna debet esse auctoritas, aptum videretur. Dissertationes 
istas ultimo nova editionis tomo comprehendere, mutavimus consilium. Ne vero bone 
Theodoreti causa, quam post Sirmondi tempora male emt Garnerius, quidquam inhareret 
macula. Dissertatio pramittenda fuit, qua de Vita et Scriptis viri de Ecclesia meritissimi ita 
exponeret, ut lectoribus patere possit, quanta sit scriptoris nostri dignitas, et quam iniquum 
judicem egerit Garnerius. Et hoc quidem labore eo magis opus esse videbatur, quia Vita 
Theodoreti, quam olim Sirmondus editioni sua pramisit, adeo brevitate laborabat, ut sitim 
excitare quidem, sed non restinguere putaretur. 

In adornanda autem editione nova operam imprimis dedimus, ut textum Gracum emen- 
datiorem, et quantum fieri posset locupletiorem, exhiberemus.^ultam quidem Sirmondus 
adhibuit diligentiam, ut Graea, qua plurimis Theodoreti scriptis antea Latine tantum editis, 
primus e codicibus adjecit, quam castigatissima prodirent, nonnulla tamen sive supplenda, 
sive emendanda nobis reliquit. Cum enim Pici, Carafa, Herveti aliorumque interpretationes 
Latinas [XV] in editionem suam receperit, hisque antiquioribus versionibus textum Gracum 
adjecerit, factum est ut hic illis non ubique responderet. Nunc enim plura, nunc pauciora, 
nunc vero longe alia in textu quam in versione erant expressa : imo lacuna quatuor linearum 
obvia erat in Commentario ad Psal. xvm, 6, 7, tomo I, p. 467 edit. Sirmondiane. Qua cum 
ita essent, facile cognovimus, parum utilem fore novam bqjus scriptoris editionem, nisi 
textus ad msc. codicum fidem iterum revocaretur, et Latina versio ita emendaretur, ut textui 
Graco responderet quam exactissime. Hac cum meditaremur, et auxilia circumspiceremus, 
qua obtinendo huic fini essent satis apta, providam summi Numinis curam, quam pio gra- 
tqque animo celebrare juvat, experti sumus. Brevi enim tempore factum est, ut summonun 
virorum, qui studiis nostris faverent, auxilio adjuti, plura quam sperari potuerant, obtine- 
remus prasidia. Nec sumptibus in librum rei sacra inter nos promovenda apprime utilem, 
erogandis, parcendum esse putarunt venerandi illi viri, quorum insigni de bono publico 
bene merendi studio factum est, ut bibliopolium Orphanotropbei ne hoc quidem tempore, 
quo consilium de scriptore quodam ecclesiastico prelis iterum subjiciendo multis minus 
opportunum videri potuisset, nac studia nostra a se aliena putaret. 



β PRiGFATia Al>' LECTOREM. 3β 

Qata e codicibus ad ornandum hunc tdmum accesserunt, multa sane et non spernenda* 
ea fere onania debentur amplissimea in commodum litterarium voluntati illustrium inclyte 
urbis Auguste Yindelicomm procerum, qui avitam istam cum summa laude tuentes gloriam, 
nostris, ut olhn multorum, eximie faverunt studiis. Hanc litteris promovendis valde utilem 
bonisque omnibus charam mentem, ut silentio preterire nefas esset, ita committere non 
possumus ut publicum hoc pietatis nostre animique tanta beneficiorum magnitudine magno- 
pere affecti desideretur monumentum. Debemus illud illustrium bibliothecae Augustanae cu- 
ratorum munificentiae, qua usum manuscriptorum quae locupletando scriptori nostro inser- 
vire poterant, liberalissime nobis concedere haud dubitarunt. E numero iliorum satis magno, 
hoc loco quatuor illi codices eommemorandi erunt, quibus ad exornandum hunc tomum usi 
sumns. In horum autem descriptione, ut breviores simus, a laudibus nobis temperabimus, 
[ΧΤΙ] quia Ehingeri, Hoeschelii et Reiseri Indices mss. bibliothecae Augustanae, codices istosjam 
salis inter eruditos commendarunt. Is quem primum adhibuimus, cum Theodoreti Commenta- 
rios in Octateuchum prelo parandus esset, est chartaceus, saeculo xi, ut videtur, scriptus in 
ibi. Complectitur Quaestiones in quinque libros Mosis, in librum Josuae, et maximam omnino 
partem libri Judicum, usque ad initium Quaestionis vicesimae. In eodem codice exstant car- 
mina Sibyllina, quae ex illo olim edita sunt a Xysto Betuleio, cujus esse putantur notulae ad 
mai^nem passim ascriptae. Tres alii codices spectant ad Commentarium in Psalmos. Pri- 
mas inter illos tenet is quem in editione nostra primum diximus, quia praestantior est reli- 
quis duobus, quos etiam antiquitate superat. Quantum enim duce Montfauconio, cujos in 
hunc finem consuluimus Palaeographiam Graecam, in re plerumque satis incerta assequi po- 
tuimus, eum ad saeculum x referendum esse putamtis. Est membranaceus in et ob mi- 
nutum characterem ac sin^laria scribendi compendia lectu omnino difficilis. Comprehen- 
dit vero unius Theodoreti integrum in Psalmos Commentarium, et partem Praefationis, cu- 
jus initium incidit in verba illa όλοφύρεται συμφορά; quae exstant pag. 60^ edit, nostrae. Prae- 
missa sunt octo folia, quorum quatuor priora, quae recsntiorem manum aliumque scripto- 
rem produnt, inscripta .sunt, Προο(μιον tl; thv ψαλτήρα χα\ Ιγχώμιον ι(;τ6ν Δαβίδ, quatuor autem 
postrema adeo sunt vetustate detrita, ut litterarum characteres admodum exiles vix possint 
dignosci. Haec sequitur Commentarius in Psalmos, quem, ut jam diximus, integrum, deinde 
excipit Expositio variorum auctorum in Canticum Mosis, satis male quidem, paululo tamen 
melius scripta, quam qui proximum tenet locum. Index Sermonum Chrysostomi. Finem 
codicis faciunt folia quaedam admodum vetustate corrupta, quae ad Gregorii Nysseni librum 
De anima pertinere videntur. Codex, quem secundum in emtione nostra diximus, est char^ 
taceus in 4 , recentiori manu ab antiquiori quodam, ut putamus, descriptus, qui desinit in 
medio Commentarii ad psalmum nonagesimum quartum. In fine subjuncta est eadem, etsi 
in verbis paululum diversa, variorum auctorum Expositio Cantici Mosis, de qua jam dixi- 
mus. Is denique codex quem tertium in Scboliis nostris dicere consuevimus, est membrana- 
ceos. in folio ut aiunt, saeculo x vel xi satis nitide scriptus, [XYIIJ et bene servatus. Complecti- 
tor Catenam in Psalmos ex Asterio, Basilio M., Cyrillo, Didymo, Eosebio et Nostro collectam, 
quae incipit a psal. ix, 16, et progreditur usque ad finem psalmi quinqua^msimi. 

Praeter hos quatuor codices Augustanos, quorum exactissimam cum textu Sirmondiano in- 
stituimus comparationem, aliis quoque ad hunc tomum uti licuit subsidiis. Ad primam ejus 
partem, seu ad Commentarios in Octateuchum utiliter adhiberi potuit ac debuit editio mere 
Graeca, quae studio Joannis Pici Parisiis anno 1558 in 4 prodiit. Cum vero in hac editione Pici, 
aeque ac in codice Aumstano antea commemorato, nonnullae Quaestiones in librum Judicum 
et Commentarii in librnm Ruth deessent, hunc defectum aliquo modo suppleri posse puta- 
vimus ex illis qum Dav. Hoeschelius suis ad Photium Notis pag. 53 seq. e codice quodam 
Bavarico inserenda curavit. Ad libros Paralipomenon, post pag. 600, accesserunt variae le- 
ctiones e praestantissimo codice Coislin. YIII collectae. His ut frui nobis liceret, debemus 
illustri Seniaegero, qui ut eruditionis fama multorum in Gallia et Italia eruditorum meruit 
amicitiam, ita quoque horum auxilio egregie conatibus nostris profuit, imo vel solo hoc no- 
mine de nobis summopere meritus est, quod codicis istius Coisliniani a Montfauconio Bi- 
blioth. Coisl. p. 50, dignis laudibus ornati. Excerptorum copiam nobis fecerit per erudi- 
tum, quem Argentorati habet amicum. Praeterea quooue ex amplissimo bibliothecae Medicem 
Lourentians thesauro quaedam ad hunc tomum condecorandum accesserunt, operam nobis 
praestante Cl. Bandinio bibliothecae praefecto. Haec maxima ex parte desumpta sunt ex prae- 
stantissimo illo saec.x, vel xi codice, quem ampl. Bandinius Catalogi codicum mss. jam dictae 
bibliothecae, pag. 87 seq., descripsit. Ad illum enim pertineut omnia ista quae ad psal. τ — 
XXXV, in editione nostra relata sunt. Quae vero ad psmmum lxxvii, pag. 1148, schol. 6, in- 
serenda curavimus, descripta sunt e cod. XIY, cujus descriptio exstat I. c., pag. 34 seq., ad 
quem etiam pertinent, quae pag. 1409 editionis nostrae allata sunt ad psal. cxii, 9. 

Hactenus de codicibus Augustanis, Coislinianis ac Florentinis dictum est. Possent efiam 
hoc loco alia commemorari, quae ad [ΧΥΗ1] locimletandos proximos tomos, sive ex iisdem 
sve ex aliis celeberrimis bibliothecis collecta et fidei nostrae liberalissime concessa sunt. Ne 
autem justo prolixiores simus, aut ambitiosius de nobis praedicare videamur, non nisi illis 
quae ad hunc tomum pertinent, inhaerebimus; alio enim tempore de iis qua ad reliquos spe- 
ctant, dicendi erit opportunior locus.Paucis itaque adhuc commemoramus, suo loco sive scho- 
liis inserta, sive, ubi textus Sirmondianus eadem habebat, brevissime indicata esse ea,” OT» 
Gamerius Auctarii p^· 7-20., e codice Vat. 247,*ad locupletandum Commentarium in nal- 


27 ΡΚΛΡΑΤΙΟ AD LBCTOREM. 2» 

mos attulit. E Catena seu Eipositione Patrum Greecorum iu Psalmos, quam Balth. Corde - 
rius S. J. Antv. 1643-1646 eaidit, multa potuissent in textum inferri, qum tamen consulto 
omisimus/ tum quia dubia plerumque est Catenarum fides, tum quia librum istum facilius 
quam codices, quisquis adire potest. Satis itaque esse putavimus, si locorum qu® ad alium 
auciorera a Corderio relata sunt, vel tribus verbis mentio fieret. 

Hffic fuerunt prsesidia, quibus muniti accessimus ad textum Graecum, ubi opus esset, re- 
stituendum ac locupletandum. In hoc negotio peragendo egregiam utilitatem nobis praesti- 
terunt codices Augustani, quorum ope supplevimus qu» in textu Sirmondiano desidera- 
bantur. Multis jam non opus erit testimoniis, qnae ex Scholiis nostris facile colligi possent : 
tamen, ut dictis fidem faciamus, unum alterumve adducere operae erit pretium. Ita psal. 
Lvi, 1, pag. 977 edit, nostrae e cod. Aug. I.. inserenda fuerunt verba ista, ό μέγας Δαβίδ, 
ut textus Graecus responderet versioni Latinae Carafae, qui eadem legit, ut observatum est 
1. c. in schol. Sic quoque psal. cxvm, 139, pag. H73 edfit. novae, ante nomen Stephani ex 
eodem codice supplevimus 6 χαΧλ^ιχος, quod Carafa quideui, non autem Sirmondus in codice 
suo legerat. Saepius quoque in versione Latina suppleri debebant, quae non modo in textu 
Sirmondiano» sed nostris quoque codicibus exstabant. Hujus emendationis vel unicum e 
multis exemplum attulisse sufficiat, quod exstat psal. cxviii, 152, pag. 1476, ubi in Carafae 
interpretatione desiderabantur verba ista : Descendens^ inquit, contestare eos per ccelum ac 
terram. Sed de his satis. Magis laetati sumus de auxilio quod egregii isti codices nobis at- 
tulerunt, ut lacuna illa, de qua jam diximus, feliciter expleri posset, psal. xviii, 6, 7. Mulla 
etiam, eaque nonnunquam satis prolixa loca in Commentario ad Psalmos [XIX] ex his codicibus 
accesserunt, quae signo illo (»)a textu Sirmondiano distinguere visum est. Sed non omnes istae 
accessiones in textum recipi vel potuerunt vel debuerunt : magnam potius earum partem ad 
marginem remisimus, si vel nexus cum illis quae praecedebant, erat minus aptus, vel apud 
Montfauconium in Collectione nova Patrum, apua Corderium, imo quoque in Chrysostomi 
aliorumque scriptis, eadem sub aliorum auctorum nomine expressa vidimus, vel denique 
aliae dubitandi rationes adfuerunt. Speramus etiam, aequos harum rerum judices hoc noslruiu 
consilium esse probaturos. Maluimus enim in re satis gravi timidiores quam audaciores vi- 
deri, et a culpa ista immunes esse, quam illi sibi contraxerunt, qui ut scriptorem quemdam, 
egregie locupletasse putarentur, obvia quaeque minus caute arripuerunt. 

Nunc paucis reddendae erunt rationes, cur in Scholiis textui, parca licet manu, adjectis, 
tum receptam LXX Interpretum lectionem, tum Fragmenta reliquorum interpretum Graeco- 
rum, tum denique ipsius Graecae versionis ab Hebraica veritate dissensum, passim attingere 
visum sit. Ad primum quod attinet, lectionibus versionis Graecae restituendis admodum pro- 
ficuum esse putamus, si in scriptis Patrum Graecorum lectiones illae non negliguntur, quae 
a recepta LXX Interpretum lectione recedunt. Ha enim haud raro genuinam et primitivam 
horum Interpretum lectionem deprehendimus, in qua vel omnes vel plurimi commentatores * 
Graeci consentiunt. Sic II Reg. xx, 18, recepta lectio versionis Graecae est Ιθεντο; Theodoretus' 
autem, ut ad locum istum observavimus, legit διέθεντο. Jam cum haec posterior lectio in 
Commentariis Graecis tantum non orpnibus obvia sit, specie haud caret conjectura, eam esse 
genuinam et priinitivam, ex qua emendari possit recepta lectio. Alia hujus generis exem- 

i )la in eodem libro exstant cap. xxi, 2, et cap. xxiv, 1. Observavimus autem, Theodoreti - 
ectiones plerumque consentire cum codice Alexandrino et Oxoniensi, sicque cum editione 
Aldina, et, si fides debetur Bosii Excerptis, etiam cum Complutensi. Ad mterum quod at- 
tinet, antiquiorum interpretum Fragmenta adhibenda esse putavimus, ubi Theodoretus mi- 
nus rectam LXX Interpretum versionem secutus erat, quod tamen rarius accidit, ut qu»st. 

VI in librum Judicum. De reliquo laudandum est criticum Nostri studium^ utpote qui haud 
raro falsas LXX Interpretum explicationes [XX] melioribus Symmachi aliorumque postposuit^ 
ubi opus erat, reliquorum interpretationes recensuit. Multum itaque adjuvit Montfauconii 
et Drusii operam m colligendis antiquorum interpretum Greeeorum Fragmentis positam ; 
etsi in Scholiis passim a nobis indicata sint, qum in Montfauconii Hexaplis desiderantur. 
Quod denique reliquum est, diversitas, q^um inter textum Hebraicum et versionem Grmcam 
haud raro intercedit, et in Psalmis praecipue frequens est, vel ideo paucis indicanda fuit, 
ut cavere sibi discant alii, ne sensu alieno in S. Scripturam illato, ad alia quaevis delaban- 
tur. Hoc enim Patribus Graecis saepius accidisse, docet versionis Graecae, quam sequi solent, 
cum Hebraica veritate comparatio. 

Reliquum est, ut moneamus, ad initium paginarum editionis Sirmondianae se referre aste- 
riscos ad marginem in textu edfitionis nostra appositos, ipsi autem Operi Indicem harmoni- 
cum, ut dicunt, paginarum utriusque editionis pramissum esse, quo in rem suam commode 
uti poterunt, qui locum ex editione Sirmondiana allegatum, in nostra quarunt. Nec inutile 
visum est^ ad finem Commentarii in Psalmos Gracum subjungere Indicem, secundum 

E rima cujusvis psalmi verba, alphabetico ut aiunt ordine compositum. Loca etiam biblica in 
oc Opere citata, non solo capitis numero, ut in priori editione, sed addito versiculorum 
numero exprimenda esse duximus. Laudandum. quoque est studium cl. Bertrami A. M. qui 
omnem dedit operam, ut hac nova editio, quantum fieri posset, ab erroribus typotheta- 
rum esset immunis. 

Deum rogamus, ut hos et reliquos conatus nostros in nominis sui gloriam et aiiorum 
utilitatem cedere jubeat clementissime. Dab. Hala in Acad. Frideric. vi Cal. Octobr. A. R. S. 
MDCaXVlII. 


SIBMONDI PRiEFATIO. . 


ΙΧΪΙ] Etn noft nbt te fortasse poteram prmfatione ista supersedere , atque in hac Theodoreti editione nostra 
qaid pmiitmm oii^ oculis tuis potius^ lector, et observationi relinquere : de paucis tamen quibusdam,in quibus 
k^ere ie posse sentiebam^ non ingratum fore visum est si breviter indicarem. Primum omnium de Quasstio^ 
Mtbus im Ociaieuchumf qute sunt in principio tomi primi, cum harum exemplar in Bibliotheca regia Joannes 
Pieus interpres nullum eelate sua fuisse narret, optimum vetusiissimumque in ea nunc esse, φιod nobis non 
solum Theodoreti pragfationem hactenus non editam, eum iis qute in Pici codice sub finem desiderabantur, 
exhibuit, sed el alia passim multa vel pleniora vulgatis vel etnendatiora subministravit, perturbationemque 
illam discussit, qua suspensos legentium animos tn qucestione 20 morabatur, [XXIf] Ubi cum de imagine 
Pei, quemadmodum accipienda sit, veterum aliquot scriptorum opiniones protulisset ac rejecisset Theodore· 
tus, easdem ipsas quas improbarat, postmodum asserere et confirmare videbatur, errore ut apparet hinc nato, 
qaed, cum ex antiquis Catenis, qnas vocant, excerptas Theodoreti Queesliones istas constet, qui codicem, quo 
usus est Pictu, descripsit, cum Theodoretianis sententiis, Origenis quoque ac Diodori et Theodori sententias 
Bias quas rejecerat, prwtermissis auctorum nominibus per imprudentiam subjunxit. Quo prorsus menda 
ceruii eodex regius, qui quod Theodoreti non sit hoe loco nihil habet. Hunc itaque nos secuti, ea qua sub^ 
sequ^antur sie retinuimus, ut Origenis, Diodori et Theodori prafixis vocabulis, non Theodoreti, sed alio > 
nm esse ostenderemus. Quin et hoc exemplo, non modo alia id genus aliorum auctorum commatia, qna aliis 
in locis occurrebant, et proprium nomen relinebant, non sustulimus, sed et ipsi nora quadam interdum, 
qua ad Theodoretum facerent, eodem ex fonte petita, e re tua futurum id sperantes, indidimus : in secundo 
deinde tomo, qui prophetarum explanationes continet, ut Isaia Commentariorum, qui nusquam reperiuntur, 
jacturam aliqua ex pane resarciremus, ex iisdem Catenis ea delibavimus, qua Theodoreti nomen praferebani, 
qua quidem cum medullam haud dubie omnium qua in Jsaiam scripserat, succumque complectantur, subsidia 
inierim erunt, dum integrum opus emergat. Quanquam hujus potiundi spes jam dudum, ni fallor, apud 
Crocos ipsos interiit : quippe qui ad jactura solatium Excerpta quoque istiusmodi aggressi sint, quorum 
exemptaria et Roma et Parisiis videre nos meminimus, sed qua ultra xv Isaia caput uon procedebant. Im 
unio lucem nunc primum vident Theodoreti Epistola CXLV II, pauca videlicet, si eum iis conferantur, 
quas Ificephorus abs se lectas commemorat numero quingentos. In his Vaticanum codicem exhibuimus, quo 
etiam ussu est cardinalis Baroniusin Annalibus. Postea Neapolitanum alterum nacti, varias ex eo lectiones Va~ 
iiceno apographo castigatiores selegimus, suoque loco edendas [ΧΧΙ11] curavimus. In quarto nihil est admo'" 
dum quod Grace Latineque antehac excusum non sit, eum in caleris Grace plurima nunc primum proferam· 
tmr:im primo nimirum, Quastiones in libris Regum, et Paralipomena, itemque Psalmorum ίηί^τρ^αΊο et 
Cantici canticorum : tn secundo universa, hoc est prophetarum omnium, tum majorum prater Isuiam, ti m 
ifeMoniin duodecim explanatio : in tertio denique. Expositio Epistolarum beati Pauli, religiosa eremitarum 
Historia, et Theodoreti quas diximus Epistola. De versionibus Latinis hoc quoque admonendus es, lector, 
quoniam im Graco^Latina editione id pracipue spectandum videbatur, ut Latina Gracis, quoad ejus fieri 
set, paribus spatiis responderent, brevitati autem Theodoreti laciniosa quorumdam interpretum oratio minime 
congruebat, faciendum necessario fuisse, ut huic incommodo mederemur. Quod nunc parcius, nunc liberiut 
eliqua interpolando dum facimus, reprehensionem vereremur, nisi conscii nobis essemus, quanti omniumf 
qui tn hac arena versait sunt, doctrinam facundiamque faceremus. Quorum etiam beneficii memoria ne 
iMimref, singulorum Epistolas, quid quisque primus in lucem protulerit explicantes, sed in aliis deinceps 
editionibus prceierqtissas, in hac nostra restituendas duximus. Ante omnia vero, Theodoreti quoque ipsius 
Vitam ex ejus potissimum Epistolis concinnatam adjecimus. Tu cequi omnia consule, et vale. 


VETERUM ALIQUOT SCRIPTORUM 

DE THEODORETO TESTIMONIA. 


Smcit Leonis papm tn Epistola ad Theodoretum tpsum, qux integra exstat in Appendice sub finem tomi l V 

editionis Sirmond. 

Diteetietiino fratri Theodoriio episcopo, Leo episcopis. 

Remeantibus ad nos fratribus ei consacerdotibus nostriSf quos ad sanctum concilium Sedes B. Petri 


i» TESTIMONIA. VETERUM. 3i 

direiit, agnovimus dileclionem luam superno adjutorio nobiscum tam Nestorianae impietatis quam Euly· 
cbianae vesaniae exstitisse victricem. Et post alia. Sed benedictus Deus noster, cujus invincibilis veritas ab 
omni baereseos macula mundum te secundum sedis aposiolicae judicia demonstravit. Cui dignam retribues 
pro tot laboribus gratiam, si talem te, qualem probavimus ac probamus, pro universalis Ecclesiae defensione 
servaveris. Nam quod Deus omnium calumniosorum fallacias solvit, maximam beatissimi Petri curam 
pro nobis cunctis agnoscimus, qui postquam suae sedis judicium in fidei defensione firmavit, nec circa 
cujusquaro vestrum, qui nobiscum pro catholica fide laborastis, personam quidquam reprobum videri per· 
misit : quia nec poterat Spiritu sancto judicante quisquam ex eis non vietor exsistere, quorum jam vioerii 
fides. ' 


Cennadii presbyteri, in libro De viris illustribus, eap. 89. 

Tbeodoretiis episcopus Cyri civitatis (a Cyro enim rege Persarum condita servat hodieque apud Syriam 
nomen auctoris), scripsisse dicitur multa : ad meam tamen notitiam ista sunt quae venerunt. De incarna- 
tione Doinjni adversus Eutycbem presbyterum, et Dioscorum Alexandri» episcopum, qui humanam in 
Christo carnem fuisse negant, scripta fortia, per qu» confirmat et ratione et testimoniis Scripturarum, ita 
illum veram inatern» subsUnti» carnem habuisse, quam ex matre Virgine sumpserat, sicut et veram 
Deitatem, quam sterna nascibilitate a Deo Patre gignente ipse nascendo suscepit, fit decem Historice cc· 
elesiasticw libri, quos Imitatus Eusebium Cssariensem scripsit, incipiens a fine librorum Eusebii, usque 
ad suum tempus, id est, a Vicennalibus Constantini usque ad imperium Leonis senioris, sub quo et mor- 
tuus est. 


Theodori abbatis et philosophi in Aryumento synodi Epkesinm. 


Εύρέθη βΐ μετά Ιωάννου Θεο^ρητός τις, έλλογι- 
μώτατος ΙπΙσχοπος πόλεως άνατολιχής. OS- 

τος χατά Κυρίλλου λέγων, έτεελαμβάνετο χα\ των 
8ώβεχα χεφαλα(ο>ν, ών έγραψεν έν τ|) τρίτη έπιστολ)) 
τ|| ηρ6ς Νεστόριον. Κα\ άνέτρεπεν αύτά, λiγωv δτι 
Άρειαν^ς έστιν 6 άγιος Κύριλλος, χα\ τά Εύνομίου 
χολ Άπολιναρίου φρονεΤ. Ό γάρ Κύριλλος Νεβτορ(φ 
άπομαχύμενος τφ διαιρούντι τήν οΐχονομίαν,, τής 
ένώοεως μάλλον φροντίδα ττεποίηται * δθεν xa\ έδύχει 
πως τφ Θεοδωρήτφ ώς μίαν φύσιν δοξάζων, ώς οΐ 
*Αρειανο\ χα\ οΕ περί τδν *Απολινάριον. Πλήν ούτε 
θεοδώρητος φαίνεται πώποτε τδν Νεστδριον ύπερ- 
μαχύμενος, άλλά μόνον τδν Κύριλλον άπομεμφόμενος 
διλ τήν συμβάααν εις Ιωάννην άτιμίαν. ΕΕ δϊ βού- 
λεται τις γνώναι. δτι Θεοδώρητος χαΐ λίαν έμΕσει 
Νεβτόριον, άναγνφ τδ περ\ των αΕρίαεων αύτφ Θεο- 
δωρήτω γεγραμμένον βιβλίον. 


Cum Joanne adfuit Theodoretus eloquentissimns 
episcopus Cyri civitatis orientalis. Hic contra Cy- 
rillum agens, duodecim ejus capitula reprehendebat, 
qo» in tertia ad Nestorium epistola conscripsit; re- 
fcllebatque illa, dicens Arianum esse sanctum Cy- 
rillum, et cum Eunomio et Apollinari sentire. 
Cyrillus quippe Nesiorio resistens incarnationem 
dividenti, mqjorero unionis coram pr» se tulit: unde 
et Theodoreto unicam naturam docere videbatur^ 
sicut Ariani et Apollinaris. Sed neque Theodoretus 
Nestorium defendere unquam visus est, sed Cyril- 
Ium duntaxat accusare ob illatam Josnni contume- 
liam. Quod si quis nosse velit exosum vehementer 
Theodoreto fuisse Nestorium, librum legat quem 
Theodoretus ipse Adversus hcereses composuit. 


Joamis Euehaita in Elogiis scriptorum ecclesiasticorum. 


Ένιατορήαας τούς αοφούς διδασχάλους 
Κα\ τδν θεοδώρητον αύτοΤς έγγράφω, 

Ός άνδρα θεΐον, ώς διδάσχαλον μόγαν, 

*11ς άχράδαντον δρθοδσξίας στύλον. 

Άν β* έχλονήθη μιχρδν ίχ τίνος τύχης, 
'Ανθρωπος ήν, άνθρωπε, μή χαταχρίνης · 
Οΰ γάρ τοσοΟτον δυσσεβής ήν ό χλόνος, 
Όσον μετείχε τής Ιριστιχής βίας. 

Τί γάρ ; Κύριλλον πανταχού νιχάν δδει, 
ΚαΙ δογματιστήν δντα, χαι λογογράφον. 
Όμιος δέ τούτφ χαΐ διώρθωται πάλιν. 

Τά δ* άλλα πάντα των μεγίστων ποιμένων 
Βλέπων τδν άνδρα μηδενδς λελειμμένον ^ 
Ενταύθα τούτοις εΕχότως συνεγγράφω. 


Doctos magistros litteris dum prosequor. 

Jure Theodoretus inter hos censendus est. 
Divinus ut vir, ut magister optimus, 

Fidei orthodoi» ceu columna immobilis· 

Qtiodsi parumper forte quadam motus est; 
Homo erat, qui homo es, ne crimen inferas, cave. 
Non tam sinistr» motus hic sententi». 

Quam pertinacis impetus pogii» fuit. 

Quid enim? Cyrillum ubique vincere par erat, 
Surom» virum doctrin» et eloquenti», 

Sed postea hoc ipsum ipse correxit tamen 
Hunc ergo cernens canteris in omnibus 
Non imparem esse maximis pastoribus, 

Merito inter illos hoc loco recensui. 



s 

ο 1% eOraCfts χαΐ λ^ν 6υγλωττ(«ς 
ΚαΙ (βκν^τος χαΐ τέχνης 

*Ος έίγαμαί es 3ca\ τέθηχά ee πλέον, 
evffpotfsO Αριστβ χαλλίστων λόγων. 
Όντως €ι«υγε1ς χαΐ φα£ΐνο\ λυχνΓται. 
λβΐ μάργαροι στ{λβοντ«ς οΐ αο\ βή λόγοι 
Κβλ πρόξενοι μλν άρετης τ5)ς ένθέου, 

Ί%ς άΟέου 6έ οτηλιτευταί χαχ£ας. 


34 

Anis bene ac eoncinne dicendi * 

El rbeiorics vis ac periiin exeinpluin. 

Quantopere amo te, imo cum stupore admiror 
Te qui prsesUmlissimorum Auctor es Operum ! 

Tere sunt limpida el instar lucernae emittunt lucem. 
Et gemmm splendorem imitantur verba tua. 

Ad divinam quoque nos adducunt virtutem, 
Impietatis autem et improbitatis nefanda produnt 

[crimina. 


TESTIMONIA VETERUM 


ClandH de Sainete$^ episcopi potlea Ebroiceneis^ de Theodoreto Hexasiiehon. 

Sacrorum interpres neino sine numine divum: 

Si apte, si breviter, munera dupla putant. 

Nemo inter Graecos brevius, nemo aptius isto 
Scripturas aperit, limreticosque premit. 

Certe illi facium divina charismata nomen, 

Ad sacra perque Deum est sarta tuenda datus. 

(") In liac nova editione desiderari noluimus elegantissimum hoc Anoiiymi epigramma, quod ex veteri 
codice olim descripsit Henricus Saviiius. 


TESTIMONIA QUADAM 


DeTheodoreli commentariis m Octateuchum, in libros Regum ac Paralipomenon. 


TkeodoreUu ipse in Prwfatione etd libros 

Έπει$Ι) της θείας χάριτος άπολαόααντες ΜώΟαέως 
τον νομοθέτου τέίς βίβλους, χα\ Τησου του προφή- 
του, παί τών Κριτών, χα\ τής Ύοϋθ ήρμηνεύαα- 
μεν * φέρε πάλιν τοΰββ του φωτβς τήν αίγλην λαβεΙν 
Ιχετεύοαντες, τάς των Βασιλειών άναπτυξωμεν loto· 
ρίας. 


Rapam singula commemorat. 

Quoniam divina freti gratia interpretati sumus li- 
bros Mosis legislatoris, et Josuae propheta, et Judi- 
cum, et Ruth, age splendorem hujus lucis ut acci- 
piamus iterum implorantes, explicemus Regnorum 
historias > 


Idem in I Paralipomenon pag, 561. 

Τήν των μουσιχών όργάνων βιαφοράν iv ταίς slusicorum autem instrumentorum differentiam 
Βασιλείαις εΙρήχαμεν. diximus iti libris Regum. 


Photius tn Bibliotheca^ codice CCI V, 


*Ανεγνώσ6η του αύτου θεσπβσίου άνβρδς, του μα- 
xaptou ΘεοδωρΙτου, έξήγησις είς τήν όχτάτευχον* 
έπιγραφήν έλαχε συμβα(νουααν τφ έργφ. Είς τά 
άπορα γάρ χpηματ(Cst της Γραφής, έν οίς έστ\ 
χα\ είς τά των Βασιλειών, χα\ είς τά Παραλει- 
πόμενα. Χρήσιμον βλ είς τά μάλιστα τό βιβλίον. 


Legi ejusdem divini viri B. Theodnreti Explana- 
tionem in Octateuefaum, quae inscriptionem iiaeia 
est Operi coiigruenieni, in obscura ql abstrusa 
Scripturae loca, in quibus sunt et ad libros Regum, 
et in Paralipomena. UtHissimum autem in primis 
hoc opus. 


Theodoretus ipse in epistola 63, ad Ensebium episcopum Anegranum. 

Διά γάρ τήν τοΟ βεοϋ χάριν, χα\ τους προφήτας Quae divina est gratia, et prophetas omnes oom· 
άπαντας ήρμηνεύσαμεν, xa\ τ6 Ταλτήριον, χα\ τόν mentariis exposui, el Psalterium, et Apostolum. 
*Απ09τολον, 


33 DE VITA ET SCRIPTIS THEODORETI 36 

Idem i»! Utrum II lUgum^ quini» ILIII^ de hymno loquen$^ $eu cuntico Davidi$ ob victoriam. 

Consonat autem fisalroo ivii, vel potius idem est, Έστι δέ σύμφωνος τφ ιζ^ ψ«λμφ» μΑλλον tk αύτίς 
paucas habens nominum mutationes. Ego autem έστιν, όλίγας Ιχων όνομάτων έναλλαγάς· Έγώ bk 
cum aliis Psalmis hunc quoque interpretatus, super. ^ μετά των Αλλων Ψαλμων χα\ τούτον έρμηνεύσας, 
vacaneum existimavi secundam componere inter- περιττόν ύπέλαδον δευτέραν ΙρμηνεΙαν ποιήσα- 
preiaiiooem. σθαι. 


Nicephorui Ub, χιν, eap. 54, Theodoreti opera enumerani. 

Siiuililer et in PaaUem aliud opus reliquit. Όσαύτως χα\ είς τόν Ταλτηρα Ιτερον σύγγραμμα 

χατέλιπεν. 


DISSERTATIO 

DE VITA ET SCRIPTIS THEODORETI. 


[5] Dignissima est quas enarretur Vita Theodo- A 
reti, sive multiplicem viri doctrinam, sive variam 
ejus fortunam spectemus. Illa, ut admirationem 
omni jure meretur, ita quoque multam nos ad imi- 
tationem excitandi vim habet ; haec vero, etsi tanto 
Viro minus digna videri possit, tamen magnam no- 
bis prxstat utilitatem, illustri enim exemplo suo 
nos docuit Tbeodoretus, tum quas nobis ingredienda 
sit via, si de coetu Christiano bene mereri volu- 
mus, tum quanta opus sit circumspectione, ne vitae 
cum laude actae et nominis gloriae vel levis 
aspergatur macula. Norunt, quotquot saeculi v et vi 
ac synodorum, quarum memoria in haec tempora 
incidit, historiam consuluerunt, quam variam for- 
tunam expertus sit Theodoretus, cujus eadem, 
quae olim Eiisebii Caesariensis, sors fuit. Quem ^ 
enim plurimi summis exornarunt laudibus, eum- 
dem alii de flde suspectum habuerunt, suh com- 
iiiunione vix dignum putarunt, et quae eorum tem- 
porum fuit iniquitas, anathemate ferierunt. Haud 
multo [4] aequiores nostro etiam tempore quosdam 
invenit judices, contra quos difficile est Apologiam 
non scribere. His omnino accensendum esse puta- 
mus Garnerium, qui passim in Dissertationibus 
quas Auctario suo complexus est, acerbum adver- 
sus scriptorem nostrum egit judicem, cui umen po- 
tilis quam Tbeodoreto accidisse existimamus, quod 
i. c. p. i 13, de Nostro dicit^ c Id passus est, quod 
solent oculi vehementer affecti : visos est nempe 
sibi videre totam re ipsa liaeresin, ubicunque vel G 
minima species umbraque occurreret. i Fuerunt 
autem omni tempore, qui causam Theodoreti de- 
fendentes ipsi veritati patrocinati sunt, etsi Cou- 
sinus, qui in Prmfatione ad interpretationem Gal- 
licam Butoriee eule$. Theodoreti magno cum .ar- 
dore pro illo pugnavit, et forsitan nonnulli alii haud 
immerito nimis in illum voluntatis rei habeantur. 


Qus cum ita sint, auream mediocritatem servaro 
studebimus, ne vel iniquis accusationibus Viro 
optimo partem laudis detrahere, vel nimio lau- 
dandi, aut si quid humani passus est Noster, dissi- 
mulandi studio, a veritate aliena tradere videa- 
mur. 

Ne ordine careat haec omnis Disputatio, tres con- 
stituemus partes Vitae Theodoreti. Prima narrabit 
ejus primordia, successus ac studia usque ad an- 
num istum quo ad episcopalem dignitatem evectus 
est. Secunda exponet de rebus gestis ejus usque 
ad concilium Chalcedonense, seu oecumeiiicum qiiar> 
tum. Tertia denique recensebit ultima ejus fata et 
motus post obitum illius ortos, quibus finem si 
non fecit, facere saltem debuit concilium Constan- 
tinopolitannm seu cecumenicum quintum. 

Quam nascendi sortem habuerit Theodoretus, 
ignoraremus, nisi ipse (Hi$t. relig, cap. 13) pauca 
attigisset, e quibus colligitur, eum Antiochiae circa 
A. G. 586, in lucem editum esse, etsi [5] Fabri- 
cius {BibUolh. Cr, vol. VII, p. 450) natales ejus ad 
A. G. 393 referre maluerit. Non immorabimur mi- 
raculis recensendis quae ipse loco jam citato de 
Macedonio Asceta refert, cujus precibus suam na- 
tivitatem tribuit. Haec ideo tantum attigimus, ut 
appareat, eum dictura fuisse θεοδώρητον, quia 
parentibus a Deo quasi donatus eraU^Non fallun- 
tur itaque qui nomen ejus Graece per η scribere 
jubent, quod in codicibus etiam fieri observavimus 
postquam primus hoc nos docuit Joa. Picus in 
Praef. ad Theodoreti Quaestiones in Octateuebum, 
quas Graece edidit Paris, a. 1558. Idem quoque de- 
fendere videtur Suidas, qui θεοδώριτος qutdeui 
nomen proprium esse observat, alleram vero scri- 
bendi rationem meliorem esse haud obscure indi- 
cat, verbis istis quae proxima sunt, Θεοδώρητος δά 
διά τοΟ η ή δωρεά τοΰ Θεού. Nolumus tamen illis 



31 DISSERTATIO. 38 

BiifRopere adrersari, φΐΐ nomen illud peri scribere A cogitur, talia subinde In Catenis legi ex Theodoro 
■aiunt, quia sic quoque in codicibus frequenter isto in Psalmos, quae ostendant, ab ipso litteralem 
scribitur, imprimis in Acrostichide Canonis cata- sensum feliciter expositum fuisse. Haec licet haud 
■mici ad Servatorem, apud Lambec. lil>. v, p. adeo multum ad tuendam Theodori causam facere 
96S, Sed mittimus haec, et ad historiam, a qua videantur, tamen, quia ab adversario eoque alias 
paidaiam digressi eramus, revertimur. Liberali, ut satis iniquo proficiscuntur, majorem ad eum com- 
lempora ferebant, institutione frui licuit Tbeodo^ mendandum vim habebunt, quam quae Facundus 
reto. A prima enim juventute vitam egit in mona- multis complexus est libris. Quidquid vero sit, 
slerio Euprepii prope Antiochiam, ubi prima era- parum proficua fuilTheodoreto familiaritas, quam 
ditionis posuit fundamenta, adjutas favore Por- cum illo contraxerat. Uterque enim, postquam 
^yrii, qui eo tempore Ecclesias Aniiochenae prae- satis diu funesta de tribus Capitulis agitata erat lis, 
erat. Honasiicae vitae a parentibus inde a nativi- in synodo v Constantinopoliiana A. C. 555, dam- 
taie coDsecnitus, per triginta ad minimum annos in natus est. De Nestorio autem quid dicamus? Op- 
nonasterio illo versatus est, nec inde discedere vo- tandum sane esset, nullam Nostro cum illo inter- 
lait, cuna jam lectoris et diaconi honores in eum coi- cessisse consuetudinem. Magna autem pietatis spe- 
lati essent. Haud male vero ab illo collocatum fuisse ^ cies, quam eo tempore, quo Tlieodoretus in mo- 
lempus quod ibi transegit, testantur egregia illa nasterio versabatur, prae se ferebat Nestorius ef- 
ingenii fere divini et subacti judicii specimina, fecii, nt arctissima inter utrumque contrahereiur 
qsz deinde, cum ad munus episcopale evectus amicitia, qnse maximis adversitatibus apgre dissolvi 
es»i, edidit. Libris [6] istis, qui magno numero potuit. Tlieodoretus enim amicorum suorum erat 
sapersont, elaborandis, gravi ssimisque illis nego- studiosissimus et in defendendis illis consianiissi- 
liis quae postea subiit, se, curo in hoc lateret roo- mus. Mullorum haec ipsi fuit causa malorum, de 
nasterio, idoneum reddidit. Nec miramur, tantos quibus in proxima hujus Dissertationis parte aptior 
illam io sacrarum Litierurum studio fecisse pro- erit dicendi locus. Hoc unicum iiunc adjiciendum 
gressus, cum licuerit illi exoptatissima Joaiiiiis erit, errores viri, cujus personam colebat, ina- 
Chrysoslomi disciplina et institutione ^uli. Quam gnopere detestatum esse Theodureturn, ut scripta 
sint felices, quibus contingit, probis innotescere ejus et Acta concilii Chalcedonensis testantur, 
viris, ab eorum ore pendere, suamqiie ad illorum Quae fuerint scriptoris nostri primordia, quo de- 
exemplnni componere vitam, nisi omnium lempo- lectatus sit studiorum genere, quos habuerit pra*· 
rum doceret historia, boc unico exemplo abunde ceptores, quosque coluerit amicos, hactenus 'vidi- 
posset comprobari. Concedimus quidem, ad sum- mus. Verendum autem est, ne, nt justo diutius il· 
Bium illud in arte *bene dicendi fastigium, quod Ium in coenobio Sancti Euprepii delituisse non- 
inter rhetores sacros unus fere tenuit Chrysoslo- nulli putant, ita quoque nos jam satis diu his 
IDUS, noii assurrexisse Theodoretum, id tamen as- vitae ejus initiis immoratos esse existiiiieiu. [8] 
serere non dohiiamus, in scientia ista theologo Comitemur itaque nunc Theodoretum ex angustis 
apprime digna, quae spectat ad interpretationem monasterii iilius cancellis in ampliorem et lanio 
saerarain Litterarum, non mysticam illam, sed viro digniorem scenam prodeuntem. Videamus, 
pUnam, perspicuam et uniuscujusque captui ac- quam deinde personam egerit, et quae fuerit ejus 
commodatam, vix esse quemquam qui Chryso- in administrando mu nere episcopali rara assiduitas, 
stomo sit similior. In hoc imitando adeo felix fuit Publicum Ecclesiae doctorem jam agere coeperat, 
TbeodoreiQS, ut si Commentarios ejus in sacros cum ab Alexandro Antiochiae hoc tempore episcopo 
hhros Rovi potissimum Testamenti consulimus, diaconus constitutus esset. Hoc munere, etsi e 
haud raro ipsum Chrysostomum legere putemus. Sed monasterio suo nondum egressus, sumina cum laude 
noD unicum hunc habuit artis suae magistrum. Ha- functus est, cum in sermonibus, quos coram coetu 
boit etiam Theodorum, quemMopsuestenum dicunt, D sacro recitabat, Apollinarietarum, Arianorum allu- 
de quo nescimus an satis recte judicent, qiii cum rumque errores acriter perstringeret. Sacris hisce. 
Patribus synodi quintae omnem ejus damnant me- si ita dicere fas sit, praeliis, gravioribus quae post- 
moriam. Paucissima illius ad nos venerunt seri- ea subiit, certaminibus quasi praeludere visus est, 
pta, Graeco idiomate consignata, plura vero, ui taiilamque de se spem fecit, ut cum Cyri, Syriae 
bene contra Dupinium monuit Ricb. Simon Crit. Euphratesiae urbis, quam alii Chyrrum dicant, epi- 
tom. I, p. i07, inter Syros quaerenda sunt. Ex scopus vita deiunctiis esset, Tbeodotus eo tem- 
paucfs iliis, quae sive temporis sive adversariorum pore Anliocbiae praesul. Nostrum dignissimum pu- 
ejus iniquitate nobis relicta sunt, vix satis judicare taret, qui sedi buic episcopali adtnoveretur. Fa- 
licet,quae fuerit viri illiussic dicta improbitas. Sum- clum boc esse putant Baronius et Tillemont A, G. 
mam tamen ejus in toto Oriente fuisse auctori lateni 425. Sententiae suae fundamentum petunt ex Theo- 
noTimus, et si ex Fragmentis, quae in Catenis pas- doreii ad Leonem episcopum Romanum epistola, 
sim obvia sunt, de[7J hoc Scriptore judicium ferre quae est centesima decima tertia. In illa enim dicit, 
licuerit, laude potius quam vituperatione dignus se sex et viginti annis a Deo sibi commissae £c- 
videbitur. Ipse Garnerlus Auctarii, p, 184, fateri clesiae praefuisse. Eiimdem episcopalis muneris 


39 DK VITA ET SCRIPTIS ΪΗΕΟΟΟΚΕΤΙ 4β 

lonum ponii in epist. f 1β» qu» Renato presbytero A ruro erroribus grex noster ereptus est. Movit qui 

inscripu est. Jam vero ntraque bac epistola non omnia videt, quot lapidee a nefandis hareticis iit 

potuit scribi ante A. C. 449, in quam incidit sy- rae conjectos exceperim, quam multis in urbibus 

nodus X]Qarptxl], de qua in bis litteris Jure queritur. Orientis certamina mihi subeunda fuerint adver- 

Aecte itaque se habet calculus, si summa anno« ' sus gentiles, adversus Judaos et adversus omnes 
rum 449 detrahuntor 26 anni. Aliam tamen com- bareticorum errores, i Hac autem ne quis justo 

putandi rationem sequuntur, qui annum ponunt ambitiosius a Nostro dicta esse ptitet, monendtiia 

420. Huic sententia nos etiam subscribimus, tura erit, acerba viri multis calamitatibus eo tempore 

quia confirmari videtur per epistolam 85 qua oppressi fata hanc vita quasi imaginem et defensio· 

scripta est ad Dioscorum episcopum Alexandria, nem eiDagitasse, Alias enim in laudibus suis pradi· 
tum quia alio duplici scriptoris nostri testimonio candis, quod modestis proprium esse solet, estadmo· 

satis [9] munitur. Ad Eutrechiuin enim scribens dum parcus. Ecquis itaque est, qui non perspiciat, 

( Epistola est octogesima numero ) Pontificem so summo studio Nostrum in eo laborasse, ut pu· 

nominat qui episcopatum per 25 annos gesserit, riorero suis traderet doctrinam, eamque contra 

Eumdem numerum ponit in litteris quas ad No·' quosvis errores mascule defenderet f Et quis non 

mum consulem dedit (epistola est 81). 'Jam vero ^ mirabitur assiduitatem et indefessum studium viri. 
Nomus consul fuit aiin. 445. Si itaque demas annos qui cum octingentas cur» su» commissas haberet 

25, incidit initium dignitatis episcopalis Theodoreti Ecclesias, aliorum quoque multorum saluti pro- 

io aiin. G. 420. In eadem ad Nomum epistola te- spexil? Hoc sibi datum esse negotium puuvit 

sutur, se invitum ordinatum esse. Quod ne miretur Tbeodoreius, tii non Cyreslic» modo provinmse, 

quisquam, duo commemoranda erunt, qu» in causa sed Antiochenis quoque, Berrboeensibus aliisque pio· 

fuisse videntur, cur invitus banc provinciam in se ribus ccelestis doctriii» veritates occasione enata 

susceperit. Regio Cyrestica, licet octingentos vicos proponeret. Nec laude caret liberalitas, qua egen- 

comprebenderet, ut ex epistola ad Leonem data tibus distribuit bona, quae a parentibus acceperat, 

(quae est 113) patet, soli tamen sterilitate magno- omnia, et reditus suos publio» utilitati [11] conse· 

pere premebatur, montibusque, ut Noster ad Con- cravit. Quibus ut fidem faciamus, verba ipsius ex 

stantium praefectum scribit (episi. 42), inclusa erat Epistola ad Leonem Romanorum episcopum appo- 

multis et magnis, partim plane nudis, partim in- nimus. t Episcopatu inquit, tot annis gesto non 

fructuosis arboribus consilis. Miseram quoque eam domum acquisivi, non agrum, non" obolum, non 

vocat regionem in litteris ad Pulcberiam Augustam q sepulcrum, sed sponte paupertatem amplexus sum, 
datis (epist. 45). Magis autem deterrere eum pote- et ea, quae a parentibus acceperam, post illorum 

rat MarcionUarum Arianorumque nehiiida haeresis, mortem statim distribui, ut sciunt omnes qui ha- 

qit» lam altae ibi egerat radices, ut non sine sum- bitant In Oriente. » Eadem fere sunt quae ad No- 
mis difficultatibus exstirpari potuerit. Sed quae mum consulem scribit, quae ne longiores simus 

per extrema pericula et summas calamitates illu- Jam omittimus, et ista tantum ex hac epistola 

strior apparet, divina gratia, praesto fuit B. Tbeo- (quae est octogesima prima) in rei fidem adducl- 

doreto, animumque illi addidit, ut abjecto omni ti- mus , quae providam ejus de salute urbis suae 

more adirerprovinciam, quae, si olla alia, fido et coram' testantur, c Poblicas, inquit, porticus, e 

perito opus habebat antistite. Nec successu caroe- redditibus ecclesiasticis erexi, pontes duos maxi· 

runt conatos ejus, quibus eo major debetur laus, mos exstruxi, balneorum communium curam gessi, 

quo majores superandae fuerunt difficultates. Has cumque ex alluente fluvio aquam in urbem nostram 

ipstua praestantissimi viri verbis ex epist. 8i de- deferri invenirem, aquaeductum parari curavi, et 

sumptis Latino sermone recensere juvabit, t Octo, urbem aqua carentem aquis replevi. i Haec insignia 

inquit, vicos Marciani haeresi infectos, aeque ac in cives urbis Cyri collata beneficia commemorat 

locos vicinos, ad veritatem volentes perduxi. Vicum ^ quoque in epistola ad Anatolium patricium (quae est 
alium Eunomiatiis, alium Arianis refertum, ad di- septuagesima nona numero) data. Mirentur, qui 

vinae cognitionis locem adduxi, nullumque [10] haec legunt, raram Nostri in opibus dUponendis 

apud nos. Dei beneficio, haereticorum reliquum est collocandisqtie moderationem, quantum abfuerit a 

lolium. Non sine periculis autem haec praestiti, lucri cupidine immoderatoque bonorum saecula- 

sed effuso saepius sanguine meo, haud raro lapidibus riuin usu, et quam dignum persona episcopi 

ab ipsis petitus, et quasi ad ipsas inferni ponas putaverit, non modo curam animarum gerere, 

« delatus. » His respondent, quae idem Leoni episcopo sed saluti quoque externae suorum, eorumque ne· 

Romano scribft (epist. 115), c Divina mihi succiir- cessi latibiis invigilare. Studii hujus quod laudem 

renie gratia supra mille animas a Marcionis morbo sane meretur, et in quo vix sibi parem babuii Theo- 

liberavi, multasque alias quae Arii et Eunumii par- doreius, unum alterumve adhuc commemorare li- 
tibus adhaeserant ad Christum Dominum perduxi, ceat testimonium. Eupbratesiam ejusqiie primani 

Et octingeutarum ecclesiarum pastor constitutus iirliem Cyrum, ingressus, cum opus esse viile et 

sum (tot enim Cyrus habet parochias) in quibus medicis, omnem dedit operam, ut artis salutaris 

lolium nullum relictum est, sed omnibus haeretico- exercendae peritos ad hanc provinciam incolendam 




41 dissertatio; 42 

pretHios «ddoceret, i|uonim unum mi»f nopere A foro civili pccn» staiounuir, non attte» 4e con- 

oeniiiiendavit ApeJbc in epistola quae est 115 nu- troversiis quae de capitibus fidei afiiautuv, quales 

nero. Nec [12] minus paternum, quo suos fove- ipsi eum Gyrillo iniercesseriHit. Longiori contra 

kat, amorem testatus est, cum Gyresiica terra oiie- Oudinum non opus erit disputatione, quam, ne 

ribos publicis mognopere premeretur. Adeo ipsum scriptoris nostri causam desmre videremur, omit 

aagebat eorum quos eurae su» commissos habe- tere quidem non potuimus, prolrabere tamen oo- 

baiDiiserin, ut pro levandis oneribus istis apud lomus, quia de controversia, quae inter Nostrum ai- 

Pttklieriam Augustam et Gonsiaiitium praefectum q»e Gyrillum agitata est, in proxima hujus Disser- 

iaicrccderet : quae uiraque epistola (4i et 45), ut talionis parte, ad quam progredunur, sermo nunc 

arfomeolo, sic quoque numero est cognata. Neo inslituetur. 

dealio prmicreaiida est eximia illa munificentia, Yiginti et quod excurrit annorum historia lesen- 
ψΛ post expugnaum a Vandalis et direptam Gar· da esi nobis, eum in altera Vitae hujus parte de 

ihaginem haud paucos, qui cum exireuD a paupertate rebus gestis Theodoreti usque ad oonerliuni Chal- 

colluctabaotur, liberaiiter hospitio excepit, et pro- oedoneose 'exponere oonstiuitom siu Rerum dicen- 

nda sua cura dignatus est, in primis Gelesiiacom, darum ordo jubet, ut iiiitiuiu facianiin ab illis quas 

qaee postea amicis suis (epist. 29*30) de meiiori ® concilium [14] Epbesinum prius^ quod in amn. 451 G. 

coMiacfidavit. Hactenas in recensendis Theodoreti ineidit, praecesserunt· Lites nunc enarrandae sunt 

vinatilMis, ul par erat, occupati fuimus, quae om- funestissimae, quae in causa Nestorii, impii hominis, 

nes, si conjuiiciae spectamur, amabilem veri di- non sine maxima animomm contentione, in Orien- 

gaique antistitis exhibent imaginem. Huic quid tali et Oeekleniali Ecclesia eo tempore agitari coe- 

adjangi possit vel debeat, non videmus. Num, perunt. His enim litibus adeo Involuta est Tbeodo- 

ie*so, qui bxc omnia legerit, fidem nostram dn- reti vita, ut, qui hanc describere aggreditur, illas 

biam reddet, si dixerimus, eum qui de omnibus attingat necesse sit. Ne autem quibusdam lectorum 

beae mereri, et non sois modo, sed exteris etiam obscurum sit, unde orta fuerit acrior ilia inter 

benignum, liberalem ac munificum se exhibere siu- Gyrillum et Theodoretum disputatio, paulo altius 

daii, pacem quoque coluisse, ita ut nec de vi repetendae erunt ejus origioes. Notissimum omni··» 

aperta ulli Hiata, nec dc dolo aliis structo unquam bus esse debet, minus recte de divina Gbrisii na- 

accttsari, aive tu jus vocari potuerit? Ita omni jure tura et de incarnatione sensisse Nestorium, qui ea 

de Nostro statuendum, ncc ullo amplius opus esse tempore Gonstaiitinopolitame Ecclesi« erat prm- 

pvunitts testimonio. Tamen, ne vcl levis suspi- fectus. Per disci|Milos, ut fieri solet, impia sparge- 

Heai rdinquatur locus, testem exciud)imus episto- ^ bat dogmata sua, in primis per Anastasium, quem 
hm quam dedit ad Nomum consulem. In hac habebat presbyteroro, qui pro concione aliquando 

(qas ordine est 81) scribit : c Annos viginti quin- dixerat , Deiparam YirgiDeiii βχονόκον dici non 

qoe ita vixi, ut neque in jus vocatus sim a quo- posse. Accusatus a clero GofistantinopoUtano, de- 

quam, neque ipse qiiemquam accusaverim. ToU- fensus autem est a Nestorio. Hliic illm lacrymm. 

dem annis nuHus religiosissimorum clericorum, ignis, qui primum in urbe regia gliscere videbatur, 

qaibas praeeram, tribunalia frequentavit. Non obo- mox in flammas erumpebat, et non modo totum 

Ium, non vesiein a quoquam sumpsi : ne unicum Orientem pervadebat, sed Romam qjuoque defere- 

qoidem panem, aut ovum' [13 1 ullus domestico- batur. Goelestinus, Ecclesiae Romanae hoc tempore 

lum meorum accepit unquam. Praeter panniculos antistes, a Gyrillo in subsidium vocatus, primis 

quibus amictus sum, nibil possidere volui. > Ita mali hujus initiis, ne mora diuturiiitaiem attndie- 

qaoquc ad Eatrecbium ptaefeciuro, eodem, ut jam ret, obviam eundum esse putavit, igni vero oleum 

alibi notavimus, tempore, scribens (epist. 80) te- affundere visos est. Severiorem enim istam tulit 

statur, se ncc forum judiciale interpellasse unquam, sententiam, qua Nestorio injungebatur, intra deci- 

aec ab ullo criminis reum esse actum. Quis itaque d mum a publicata sententia diem, erroribus suis 
«le viri lenitate, aequitate et erga alios justitia jure vale dicere, et duodecim capitulis sive Anathema- 

dabitaverit ? Magnopere itaque miramur, Oudino tismis a Gyrillo compositis subscribere, addita, ut 

verba ista potuisse excidere, quae exstant tomo I si secus faceret, episcopali sede ejiceretur, commi- 

Pe script. ecelet,^ p. 1056. € Cum exercuerit tam natione. Alia autem medendi ratione, et majori in- 

irandes inimicitias adversus Gyrillum Alex, et primis lenitate opus fuisset. Nesiorfus enim, sive 

aote synodum Ephesinam, quae anno 431 facta est, ingenii quo pollebat d!iumjne, et eloquentia qua 

et posC synodum, aroarulemis in eam conscriptis multos suo [15] tempore superabat, fretas, sive au- 

Gbris : miror, qua ratione Theodoretus glorietur, licorum quos in urbe regia habebat fautores, amiei- 

>ibique potissimum de mititate abblandiatur in lia, eaque qua in Oriente conspicuus erat auctoritate, 

epistola 81 ad Nomum, i Haec satis aperte produnt sive denique aliorum quorumdam episcoporum as- 

iaierprciationeni a sensu scriptoris alienissimam, sensu, audacior factus, sprevit Goelestiiii minas. 

Cam enim Noster ad Nomum et Eutrechium scribit. Sic res delata est ad concilium EpIiesiMum prius, 

nec se nec suorum quemqtiam frequentasse seu cecumenicum tertium , cui prassedit Gyrinum, 

βτήρ',ον, de criminibus intelligi voluit, quibus in qui, priusquam haberetur concilium illud, litteras 
Patrol. Gr. LXXX. 2 


43 DE VITA ET SCRIPTIS THEODORETI 44 


Cflele$tlni mttil ad epiacopos Antiocbise et Hieroso- 
lym», ut ho8 a societate cum Nestorio ineunda de· 
terreret. His litteris commotus Joannes Antiochiae 
episcopus scripsit ad Neslorium, quem admonuit, 
ut ad saniorem fidem rediret, molusqiie in Ecclesia 
excitatos sedaret. Hanc epistolam bonae mentis 
testem chari tatisque plenam nonnulli Tlieodoreto 
nostro tribuunt, quam sententiam iion sine multa 
fiducia proponit Garneritis Anet. p. 59 et p. llt, in 
dubio autem positam esse dicit ibid. p. 469 et 
p. 474. Oiddquid sit, sciente et suadente Nostro 
composita esse videtor epistola illa , quae oblinendo 
fini suo omnino erat aptissima, si mens non laeva 
fuisset Nestorio. Hic vero, ut solent qui pertinacius 
adhaerent consiliis suis, locum non dedit amicorum 
adhortationi, sed horum abusus judicio rogavit 
Joanneni, ul refutandorum duodecim CyrilU Ana· 
Uiematismoruni operam, periculi tunc temporis ple- 
nam, deferret viris peritis. Sors ista Andreae Samo- 
saieno, et· quod dolemus, Tbeodorelo obtigit. Iia 
Tactum est, ut qui ad ea usque tempora bene apud 
omnes audiverat, male apud multos audiret, et liti- 
bus sese ingereret, quas declinasse melius omnino 
fuisset. At vero mulla sunt, quae iiiendse Theodo- 
reli causae inservinnl. Haec Gariierii potius quam 
imslro nomine recensere juvabit, iil appareat, vel 
ipsis adeo adversariis patuisse, virum praeslantissi- 
mum, etsi humani aliquid passus [16] sit, tamen 
non sine laude pugnam cuni Cyrillo inivisse, lia 
atilem Ganierius Auct. p. 120 : c Ingerebat sese 
occasio optatissima conserendae pugnae cum Cyrillo 
muUarimi palmarum duce, eoque totius fere orbis 
doctissimo, et tamen opportuno vulneribus, ut ipsi 
quidem videbatur. Audendi causa non tantum /<o- 
neslUi amico laboranti opem ferre ; sed etiam reli- 
giosa, obsistere homini partes Apollinarii in speciem 
tuenti. Pulchrum erat auxiliari Nestorio urbis re- 
giae antistiti, aulae gratioso, et simul oppugnare 
Cyrillum, cujus potentia, quo major ab Occidentis 
favore, eo invidiosior Orienti atque ipsis imperato- 
ribus formidabilior : urgebat praesulis mandatum, 
cui parere pium, obsistere intutum. Anathema- 
tismos arguere, quid aliud videretur, quam la- 

cessere pugnam, quae orbe toto spectante peragenda 
esset Quid mulla? illecebrosum erat, dici ubi- 

que terrarum, quod solebat Antiochiae, eloquentiae 
iiiiracaium et doctrinae prodigium. » Mulla his in- 
sunt, quae recte et praeolere dixit Garnerius ; sunt 
vero etiam, quae infensam erga Tbeodoretuin men- 
tem testantur. 

Signis utriiique datis quasi concurrebant acies. 
Ne vero dispar esset pugnae ratio, quisquis dimican- 
tium operam dabat ut quam .plurimos ad paries 
sttts alliceret. Hac mente Gyrillus epistolam ad mo- 
nachos ^gypti scripsit, eosque hortatus est, ne 
Neslorii fallaciis insidias sibi strui paterentur. Lit- 
teris hisce, ne successu carerent, adjnnxH duode- 
cim capitula, suisque effecit artibus, ut in ipsa 
adeo 4*rlic regia mullis metum Incuteret. Ex altera 


autem parte Theodoretus litteras rontra Cyrillum 
dedit ad monachos Euphraiesiae, Syriae, Phoenice· 
ei Ciliciae, quas integras Graece ei Latine suo teiii 
pore, si Deus vitam [17] viresque concesserit, ex- 
hibebimus. Inter άνέχδοτα huc usque locum tenuit 
Epistola iila, cujus exiguam taniiim partem ex 
Actis synodi v dedit Garnerius, Auct. p. 62, sed 
tantum Laline, quia apographo epistolae quae im 
cod. quodam Augustae bibliothecae Yindob. exstat, 
caroit, (|uo nobis jam fnii licuit. 

Rebus ita dispositis indicium est imperante Theo- 
dosio concilium Ephesi congregandum. Convene- 
runt magno numero Patres, primas tenuit Gyrillus^ 
qui absente, seu, ut nonnullis visum est, consulto 
moras traliente Joanne Antiochiae episcopo, feralem 
contra Nestorluiirdixit sententiam. Sed animis jam 
concitatis multae obortae sunt turbae. Joannes enim 
Antiochenus cum advenisset, Cyrillo, Memnoni 
Ephesi episcopo, et toti concilio magnopere succeii- 
suit, aliisque in societatem suam ascitis Cyrillum 
eiauctoravil , graviterque in omnes animadvertit 
qui ‘ab illius partibus steterant. Majora rei sacne 
metuenda fuissent mala, nisi imperator Theodosius» 
de perturbato Ecclesiae statu certior factus, provi- 
disset, ne quid ab utraque parte ageretur, donec 
causa esset cognita. Variis tamen artibus, coroitum- 
que, quibus rei cognoscendae cura ab imperatore 
commissa erat, consiliis effectum est, ut tandem 
dimissis Patribus fere cuncta in pristino statu re- 
manerent, confirmata tamen sententia contra Ne- 
storiuin pronuntiata. Proximo post hoc concilium 
tempore odium, quod nondum eppitum erat, novas 
quasi recepit vires, et occasionem dedit celebratis- 
simis illis quinque libris, quos Theodoretus contra 
Cyrillum et concilium Epbesinum composuisse di- 
citur. Hi magnopere displicuerunt Cyrilli sectatori- 
bus, et Mario Mercatori adeo exsecrabiles visi sunt, 
ut scribere non erubuerit (Operum l« II, ed. Garn. 
p. 265) Nostrum instigante diabolo illos exarasse. 
Nec minus Garnerius ob libros [18] istos succeiisuit 
Tlieodoreto : erravit auieni, cum Auci. p. 125 scri- 
bit, illos jussu Theodosii imperatoris combustos 
esse, quod tamen p. 259, Dialogis istis qui Eranistes 
seu Polymorphus inscripti sunt, accidisse perbibet, 
notatus ideo ab Oudino i, p. 1101. 

Cyrilliis, qui in synodo Ephesina ex arbitrio suo 
omnia disponere 'coeperat, adversam autem fortunam 
deinde expertus erat, mutata rerum facie pacis agi- 
tabat consilia. Parum enim proficua ipsi fuerat 
controversia ista cum Orientalibus, et gravissime 
premebatur scriptis a Nostro compositis. Nec 
Joannes Antiochiae episcopus e re sua esse cbicebat, 
litibus hisce diutius inhaerere, cum nulla spes illi 
reliqua esset, fore ut quae contra Nestorium Ephesi 
decreta erant, rescinderentur, ita praeparatis animis 
ex voto accessit imperatoris mandatum, ut Gyrillus 
omnes Inimicitias deponeret ct eorum quae Ephesi 
expertus fuerat memoriam abjiceret, Joannes autem 
sententiae comra Nestorium latae subscriberet. Pace 



e DISSERTATIO, 46 

lis coDdtlioDibus resfiluU, otium quoque Theodo- A cia. Idem quoque viderunt Pogaeviniis, Lupus, Alia* 
leio nddUom esse videbatur. Ab eo enim tempore tius , Aubertus Miraeus , et quotquot acutioribus 

aataiism cum Cyrillo coluit, ut litterae adhuc sn- oculis praediti erant. Quis enim crederet, quaeso. 

Iierstites testantur, quas vel accepit vel ad illum genuinas esse litteras istas, cum notissimum et extra 

dediu Fuerunt quidem, qui ex Epistolis quas hoc omne dubium positum sit, aliquot annis ante Gy- 

lempare ad Himerium et Andream Samosatenum rillum fatis jam defunctam esse Joannem Antioche- 

Mbit, colligere voluerunt, simulatam fuisse Theo- num ? Sed ea fuit Garnerii, imo qnoque Oudiiii 

doreti amicitiam; sed bi non cogitarunt, hanc fuisse (De scripi. ecel. t. 1, p. i056), qui illum caeco im- 

{(πρωπβ nostri sortem, ut ab omnibus qui eo tem- peto in plertsqiie sequitur, iniquitas, ut in favorem 

μη male cupiebant Gyrillo, fides ejus lentaretur, malae causae, errorem in epistolae hujus inscriptione 

Γκή itaque non potuit, quin ad castra e quibus latere statuerint, quasi pro Joannis nomine ponen- 

efressos erat, uonnuUis rediisse videretur. Ea au- dum sit nomen*Domni, quem successorem habuii. 

ten fuit viri moderatio, ut post pacem Ecclesias Opportune autem huic levi defensioni posset opponi, 

redditam nihil novi moliretur, etsi a multis sollici- quod apud ipsum Garnerium loco quodam ubi con- 

ulis amicis suis libere animi sensus expromeret. ^ tra Cousinum acerbius, ut solet, disputat, me legere 
Dflkam tamen est, quod contra sinceritatem initae memini , c Aut aic aut non debebat pugnari. » 

iaier otramque [Ϊ9] amiciliaB non sine specie mo- Quasi vero nondum satis injurius in boni viri nif- 

Kri posset. Scilicet, cum impia Nestori i scripta moriam fuerit Garnerius, protulit quoque Auci. 

Tiidiribos flammis jussu imperatoris tradita essent, p. 58, fragmentum ex Sermone quem Tbeodoretus 

iilocnm eorum substituta sunt Excerpta e libris Antiochiae post Gyrilli mortem coram Domno ha- 

Theoderi Hopsuesteni et Diodori Tarsensis, quae buisse dicitur. Hoc, ut alia ejusdem generis, de- 
am multis displicerent, refulata sunt a Gyrillo, sumpsit ex Actis synodi v, et sola Marii Mercatoris 

defeosa a Theodoreto. lia in varias partes iterum minus firma auctoritate nixus, pro genuino vendi - 

ύάη visi sunt, qui vix in gratiam rediisse puta- lavii. Quo minus autem credulum viri, alioquin, si 

kinlur. Incertum autem est, niim Gyrillo contradi- a Theodoreti historia discesseris, acutissimi, ani- 

ttodi studium, an potius veneratio quam ulriqiie muro multis accusemus, impedit diligentia et inte- 

iOi soiptori deberi existimavit, apud Nostrum, gritas CousinI, contra quem pugnavit quidem· Gar- 

qieiD scimus in amicis defendendis constantissi- nerius in Nolis [ΪΙ] suis 1. c., sed levissimis armis, 

uiiD fuisse, plus valuerit. Quidquid sit, querelas quae novum sane sustinere non possent impetum. 

»as ad Joannem Antiochenum detulit Cyrillus, C Cum in eo jam elaboraverimus, ut varias maculas, · 
cujis bac de re epistolam e cod. Yatic. editam, quae praestaniissimi viri memoriae ac nomini injectae 

Viidiciis synodi Ephes., etc., p. i4i, inseruit Leo erant, abstergeremus, haud a re nostra alienum 

Aliaiius, necDon Garner. Auct. p. 97. Valde ini- esse videtur , hanc Dissertationis nostrae partem 

qiom autem erga Theodorelum se exhibuit Libe- loco isto notatu dignissimo finire, quem Leo Alla- 

ratis, qui in Breviario suo, cap. 9, statuit, novam tius, l. c. p. 151, ex Gyrilli ad Valerianum epistola 

heiionem Theodoreto auaore ortam, Acephaloruni eihibet. Verba ita se bahent : Έάν τοΙνυν χατα- 

Men accepisse, quia nec Gyrillo nec Joanni ad- ψευβόμενοί τινες λέγωσιν Ιτερά τινα παρά ταΟτα 

heserit. Cum Liberato, ut solet, facit Garnerius, φρονεΐν αύτους, μή πιστευέσθιοσαν , άλλ* ώς άπα- 

qii in Auctario suo passim hujus sic dictae factionis νεώνες χα\ ψευστακ χατά τδν αυτών πατέρα τδν 4ιά- 

mainit. At vero jamdudiim a Goielerio, Dupinio βολον άποπεμπέαΑωααν , ?va μή ταράττωσι τους 

aliisque explosa est fabula de hac Acephalorum έθέλογτας όρθοπο4ε?ν· Έάν βέ χα\ έπιατολάς έαυτοίς 

disse et origine, cum notum sit, post lupc demum συντιθέντβς τινές περιφέρωαιν , ώς έχ προσώτηυ 

ifl&pora Eutvehianis nonnullis nomen illud fuisse γραφεΐσας άνβρών έπιφανεστέρον , ουχ όφείλουσι 

iuposilam. Nec Odes ulla debetur epistolis il^is, θαρσειαθαι. 01 γάρ άπαξ έγγράφως όμολογήααντες 

qwB sob Theodoreti ac Nestorii nomine circunife- ® vijv πίστιν, πώς Ιτερα γράφειν δυνανται, χαθάπερ 
molar. Has enim omnes a Nestorianis suppositas έχ μετανοΐας βΙς τδ μηχέτι βούλεσθαι φρονεΐν Αρθώς 

υι synodo Ephesinae maculam aspergerent, παρενηνεγμένοι ; Si qui igitur $int, qui iilo$ (Orieii- 

jan observatum est a Leontio in libro De sectis tales scilicet) ab his diversa sentire falso affirmate- 

(Biblioth. PP. t. 1, p. 509), Allatio (1. c. p. 131) et rin/, nulla eorum dictis fides adhibeatuty sed ut im- 

aliis. Eadem est ratio epistolae illius, quae a Nostro postores et mendaces instar patris sui diaboli^ aman· 

ataiim post obitum Gyrilli scripta dicitur ad Joan- dentur^ ne illos qui recte incedere cupiunt^ coniur- 

KQ Antiochenam, cujos |S10] hoc est initium : bent. Quod si autem fuerint, qui epistolas a se con- 

( Sero tandem et vix malus homo defunctus est. i cinnatas circumferunt, tanquam qute a tiris spectatii 

IfiraiQur, Gameriom his spurcissimis litteris ex editee sint, eorum audacia nullo modo est admit· 

Affit synodi V desumptis non modo locum coiices- tenda. Qui enim semet fidem suam per scriptum 

aiste iact. p. 98, sed eliam defensionem eorum aliquod professi sunt, qui fieri potest, ut jum con- 

qui Nostro illas praepostero studio vindicant, in se trarta scribant, quasi pernitentia ducti eo Jam pro- 

aeacepisse, cum jam Baronius, Annal, l. VI, p. lapsi sint, et reeta sapere diutius notinlT Si licuissi t 

> ducoerii, quam aperta habeant νοθείας imii- €}τί11ο ea videre qu« post fata ejtis ab bopudentii»- 


i 



π DE VITA ET SCRIPTIS THEODORETI 48 


simis hominibus sub Theodoreli nomine 6cta sunt, 
quales, quseso, illos reputaturus fuisset, quibus fraus 
non primo intuitu patet? 

[2!£] Acerbiora erant fala, quae Theoaoretus dein- 
de expertus est. Cyrillo in sede Alexandrina succes- 
sit Dioscorus, vix dignus in quem tanti honores 
conferrentur. Ambitio ejus, ne de propensa illius in 
Eutychiaiios voluntate nunc quidquam dicamus, 
nullis continebatur limitibus, adeo ut in aliena 
quoque dioecesi jus exercere auderet, ut e sequen- 
tibus apparebit. Tbeodoreio nostro in primis mul- 
tarum calamitatum auctor Aiit, non quasi de fidei 
capitibus cum eo decertasset, id enim honorificum 
videri poterat, sed quia Nostrum adversarium ha- 
buerat, cum de primatu inter Proclum ct Gyrillum, 
seu potius hunc ipsum Dioscorum , Ecclesiae 
Alexandrinae eo tempore apocrisiarium , lis orta 
esset. Episcopatui admotus arripiebat occasionem 
quam sibi datam esse putabat, ut calamitates qui- 
bus Theodoretu^ hoc tempore premebatur, acer- 
biores redderet. Accusatus enim erat ille apud im- 
peratorem Theodosium, ac si frequentes synodos 
prope Antiochiam congregasset, et in concionibus 
coram populo recitatis nefanda dogmata propo- 
suisset. Tantum apud' imperatorem valuerant h% 
iniqua: acciisaliofies, ut Commonitorio ipsius Theo- 
dosii maiiii scripto Noster prohiberetur, urbe Cyro 
egredi. Rem exponit in suis ad Eutrechium praefe- 
ctum, Anatolium patricium et Eiisebiuni Ancyrae 
episcopum litteris (epist. 78, 80, 82), el jure de tu- 
niultuario hoc judicio ac injuria sibi facta queritur. 
Noialu in primis digna et illustrandae historiae apta 
surit verba ista ex epistola ad Eutrechium. t Inju- 
ria, inquit, procul dubio me affecerunt, qui ambas 
aures calumniatoribus dederunt, nec alleram nobis 
servarunt. Nam et homicidis ac adulteris defensionis 
locus conceditur : nec prius sententia contra illos 
dicitur, quam praesentes convicii fuerint, vel con- 
fessi, veram [23] esse accusationem. At pontifex 
calumniae factus est ludibrium, ne id quidem quod 
sepulcrorum effractores solent, consecutus, ut in- 
terrogaretur, an vera sini, de quibus insimulatur, i 
Hanc parum aequam agendi rationem tenuit quoque 
Dioscorus. Cum enim Tbeodoretum boc tempore 
honesto carceri quasi inclusum sciret, statim post 
accusationem a clericis Osroenis inslltutaiil anathe- 
mate Nostrum aggressus est, etsi nullum in alienae 
regionis antistitem jus illi competeret, el Theodo- 
retus contra injustas criminationes se in Epistola, 
quae numero est octogesima tertia, egragie defen- 
disset. Ita magnum iiiipedimenuim remotuoi esse 
putabat Dioscorus, quod promovendo Eulycbis er- 
rori, cui ipse magnopere favebat, obsistere potuis- 
set. Damnatus quidem et ab oflicio sacerdotali de- 
pulsus est Eutyches in concilio Constaiiiiiiopolilano, 
qiKMl brevi post liare tempore ann. G. 488, auctoritate 
Flaviani urbis regiae episcopi frequentatum est, sed 
Eiidoxiae Augustae el Chrysaphii Eunuchi artibus 
effecit Dioscorus, ut proxiuio anno nova convoca- 


retur synodus, in qiia egit praesldem, Eutycliis<|ue 
causam armata manu adeo defendit, ut iste pro 
insonte declaratus in pristinam dignitatem resti- 
tueretur. Ab hac synodo Ephesina posteriori, qiiain 
ob nefanda In Flavianum aliosque purioris doctrinae 
defensores commissa facinora, ληστριχ^ν dicunt, 
mandato imperatoris Theodosii abesse jussus est 
Theodoretiis. Mala sibi imminentia praevidebat, ut 
ex epistola (i 12) quam ad Domnum Antiochiae epi- 
scopum dedit, colligimus. Nec vanus erat metus : 
nam cum mullis aliis, quos laudis potius quam ma- 
lorum socios fuisse dixeris, sede episcopali dejectus 
est. Sed gloriosum omiiino tunc erat, iis adnume- 
rarl qui poii sederunt in concilio impiorum. Adeo 
enim illi proterva audacia macularunt famam suam, 
qui a Dioscori panibus in hac synodo steterunt, ut 
turpius [24] fuerit immitti quam ejici. Acta autem 
hujus synodi rescissa sunt omnia, auctoritate con- 
cilii Chalcedonensis seu cecumenici quarti, quod 
precibus suis ab Imperatore Marciano impetravit 
Leo M. Romanorum episcopus. Celebratum fuit 
concilium illud ann. G. 431, praesldem agente per 
quinque legatos Leone M. Praeclara multa perege- 
runt Patres Chalcedone congregati, quorum fre- 
quentia insignem concilio illi dedit splendorem. 
Nos autem missis reliquis, illis tantum quae ad scri- 
ptorem nostrum spectant, immorabimur. Sunt, qui 
putant, Tbeodoretum nonnisi octava sessione, in 
qua praeter causam ejus fere nihil agitabatur, fuisse 
admissum. Facundus autem, quem alii sequuntur, 
ex Actis concilii evictum dedit, eum a primo inde 
initio interfuisse synodo, frustra renitentibus ^gy- 
ptiis aliisque multis. Quid acium sit sessione octava 
in causa Theodoreti, et quibus conditionibus sedi 
suai restitutus sit, haud melius quam ex ipsis Actis 
hujus concilii recenseri poterit. Haec autem ita ee 
habent apud Harduinum in Collect. concil. t. II, 
p. 4t)8 seq. 

< Residentibus omnibus ante cancellos sanctissi- 
mi altaris reverendissimi episcopi clamaverunt : 
Theodorelus modo anathematizet Nestorium. 

€ Theodorelus reverendissimus episcopus trans- 
iens in medium dixit : Et preces obtuli divinissimo 
ac piissimo imperatori et libellos obtuli reverendis- 
simis episcopis agentibus locum reverendissimi ar- 
chiepiscopi Leonis ; et si vobis videtur, legantur co- 
ram vobis, ut sicut sapio, cognoscatis. 

c Reverendissimi episcopi clamaverunt : Nihil re- 
legi volumus; modo anathematiza Nestorium. 

€ Theodorelus reverendissimus episcopus dixit : 
Ego per Dei gratiam ab orlliodoxis sum nutritus, 
et orthodoxe sum edoctus et orthodoxe praedicavi ; 
et iioii solum Nestorium et [25] Eutychem, sed ei 
omnem hominem, qui recte noii sapit, aversor, ei 
alienum existimo 

c £t dum diceret haec, reverendissimi episcopi 
clamaverunt : Clare dic anathema Nestorio et do- 
gmatibus ejus ; anathema Nestorio el amantibus eum, 

€ Theodorelus reverendissimus episcopus dixK : 



49 DISS]^lTATIO. 50 

?cre BOD «liro, nisi quomodo novi Deo plteere. a nHtere iiolebal, sed mtiidsverac , n«>n oportere 


Prius saUsfacio vobis, quia neque le civitate cogito, 
neque boiiore opus habeo, neque ob boc adveni · 
sed quia calumniam passus sum, veni saiisfacere, 
me esse orthodoxum; et omnem haereticum qui 
coeverti noluerit , anathematizo , et Nestorium et 
Etitjchem, ot omnem hominem dicentem vel opi- 
nanieoi duos filios, anathematizo. 

i Ei cum diceret, reverendissimi episcopi clama-* 
venmi : Dic aperte anathema Nestorio et iis, qui 
ea qas ejus sunt, sapiunt. 

I Tbeodorelos reverendissimus episcopus dixit : 
Ego nUi exposuero quomodo credo, non dico. Credo 
avtem. . . · · . 

c EU cum diceret, reverendissimi episcopi clama- 


Christum dieere sed Unigenitum glorifiearci Ut his 
temporibus magnae de verbis agitari solebant lites, 
Ita quoque sub hac verborum nimia distineiionie 
haeretici aliquid latere putabant aliqui, nec absque 
ratione verebatur Tbeodoretus, ne idem quod ipse 
oiim expertus erat, accideret Aelio, ut scilicet duos 
in filios dividere [SI7] putaretur unum Dominum 
nostrum Jesum Christum, et Unigenitum quidem 
legitimum credere lilium ac naturalem, Christum 
vero adoptivum ac nothum, sicque glorificatione 
indignum. Ita rei statum depingit ^ioster in Epistola 
quam modo allegavimus, ipse vero quod prudentis 
erat moderatoris, multo cum studio peregit, cum 
non modo in hac Epistola locum istum de incarna- 


Tcrani : Isie haereticus est, iste Nestoriauus esi, ^ tioiie, de quo tunc temporis cum magna animorum 

contentione dispuubaior, accurate exponeret, sed 
peculiarem quoque de boc argumento librum com· 
poneret, cujus autem non nisi Fragmenta quaedam 
aetatem tulerunt. Plures sine dubio scripsit libros, 
cum jucundo hoc otio abuiidara. Sunt enim im«%r 
multos illos quos reliquit, nonnulli, de quibus sa- 
tis cei‘to constat, eos non ante concilii Chalcedo- 
neiisis tempora, .seu, quod idem est, ante paoem et 
quietem Nostro tandem restilutam, esse compositos. 
Falluntur itaque Baronius et Sirnioiidus, qui puta- 
tunt, Theodoretum brevi post concilium illud tem- 
pore anu. C. 455 fatis functuro esse. Contra bos 
pugnat in primis Geiinadius, qui testatur, Nostrum 
^ in vita adbuc superstitem fuisse cum regnum capes-^ 
' seret Leo imperator, sicque anii. C. 457. Argumen- 
tum quod ex Chronico Marcellini duxit Labbeus« 
minus tutum esse videtur, quia in Chronico isto 
temporis nota haud «atis determinata est. Multo mi- 
nus insistendum esse videtur illis quae e Theodori 
Lectoris Collectaneis Garnerius Auct. p. 148, attu- 
lit, ut probaret. Nostrum ann. C· 458 ex hac vita 
discessisse : qu» enim de Jauobo Tbaumaturgo 
ann. G. 458 adhuc superstile narrantur, vago Eva- 
grii testimonio nituntur. Tutissimum itaque esae 
putamus, obituro Theodoreti ann. C. 457 referre 
cum Tillemontio et aliis. 

Hoc, ut putamus, anno, in pace Ecclesiae obdor- 
mivit, et charam sui memoriam reliquit omnibus. 


haereticam foras mitte. 

« Tbeodoretus reverendissimus episcopus dixit : 
Anaibeoia Nestorio et ei qui non dicit Dei Genitri- 
cem Vii^inem Mariam, et qui in duos filios parti- 
tur anum Filium unigenitum. Ego adiem et fidei 
«kfioitioni subscripsi, et epistolae sanctissimi et 
Deo anianlissinii archlepiscopi domini Leonis, et 
sic sapio. Ei post omnia haec dixit, Salvete. 

f Gloriosissimi judices dixerunt : Omnis jam 
dubitatio de Theodoreto reverendissimo episcopo 
est soluta; quippe et Nestorium coram vobis ana- 
tbemaiizavit, et a sanctissimo et Dei amaiitissimo 
senioris urbis Bomae Leone susceptus est, et defi- 
■itiooefla fidei a religiositate vestra prolatam libenter 
suscepit » [26] et insuper epistolae memorati san- ' 
ctissimi arcbiepiscopi Leonis subscripsit. Deest igi- 
tur, tti sententia proferatur a reverentia vestra, ut 
Ecclesiam suam recipiat, sicut et sanctissimus Leo 
epticopiie Judicavit. 

« Omnes reverendissimi episcopi clamaverunt : 
Tbeodoretus dignus est sede. Ecclesia pastorem 
rncipiat : orlbodoxoro doctorem Ecclesia recipiat, 
Tbeodoretus dignus est sede ; archiepiscopo Leoni 
naltos anoos. Post Deum Leo judicavit : populas 
orthodoxum recipiat dignum sua sede. Theodoreto 
catbolieo doclori reddatur Ecclesia. · 

Ad lerliam Vitae hujus pariem accedimus, quae 
ultima Nostri fata, et motus post mortem ejus ortos 


expoael, sicque progredietur usque ad tempora D qui libero a praejudiciis animo dignum [28] meritis 


svivdi quintae. Post concilium Chalcedonense plu- 
limum quidem temporis spatium in monasterio 
pr«»pe Cyrum posito consumpsit Tbeodoretus, ita 
taoien ut Ecclesiae sua* saluti summa cura invigila- 
rvL Exoptatissimam fuisse hanc postremam vitae 
partem, colligimus ex epistola ad Joannem 
(Ecooomnm data (146) , in qua testatur, se dele- 
ctari quiete et vita a curis libera. Ex eadem autem 
cpeiola perspicitur, novos eo tempore motus ortos 
case culpa Aetii arcbidiaconi, qui consuetam ora- 
tioaum et precum clausulam, quia te decet gloria et 
Quietum tuum ei eanctum tuum Spiritum (seu, ut 
alii dicere solebant, gratia et benignitas Christi tui, 
cum quote duet gloria cum sancio tuo Spiritu) ad- 


statuebaiit pretium. Eamdem tamen post fala etiam 
expertus est sortem, quam dum viveret, babuit 
valde iniquam. Ultima quidem rerum linea mors 
dicitur, et de mortuis non nisi bene dicendum esse 
sapienter praeceperunt majores, sed Nostro non li- 
cuit esse adeo Mlci, ut illaesa post mortem fruere- 
lur fama. Redeundum itaque nobis est ad histo- 
riam cujus finem jam attigisse videbamur. Quam 
fieri potest, paucissimis adhuc enarrandi sunt mo- 
tus, qiil per integrum e^ quod excurrit saeculum 
turbarunt Orientem. Quae solet esse magnorum vi- 
rorum conditio, ut si vita excesserunt, piis eorum 
manibus haud raro insultent illi, quibus ora et 
linguas solvisse videtur defuncti obitus , eadem 



Β1 DE \ΤΓΑ ET SCRIPTIS THEODORETI 52 


quoque fuH sors Tlioodorcli. Vix enim e vita disces- 
serat, cum Eutycliiaiii, qni aegre ferebant non Eu- 
tychis tantum sed Dioscori quoque jactnram, acer- 
bissimis calumniis viri optimi, imo totius synodi, 
Chalcedonensis memoriam male ad posteros com- 
mendare anniiereniur. Si Victori Tiinonensi etEva- 
grio, quem utniroque tamen parum fidum esse no- 
vimus, credendum sit, Aiiastasio imperante duas 
congregatae snnt synodi, Consiantinopoli una, Si- 
done in Palaestina altera , in quibus damnata est 
Nostri memoria. Sed cum satis obscura sit ulrius- 
qu'e synodi istius historia, utilius operam nostram 
rollocabimiis, si illis potissimum inhaeremus, quae 
ad invidiosam de tribus Capitulis controversiam 
pertinent. Turbarum quas Eutycbiani excitaverant 
pertaesus Justinianus imperator, qui fidei suo tem- 
pore acerrimus erat propugnator , pacem Ecclesiae 
reddere voluit scripto contra Acephalos sive Euty- 
chiarios directo. Hoc cum meditaretur, a Theodoro 
Caesareae hoc tempore episcopo, sibi persuaderi pas- 
sus est, ut calamum potius contra sic dicta tria 
capitula, hoc est, contra Theodori Mopsuesteni, 
Tbeodoreti nostri, [29] el Ibae Edesseni scripta, 
verteret. Ita enim se efieclurum esse sperabat, utEu- 
tychiani ad Ecclesiam catholicam redirent, et syn- 
odum Gbalcedonensem amplecterentur. Imperator, 
etsi magnopere huic concilio faveret , tamen , 
quia non alio modo pacem Ecclesiae reddi posse 
existimabat, promulgavit decretum, quo tria ista 
Capitula ul impia et blasphema damnabantur. Vo- 
torum se compotes factos esse laetati sunt Eutychia- 
ni, el Tbeodora Augusta quae illis nimium favebat. 
Quo minus tamen ex votis cederet consilium, ob- 
stitit Occidentalium et praecipue Vigilii, Romano- 
rum tunc episcopi, dissensus. Et dolendum sane 
«st. Vigilium justam tandem deseruisse causam , 
quam tueri omnino potuisset. Inconstantiam ejus, 
de qua legenda est Disseriatio theologica, quae haud 
ita pridem Praes. S. V. Schuberto ann. 1766 Gry- 
pbiswaldiae prodiit, satis testatur Historia sic di- 
ctae synodi quintae, seu concilii oecumenici quinti, 
quod in liac praecipue causa Consiantinopoli con- 
vocatum est. Etsi Vigilius de bona causa quam de- 
fendendam habebat, ipsemet convictos, et ab Afris, 
Sardis, Illy ricisque magnopere rogatus esset, ne in 
irium Capitulorum damnationem consentiret, ta- 
men famoso illo, ut dicitur, Jndicato assensum pro- 
fessus est. Nec Orientalibus nec Occidentalibus hoc 
indignum se approbare potuit facinus, quod impri- 
mis Illyricorum, Afroruinque contra Vigilium exci- 
tavit odia, ne de Facundi justissima ira qiiidquam 
dicamus. Uiinaro omnem rei memoriaro delere po- 
tuisset Con$iiiuto^ quod deinde edidit, ex quo haec 
pauca tantum hoc loco inserenda sunt verba, qu» 
ad Nostrum se referant, et iia se habent : c Statui- 
mus atque decernimus, nihil in injuriam atque ob- 
trectationem probatissimi in ChaUtedonensi synodo 
viri, h. e. Tbeodoreti episcopi Cyri, sub taxatione 
nominis ejus a quoquam fieri vel proferri. > Sed 


quis non miretur stiiiiiuain viri inconstantiam, qu» 
tanta fuit, ut brevi post editum Constitutum tempore 
hoc iterum revocai*e(, non erga illos tantum quo- 
rum causa agebatur, sed erga seipsum quoque et 
famam suam maxime injurius. Testem hujus rei 
iiabemus epistolam quam ipse dedit ad Eulycbiuni 
urbis regiae episcopum, quae exstat in Artis synodi 
Conslaiitinopol. apud Harduiiium, lom. III, p. 21S 
seqq. Garnerio autem adeo displicuit illa, ul in suis 
ad quintam synodum observationibus Liberati Bre- 
viario siiijunctis, [30] magno quidem sed irrito co- 
natu, ejus νοθείαν nobis persuadere lentaverit. Vita 
ann. C. 555 defunctus Vigilius litem istam succes- 
soribus proseqtieiidaro reliquit, de horum autem 
successibus jam dicere nihil allinet. 

Reliquum est, ut de scriptis, quae Theodoretns 
piagno numero reliquit, generalim dicamus : in 
quibus recensendis eumdem tenebimus ordinem, 
quo tum in Sirmoiidiana, tuiii in nostra efiitione se 
excipiunt. Primam eainque maximam horum libro- 
rum partem constituunt Commentarii, quos in sa- 
cram Scripturam tum Veleris tum novi Teslanienii 
exaravit, lii lioc liUerarum genere magnopere ex- 
celiuii Noster, quippe qui, judice Pfaotio, at quanto 
viro ! (cod. 203) palmam praeripuit Hippolyto aliis- 
que plurimis, sive ad dictionem ejus respexeris, 
quae puris et significantibus vocibus abdiia quaeque 
revelat et jucunditate delectat, sive methodum 
ejus spectaveris, cujus haec est praecipua laus, ot 
sine omnibus ambagibus ea quae scire attinet, per- 
spicue et ornate proponat, iis tamen non praeter- 
missis quae ad lectorem informandum facere possint. 
Ita fere judicat Photius, l.c., ubi Nostri Commenta- 
rios in Danielem iis exornat laudibus, quae ad om- 
nes ejusdem generis libros ab hoc auctore conscri- 
ptos merito applicari debeant. [31] Primum inter 
illos locum occupant Qutestiones in Oclaleuchum 
sive in V libros Mosis, in librum Josiiae, Judicum 
et Rutb. His statim adjungimus Queestiones, quae 
proximum tenent locum, in libros Regum (notum, 
in Bibliis Graecis libros Samuelis accenseri libris 
Regum ) ac Paralipomenon : hae enim cum illis 
conjunctae olim fuisse videntur, a Photio saltem 
in uno codice (205) lectae sunt. Quaestiones priori 
loco commemoratas inscripsit εις τά Απορα της 
θείας Γραφής, quem titulum ul operi egregie con- 
gruentem laudat Photius. Eumdem quoque cum 
modo loquendi bujus scriptoris convenire, ostendi 
potest e quaest. 28 in librum Judicum, ubi πό- 
ρον εύρίαχειν έν άτ^όροις Nostro idem est quod in 
re dubia exitum invenire. Ducet itaque primo in - 
tuitu inscriptio, has Quaestiones non ad universos 
iiosce libros, sed ad obscuriora diintaxat loca per- 
tinere. Et in hoc quidem positum est discrimen, 
quod inter hos ei reliquos Tbeodoreti Coininenta- 
rios sacros intercedit. Illi enim qui sequuntur, con- 
tinuum in universos libros sive Vel. sive N. T. ex- 
hibent Coiiimeiiiarium, bi priores autem non nisi ob- 
scuriorum locorum interpretationem complectuntur. 



» DISSERTATIO. B4 


Siagiilaris Tero ei quae non omnibus se approbavit, i 
est meiboilus, quam in hisce libris adhibuit auctor, 
per quaestiones earumque solutiones lectorem in* 
sirucQS. Sed rationem ejus io Prologis aperuisse 
Tuietur, uhi Hypaiium, cui ulerque liber inscriptus 
est, nunc ml&ov φΟτατον, nunc τοΓοέρασμιώ- 
νατον Tocat, utpoie quo familiariter utebatur, 
quemque ultimis vitae suas annis, iii quos aera bo- 
TUiB librorum incidit, lateri suo adliaereritem. et in 
munere episcopali laborum socium habebat. Senem 
quoque, et assiduo in scrutandis sacris Litteris po- 
suo studio exercitatissimum doctorem decebat ista 
Methodos. Ultimos autem hos esse librorum a No- 
stro [32] elalioralorum haud vana, ut putamus, 
conjectura slaliiiiur, quia nec in ullo alio , nec in 
epistolis suis, illorum ineiitionom fecit, quod tamen ^ 
iu Epistola, quam ad Leonem Romanorum episco- 
pum ano. C. Ai9, ut supra evictum dedimus, scri- 
psit, imo eii»m in ea quse ad Eusebioro Ancyra*, 
num directa est, ad sui defensionem facere potuis* 
SCI. Quod reliquum est, in his ut in altis Tbeodoreti 
lilHis quaedam occurrunt, quae Theodorum Mo* 
psuesteuuro auctorem habent, alia quae ad Origenem, 
alia quae ad Diotloniin Tarsensem jure referri de- 
beat. Haud raro enim culpa eorum qui Catenas e 
scriptis boruni Patrum congesserant, accidit, ut 
quae onius sunt, alteri iribnantur, quod in primis 
de illo quem priori loco nominavimus, necnon de 
Theodoro Heracleota valei, ut jaiu observatum est 
a Hmiifauconio Palaeogr. Gr. p. 347. 

Commentarii in Psalmos nulla quidem apud Pbo- 
Cium lii mentio : tamen, quia plura sunt Theodo- 
ντϋ scripta , quorum ille non meminit, hojusque 
praestamissiiiii operis in aliis libris quos ipse Pho- 
tios commemorat, diserte injicitur mentio, non du· 
hiundum e$l, quin ad Nostrum jure pertineat, cui 
etiam a Nicephoro HUt, eccU$^ lib. xiv tribuitur. 
Ipse auctor pro suo agnoscit hunc libram in epist. 
Sl quae ad Eusebium Ancyranum scripta est, iiec- 
Boo quaestione 43 iii librum secundum Regum, lii 
Prooemio docet, qua interpretandi ratione usus 
sit, ut censuram effugeret, quam alii merueram. 
Tria in primis ab eo notantur vitia, suppressis ta- 
men, ne modestiam [33] laceret, scriptorum nomini- 
bos. Primo reprehendit nimium allegoriae studium, ' 
quod in Apollinariuoi dictum esse putant Dupiiiius 
ac Garnerius. Deinde impugnat eos qui omnia va- 
ticioia ad Judaeos referunt, quam quidem accusa- 
tiouein ad Theodorum Mopsuestenum spectare sa* 
Us aperte loquuntur ea quae in actis synodi y, collat. 
5, ex Hesychio Hierosol. leguntur apud Hard· 1. c. 
loiB. IIJ, p. 104. Denique nimiam aliorum prolk 
xitaiem arguit, ad Chrysostoinura sine dubio re- 
spiciens, quem in boc, ut in plerisque aliis libris 
prae reliquis secutus est, ita tamen ut brevitati quam 
maxime studeret. Hac via ingressus felici successu, 
labore boc defunctus est, simulque hanc laudem 
merait, ot critica diligentia alios sui temporis in* 
lerpreles superaverit. Adhibuit enim Aquilae, Sym*; 


maclit et Tiieodotionis versiones, quarum multa 
fragmenta ex boc in primis Commentario petiit 
Montfauconius, qui etiam pag. 10 Praelim. ad Col- 
lectionem novam Patrum observat. Nostrum, eui 
ab Eiisebiania Psalmorum interpretatione plerum- 
que deflectat, tamen subinde illam fere ab verbum 
exprimere, etsi breviori, ut plurimum, stilo. Idem 
Nostro quoad Cbrysostomum objecit Garnerius 
Auct. p. 184. Sed utrumque non adeo miramur, 
cum satis cdkistet quanta in Catenis facta sit no- 
minum permutatio, quas eo facilius locum invenire 
potuit, quo magis, teste Nicephoro I. c.,Theodore- 
tus stilum suum ad Chrysostomi exemplum for 
mare studuit; quo facium est, ut si in codicibus 
passim nomen auctoris luco quodam neglectum 
esset, ne peritissimi quidem librarii satis certi fue- 
rint, sitne ad bunc ati ad illum referendus. Et quod 
in primis ad locum psal. l, 7, a Garnerio prola- 
tum attinet, verum quidem est, pene eadem legi 
apud Cbrysostomum (edit SaviliiH. I, p. 709 seq.): 
noluimus tamen in Variantibus textui subjectis 
quidquam de hoc loco monere, quia in codice Au- 
gustano quem tertium dicere consuevimus, et qui 
Catenam in Psalmos, ut in Praefatione pluribus 
indicatum est, continet, non Cbrysoslomi sed No- 
stri nomen ascriptum vidimus. [34] His Untum ad- 
jicimus, ex epistola 82 ad Eusebium scripu recto 
colligi posse, hunc librum inchoatum esse ann. 
C. 433 

Ordine proximus esi Commeniarim in Canlicum 
canticorum. Talem a se scriptum esse, ipse qui- 
dem Theodoretus in Prologo quem Psalmis prae- 
misit, testatur; num vero is quo nunc utimur, jure 
ad illum pertineat, multis disputatum est. Recen- 
sebimus itaque paucis argumenta, quae ab ulraque 
parte in sceiiam producta sunt. Qui genuinum hunc 
fetum [esse negant , objicere solent, auctorem in 
Procemio deCbrysostomoui vivo loqui, in Theodo- 
rum Mopsuestenum gravius invehi, de se ut de ho- 
mine civilibus ac militaitbus negotiis admodum 
distracto loqui, et de Manasse quaedam tradere, do 
quibus ne γρυ quidem apud Nostrum exstet. His 
addunt tum pfOlixitaiem in. dicendo, tum Nostri 
de boc opere silentium, ubi de scriptis loquitur iu 
1 quibus suam de incarnatione Odein testatas est, 
tum denique Galenarum auctoritatem, lia paucis 
complectimur quidquid contra bunc librum diefum 
esse novimus. Haec argumenta, etsi minus flrma 
sint, lamen apud Caveumac Garneriuin tantum va- 
luerunt, iit suum iliis adjecerint calculum. Imo pa- 
rum abfuit,. quin Garnerius in locum hujus libri 
alium substitueret fetum, quem Auctario suo iu- 
serere promisit, pag. 258 ; veram his promissis 
non stetit, vel stare noluit, qui operis perfleiendi 
curam post Garnerii obitum in se suscepit. Videa- 
mus autem, qua ratione omnis ista argumentatio 
refutari, et genuina libri indoles defendi possit. Do 
Cbrysostomo, etsi vita jam defunctus esset, jure dici 
poterat, 6 τοίς τής δι5αοχαλ1ας μέχρι xoV 


55 DE VITA ET SCRIPTIS ifHEODORETI 56 

«κήμβρον ίΛοφβ t<jv οίχουμένην &ρ5βύων* vivebat A ritur peritia, multa paucis dicendi. Quod vera hu- 


enim in scriptis suis quorum fama tunc universum 
[55] orbem impleverat. Si verum est alterum, quod 
io Theodorum Nopsuestenum, quem aHoquin ma* 
gni faciebat, invehatur, hoc sane veritatis amorem 
et a partium studio liberum testatur animum : idem 
enim, ut jam vidimus, fecit In suo ad Psalmos 
Prooemio. Sed nondum satis liquet rei veritas. Ni- 
titur scilicet tota accusatio auctoritate Pelagii If^ 
aut potius Gregorii M., qui in epistola tertia ad Eliam 
Aquileiensem et episcopos Isiriae scribit, c Cum Theo- 
dorus (Mopsuestenus) Canticam canticorum vellet 
exponere, Salomonem periiuiic librum iEtbiopiesae 
reginm blanditum esse professus est : quod Theo- 
doretus reprehendens nomen quidem Theodori sup- 
pressit, sed tamen vesaniam patefecit, i Tale au- 
tem apud Theodoretum I. c. non legimus. In eos 
tantum invehitur, qui vel putarunt, Salomonem de 
se ipso et Pbaraonis filia in boe libro loqui, vel 
pro Piiaraonis filia Abisai Sunamitidem substitue- 
runt. Nihil itaque de iEtbiopissa regina hoc loco 
dictum deprehendimus ; quae tamen opinio, si illa 
Theodori sit, sub generali fabularum anilium no- 
mine, quo Noster h. I. utitur, comprehendi potuit. 
Sunt enim omnino anilia et Christiano doctore in- 
digna, quse ex Theodori illius in hunc librum Com- 
mentariis exstant Fragmenta, apud Harduinum 1. c. 
p. 88 seq. Sed ad ea progrediamu;, quae tertio 
loco objiciuntur. Si auctor horum Commentario- 
rum multis non modo ecclesiasticis, sed civilibus C 
quoque ac militaribus curis se distrahi questus est, 
non mirabuntur, qui e litteris Theodoreti jam su- 
pra allegatis noverint, quantos labores quantaque 
pericula sustinuerit, ut perditos mores eorum emen- 
daret, quorum curam sibi demandatam habuit. 
Gravius itaque sibi, quam militum ducibus, impo- 
situm onus flegre ferebat : omni enim adbibita di- 
ligentia vix petulantiam [56] hominum istorum 
eoereere poterat. Ita rem expedire, et, si opus esset, 
tropicam quamdam dicendi rationem in his aucto- 
ris nostri verbis admittere mallemus, quam absque 
historise fide cum nonnullis asserere , Gyresticam 
rrgloiiem eo tempore praesidiariorum militum effusa 
licentia misere turbatam fuisse. Porro, quod Ma- 
nasses, rex impius, magnam sacrorum Librorum ^ 
partem combusserit, ut in Prooemio ad hunc Gom- 
meniarium dicitur, nullo quidem tn loco a Nostro 
alibi asseritur, sed num omnia uno eodeinque loco 
dicere necesse erat? Multa in suis ad libros Para- 
lipomeiion Commentariis supplevit, quae in illis ad 
libros Regum eodem jure dicere potuisset, si ne- 
cessitas hanc legem illi imposuisset. Quod proli- 
xius in hoc quam forsitan in aliis libris medita- 
tiones suas exposuerit, dandum est non argumenti 
tantum, quod multum difficultatis habebat, comii- 
lioni, sed tempori etiam quo scripsit. Haud male 
enim ex ipso hoc pauluium diffuso dicendi genere 
colligitar, hunc librum esse unum ex primis quos 
Noster composuit. Usu enim, ttl fieri solet, aequi- 


jtts libri nullam feceril meiiliuneiii. ubi opus esse 
videbatur ad defendendam suam de incarnatione 
doctrinam, parum efficiet. Sive enim eo tempore 
Theodoro parcendum, sive hoc fidei sue docii- 
mento haud opus esse existimaverit, libera itli 
omnino fuit optio locorum quibus Ades defendenda 
esset. Catenarum denique adeo nos non iiibvel au- 
ciorilas, ut parum ab hoc argumento mciuemlum 
sit cause nbsire. Parvus est Cateuarum in Canti- 
cum canticorum numerus, nec inter illas est que- 
dam cujus memoria sit adeo obscura, quam ejus, 
que a Garnerio adducitur, et Neophyto cuidam tri- 
buitur. Dantur tamen quedam, in quibus frequen- 
ter sunt Origenis alioriimque cum quibus Nostrum 
[57] sepiiis permutatura esse novimus, citationes, 
ut in illa quam Meitrsliis edidit Lugd. Bat. a 1617. 
Facillime itaque potuit fieri, ut in hisce Catenis, 
quarum parvus est numerus, Nostri desideretur me- 
moria, sive temporis hoc factum sit injuria sive 
librariorum uegligeiitia. Hec omnia itaque nos no.i 
impedient, quominus hunc Commentarium Nostro 
vindicemus. Ita enim jubet· auctoritas codicum, qui- 
bas olim jam usi sunt Zinus ac Sirmondus, et ma- 
gna quse inter hunc aliosque Theodoreti libros in- 
tercedit affinitas. Illustre ejus exemplum dat locus 
ille Ezechielis, qui in Proceniio ad hunc librum eo- 
dem modo, ut in Nostri ad hunc prophetam Gom- 
mentario explicatur. 

Proximum locum teneot Interpretationes sedecim 
prophetarum^ Isalae scilicet, Jeremiae (cui subjuncti 
sunt Tbreni et liber Barueb), Ezechielis, Danielis 
et duodecim prophetarum quos minores dicunt. Non 
eodem ordine scripti sunt Commentarii isti quo se 
excipiunt. Danielem primum fuisse quem Theodo- 
retus interpretatus est, ipse in Praefatione ad li- 
brum ilium monuit, causamque opiionis suae a Ju- 
daeorum erga bunc prophetam odio petiit. Proximus 
fuisse videtur Ezechiel, de quo saltem ex Praefa- 
Uoiie ad Jeremiam constat, in euro prius commen- 
tatum esse Nostrum quam ad Jeremiam illustran- 
dum se accingeret. Quo ordine ad reliquos progres- 
sus sit, haud salis liquet : hoc tamen ex ipso au- 
ctoris testimonio perspectum habemus, ultimum 
horum laborum fuisse Commentarium in Threnos, 
cui bis verbis finem fecit auctor : c Hanc ellam Jliis 
propheticis libris adjicimus interpretationem, adeo 
ut per Dei gratiam nullam prophetiam interpreta · 
tionis expertem reliquerimus. > Magnopere dolen- 
diim est, haud integrum [58] ad nos pervenisse Com- 
mentarium in Isaiam, cujus non nisi lacinias ha- 
bemus. Quae Sirmondus e Catenis congessit, non 
omnia ad Nostrum pertinent, sed magna ex paite 
ad Theodorum Mopsuestenum, et, nostra adhuc est 
conjectura, ad Eusebium Caesariensem referenda 
esse videntur. Antequam ad reliquos libros progre- 
diamur, paucis monendum erit, errasse Gariierium, 
si Auci. p. 188, exeunte capite quarto refert. No- 
strum in Commentario ad extrema verba Jeremiae 



57 DISSERTATU). SS 

pnliie adirersos Apollmarii errores diiUaiUcos A verba Isia pnemiuU : c SUoi qu» partim amo an- 


disputasse. Sed dtspataiio ista non hoc loco, sed 
in dne Couinienurii ad Execbielem eislat, cui ad- 
jiBgeoda sunt illa qus ad Gnem Ck>mineotarii in 
Aggzom leguntor. 

UtiJes in primis sunt Commentarii in XIV £pi- 
Uelee sancit PemU^a Nostro tanta cum lauda eoas- 
posiii» ui magnopere dolendom ait, reliquos Novi 
Foederis libros non eumdein nacios esse interpre- 
\aa. Easiani autem nonnisi pauca Gommeiitario- 
riiB in qnntuor Efangeiia fragmenta, qom recen- 
uit Monifaucouios In Bibliotheca Coislin. Horum 
dao comnieniorac in Maitbmamjp. 75 et tl7, e Cod· 
Cottl. i4 et 195. Notiiiulla iu Lucam p. 251, e Cod· 
UmU. 201, et p. 576 seq·; nonnisi unicum vero 
iit Joannefu, p. 68, e Cod. 23. In Maubteoin qutt- ^ 
djm e Nostro congessit Petr. Possiiius in Catena 
Patrum Grapcoruni iii sanctum Mattliseum edila 
Tolosm a. 1646. Exstant etiam nonniilla Theodo- 
Rii, sed Latine tauiuro, in Corderii Calena in san- 
dun Lucam Autuerpiae ann. 1628 edita. Plura au- 
tM in Biblioibecis regis Galli» superesse haud in· 
cenis indiciis novimus. Qui vero inter nos super· 
stiles sunt in Epistolas sancti PaoU Commentarii, 
ialegraai et continuam exhibent ieterpretationem, 
quae unica in se complectitur, quidquid eleganter et 
apposite ad litteralem horum librorum sensum ex- 
plicandum dici debuit. Nec alis a Nostro exspectari 
potneroiit, [39] cum prsceplore usus sit Chryso- 
iUHiio, et Theodoro Hopsuesteno, qui posterior in ^ 
eiplirandis N. T. libris felicior fuisse dicitur quam 
in seruUndo sensu librorum ?. T. Ad ulriiniqoe 
p»*rtioere videntur, qu» Noster in limine Prooemii 
haod miuus modeste quam honori Hce monuit, ve- 
randum esse, ne sint, a quibus temeritatis accu- 
setur, quod post hune et iltam qui totius orbis sint 
lumna^ audeat ad apostolicorum scriptorum in- 
icrpreutionem accedere. G veteribus solus est Ni- 
cepboros, qui i. c. egregii hujus scripti meiUionem 
injecit : ipse vero auctor tum in Epistolis suis pas- 
sio, tura qussllone prima in Leviticum ejus mq- 
inifiit· Dubiuri itaque ncn potest, librum istum jure 
ad Nostrum referri ; quo autem anno scriptus sit, 
aiiiiBS certum videtur. Dolendum est, titramque 
iibro epistolam, qii» inter reliquas Scriptoris no- D 
siri litteras agmen ducit, non satis distinctam ba- 
brre temporis notam, qu» si oobis suppeteret, nui- 
Ius controversi» relinqueretur locus. Misit enim 
amico illi, ad quem directa est epistola prima, hos 
suos in apostolicas epistolas Commenlarios, ro- 
gans, ot mentem de istis libere aperiret. Praeterea 
is suis ad Eusebiuro Ancyranum et Leonem Roma- 
norum episcopum litteris (epist. 82 et 113) hujus 
aeque ac aliorum, qui eo tempore jam exstabant, 
liWonim meminit quidem, sed nimis vage : recen- 
set enim scripta omnia quae tum ante synodum 
Epiirsinam, tum primis post illam duodecim annis 
cuEiposoerat. In primis in posteriori loco obscura 
est temporis nola, quia generaliori librorum indici 


DOS vigiiiti, partim ante octodecim, partim ante 
quindecim, partim ante duodecim scripsi· s Incer- 
tum itaque esse debet, lintne libri qui deinde com- 
memoraniur, duodecimo vd vicesimo anno ante 
datas hasoe litteras, vel intra faoaoe annos scripti ? 
[40] llocUnien ex ista ad Leonem Romanum Epi- 
stola, qu», ut jam dictum esi, ad A· G. 449 peni- 
ncl, certo colligilur jam ante synodum XV|Uvpi- 
ηήν scriptos fuisse hos Commentarios. Garnerius 
existimat, »ram illorum referendam esse ad eam 
annorum seriem, qu» inter concilium Ephesinuni 
(prius) et ann. C. 435 intercessit. Argumenta ejuo 
attentione quidem digna sunt, atio autem loco ap- 
tior de iliis disputandi erit occasio. Hoc tamen jani 
silentio prasterire non possumus, male erga No- 
strum affecti animi insigne specimen esse, quorl 
idem prodit t· c. p. 190, ubi lectoribus suis persua- 
dere conatur, Tbeodoretiim in toto hoc libro quam- 
cunque occasionem Cyrilium carpendi avide arri- * 
puisse, quia post synodum Ephesinain pacemque 
resii^uum ipsi non licuerit publice contra adver- 
sarium suum pugnare. Meminerint autem lectores 
eorum qv» jam ineunie hac Dissertatione diximus, 
sciricel retorquendum esse in Garneriuin, quod Ia 
Nostro perperam objecit ; nam b»resin totam vi- 
dere sibi visus est, ubi vel minima species umbra- 
que occurreret. Meminerint, rogamus, et vel judi- 
cem, vel suspendant judicium, donec iiovo iniqui- 
tatis indicio magis motam esse bilem sentiant. Sed 
cum ad alia nunc properandum sit, hoc unicum 
addimus, Gr»ctim hujus libri texluni Sirmondo 
deberi, qui primus illum e Codicibus orbi litterato 
dedit, addita quidem Latina Herveli versione, sed 
minus caute adhibita, quod bene roouuit Rich· 81- 
mon* 1. c. p. 186. 

HistoruB eeelesiasticee libri sunt quinque, quos 
Theodoretus non minori ciim laude quam elegantia 
eo consilio composuit, ut Eusebii Cxsariensis sup- 
pleret Historiam. Initium Mlaqoe fecit ab illis 
temporibus, qu» iillimam consiUuiint Histon» 
Eusebiaii» periodum, et progressus est usque ad 
flnem imperii Theodosii Junioris. [41] iEmulos 
habuit Socratem atque Sozomenuin , qui eodem 
consilio liinc temporis ad Historiam ecclesiasticam 
componendam animam adjecerunt , multa tamen 
Nostro, qu» sive suppleret sive corrigeret, reliqua 
fecerunt. Ita quidem statuit Pbotlus ( cod. 31) qui 
non modo dicendi genus histori» aptissimum, sed 
etiam ubertatem rerum a Nostro enarratarum df- 
gnis extollit laudibus, eumque Socrati , Soxotneno» 
ac Evagrio longe anteponendum esse judicat. Non^ 
potuit tamen peritissimi in bis rebus arbitri oculos· 
effugere nimia illa in metaphoris audaeia, qu» etsi 
non omnino defendi, tamen genio populi ei re- 
gionis in qua vixit, excusari quodammodo poterit. 
Alii vero, ne quid dissimulare videamur, sunt 
n»vl hujus libri, quos vel recensuerunt vel emen- 
daverunt Baronius, Dupinius , Valesius, ct centuria- 


59 DE VITA ET SCRIPTIS THEODORETI 60 

Core» MagdebiirgieU m quid de Ganierii nimia in A Nestorium ; alioe Mesloril amicos in aliis aduni* 
ficripiore nostro casitgaiido diligeiilia nunc dicamus, bratosesse. Quarto denique Gyriilum et Proci uni 
De numero lioruni Hisioritp eceleiia$tiecf librorum In iis» qui Diodorum Tarsensem et Theodorum 
dubitationem nonnullis injecit Gennadius, qui c. 89 Mopsuesienum vehit haereticos scriptis factisque 
libri De viris tllu$iriba$ referi, Nostrum decem hujus traduxissent, tacite nunc refelli, cum uierque velui 
argumeiui libros composuisse. Unicus qui huic fidei defensor inducitur. » liaiie ingenio abuten- 
narrationi favere videtur, est Gerb. Vossius, qui, dum erat , ut, quacunque fieri posset ratione, su- 
cum de liisioricis· Graecis dissereret, lectoribus specta redderetur viri boni integritas? Sed quid 
persuadere voluit, duplicem olim exstitisse tfiito- multa? Ex superioribus jam salis constare arbU 
ries ecelesiasliear Tbeodoreli editionem, unam quae tramur, quam injurius in Tbeodoretiim sit Garue* 

non nisi sex priores, alteram vero quae quinque rius. Plura qui cupit, legat litigium de Bibliothecis 

posteriores complexa sit libros, quibus Historiam et Calenis Patrum, p. 729, et ejusdem Praefatio- 

usque ad Leonis imperatoris tempora suppleverit, nem ad Historiw eecUsuuiicw saeculi ii capita. 

Sed nulla omnino fides debetur huic fabular, cui p. 8 seq. Parum aequiorem se praebuit Garnerio» 

iiou modo Photii, Nicephori, Cassiodori et Evagrii erudito Gousino qui Hisioriam ecdesiasiicam Tlieo-» 

obstat auclOFiias , sed ipsius quoque Tbeodoreli D doreti in Gallicam linguam transtulit, nec minus 
nostri testimonium, quod exslal in fine libri ultimi eximiae laudis viro, Henr. Yalesio, qui multis iio- 

seu quinti. i Ego vero, inquit, historiae [42} iiaem minibus de Nostro aeque ac de aliis Historiae eccle-^ 

hic faciens, lectores rogo, ut precibus suis laborem siasiicae scriptoribus conjunclim editis , meruit , 

nostrum compensent. Quinque aulem ei centum cujus novissima editio Augustae Taurinorum anii. 

annorum lempus h*ec Historia complectitur, ab 1748, prodiit, multis eruditorum observationibus 

Arii vesania incipiens, et cum obiiu laude digno- et variantibus lectionibus editioni Gaiitabrigiensi 

rum virorum Theodori (sc. Hopsuesteni) etTheo* Gull. Reading aspersis, locupletata, 

doti (Antiocheni ) desinens. i Et si vel maxime Breviores erimus io recensenda /itatorta 

filum Historiae voluisset prosequi, tamen summa quae inscribitur φιλόθεος Ιστορία ή άσχητιχή πολι- 
viri prudentia ac modestia, quam ut par est admw τεία. Minor est utilitas, quae e lectione bujus libri 
rati suiU Valesius et Beausobre Hisi, Manich, 1. 1, percipitur, utpoie qui praeter Ascetarum vitas iiiliil 
p. 226, nou permisisset, ui tempora ista aitin- continet (a), sicque curiosos magis quam discendi 
geret, in quae incidit invidiosa Nestoriaoae contro- cupidos lectores poscit. Singularia quidem sunt, 
versiae bisUrria. M.igiiopere enim erraret , qui e ^ quae in hoc libro narrantur ; nollemus tamen dicert*, 
slleulio, quo TheodoreUis lites istas premere vo- censura adeo dignum esse Theodoretum, ut Frid. 
iuit, inferret, eum 'ante synodi Epbesinae tempora Spaiibemio aliisque visum est. Etsi enim inter nos 
ad llishiriam banc scribendam accessisse. Quo fidem vix invenirent hujus generis homines , leni- 
minus enim baec conjectura se tueri possit, im- poruro tamen habenda [44] est ratio. Hujus operis 
pediunl quae a Nostro de reliquiis sancti Ghry- partem quamdam constituit Oratio sive Disserlaiio 
soslomi Gonstantinopolim delatis, et de pietate de charilale, quam Sinnondus Appendici inseruit, 
Theodosii ac sororum ejus narrantur lib. v, c· 56. Hervelus autem in versione sua Latina rectius huic 
Jam , cum e Socratis Historia appareat, Ghryso- libro subjunxit. 

slomi corpus decimo sexto Theodosii consulatu. Mulio majorem utilitatem nobis praesunt Epi- 
sicque ann. C. 438, in urbem regiam delatum esse, stolae Tbeodoreli, <|uae proximum inter Opera illius 
dubium non est , Nostrum Hisioriam suam longo locum tenent, eoqiie chariores nobis esse det»enl, 
post concilium Epbesinum intervallo composuisse, quo majorem historiae scriptoris nostri lucem^ 
Sola itaque viri moderatio effecit, ut de litibus accendunt. Numero sunt centum et quadraginta 
sileret, quibus enarrandis maxime idoneus fuisset, septem, una .nulem quae scripia est ad Joannem 
si sine aliorum offensione fieri potuisset. Quae cum p episcopum Germaniciae, apud Sirmonduin, tomo IH, 
ita sint, quis non videt, iniquum Nostri judicem desideratur, cum locum nacta sit in Appemlice, 
esse Garneriuni, cujus haec sunt verba p. 192, seq. i. lY, p. 702. Supra quingentas Nostri epistolas. 
Auctarii. < Opinor, primum, hoc opus Tbeodoreli legit oliin Nicepborus, cujus fide si niti liceai, 
aliud nihil esse praeter hisioriam Arianae haereseos dolendum omnino est, tantam earum partem pe- 
( eadem fere ibid. p. 19i exstant), sive in seipsa riisse. Hanc jacturam aliquo modo resarcire voluit 
sive in propagine. Deinde, ipsam eo consilio seri- Garneriiis tum Epistolis illis quas ad locuplelan- 
ptain fuisse, ut ostenderentur fontes, ex quibus dum tomum tertium editionis Sirmondianae ab 
Tbcodorelo viderentur orti errores, quos affingebat initio Auctarii sui exbibuil , tum dissertatione S,, 
Catholicis. Tertio, in Arianis, [43] unionis bypo- ibidem inserta, quaa inscribitur De Tbeodoreli et 
slaticas defensores ; in Eiisebio Nicomediensi, Cy- Orientalium causa. Haec tota disserlaiio, quae ex- 
rilium * in Alhanasio atque etiam in Cbrysosiomo. speciationein mullorum fefellit , nihil praeter va- 

(a) Ex bac lanicn historia (cap. 13), et iioii aliumie, ca paucissima habemus quae de seipso Ira^ 
didit Theodoretiis. Eimt. Patr. 



fl DISSERTATIO. (tt 


rienn Patrum epistolas oanUnei* primum a Gbrist. 
Lupo, postea a Siq>h. Baluzio in nova Collectione 
coneilloraai sub nomine Syoodici adversus Tra- 
fSBdiam Irenmi, editas. Jure autem dubitatur, num 
Senuinc sint istae epistolae, quas Garnerius Nostro 
vimlkare voluit. Adeo enim fervore suo abreptus 
est, Bt etiam illis fidem dederit, quae apertissima 
habent indicia, qualis est illa quam de 
obito Cjiiili ad ioannein Antiochenum scripsisse 
diduir, de qua jam alio loco disputavimus. Nec 
Dttiiis Qiigendum erit, quod jam ex Leoniio et 
Allatio in superioribus evicluro dedimus, multas 
ssb Nostri nomine ab illis qui [45] Neslorii par- 
tibus addicti erant, fictas esse litteras; Quanta au- 
lea fuit Gamerii facilitas in admittendis illis 
rpistolis, quas ad rem suam facere putavit, tanta 
ejus fuil morositas, si de illis agitanda erat quae- 
ro, quae iiieniem Theodoreti ab impiis Nestorii 
doctrinis alienam testantur. Hinc pro genuina non 
habuit Epistolam ad Sporadum, quae a Sirinondo 
ia Appendicem est relata, iion quia spuriam putavit 
iOam, ut Garnerius asserti, sed quia argumentum 
ifiios fere idem est cum capite 12 libri quarti 
Hmlicarum fabularum^ sicque inter epistolas vix 
kcum obtinere posse videtur. Quod reliquum est, 
varias harum epistolarum classes constitueruot 
Dupinius el Garnerius^ sed parum certis fundamen- 
lU lotum illud artificium nititur, quia de mullis 
Larum litieraruni uon satis constat, quo scriptm 
smt tempore. 

Dogmaliri, vel polemici, ut videri posset, argu- 
menti est EranuUt seu Polymorphus^ liber apprime 
oiilis ad redarguendos Eutychianos, quorum erro- 
ribus oppositus , ab imperatore Theodosio autem, 
vd potius ab illis quorum artibus regebatur, adeo 
ttale exceptus est , ut jussu imperatoris flammis 
dignus haberetur· Hoc iniquo fato non imminuta 
quidem esi libri dignitas ; tamen , ne quid malm 
IHM 2 haereret, cautum est a Mardano, qui istam 
Theodosii sanctionem rescindendam esse sapienter 
siatoii. Tres Dialogos liber iste complectitur, quo- 
rum unusquisque nomen ab argumento nactus est· 
Primus inscribitur Άτρειπος, secundus 'Ασυγχυτος, 
lertiiis Άνεαθής. In primo docet, immutabilem esse 
unigeniti Filii divinitatem; in secundo, non per- 
luisiam sive .iiiconfusam fuisse in Christo Domino 
divialutb et humanitatis unionem ; [45] in tertio 
denique, a passionibus liberam fuisse Salvatoris 
lioslri divinitatem· His subjunguntur 'Αποδείξεις 
οιά βυίλογιβμίόν , ubi validis ratiociniis impugnat 
errores, eontra quos in hoc iibro disputat. Genui- 
ttom hoc esse Theodoreti scriptum vix dubitari 
poterit, cum non modo Pholius, cod. 46, ejus 
mcotioiiem fecerit, sed etiam Nicephorus, qui loco 
jam aliquoties citato hunc librum nomine istoAdyoi 
τρείς περί θειων δογμάτων διαλογιοτιχώς συντα- 
χθέντες indigiiavii. Ipse quoque auctor illius me- 
minit, Ium in epistola (i6; ad Irenasum episcopum, 
lum in illa (85) quam ad Dioscorum Alexandriie 


episcopum dedit, quse posterior haud obscurum 
suppeditat temporis indicium^ ex quo colligere poo* 
sumus, hunc librum jam ante synodum ληοτριχήν 
fuisse compositura. His denique adjungimus aliud 
testimonium, quod ex epistola (130) ad Timotheum 
episcopum scripta, petimus. Miramur iiaque Bann 
lerio, praecocis ingenii juveni et temporis soi orna- 
mento, in mentem venire potuisse, hos Dialogos non 
Tbeodoreto nostro, sed forsitan juniori hujus nomi- 
nis scriptori tfibueiidos esse, ei scilicet, coi nonnulli 
cum Garnerio libros illos Historiae ecclesiasticae 
ascribunt, quos Gennadius, ut supra diximus, Nostro· 
absque ullo satis gravi caiisse suae fundamento tri- 
buit. Tamen hanc sententiahi non ut probabilem, 
tantum proposuit in Appendice ad Anti-Artemo- 
nium Norimb. a 1735, editum, sed perlinactua 
quoque contra scriptores Memoriarum, ut dican- 
tur, Trtvtt/rinancmdeiendere voluUsingulari libello, 
qui insertus est Bibliothecae Germanicae ( Gallica 
idiomate, ut notum scriptae) vol. XLYiII, p. 50 seq. 
Sed ea fuit juvenilis audscia , quae non [47] omni 
laude caret. Et ipsa juvenis , qui ultra aetatem sa- 
pere visus est, disputatio habet nonnulla quae ulte- 
riori discussione non indigna essent, ea vero alii 
loco el tempori Jam erunt relinquenda. Ad reliquo· 
Scriptoris nostri libros progredimur, si paucis an- 
tea lectores de novo Garnerii lapsu monuerimus. 
Vix amplios quidquain addere opus erit. Lateniens 
in herba anguem videbit , quisquis attente legerit 
ea quae praecesserunt. Idem quod antea jam ali- 
quoties dictum est contigit Garnerio, cum hunc 
librum legeret ; in Cyrilloin enim omnia dicta essa 
quis nisi ille soraiiiasset? ut fidem faciamus verbis, 
nostris, vel pauca liaec apponemus , quae Aucl. 
p. 152 exstant, el parum mutatis verbis recurruni 
p. 240 : c lii hoc, inquit, opere, mira quadam arto 
eonsiiium dissimulat : nam cum per dialogismum 
in ApoUinaristas disputare se fingit, Cyrillum re- 
vera et Gaibolicos impugnat, imo doctrinam Ne- 
storii demonstratione, ot ipse quidem loquitur, 
confirmare nititur. Laudat quidem Cyrillum ia 
Dialogo secundo, sed maligna laude , cael. » Quidni 
baec postrema sic imitari liceat, invehitur Garne- 
rius in Theodoretum, sed odio maligno ? 

Multiplicem Scriptoris nostri doctrinam testantur 
etiaiii Heerelicarwn fabularum libn quatuor^ in 
quibus baereses tantum non omnes recenset, qu« 
inde a Simonis M»gi diebus usque ad tempora 
Neslorii el Eulycbis innotuerant : quibus omni- 
bus expositis libro quinto subjunxit divinorum 
dogmatum Epitomen, ut ostenderet, quomodo inter 
se diflerant lux et tenebrae, quae ipsius sunt verba 
ineiinle libro ultimo. Hic sine dubio est liber ille 
cujus Nicephorus sub nomine ψεύδους xa\ άληθεΐας 
διάγνωοις meminit, [48] quo titulo etiam insignitur 
apud Possevinum Appar. sacri toro. 11, p. 457, ubi 
inter libros a Nostro compositos commemoratiir 
volumen quod Mendacii et veritatis discrimen in- 
scribitur. Post concilium Clialoedonciise huns U- 



δ9 DE VITA ET SCRIPTIS THEODORETI βΟ 

Core» Magdebargiei, ne quid de Garnerii nimia in A Nestori um ; alioe Nesioril amicos in aliis ad uni* 

scriptore nosu*o casiigaiido diligentia nunc dicamus, bratqsesse. Quarto denique Gyrillum et Proclum 

De numero borum HuioriiB ecelesiastica librorum in iis» qui Diodorum Tarsensem et Theodorum 

dubilationein nonnullis injecit Gennadius, qui c. 89 Mopsoesieiium vehit haereticos scriptis factisque 

Jibri De nri$ illuiiribat referi, Nostrum deoem hujus traduxissent, tacite nunc refelli, cum uierque veiui 

argumeiUi libros composuisse. Unicus qui huic fidei defensor inducitur. » liane ingenio abuteii- 

iiarralioui favere videtur, esi Gerb. Vossius, qui, dum erat , ot, quacunque heri posset ratione, su- 
cum de liisioiiciS' Graecis dissereret, lectoribus specta redderetur viri boni integritas? Sed quid 

liersuadere voluit, duplicem olim exstitisse multa? Ex superioribus jam satis constare arbi- 

riw eceUeiaUiem Theodoreti editionem, unam qu» tramur, quam injurius in Theodoretiim sit Garue* 

non nisi sex priores, alteram vero quae quinque rius. Plura qui cupit, legat Itliglum de Biblioitiecis 

posteriores complexa sit libros, quibus Historiam et Calenis Patrum, p. 729, et ejusdem Praefatio^ 

usque ad Leonis imperatoris tempora suppleverit, nem ad Hntorios eeeUwuiicm saeculi ii capita. 

Sed nulla omnino fides debetur liuic fabular, cui p. 8 seq. Parum aequiorem se praebuit Garneriu» 

nou modo PhoUi, Nicephori, Cassiodori et Evagrii erudito Gousinoqui HUioriam ecciesiasiicam Tlieo*^ 

obstat auctOFitas , sed ipsius quoque Tbeodoreii D doreti in Gallicam linguam transtulit, nec minus 

nostri testimonium, quod exstat in fine libri ultimi eximiae laudis viro, Henr. Yalesio, qui multis no- 

seu quinti. i Ego vero, inquit, historiae [42} ibiem minibus de Nostro aeque ac de aliis Historiae eccle- 

bic faciens, lectores rogo, ut precibus suis laborem siaslicae scriptoribus conjunclim editis , meruit , 

nostrum compensent. Quinque autem el centum cujus novissima editio Augustae Taurinorum ann. 

annorum tempus h*ec Historia complectitur, ab 1748, prodiit, multis eruditorum observaiionlbua 

Arii vesania incipiens, el cum obitu jaude digno- el variantibus lectionibus editioni Canubrigiensi 

rum virorum Theodori (sc. Hopsuesteiii) elTheo* Guil. Reading aspersis, locupletata, 
doti ( Antiocheni ) desinens. i Et si vel maxime Breviores erimus io recensenda i/ isf oria re%ioaa,. 
filum Historiae voluisset prosequi, tamen summa quae inscribitur φιλόθεος Ιστορία ή άσχητιχή πολι- 

viri prudentia ac modestia, quam ut par est admi* τεΐα. Minor est utilitas, quae e lectione liujus libri 

rati suiU Valesius el Beausobre Hisl. Manich. 1. 1, percipitur, ulpoie qui praeter Ascelarum vitas nihil 

p. 226, nou permisisset, ut tempora ista aitin- continet (a), sicque curiosos magis quam discendi 

geret, in quae incidit invidiosa Neslorianae contro- cupidos lectores poscit. Singularia quidem sunt, 

versiae historia. M.igiiopere enim erraret , qui e q quae iii hoc libro narrantur ; nollemus tamen dicert*, 
silentio, quo Theodoieius lites istas premere vo- censura adeo dignum esse Theodoretum, ut Frid. 

iuit, inferret, eum^ante synodi Epbesinae tempora Spaiibemio aliisque visum est. Etsi enim inter nos 

ad Historiam banc scribendam accessisse. Quo fidem vix invenirent hujus generis homines , tem- 

minus enim baec conjectura se tueri possit, im- ponim tamen habenda [44] est ratio. Hujus operis 

pediunt quae a Nostro de reliquiis sancti Chry- partem quamdam constituit Oratio sive Dissertatio 

sostomi Coiistantiiiopolim delatis, et de pietate de cbarilate, quam Sirmondus Appendici inseruit, 

Theodosii ac sororum ejus narrantur lib. ▼, c. 36. Hervelus autem in versionestia Latina rectius huic 

Jam , cum e Socratis Historia appareat, Gbryso- libro subjunxit. 

siomi corpus decimo sexto Theodosii consulatu. Multo majorem utilitatem nobis praestant Epi- 
aicque ann. C. 438, in urbem regiam delatum esse, stolae Theodoreti, quae proximum inter Opera illius 

dubium non est , Nostrum Historiam suam longo locum tenent, eoque chariores nobis esse debent, 

post concilium Epbesinum intervallo composuisse, quo majorem historiae scriptoris nostri lucem. 

Sola itaque viri moderatio effecit, ut de litibus accendunt. Numero sunt centum et quadraginta 

sileret, quibus enarrandis maxime idoneus fuisset, septem, una .niilem quae scripia est ad Joannem 

si sine aliorum offensione fieri potuisset. Quae cum p episcopum Germaniciae, apud Sirmonduin, tomo IH, 
ita sint , quis non videt, iniquum Nostri judicem desideratur, cum tocum nacla sit in Appendice, 

esse Gameriuni, cujus haec sunt verba p. 192, seq. u IV, p. 702. Supra quingentas Nostri epistolas 

Auctarii. < Opinor, primum, hoc opus Tbeodoreii legit oliin Nicephorus, cujus fide si niti liceat, 

aliud nibil esse praeter bisioriam Arianae baereseos dolendum omnino est, tantam earum partem pe- 

( eadem fere ibid. p. 19i exstant), sive in seipsa riisse. Hanc jacturam aliquo modo resarcire voluit 

sive in propagine. Deinde, ipsam eo consilio seri- Garnerius tuin Epistolis illis quas ad locupletan- 

ptam fuisse, ul ostenderentur fontes, ex quibus dum tomum tertium editionis Sinnondianae ab 

Tbcodorelo viderentur orti errores, quos affingebat initio Auctarii sui exhibuit, tum dissertatione 3,. 

Catholicis. Tertio, in Arianis, [43] unionis bypo- ibidem inserta, quae inscribitur De Theodoreti el 

slaticm defensores; in Etisebio Nicomediensi, Cy- Orienlalium causa. Haec tota dissertatio, quae ex- 

rillum * in Athanasio atque etiam iu Cbrysostomo. specialioiiem mullorum fefellit , nihil praeter va- 

(a) Ex hac tamen historia (cap. 13), et non aliunde, ca paucissima babemos quae de seipso ira-^ 
didit Theodoretiis. Edit. Patr. 



« DISSERTATIO. (tt 


raram Purum epistolas coiitiAeU primum a Gbrist. 
Lapo» postea a Steph. Baluzio in nova CotlecUone 
coadlioram sub nomine Synodid adversus Tra- 
imdiam Irmuei, edhas. Jure autem dubitatur, nom 
genuinm sini istae epistolae, quas Garnerius Nostro 
vindicare volui u Adeo enim fervore suo abreptus 
esi, ni etiam illis ddem dederit, quae apertissima 
habent indicia, qualis est illa quam de 
obita Cjiini ad Joaunein Antiochenum scripsisse 
Jidtor, de qua jam alio loco disputavimus. Nec 
Baliis urgendum erit, quod jam ei Leoniio et 
ABaiio in superioribus evicluro dedimus, multas 
sub Nostri nomine ab illis qui [45] Nesiorii par- 
tibus addicti erani, Ccias esse litteras; Quanta au- 
le» fuit Garnerii facilitas in admittendis illis 
fpBiotls, quas ad rem suam facere putavit, tanta 
«jus fail morositas, si de illis agitanda erat qus- 
oio, qum mentem Theodoreti ab impiis Nesiorii 
doctrinis alienam testantur. Hinc pro genuina non 
habuit Epistolam ad Sporadum, qu» a Sirinondo 
ia Appendicem est relata, non quia spuriam putavit 
iUarn, ut Garueriiis asserit, sed quia argiimenluin 
illius fere idem est cum capite 12 libri quarti 
Hmiicerum feba/artim, sicque inter epistolas vix 
locum obtinere posse videtur. Quod reliquum est, 
varias harum epistolarum classes constituerunt 
Doplnios el Garnerius^ sed parum certis fundamen- 
tis totum illud artiriciqm nititur, quia de multis 
harum litterarum non satis cuustat, quo scriptm 
sint tempore. 

Dogmaiiri, vel poleniici, ut videri posset, argu- 
raeati esi Eranistes seu Polytnarphus^ liber apprime 
HUiis ad redarguendos Eutychianos, quorum erro- 
ribus oppositus , ab imperatore Theodosio autem, 
vd potius ab illis quorum artibus regebatur, adeo 
male exceptus est , ut jussu imperatoris flammis 
dignus haberetur. Hoc iniquo fato non imminuta 
qaidem est libri dignitas ; tamen , ne quid malse 
netae haereret, cautum est a Mardano, qui istam 
Theodosii saticiionem rescindendam esse sapienter 
sialuit. Tres Dialogos liber iste complectitur, quo- 
rum unusquisque nomen ab argumento nactus est. 
Primus inscribitur Άτρεπτος, secundus Άσυγχυτος, 
leriios Άιεαθής. In primo docet, immutabilem esse 
unigeolii Filii divinitatem; In secundo, non per- 
mistam sive Inconfusam fuisse in Christo Domino 
didiiiutia et humanitatis unionem ; [45] in tertio 
denique, a passionibus liberam fuisse Salvatoris 
nostri divinilatetn. His subjungotiltir 'Αποδείξεις 
6 iA συλλογισμών, ubi validis ratiociniis impugnat 
errores, contra quos in hoc libro disputat. Genui- 
num hoc esse Theodoreti scriptum vix dubitari 
poterit, cum non uiodo Photius, cod. 46, ejus 
meoiiouem fecerit, sed ellam Nicephorus, qui loco 
jam aliquoties dutohunc librum nomine istoAdyoi 
τρείς πε^ θείων δογμάτων διαλογιστιχώς συντα- 
χθέντε; indigiiavit. Ipse quoque auctor illius me- 
laiiiit, tum in epistola (16; ad Irenasum episcopum, 
tum io ilia (83) quam ad Dioscorum Alexaiidiiae 


episcopum dedit, quse posterior haud obscurum 
suppeditat temporis iudiduin^ ex quo colligere pos- 
sumus, hunc libram jam ante synodum ληστρικήν 
fuisse compositum. His denique adjungimus alluit 
testimonium, quod ex epistola (130) ad Timotheum 
episcopum scripta, petimus. Miramur itaque Bann 
lerio, praecocis ingenii juveni et temporis sui orna- 
mento, in mentem venire potuisse, hos Dialogos noit 
Theodoreto nostro, sed forsitan juniori hujus nomi- 
nis scriptori tf iboeiidos esse, ei scilicet, cni nonnulli 
cum Garnerio libros illos Historiae ecclesiasticae 
ascribant, quos Gennadius, ut supra diximus. Nostro- 
absque uUo satis gravi cansse suae fundamento tri- 
buit. Tamen banc sententiam non ut probabilem 
tantum proposuit in Appendice ad Anli-Artemo- 
nium Norimb. a 1735, editum, sed pertlnaciua 
quoque contra scriptores Memoriarum, ut dicun- 
tur, Trtvtt/itnarum defendere voluit singulari libello, 
qui insertus est Bibliothecae Germanicae ( Gallica 
idiomaie, ut notum scriptae) vol. XLYiII, p. 50 seq. 
Sed ea fuit juvenilis audacia , quae non [47] omni 
laude caret. Et ipsa juvenis , qui ultra aetatem sa- 
pore visus est, disputatio habet nonnulla quae ulte- 
riori discussione non indigna essent, ea vero alii 
loco et tempori jam erunt relinquenda. Ad reliquos 
Scriptoris nostri libros progredimur, si paucis an- 
tea lectores de novo Garnerii lapsu monuerimus. 
Vix amplius qiiidquam addere opus erit. Lateniena 
in herba anguem videbit , quisquis attente legerit 
ea quae praecesserunt. Idem quod antea jam ali- 
quoties dictum est contigit Garnerio, cum hunc 
libram legeret ; in Cyrillum enim omnia dicta essa 
quis nisi ille soraiiiasset? ut fidem faciamus verbis- 
nostris, vel pauca haec apponemus , quae Auct. 
p. 152 exstant, el parum mutatis verbis recurrunt 
p. 240 : c In lioc, inquit, opere, mira quadam arta 
eonsiiium dissimulat : nam cum per dialogismum 
in ApoUinarisUs dispuure se flngU, Cyrillum re- 
vera et Catholicos impugnat, imo doctrinam Ne- 
storii demonstratione, ut ipse quidem loquitur,, 
confirmare nititur. Laudat quidem CyrUlun in 
Dialogo secundo, sed maligna laude , caet. » Quidni 
baec postrema sic imitari liceat, invehitur Garne- 
rius in Tbeodoretum, sed odio maligno? 

MuUiplieem Scriptoris nostri doctrinam testantur 
etiam Higreticaruni fabularum libri quatuor^ in 
quibus bmreses tantum non omnes recenset, qua^ 
inde a Simonis Magi diebus usque ad tempora 
Nesiorii et Eutycliis innotuerant : quibus omni- 
bus expositis libro quinio subjuniit divinorum 
dogmatum Epitomen, ut ostenderet, quomodo Inter 
se differant lux et tenebrae, quae ipsius siint verba 
inennte libro ultimo. Hic sine dubio est liber ille 
cujus Nicephorus sub nomine ψεύδους χα\ άληθείας 
διάγνωσις meminit, [48] quo titulo etiam insignitur 
apud Possevinum Appar. sacri toin. 11, p. 457, ubi 
inter libros a Nostro compositos commemoratur 
volumen quod Mendacii et veritatis discrimen in- 
scribitur. Post concilium Cbaioedonciise huiic li- 


δ9 D£ VITA ET SCRIPTIS THEODORETI βΟ 

Core» Magdebiirgici, ne quid de Garnerii nimia in A Nestorium ; alioe Meslori» amtcoe in aliis adum- 
«eripcore nostro castigando diligeiiUa nunc dicamus. bratOjBesse. Quarto denique Gyrillum et Proclum 

De numero horum Hhtoriw eeelesiastica librorum in iis» qui Diodorum Tarsensem et Theodorum 

dobitationeiii nonnullis injecit Gennadius, qui c* 89 Mopsoesienum vehit haereticos scriptis factisque 

libri ih viris illustribas referi, Nostrum decem hujus traduxissent, tacite nunc refelli, cum uierque velui 

argumenti libros composuisse. Unicus qui huic fidei defensor inducitur. » Itane ingenio abuten- 

narrationi favere videtur, est Gerh. Vossius, qui, dum erat , ut, quacunque fieri posset ratione, su> 

cum de liistoricts· Graecis dissereret, lectoribus specu redderetur viri boni integritas? Sed quici 

liersuadere voluit, duplicem olim exstitisse litfU- mtitia? Ex superioribus jam satis coiisure arbi^ 

riw sccletiasiieiB Tbeodoreti editionem, unam quae tramur, quam injurius in Theodoretum sit Game- 
lion nisi sex priores, alleram vero quae quinque rius. Plura qui cupit, legat litigium de Bibliothecis 

posteriores complexa sil libros, quibus Historiam et Calenis Patrum, p. 729, et ejusdem Praefatio— 

usque ad Leonis imperatoris tempora suppleverit, nem ad Historiw ecclesiastica saeeuli ii capita. 

Sed nulla omnino lides debetur huic fabulap, cui p. 8 seq. Parum aequiorem se praebuit Garnerius 

non modo Photii, Nicephori, Cassiodori et Evagrii erudito Gousiiioqui Hisionam ecclesiaslicam TlieOi^ 

obelat auctoritas , sed ipsius quoque Tbeodoreti D doreti in Gallicam linguam transtulit, nec miiius 
nostri testimonium, quod exslat in fine libri ultimi eximiae laudis viro, Henr. Yalesio, qui mullis no» 

seu quinti. i Ego vero, inquit, historiae [42} finem minibus de Nostro aeque ac de aliis Historiae eccle» 

bic faciens, lectores rogo, ut precibus suis laborem siasticae scriptoribus conjunctim editis , meruit ^ 

nostrum compensent. Quinque autem ei centum cujus novissima editio Augasiae Taurinorum ann. 

annorum tempus h*ec Historia complectitur, ab 1748, prodiit, multis eruditorum observationibus· 

Arii vesania incipiens, el cum obitu laude digno* et variantibus lectionibus editioni CaiitabrigiensL 

rum virorum Theodori (sc. Hopsuesteni) et Theo^ Guil. Reading aspersis, locupletata, 
doti ( Antiocheni ) desinens. i Et si vei maxime Breviores erimus in recensenda /i isf oria reftj/tosa,. 
filum Historiae voluisset prosequi, tamen summa quae inscribitur φιλόθεος Ιστορία ή άσχητιχή πολι- 

viri prudentia ac modestia, quam ut par est admi·» τεία. Minor est utilitas, quae e lectione hujus libri 

rati suiU Valesius el Beausobre Hisl, Manich, 1. 1, percipitur, ulpoie qui praeter Ascetarum vitas nihil 

p. 226, non permisisset, ut tempora ista ailin- continet (a), sicque curiosos magis quam discendi 

geret, in quae iiicuiii invidiosa Nestorianae conlro* cupidos lectores poscit. Singularia quidem suiil , 

versiae bisUrria. Magnopere enim erraret, qui e ^ quae in boc libro narrantur ; nollemus tamen di^r·*, 
slleiilio, quo Theodoreius lites istas premere vo- censura adeo dignum esse Theodoretum, ut Frid. 

iuit, inferret, eum ante synodi Epliesinae tempora Spaiibemio aliisque visum est. Etsi enim in^r nos 

ad Historiam hanc scribendam accessisse. Quo fidem vix invenirent hujus generis homines , tem- 

minus enim haec conjectura se tueri possit, im- porum tamen habenda [44] est ratio. Hujus operis 

pediunt quae a Nostro de reliquiis sancti Chry· partem quamdam constituit Oratio sive Dissertatio 

sostomi Constantinopoliin delatis, el de pietate de cbarilate, quam Sirmondus Appendici inseruit, 

Theodosii ac sororum ejus narrantur lib. v, c. 56. Hervelus autem in versioiiesua Latina rectius huic 

Jam , cum e Socratis Historia appareat, Cbryso- libro subjunxit. 

atomi corpus decimo sexto Theodosii consulatu» Multo majorem ulililalem nobis praestant Epi- 
aicque ann. C. 458, in orbem regiam delatum esse» stolae Tbeodoreti, quae proximum inter Opera illius 

dubium non est , Nostrum Historiam suam longo locum tenent, coque cbariores nobis esse debent» 

post concilium Epliesinum intervallo composuisse, quo majorem historiae scriptoris nostri lucem^ 

Sola itaque viri moderatio effecit, ut de lilibua accendunt. Numero sunt centum et quadraginta 

sileret, qnibiis enarrandis maxime idoneus fuisset» septem , una .niilem quae scripia est ad Joaiinem 

si sine aliorum offensione fieri potuisset. Quae cum p episcopum Germaniciae, apud Sirmonduin, tomo 111» 

Ita sint , quis non videt, iniquum Nostri judicem desideratur, cum locum nacia sil in Appendice, 

esse Garnerium, cujus haec sunt verba p. 192, seq. t. lY, p. 702. Supra quingentas Nostri epistola». 
Auctarii, c Opinor, primum, hoc opus Tlieodoreli logii oliin Nicepborus, cujus fide si nili liceat» 

aliud nibii esse praeter historiam Arianae baereseos dolendum omnino est, tantam earum pariem pe- 

(eadem fere ibid. p. 19i exstant), sive in seipsa riisse. Hanc jacturam aliquo modo resarcire voluit 

sive in propagine. Deinde, Ipsam eo consilio seri- Garnerius tum Epistolis illis quas ad locupleUn- 

ptam fuisse, ut ostenderentur fontes, ex quibus dum tomum tertium editionis Sirmondianae ab 

Tbcodoreto viderentur orti errores, quos affingebat initio Auctarii sui exhibuit , tum dissertatione 5 » 

Catholicis. Tertio, in Arianis, [45] unionis iiypo- ibidem inserta, quae inscribitur De Theodoreii ei 

slalicas defensores; in Eiisebio Nicomediensi, Cy- Orientalium causa. Haec tota dissertatio, quae ex- 

rillum * in Aihanasio atque etiam in Gbi ysoslomo. speciatioiiem mullorum fefellit , nihil praeter va- 

(a) Ex hac lamcn historia (cap. 15), el non aliunde, ca paucissima babciiius quae de seipso tra*·. 
didit Theodoreius. Eimt. Patr. 



fl DISSERTATIO. St 


riorani Purum epistolas eoiitineu primiim a dirist. 
Ι,ίφο. postea a Steph. Baluzio in nova Collectione 
coadiionuii sub nomine Synodici adversus Tra- 
goedian Ireiuei, editas. Jure autem dubitatur, num 
^nullis sint istae epistolae, quas Garnerius Nostro 
vindicare voluit. Adeo enim fervore suo abreptus 
est. nt etiam illis ddem dederit , quae apertissima 
νοβείας habent indicia, qualis est illa quam de 
obit· Cyrilli ad Joanneiii Antiochenum scripsisse 
didiar, de qua jam alio loco disputavimus. Nec 
BvUis uiigendum erit, quod jam ei Leoni io et 
Afiatio in superioribus evicluro dedimus , multas 
Nostri nomine ab illis qui [45] Nesiorii par- 
tibus addicti erant, Cctas esse litteras: Quanta au- 
lea fuit Gamerii facilitas in admittendis illis 
rpt^is, quas ad rem suam facere putavit, tanta 
ejus fuit morositas, si de illis agitanda erat qux- 
^ 0 , qum mentem Theodoreti ab impiis Nesiorii 
docirinis alienam testantur. Hinc pro genuina non 
habuit Epistolam ad Sporadum, quse a Sirinondo 
ki Appendicem est relata, non quia spuriam putavit 
mam, ut Garnerius asserit, sed quia argumentum 
Jios fere idem est cum capite 12 libri quarti 
UmretUarum fabuian^m^ sicque inter epistolas vix 
keum oblinere posse videtur. Quod reliquum est, 
varias hanim epistolarum classes constituerunt 
IHipinitts et Garnerius, sed parum certis fundameu- 
lis totum illud artillciitm nititur, quia de multis 
barura litterarum iion salis constat, quo scriptse 
&«nl tempore. 

Dogmatici, vel polemici, ut videri posset, argu- 
uaili est Erauistes seu Polyntorphus^ liber apprime 
iiiilU ad redarguendos Eutychianos, quorum erro- 
ribus oppoetius , ab imperaiore Theodosio autem, 
vel potius ab illis quorum artibus regebatur, adeo 
ttsle exceptus est, ut jussu imperatoris flammis 
liigiias baitoreiur. Hoc iniquo fato non imminuta 
qakiem esi libri dignitas ; tamen , ne quid malse 
BOts bmrerei, cautum est a Marciano, qui istam 
Theodosii sanctionem rescindendam esse sapienter 
siatuit. Tres Dialogos liber iste complectitur, quo- 
Γ8Β unusquisque nomen ab argumento nactus est. 
JVtmus inscribitur Άτρειπος, secundus Άφύγχυτος, 
iertios Άιεαθής. In primo docet, immutabilem esse 
uaigeniii Filii divinitatem; in secundo, non per- 
mistam sive inconfusam fuisse in Christo Domino 
diviolutis et humanitatis unionem ; [40] in tertio 
denique, a passionibus liberam fuisse Salvatoris 
liostri divinitatetn. His subjunguntur 'Αποδείξεις 
Μά συλλογισμίΰν, ubi validis ratiociniis impugnat 
errores, contra quoa in hoc libro disputat. Genui- 
num hoc esse Theodoreti scriptum vix dubitari 
poterit, cum non uiodo Pbotius, cod. 46, ejus 
meaiionem fecerit, sed etiam Nicepborus, qui loco 
jam aliquoties ciutohiinc librum nomine istoAdyoi 
τρείς περ\ θείων δογμάτων διαλογιοτιχώς συντα- 
γβέντε: indigitavil. Ipse quoque auctor illius me- 
liiiiiit, tum in epistola (16; ad Irenaium episcopum, 
idm io illa (85) quam ad Dioscorum Alezaudrim 


episcopum dedit, qusc posterior haud obscurum 
suppeditat temporis iudiciuin^ ex quo colligere pos- 
sumus, hunc librum jam ante synodum λ^στριχήν 
fuisse compositum. His denique adjungimus aliud 
testimonium, quod ex epistola (150) ad Timotheum 
episcopum scripta, petimus. Miramur itaque Bara·· 
terio, praecocis ingenii juveni et temporis sui orna·* 
mento, in mentem venire potuisse, hos Dialogos noia 
Theodoreto postro,sed forsitan juniori hujus nomn 
nis scriptori tribuendos esse, ei scilicet, cui nonnulli 
cum Garnerio libros illos Historiae ecclesiasticae 
ascribunt, quos Gennadius, ut supra diximus, Noslro- 
absque ullo satis gravi causae suae fundamento tri- 
buit. Tamen hanc senlentiahi non ut probabilem, 
tantum proposuit in Appendice ad Anti-Arlemo- 
nuim Norimb. a 1755, editum, sed pertinaciuo 
quoque contra scriptores Memoriarum, ut dicun- 
tur, Trtvtt/ltnanimdeiendere voluitsingulari libello, 
qui insertus est Bibliothecae Germanicae ( Gallica 
idiomale, ut notum scriptae) vol. XLYIII, p. 50 seq. 
Sed ea fuit juvenilis audacia , quae non [47] omnt 
laude caret. Et ipsa juvenis , qui ultra aetatem sa·- 
pere visus est, disputatio habet nonnulla quae ulte- 
riori discussione non indigna essent, ea vero alii 
loco et tempori jam erunt relinquenda. Ad reliquos 
Scriptoris nostri libros progredimur, si paucis an- 
tea lectores de novo Garnerii lapsu monuerimus. 
Vix amplios qiiidquain addere opus erit. Latentem 
in herba anguem videbit , quisquis attente legerit 
ea quae praecesserunt. Idem quod antea jam ali- 
quoties dictum est contigit Garnerio, cum hunc 
librum legeret ; in Cyrilluin enim omnia dicta essu 
quis nisi ille somniasset? ut fidem faciamus verbis, 
nostris, vel pauca hiec apponemus , quae Auct. 
p. 152 exstant, et parum motatis verbis recurrunt 
p. 240 : c lii hoc, inquit, opere, mira quadam arte 
consilium dissimulat : iiam cum per dialogismum 
in Apollinarisus dispoure sc fingit, Cyrillum re- 
vera et Catholicos impugnat, imo doctrinam Ne- 
stori! demonstratione, ut ipse quidem loquitur, 
coAfirmare nititor. Laudat quidem Cyrilhim in 
Dialogo secundo, sed maligna laude , cael. » Quidni 
haec postrema sic imitari liceat, invehitur Game- 
rius in Theodoreium, sed odio maligno ? 

Muiliplicem Scriptoris nostri doctrinam testantur 
etiam Heeretiearum fabularum libn quatuor^ in 
quibus baereses tantum non omnes recenset, qua; 
inde a Simonis Magi diebus usque ad tempora 
Nesiorii et Euiycliis innotuerant : quibus omni- 
bus expositis libro quinto subjuniil divinorum 
dogmatum Epitomen, ui ostenderet, quomodo inter 
se differant lux et tenebrae, quae ipsius sunt verb«i 
ineunie libro ultimo. Hic sine dubio est liber ille 
cujus Nicepborus sub nomine ψεύδους χα\ άληθείας 
διάγνωσις meminit, [48] quo titulo etiam insignitur 
apud Possevinum Appar. sacri toin. 11, p. 457, ub» 
inter libros a Nostro compositos commenioraiur 
volumen quod Mendacii et veritatis discrimen in- 
scribitur. Post concilium Cbalcedonciise hunc ti- 


63 DE VITA ET SCRIPTIS THEODORETI DISSERTATIO 


bnim a Nostro composiium oese iiaud obscuris in- 
diciis prodit epistola, quae praemitlitur, ad Spora- 
cium , cujus consilio et instituto laborem istam 
suscepit. Hac temporis nola magnopere pramontor, 
qui cum Garnerio, Caveo, Oudino aliisqoe caput 
duodei imum libri quarti suppositum esse putant, 
quia in illo Nesiorius atris, ut par erat, coloribus 
depingitur. Specie quidem non carere videntur ar- 
gumenta, quibus usus est GameriuSi ut sententiam 
suam lueretur , satis autem ad ea omnia respondit 
Dupinius Bibiiolh. $criplorum eecUi. t. 111. Unius 
Theodori abbatis, ue de Pbotio jam dicamus, 
testimonium, omnibus exceptionibus diluendis suf- 
iicieu Haec enim sunt verba ejus in argaroento syn- 
odi Ephesinap : EI δέ βούλβταί τις γνώναι , δτι Θβο- 
δωρητος χα\ λίαν έμίατβι Νβοτδριον, Αναγνψ τδ itsp\ 
τών^αΐρέσεων αύτψ Θεοδωρήτφ γεγραμμενον βιβλίον. 
Si quis Hotse ve/it, valde exosum Theodoreio fuisse 
Nestorium, legat librum De hmresibus ab ipso Theo- 
doreio scriptum. Num ad alium quam hunc, librum, 
ejusque aliam partem, quam quae exstat 1. iv, cap. 
12, baec trahi possunt, nisi vis inferenda sit verbis? 
Adeo autem in ipsa veritatis luce caecutire visus 
est Garnerius, ut oon hanc modo libri quarti par- 
ticulam Nostro denegandam esse, sed lotum quo- 
que de baeresibus librum Nestorio favere, Gyrillo 
autem adversari puuverit· Quod ne quis acerbius 
quam verius a nobis dictum esse putet, ipsa ejus 
verba ascribere haud piget. [49] Ita vero ille, Auct. 
p. 145 : c Laboriosum, inquit, atque artificiosum 
liixi opus. Quantus enim labor ponendus fuit in 
evolvendis scriptoribus, qui in illum usque diem 
catholicae fidei causam contra haereses defenderant ? 
sed quanue artis erat, quamque callidae, ita de sin- 
gulis scribere, ut qui legeret, sensim sine seiisn 
per se ipse invidia consensionis cum haereticis on<^ 
raret unius naturae Verbi incarnatae defensores, 
liberaret duarum propugnatores ; id est, ut erant 
tempora, aut certe opinio vulgi, accusaret Cyrilliim, 
absolveret Nestorium. > Haud dissimilia sunt, quae 
p.245 1. c. leguntur, quae tamen recitasse est refu- 
tasse. Adeat, cui placuerit, luigii Disserutionem de 
baeresiarcbis apostolicae aetatis, p. 13. 

Sequuntur Orationes sive Homillae decem de 
Providentia, in quibus exhausisse videtur, quidquid 
de nobili hoc argumento dici potest. Priores quin* 
que complectuntttr ea quae ad probandam Provi^ 
dentiam divinam faciant ; sive mundi hujus admi- 
rabilem structuram, sive corporis nostri fabricam, 
sive res creatas omnes earumque sapientissimam 
guberoaiionem spectaveris : sexta et duae proximae 
versantur in diluendis objectionibus, quae ab ioiqoa 
roulionun hominum sorte peti possent. Duas postre- 
mae magnam ad virtutis studium incilaiidi vim ba- 
brirt. Docent enim, Provideniiae divin» illusiria 
non huer Judaeos modo, sed inter omnes homines 
exstare monumenta, pietalisqne certissime exspe- 

(6) Lamlwc. in margine hanc noiulam adjecit: 


Actandoe ossefnictt», etsi io hac vita nonnul! 
parum utilis videri posset. Bomilias istas Aiitr 
chias olim a Nostro esse recitatas, multorum t 
conjectura, [50] specie haud carens. iEram ili 
rem ad ann. C* 433 refert Dupinius Gariierii 
autem ad ann. G. 450 vel 431. 

Idem argumentum illustrandum sibi sumpsit 
elegaiilissimo illo opere, cui lituluro fecit, Curat 
Graecarum a/fectionum^ cujus liber sextus agit i 
Providentia divina. Plura autem in isto simul pri 
stitit : lotam enim gentilium religionem, scu potii 
superstitionem, libris duodecim ita evertit, ut sai 
ctioris fidei puritatem ac honorem egregie defendi 
rit. Ingeniosior forsitan quam verior est Gartiei 
1 ^ conjectura, hunc libram a Theodoreto scriptui 
esse contra imperatorem Julianum. Quidquid ai 
tem sit, non hujus tantum, sed omnium qui eo ten 
pore ingenii et nominis fama inclaruerant, genti 
Ilum scripta, indefesso excussit studio, ut iii pri 
nils observatum est a Sylburgio, cui Graeco-Latiiiai 
eximii hujus operis editionem Heidelbergae, aiir 
1592, in lucem emissam, eamque praista missi 
maro , debemus. Silent quidem de hoc opere Pho 
tius et Nicephorus, meminit autem ejus Tzetze 
Chii. IX, et ipse Theodoretus in epist. 113, a 
Leonem Romanum, et in ea (H6,) ad Renatum 
necnon Quaestione prima in Leviticuni. Magnoper 
Itaque falluntur Rivelus et Cocus, qui hunc librun 
alius scriptoris esse putarunt. Ad istum in primi 
C librum spectant duo epigrammata, qu% ut minu 
nota hoc loco inserere ab Instituto nostro haud alie 
num esse putamus. [51] Primum ex codice qiiodau 
Augustano descriptum exstat 'apud Possevinun 
Appar. sacri lom. II, p. 457, et ita se habet : 

Ώς ΝβΙλος Αλλος πλημμυρών τδίς οοις λδγοις 
Θεοδώρητε των 'Αχαιών τ1]ν πλάνην 
Πνίγων, τής χαλδν πΙατεως αΟξεις σπδρον. 

Alterum legitur in codice quodam Bibliothecae Au· 
giisiae Yindob. (apud Lambec. Hb. iv, p. 179) qui 
a Petro Patricio ex alio quodam pervetusto codic« 
descriptus, et imperatori Leoni hoc EpigraramaU! 
dicatus est. Quia autem f prolixior est locus, pri- 
^ mos tantum hos apponimus στίχους, qui ad No- 
" sirum spectant : 

Ka\ τούτο της οής Αξιόν μουοουργίας» 
Αύτοχράτορ μέγιστε, βιβλίον, Αέον. 

. Φέρει γλρ ένδον των πρ\ν Ελλήνων, Αναξ, 
ΤΑς (δ) σεμνοχομψοψευδομυΟοπλαστΙας 
Άνατραπείαας έχ αοφου διδασχάλου 
Κα\ μήν γε χρησμούς δειχνύει τοΰ Αοξίου 
Νδθους, βεδήλους, Αγχύλους, λαοπλάνους* 

Έξ ώνπερ ο1 πρ\ν έζοφοΰντο τή πλάνη 
Άποσφαλέντες πάντες ε66ε(ας τριβον. 

'Απλώς τε κοινώς τών έκείνων δογμάτων 
Τρανώς έλέγχει τούτο τήν γλωσσαλγίαν. 

Notabile voeabnlatm undecim syllabarum. 



α €ΟΝωΚΟΑΝΤΙΑ EDITIONUM. m 

ISeMuis Tbeoiforelt libria, quibus recensendis B SirnMndo dkiam est, alibi rael quaereedi. Sed obi f. 
hoceniitT operam dMlimus» adjongendse etiam sunt De hoc diversae sunt eruditorum sententiae. Priores 
Rep rehciiffi ones duodecim capitum seu anathema- sex vel septem e quorumdam sententia perierunt ; 
ιΐΗΒθΐιι·ι CmDi, quae partem Appendicis ad to- alii vero Fragmenta eorum superesse credunt ia 
■Mfli IV editionis Sinnondianae constituunt. Quale Hs quae reliqua nobis sunt de Peiitafogio Theodo- 
sit argumemum hujus libelli, et quo tempore exa· reti, seu quinque libris de incarnatione. Reliqui 
ratas aii, ipsa docet inscriptio, ita ut de utroque borum viginti et septem librorum a multis Atlia- 
prefixam disputationem instituere superfluum es- nasio olim aseripti sunt , sed Joan. Dallaeul es- 
set. Orationis de charhate. Epistolae ad Sporadum, auctoritate Photii eoa Theodoreto nostro vindicavit,' 
necaoo alterius qine ad Joanneni [52] episcopum Combefisius autem Maximo, Marius Mercator de- 
€crBaai<d« data est. Jam meniioiiem fecimus. Re- nique et Garnerius, Eiitherio Tyanansi. Haec quas-^ 
fiqauia juque est , ut de Argumentis librorum stlo, cum allioris sil indaginis, prelis nunc fer- 
XXTII adternu varies propositiones {Eutyehianas\ ventibus, alio tempore pluribus, si Deus votuerit, 
pauos agatur, quorum incertus est auctor. Sir·» exponetur, qpm de scriptis Theudoreti sive inediiis 
memdum non .ipsos libros, seil solam eorum recen- sive lictis, ad Ckirnerii Auctariiim dubia quadam 
sieneni e Photii cod. 46 petitam exhibuit. Ipsi ^ modeste proponendi occasio exorta fuerit, 
itofuc libri, de quibus iie verbulttm quidem a 


Pagine» editionis Sirmondianm et novm juxta hunc kidicein sibi respondent. 


Net. Ubi sic apoenttur, latet enor fn paginis ediiionis Sbmendiana. 


Έέ. SirB. 1. 1. Ed. Mov. 

l. 1. 

fkl. 

Sirm. t. k 

Ed. 

Nov. l. I. 

fkb Sirm. 

t. L 

Ed. Nov. 

1. 1. 


i Phg. 

t 


44 

— 

69 


91 


140 


B ^ 

% 


47 


71 


92 


142 


5 — 

3 


48 


73 

-B. 

93 

... 

143 


4 — 

4 


48 

.... 

74 


94 


145 


5 — 

6 

-B. 

58 


76 

... 

95 

— 

146 


6 — 

7 


54 

-B. 

78 


96 

— 

148 


7 — 

9 


58 


79 

... 

97 

— 

149 


8 — 

11 


53 


81 

.«· 

98 

— 

151 


9 — 

13 


54 


82 


99 

— 

152 


40 — 

14 


53 

... 

84 


100 

— 

154 


14 — 

16 

.1^ 

58 


85 


101 

— 

165 


42 — 

i7 


37 


87 

... 

102 

— 

157 


43 — 

- 19 


• 63 


88 


103 

— - 

158 


44 — 

20 


58 


90 


104 


160 


45 — 

21 


68 

... 

91 


105 

— 

161 


46 — 

23 


61 


93 


106 

— 

163 


47 — 

23 


62 


94 

... 

107 


164 


48 — 

26 


63 

.... 

96 

... 

i08 

— 

166 


49 — 

28 


64 


98 


109 

-i. 

167 


20 

29 


63 

.... 

99 


110 

— « 

169 


21 

31 


6d 


101 

.i.. 

lil 

— 

170 


22 

31 


67 

..M 

103 


112 

— 

172 


23 — 

34 


63 

... 

104 


113 

— 

173 


24 

37 


69 

..B. 

106 


m 

— 

173 


25 

38 


7Q 


107 


115 

— 

173 


E6 

40 


71 

.B. 

109 


116 

— 

177 


27 

41 


73 

... 

ItO 


It7 

— 

179 


28 — 

43 

.... 

73 

... 

112 


118 

— 

181 

— 

29 — ' 

44 

— 

74 


114 


119 

— 

182 

— 

so — ^ 

46 



75 


115 

... 

120 

— 

184 


31 ' 

47 


76 


117 

... 

121 

— 

185 

— 

32 — — * 

48 


77 


119 

— 

122 

— 

187 

— 

35 

—— 

50 

51 

— 

78 

79 


120 

121 


123 

124 


183 

190 

- 

35 

36 

VT 

53 

54 

56 

— 

80 

81 

52 

— 

123 

124 
126 


125 

126 
127 

— 

19t 

193 

194 

I 

38 — 

57 

59 

— 

83 

84 

— 

128 

129 

— 

128 

129 


196 

19T 

- 

llllll 

60 

b2 

63 

65 

66 
68 

— 

85 

86 

87 

88 

89 

90 

— 

131 

133 

134 

136 

137 
139 

— 

130 

I3t 

132 

133 

134 

135 

— 

199 

200 
202 
804 
205 
207 


I I I i I I I I I I I I I I I I I i I I I I i I I I I Μ I Μ I I I i I I I I I I I I i π I I I i I i I 1 i I 1 I I I Μ I I I I I I t I I I I i 1 1! a 


CONCORDANTIA EDITIONUM. 


tom. I. 

Ed. NoT. ton. r. Ed. Sirm. tom. 1. 

Ed. NoT. tom. Ed. Sirm. u>m. I. Ed. Nov. 

loin. 4 

m 

— 

209 — 

SIS 


326 — 

28· — 

44i 

437 

— 

240 — 

815 

— 

528 — 

2x9 _ 

44^ 

438 


242 ^ 

8U 

— 

330 — 

290 _ 

44ij 

439 


243 — 

815 



334 — 

29f 

44( 

4i0 


245 — 

816 


333 — 

292 

441 

444 

— 

247 ... 

817 

— 

355 — 

295 

441 

442 


248 ... 

818 

— 

556 — 

294 

45( 

443 


249 — 

819 

— 

537 — 

295 

45^ 

444 


224 ... 

880 

— 

339 — 

296 

452 

445 


223 

881 

— 

344 — 

297 _ 

45S 

446 

•i». 

224 — 

888 

— 

342 — 

298 

45C 

447 


226 

885 

— 

344 — 

299 _ 

45S 

448 


227 _ 

884 

— 

345 — 

300 

459 

449 


229 ... 

835 

— 

346 — 

304 _ 

464 

450 


230 «. 

836 

• 

348 — 

502 _ 

464 

454 


252 

337 

— 

350 — 

305 _ 

464 

452 


234 ... 

888 

— 

354 — 

304 _ 

46ii 

453 


235 — 

839 

— 

353 — 

305 _ 

461 

454 


237 _ 

850 

— 

354 — 

306 _ 

469 

455 


238 — 

851 

— 

555 — 

307 _ 

470 

456 


240 

858 

— 

356 — 

508 _ 

47S 

457 


244 ... 

855 

— 

557 — 

309 _ 

473 

458 


243 ... 

854 

— 

359 — 

310 _ 

47S 

459 

-- - 

244 ^ 

855 

— 

360 — 

314 _ 

471 

460 


246 ^ 

856 

— 

362 — 

542 

471 

464 


247 

857 

— 

363 — 

343 _ 

48( 

462 

- . 

249 .... 

858 

— 

365 — 

314 _ 

48 

463 

- ■, 

250 _ 

859 

— 

367 — 

345 _ 

48! 

464 


252 

840 

— 

368 — 

316 _ 

48 

465 


254 _ 

841 

— 

370 — 

547 _ 

48i 

466 

... 

255 _ 

348 

— 

374 — 

348 _ 

48 

467 


257 _ 

845 

— 

375 — 

3f9 _ 

48 

468 



258 _ 

844 

— 

374 — 

320 

49 

469 

-- - 

260 _ 

845 

— 

376 — 

324 

49 

470 


265 _ 

846 

— 

377 — 

322 

49 

474 


264 _ 

847 

— 

379 — 

323 

49 

472 


264 _ 

848 

— 

580 — 

324 

49 

473 


266 _ 

849 

— 

382 — 

525 

49 

474 


268 _ 

350 

— 

385 — 

326 _ 

49 

475 


269 _ 

851 

— 

385 — 

327 _ 

50 

476 


274 _ 

358 

— 

386 — 

328 _ 

50 

477 


273 _ 

855 

— 

588 — 

329 _ 

50 

478 


274 _ 

854 

— 

389 — 

330 _ 

50 

479 

... 

275 _ 

355 

- * 

391 — 

334 _ 

50 

480 


277 _ 

856 

— 

392 — 

332 _ 

50 

484 

— 

278 .. 

357 

— 

394 — 

533 _ 

54 

482 



280 _ 

858 

— 

396 — 

354 _ 

54 

483 


284 

859 

— 

397 — 

336 _ 

54: 

484 


283 

860 

— 

399 — 

336 _ 

51 

485 


284 — 

861 

— 

400 — 

337 __ 

5t 

486 


286'— 

868 

— 

402 — 

538 _ 

54 

487 


288 — 

865 

— 

404 — 

339 _ 

51 

488 

, — 

289 — 

* 864 

— 

405 — 

540 _ 

52i 

489 


294 «. 

865 

— 

406 — 

544 _ 

52 

490 


292 — 

866 

.. 

408 — 

342 _ 

52: 

491 

- - 

294 — 

867 

— 

409 — 

543 _ 

52 

492 


295 — 

368 

.... 

444 ^ 

544 _ 

52 

493 

— 

297 — 

869 


442 — 

345 _ 

52 

494 

- -T 

299 — 

870 

— 

443 — 

346 _ 

52 

495 

- - 

300 — 

371 

... 

415 — 

347 _ 

53 

496 

- - 

301 — 

378 

— 

446 ^ 

348 _ 

55 

497 


503 — 

375 

« 

418 — 

549 _ 

53 

498 


305 — 

374 

— 

449 — 

350 _ 

55 

499 

_ 

306 — 

375 

— 

424 — 

554 _ 

55 

200 



308 — 

376 

— 

425 

352 . 

55 

204 



309 — 

377 

— 

424 — 

355 _ 

54 

202 


340 — 

378 

— 

426 — 

354 _ 

54 

203 

... 

342 .. 

379 

— 

427 — 

355 _ 

54 

204 


344 — 

380 


429 — 

35€ _ 

54 

205 

... 

345 — 

381 

— 

451 — 

357 _ 

54 

206 



347 — 

383 

i 

452 — 

358 

54 

207 



348 — 

385 

.. 

434 — 

359 _ 

54 

208 



520 — 

384 


456 — 

360 

55 

209 

... 

324 — 

385 


437 — 

361 _ 

55: 

210 

.... 

323 — 

386 


438 — 

362 — 

55 

214 

— 

325 — 

387 

— 

440 - 

365 — 

55 



CONCORDANTIA EDITIONUM. 


id. Sim. tom. I. 
_ 5β4 

_ 365 

_ 566 

_ 567 

_ 368 

_ 369 

_ 570 

371 
37i 
373 

574 

575 

376 

377 

378 

379 

380 

381 

382 

383 

384 

385 

386 

387 

588 

589 
390 
594 
592 
393 
594 

395 . 

396 

397 

398 

399 

400 

401 

402 

405 

404 

406 

405 

407 

408 

409 

410 

411 

412 

413 

414 

415 

416 

417 

418 

419 

420 

421 

422 

423 

424 

425 

426 

427 

428 

429 

430 
451 

432 

433 

434 

435 
456 

437 

438 

439 


Ril. NoT.iom. I. 

— 556 

— 558 

— 560 

— 561 

— 563 

— 564 

— 566 

— 567 

— 569 

— 570 

— 571 

— 575 

— 574 

— 576 

— 577 

— 579 

— 580 

— m 

— 583 

— 585 

— 587 

— 588 

-- 590 

— 591 

_ 593 

— 595 

_ 596 

_ 598 

599 

— 601 

_ 601 

_ 605 

_ 605 

_ 607 

_ 609 

_ 6i0 

— 611 

— 613 

_ 615 

— 617 

— 618 

— 620 

— 621 

— 623 

— 625 

— 626 

628 

— 629 

— 651 

_ 633 

— 634 

_ 655 

_ 637 

_ 639 

_ 640 

_ 641 

_ 645 

_ 645 

— 646 

— 648 

— 649 

— 651 

_ 652 

— 654 

_ 655 

— 657 

_ 658 

— 660 

_ 662 

_ 663 

— 665 

_ 666 

— 669 

_ 670 

_ 672 

— 675 


£d. 


Sirm. tom. I. Fii. 

440 - 

441 — 

442 — 
445 — 

444 

445 ~ 

446 

457 ^ 

448 — 

449 — 

450 ^ 

451 — 

452 — 
455 — 

454 — 

455 — 

456 

457 — 

458 

459 — 

460 — 
401 — 
462 — 
465 — 

468 ^ 

469 — 

470 — 

471 — 

472 — 
475 — 

474 -- 

475 — 

476 — 

477 — 
476 (sic) — 

477 — 

478 — 

479 — 

480 — 

481 — 

482 — 

483 — 

484 — 

485 — 

486 ^ 

487 — 

488 — 

489 — 

490 — 

491 — 

492 — 
495 — 

494 — 

495 — 

496 — 

497 

498 — 

499 — 

500 — 

501 — 

502 — 
505 — 

504 — 

505 — 
596 — 

507 — 

508 — 

509 — 

510 — 

511 — 

512 — 
515 — 

514 — 

515 — 


Nov. tom. 1. £d. 
675 — 

677 — 

678 — 
681 — 
684 — 
686 — 
687 — 
689 — 

691 — 

692 — 
694 — 

696 — 

697 

699 — 

701 — 

702 — 
704 — 

706 — 

707 — 

709 — 

710 — 
712 -- 

714 — 

715 — 
717 — 
719 — 

721 _ 

722 -- 
724 — 

726 

727 _ 
729 _ 

751 _ 

752 _ 
734 .. 
736 _ 

758 _ 

759 _ 
741 __ 
745 _ 

745 _ 

746 _ 
748 - 

750 — 

751 _ 
755 __ 

755 _ 

756 _ 
758 — 

760 _ 
762 _ 
765 - 

765 — 

766 _ 

768 

769 _ 

771 - 

772 _ 
774 — 

776 

777 - 
779 - 
781 — 
783 — 
78* — 
786 — 

788 — 

789 — 

791 

792 — 
794 — 
796 — 

798 — 

799 — 
801 — 
802 — 


Sirm. tom. h 

516 

517 

518 

519 

520 

521 

522 
525 

524 

525 

526 

527 

528 

529 

530 

531 

532 

533 
' 534 

535 

556 

537 

538 

559 

540 

541 

542 
545 

544 

545 

546 

547 

548 

549 

550 

551 

552 
555 

554 

555 

556 

557 

558 
550 

560 
5U1 
562 
5ti3 
3h4 

565 

566 

567 

568 

569 

570 

571 

572 
575 

574 

575 

576 

577 

578 

579 

580 

581 

582 

583 

584 

585 

586 

587 

588 
389 

590 

591 


7β 

£<). NoT. tom. I 

— 804 

— 800 

— 808 

— 809 

— 811 

— 812 

— 814 

— 815 

— 817 

— 818 

— 820 

— 821 

— 825 

^ 825 

827 

— 828 

— 850 

— 832 

— 855 

— 855 

_ 850 

— 858 

-- 859 

— 841 

_ 842 

844 

845 
847 
849 

_ 850 

— 852 

854 

855 

_ 857 

— 858 

— 860 
862 
865 

— 865 

_ 866 

_ 868 

_ 870 

— 871 
875 

— 875 

— 876 

— 878 

— 879 

— 881 

_ 885 

885 

— 886 

— 888 

889 

— 891 

— 892 

__ 894 

896 

_ 897 

— 899 

— 09 1 
905 

— 004 

— Oo6 
907 
009 

_ 011 

^ 015 

— ou 

917 

910 

921 

— 925 

_ 924 

926 

^ 927 


GOIfCOROAimA EDITIONUM. 7 


Sim. tom.K 

Ed. Nov. loA. I· Ed. 

Sirm. tom. 1. 

Ed· NoY· Ioni· 1· £d· 

Sirm. tom. 1. 

Ed. Nov. 

tom. ; 

592 


929 -- 

668 

— 

1084 — 

744 


121 

593 


931 — 

669 

— 

1086 — 

745 


122 

394 



933 — 

670 

_ — 

1087 

746 

— 

122 

595 



934 — 

671 

’ ^ 

1090 — 

747 

— 

122 

596 



936 ^ 

672 


1092 — 

748 


122 

597 


938 — 

673 


1094 — 

749 


122 

598 


940 — 

674 

— 

1096 — 

750 

— 

123 

599 


941 — 

675 

— 

1097 — 

751 


123 

600 


945 — 

676 


1099 — 

752 



123 

601 


945 — 

677 


1101 — 

753 

— 

123 

802 


947 — 

678 


1103 — 

754 

_ 

123 

603 


950 — 

679 


1105 — 

755 


123 

604 


952 — 

680 


1107 — 

756 


124 

605 


954 - 

681 


1108 — 

757 


124 

606 

- 

956 — 

682 


lito — 

758 

— 

124 

607 

__ 

958 ~ 

683 


1112 

759 


124 

608 



960 — 

684 


1114 — 

760 


124 

609 

■ 

962 — 

685 


1116 — 

761 



125 

610 

__ 

9o5 

686 

— 

1117 — 

762 



125 

611 



968 ^ 

687 

— 

1119 — 

763 


125 

612 

- 

970 — 

688 

— 

1121 — 

764 


125 

613 


973 — 

689 

— 

1123 — 

765 


125 

614 


975 — 

690 


1124 — . 

766 

- 

126 

615 


977 — 

691 

— 

1126 — 

767 



126 

616 


979 — 

G92 


1128 — 

768 

— 

126 

617 


981 — 

693 


1130 — 

769 


126 

618 


983 — 

694 


1132 — 

770 


126 

619 


986 

695 

— 

1134 — 

771 



126 

620 


988 ^ 

696 

— 

' 1136 

772 



127 

621 


990 _ 

697 

— 

1158 -- 

773 



127 

622 

, 

992 — 

698 


1139 — 

774 

- - _ 

127 

623 



994 — 

699 

— 

1141 ^ 

775 


127 

624 

- 

996 _ 

700 


1142 — 

776 

- 

127 

625 

- 

998 _ 

701 


1144 _ 

777 

- - , 

128 

,526 

■ 

999 — 

702 

— 

1145 — 

778 

■ , 

128 

62f 

- 

1001 _ 

703 

— . 

1147 — 

779 


128 

628 

— 

1003 _ 

704 



1149 — 

780 


12S 

629 


1005 _ 

705 


1150 — 

781 


128 

630 

- 

1007 _ 

706 


1152 — 

782 

— 

128 

631 


1008 _ 

707 

^ * 

115$ — 

783 


129 

632 

- 

1012 _ 

708 

— 

4154 — 

784 


129 

633 



1013 — 

709 


1156 — 

785 

-- 

129 

634 

___ 

1016 _ 

710 


1158 — 

786 


129 

635 



1017 — 

711 


1159 - 

787 


129 

636 



1020 _ 

712 


4161 — 

788 

■ 

150 

637 


1022 _ 

715 


1162 — 

789 


130 

638 

- 

1023 — 

714 


1164 ^ 

790 



130 

639 


1025 _ 

715 


1165 — 

791 



150 

640 


1027 _ 

716 


1167 — 

792 

— 

150 

641 


1030 _ 

717 

— 

1168 — 

795 

— 

130 

642 

■ 

1034 _ 

718 



1170 — 

794 


15t» 

643 

- 

1037 _ 

7l9 

— 

1171 — 

795 

__ 

131 

644 


1040 _ 

720 

JC 

1173 — 

796 


15t 

645 

- 

1042 _ 

721 


1175 

797 

- 

151 

646 


1044 _ 

722 

— 

1177 ^ 

798 


131 

647 

■ 

1047 _ 

723 


1179 — 

799 



151 

646 

, 

1049 

724 


1181 — 

800 

--- 

131 

'649 

— 

1051 __ 

725 

■ — 

1183 — 

KOI 

- - 

132 

650 


1052 _ 

726 

— 

1184 

802 

— »· 

132 

651 

- 

1054 _ 

727 

— 

1186 ^ 

' 803 


152 

652 

- 

1036 _ 

728 

— 

1188 — 

804 

— 

132 

653 

- 

1058 ^ 

729 

— 

1189 — 

805 


132 

654 


1060 

750 


1191 — 

806 


132 

655 

, - 

1062 _ 

731 



1195 — 

807 


132 

656 


. 1063 _ 

732 

— 

1195 — 

808 


153 

657 


1065 _ 

735 


1196 — 

809 


153 

658 


1067 _ 

734 


1198 — 

810 


433 

659 


1069 — 

735 



1200 — 

811 


153 

660 


1071 

736 

— 

1202 — 

812 


153 

661 


1073 — 

737 

_ 

1204 — 

813 


433 

662 


1075 — 

738 


1206 — 

814 


135 

663 


1077 _ 

759 

— 

1209 — 

815 

. __ 

154 

664 

- 

1078 — 

740 

— 

1210 — 

816 


134 

665 

___ 

lOeO — 

741 

— 

1212 — 

817 


154 

666 



1081 

742 

— 

1214 — 

818 


154 

667 

— 

1083 

743 

— 

1216 — 

8.9 

— 

454 



73 CONCORDANTIA !£DITIONIIII. IA 


EA, Sirm^ iom^ J. Ed. ^ov. 

4ojn. 1. £d. Sirm 

i. lom. 1. 

i!*d. IXov. 

tom. I. Gd. 

Sirin. lom. l. Ed. Nov. tom. I. 

— 

8i0 — 

— 

875 

— 

145! — 

950 

• — ' 

ISiO 


821 — 

1549 — 

876 

— 

1452 — 

951 

— 

1511 

— 

822 — 

1551 — 

8^7 


1433 

932 

— 

151? 

— 

825 — 

1552 — 

878 

— 

4455 — 

933 


1514 

— 

824 — 

1554 — 

879 

— 

1457 

954 

— 

1515 

— 

825 — 

1555 — 

880 


1458 — 

955 

— 

1517 

— 

826 — 

1557 — 

881 

— 

1440 — 

956 

— 

1518 

— 

827 

1558 — 

882 

— 

1441 — 

957 

— 

1519 

— 

828 

1560 — 

885 

— 

1442 — 

958 

— 

1529 

— 

828 

1361 — 

884 


1444 — 

959 


1523 

— 

850 

1565 — 

885 

— 

4445 — 

940 


1523 

— 

831 

1564 — 

886 



1447 — 

941 


1524 

— 

832 

1566 — 

887 


1448 — 

942 



1526 

— 

833 

1367 — 

890 (sic) 

— 

1449 — 

945 

— 

1527 

— 

834 

1369 — 

891 

— 

1451 — 

944 

— 

1529 

— 

835 

1370 

892 

— 

1452 — 

945 

— 

1559 

- 

836 — ^ 

1372 — 

893 

— 

1454 ^ 

046 

. — 

155» 


837 

1375 ^ 

894 

. — . 

1455 — 

947 

_ — 

1553 

— 

838 

4374 — 

895 

— 

1457 

948 

— 

1534 

_ 

839 

1576 — 

894 (sk) 


1*458 — 

949 

— 

1536 


840 

1577 — 

895 

— 

1460 — 

950 

— 

1538 


841 

1379 - 

896 


446.1 — 

951 

— 

1539 


842 

1580 — 

897 


4462 — 

952 


1541 

_ 

843 

1382 — 

898 

— 

1464 ^ 

955 

— 

♦54» 



844 

1585 - 

899 


1465 — 

954 

— 

1544 

_ 

845 

1585 — 

900 


1467 — 

955 



1545 


846 

1586 ^ 

901 


1468 — 

956 

— 

1547 



847 

1588 — 

902 

— 

1470 _ 

957 

— 

154» 

__ 

848 

1389 — 

905 


1471 — 

958 


154» 


849 

1391 — 

904 

— 

1475 -- 

959 

— 

1554 


850 

1592 — 

905 



1474 — 

960 

— 

155» 


851 

1594 — 

906 

— 

1475 — 

961 


1554 


852 

1395 — 

907 



1477 - 

962 

— 1- 

1555 

,_r 

853 

1397 — 

908 



1478 — 

965 


1557 

__ 

854 

1399 — 

909 



1480 

964 

— 

155» 


855 

1400 — 

910 



1481 — 

965 

— 

1559 


856 

1401 — 

911 



1485 — 

966 

— 

1564 


857 

1405 — 

912 


1484 ^ 

967 

— 

156» 


858 — 

1404 — 

915 



1485 — 

968 

— 

156» 


859 ~ 

1406 — 

914 

— 

1487 — 

969 

— 

1565 


860 - 

1407 — 

915 



1488 — 

970 

— 

1567 


861 — 

1409 — 

916 

— · 

1490 — 

971 


156* 


862 

1411 — 

917 



1491 _ 

972 

— 

157« 


863 

1415 — 

918 



1402 ^ 

975 

— 

1574 


864 

1415 — 

919 

— 

1494 — 

974 

— 

157? 


865 

1416 — 

926 


1495 — 

975 


1574 


866 — » 

1417 — 

921 

— . 

1497 — 

976 

— 



8G7 — 

1419 — 

922 

— 

1498 - 

977 

— 

1577 


868 — 

1420 — 

925 

— 

1499 — 

978 

— 

1578 


869 — 

1422 — 

924 


1501 _ 

979 

— 

1580 


870 — 

1423 — 

925 

— 

1502 _ 

980 


1581 


871 — 

1425 — 

926 

— 

1504 — 

981 

— 

1583 


872 — 

1426 — 

927 


1505 — 

982 


1585 


873 — 

1428 — 

928 


1507 



1 

- - 

874 — 

1429 — 

929 


I50a 





tfATBOL. Gr. LXXX 


3 



Sl DE VITA KT SCRIPTIS THEODORETI 52 


quoqiie fuii sors Tlu^oreli. Vix enim e tiU disces- 
serat, com Euiyciiiaiii, qni aegre ferebant non Ea- 
tychis tantum sed Dioscori quoque jactnram, acer- 
bissimis calumniis viri optimi, imo totius synodi, 
Ciiaicedonensis memoriam male ad posteros com- 
mendare anniiereniur. Sl Victori Tiinonensi etEva- 
grio, quem utrumque tamen parum fidum esse no- 
vimus, credendum sit, Aiiaslasio imperante duae 
congregatae sunt synodi, Constantinopoli una, Si- 
done iii Palaestina altera , in quibus damnata est 
Nostri memoria. Sed cum satis obscura sit utrius- 
qu'e synodi istius historia, utilius operam nostram 
collocabimus, si illis potissimum inhaeremus, quae 
ad invidiosam de tribus Capitulis controversiam 
pertinent. Turbarum quas Eutycbiani excitaverant 
pertaesus Justinianus imperator, qui fidei suo tem- 
pore acerrimus erat propugnator , pacem Ecclesiae 
reddere voluit scripto contra Acephalos sive Euty- 
chiaiios directo. Hoc cum meditaretur, a Theodoro 
Caesareae hoc tempore episcopo, sibi persuaderi pas- 
sus est, ut calamum potius contra sic dicta tria 
capitula, hoc est, contra Theodori Mopsuesteni, 
Tbeodoreti nostri, [29] et Ibae Edesseni scripta, 
verteret. Ita enim seefiecturuin esse sperabat, utEu- 
tycbiani ad Ecclesiam catholicam redirent, et syn- 
odum Gbalcedonensero amplecterentur. Imperator, 
etsi magnopere huic concilio faveret , tamen , 
quia non alio modo pacem Ecclesiae reddi posse 
existimabat, promulgavit decretum, quo tria ista 
Capitula ul impia et blasphema damnabantur. Vo- 
torum se compotes factos esse laetati sunt Eutychia- 
ni, ei Tbeodora Augusta quae illis nimium favebat. 
Quo minus tamen ex votis cederet consilium, ob- 
stitit Occidentalium et praecipue Vigilii, Romano- 
rum tunc episcopi, dissensus. Et doleiidum sane 
est, Vigilium justam tandem deseruisse causam , 
quam tueri omnino potuisset. Inconstantiam ejus, 
de qua legenda est Dissertatio theologica, quae haud 
ita pridem Praes. S. V. Schuberto ann. 1766 Gry- 
pbiswaldiae prodiit, satis testatur Historia sic di- 
ctae synodi quintae, seu concilii oecumenici quinti, 
quod in liac praecipue causa Constantinopoli con- 
vocatum est. Etsi Vigilius de bona causa quam de- 
fendendam habebat, ipseroet convictus, et ab Afris, 
Sardis, Illyricisque magnopere rogatus esset, ne in 
irhim Capitulorum damnationem consentiret, ta- 
men famoso illo, ut dicitur, Judicato assensum pro- 
fessus est. Nec Orientalibus nec Occidentalibus hoc 
ipdignuin se approbare potuit facinus, quod impri- 
mis Illyricorum, Afroruinque contra Vigilium exci- 
tavit odia, ne de Facundi justissima ira quidquam 
dicamus. Uiinam omnem rei meipori.im delere po- 
tuisset ConsiiiutOf quod deinde edidit, ex quo haec 
pauca tantum hoc loco inserenda sunt verba, quae 
ad Nostrum se referunt, et i) a se habent : f Statui- 
mus atque decernimus, nihil in injuriam atque ob- 
trectationem probatissimi in Chalcedonensi synodo 
viri, li. e. Tbeodoreti episcopi Cyri, sub taxatione 
nominis ejus a quoquam fieri vel proferri. > Sed 


quis non miretur summam vii i ineonstantiam, qu» 
tanta fuit, ut brevi post editum Consiitutum tempore 
lioc iterum revocaret, non erga illos tantum quo- 
rum causa agebatur, sed erga seipsum quoque et 
famam suam maxime injurius. Testem hujus rei 
habemus epistolam quam ipse dedit ad Eutycbium 
urbis regiae episcopum, quae exstat in Artis synodi 
Constantinopol. apud Harduinum, toro. III, p. 215 
seqq. Garnerio autem adeo displicuit illa, ul in suis 
ad quintam synodum observationibus Liberati Bre- 
viario subjunctis, [30] magno quidem sed irrito co- 
natu, ejus νοθείαν nobis persuadere lentaverit. Vita 
ann. C. 555 defunctus Vigilius litem istam succes- 
soribus prosequendam reliquit, de horum autem 
successibus jam dicere nihil allinet. 

Reliquum est, ut de scriptis, quae Theodoretiis 
piagno numero reliquit, generatim dicamus : iii 
quibus recensendis eumdem tenebimus ordinem, 
quo tum in Sirmoiidiana, iiini in nostra editione se 
excipiunt. Primam eamque maximam horum iibro- 
riini partem constituunt Commentarii, quos in sa- 
cram Scripturam tum Veleris tum novi Teslanieiiii 
exaravit, lii lioc lilleraruin genere magnopere ex- 
celluil Noster, quippe qui, judice Pbotio, at quaiilo 
viro ! (cod. 203) palmam praeripuit Hippolyto aliis- 
que plurimis, sive ad dictionem ejus respexeris, 
quae puris et significantibus vocibus abdita quaeque 
revelat et jucunditate delectat, sive methodum 
ejus spectaveris, cujus haec est praecipua laus, ut 
sine omnibus ambagibus ea quae scire attinet, per- 
spicue et ornate proponat, iis tamen non praeter- 
missis quae ad lectorem informandum facere possint. 
Ita fere judicat Phoiius, l.c., ubi Nostri Commenta- 
rios in Danielem iis exornat laudibus, quae ad om- 
nes ejusdem generis libros ab hoc auctore conscri- 
ptos merito applicari debeant. [31] Primum inter 
illos locum occupant Qumtiones in Octateuc/iuin 
sive in V libros Mosis, in librum Josuae, Judicum 
et Rulh. His stalim adjungimus Qwesiioneif quae 
proximum tenent locum, tn iibros Reffum (notum, 
in Bibliis Graecis libros Samuelis accenseri libris 
Regum ) ac Paralipomenon : hae enim cuin illis 
conjunctae olim fuisse videntur, a Photio saltem 
in uno codice (205) lectae sunt. Quaestiones priori 
loco commemoratas inscripsit είς τά Λπορα τής 
θείας Tpa 9 qc, quem tliuluin ut operi egregie con- 
gruentem laudat Photius. Eumdem quoque cum 
modo loquendi bujus scriptoris convenire, ostendi 
potest e quaesi. 28 in librum Judicum, ubi πό- 
ρον εύρίαχειν έν άπόροις Nostro idem est quod tit 
re dubia exitum invenire. Docet itaque primo in- 
tuitu inscriptio, has Quaestiones non ad universos 
liosce libros, sed ad obscuriora duntaxat loca per- 
tinere. Et in hoc quidem positum est discrimen, 
quod inter hos et reliquos Tbeodoreti Commenta- 
rios sacros intercedit. Illi enim qui sequuntur, con- 
tinuum in universos libros sive Vet. sive N. T. ex- 
hibent Goinmeiiiarium, hi priores autem non nisi ob-* 
scuriorum locorum inicrprelationem complectuntur. 



β DISSERTATIO. S4 

Sitiaris rero ei quae non omnibus se approbatil, A machi et Tiieodolionis tersiones, quarum multa 
est iKibotlus, quam in hisce libris adhibuit auctor, fragmenta ex hoc in primis Commentario petiit 
ferqomstionesearumque solutiones lectorem in- Montfaucoiiius, qui etiam pag. iOPraelim. ad Col- 
stnieos. Sed raUonem ejus in Prologis aperuisse lectionem novam Patrum observat. Nostrum, etai 
nietiir, ubi Hypaiium, cui uterque liber inscriptus ab Eiisebiania Psalmorum interpretatione plerum- 
tu, Buac KoiStov φΙΧτατον , nunc vero έρασμιώ- que deflectat, tamen subinde illam fere ab verbum 
xtzw Tocaly utpoie quo familiariter utebatur, exprimere, etsi breviori, ut plurimum, stilo. Idem 
fseoHioe ultimis vitee sum annis, in quos aera bo- Nostro quoad Cbrysosiomum objecit Garnerius 
piio librorum inculic, lateri suo adhaerentem, et in Auct. p. 184. Sed utriimque non adeo miramur, 
Bsaere episcopali laborum socium habebat. Senem cum salis c#nstet quanta in Catenis facta sil no· 
^loqne, ei assiduo in scrutandis sacris Litteris po- minum permutatio, quae eo facilius locum invenire 
«10 studio exercitatissimum dociorem decebat ista potuit, quo magis, teste Nicephoro l. c.,Theodore- 
uelliodus. Ultimos autem bos esse librorum a No- tus stilum suum ad Ghrysostomi exemplum for 
sro [33] elalioratorum haud vana, ut putamus, mare studuit; quo factum est, ut si in codicibus 
coojeciara statuitur, quia nec in ullo alio , nec in passim nomen auctoris loco quodam neglectum 
epistolis suis, ilbirtirn uieiitioncm fecit, quod tamen ^ esset, ne peritissimi quidem librarii satis certi fue- 
itt Epistola, quam ad Leonem Romanorum episco- rint, sUne ad bunc au ad illum referendus. Et quod 
pom ann. C. 449, ut supra evicturo dedimus, seri- In primis ad locum psal. l, 7, a Garnerio prola- 

pslt, imo eii»m iii ea quse ad Eusebiom Ancyra*, tum attinet, verum quidem est, pene eadem legi 

■HiB direcu est, ad sui defensionem facere potuis- apud Gbrysostomum (edit SaviliiH. 1, p. 709 seq.): 

set. Quod reliquum est, in his ut in aliis Tbeodoreti noluimus tamen in Variantibus textui subjectis 

libris quaedam occurrunt , quae Tbeodoruio Mo- quidquam de hoc loco monere, quia in codice Au- 
psuesteaum auciorem habent, alia quae ad Origenem, gustano quem tertium dicere consuevimus, et qui 
alia quae ad Diotioriiin Tarsensem jure referri de- Calenam io Psalmos, ut in Praefatione pluribus 
bent. Haud raro* enim culpa eorum qui Catenae e indicatum esi, continet, non Chrysoslomi sed No- 
texiptis horum Patrum congesserunt, accidit, ut siri nomen ascripturo vidimus. [34] Uis Untum ad· 
quae unius sunt, alteri tribuantur, quod in primis jicirous, ex epistola 83 ad Eusebium scripta recta 
deiWo quem priori loco nominavimus, necnon de colligi posse, hunc librum inchoatum esse ann. 
Theodoro Heracleota valet, ut jam observatum est C. 433 

aRunitauGonio Palaeogr. Gr. p. 347. p Ordine proximus est Commeniarim i» Canticum 

Commentarii in Psalmos nulla quidem apndPho- ^ canticorum. Talem a se scriptum esse, ipse qui- 
fiBB fii meiuio : tamen, quia plura sunt Tbeodo- dem Tbeodoretus in Prologo quem Psalmis prae* 

leti scripu , quorum iile non meminit, bujusque, misit, testatur; num vero Is quo nunc utimur, juro 

prxsianUssiini operis in aliis libris quos ipse Pho- ad illum pertineat, multis disputatam est. Recen- 
tius commemorat, diserte injicitur mentio, non du- sebimus itaque paucis argumenta, quae ab utraquo 

biuiidum est, quin ad Nostrum jure pertineat, cui parte in sceuam producta sunt. Qui genuiniiro hunc 

etiam a Nicephoro ffisL euUs. lib. xiv tribuitur, fetum [esse negant , objicere solent, auctorem in 

Ipse auctor pro suo agnoscit bunc librum in epist. Prooemio de Ghrysostomo ut vivo loqui, in Tbeodo- 

81 quae ad Eusebium Ancyranum scripta est, nec- rum Mopsueslenum gravius invehi, de se ut de ho- 

BOD quaestione 43 iii librum secundum Regum, lii mine civilibus ac mililaitbus negotiis admoduna 

Prooemio docet, qua interpretandi ratione usus distracto loqui, et de Manasse quaedam tradere, de 

sil, ut censuram effugeret, quam alii meruerant, quibus ne γρυ quidem apud Nostrum exstet. His 

Trta in primis abeo notantur vitia^ suppressis ta- addiiut tum pfolixitatem in dicendo, tum Nostri 

men, ne modestiam [33] laederet, scriptorum nomini- de hoc opere silentium, ubi de scriptis loquitur iii 

btts. Primo reprehendit nimium allegoriae studium, C quibus suam de incarnatione Odem testatus est, 
quod in Apollinarium dictum esse putant Dupiiiius tum denique Calenarum auctoritatem, ita paucis 

ac Garnerius. Deinde impugnat eos qui omnia va- complectimur quidquid contra bunc librum diefum 

licinia ad Judaeos referunt, quam quidem accusa- esse novimus. Haec argumenta, etsi minus firma 

tioiiem ad Theodorum Mopsueslenum spectare sa- sint, tamen apud.Gaveumac Garnerium tantum va- 
tis aperte loquuntur ea quae in actis synodi v, coUal. luerunt, ut suum illis adjecerint calculum. Imo pa- 

5, ex Hesychio Hierosol. leguntur apud Ha rd· 1. c. rum abfuit, quin Garnerius in locum hujus libri 

lom. lU, p. 104. Denique nimiam aliorum prolis alium substitueret fetum, quem Auctario suo in- 

xitaieni arguit, ad Chrysostomum sine dubio re- serere promisit, pag. 358 ; verum his promisatt 

spiciens, quem in boe, ut in plerisque aliis libris, non stetit, vel stare noluit, qui operis perficiendi 

pne reliquis secutus est, ita tamen ut brevitati quam curam post Garnerii obitum in se suscepit. VIdea- 

maxime studeret. Hac via ingressus felici successu mus autem, qua ratione omnis ista argumentatio 

labore boe defunctus esi, simulqiie hanc laudem refutari, et genuina libri indoles defendi possit. Du 

meruit, ut critica diligentia alios sui temporis in Cbcysoslomo, etsi vita jam defunctus esset, jure dici 
lerpretes superaverit. Adhibuit enim Aquilas, Syiu-^ poterat, 4 το!ς τής διβααχαλίας μέχρι xoV 


« DE VITA ET SCRlPnS THEODORETI 5β 


τήμβρον «dm ti)V o^)eoυ(Jkέvηv άρ^ύων * vivebst 
suilli in scriptis suis qitonim fama tnnc nnf versam 
[55] orbean impleverat Si veram est alterum, quod 
ia Theodorum Mopsuestenum, quem aKoquin nia» 
fpil faciebat, inviatur, hoe sane veritatis amorem 
et a partium studio liberum testatur animum : idem 
enim, ut jam vidimus, fecit in suo ad Psalmos 
Prooemio. Sed nondum satis liquet rei veritas. Nl· 
tilnr scilicet tota accusatio auctoritate Pelagii II# 
aut potius Gregorii M., qui in epistola tertia ad Eliam 
Aquiieiensem et episcopos Istriae scribit, c Cum Theo- 
dorus (Mopsnesienus) Canticum canticorum vellet 
exponere, Salomonem per hunc libram ^tbiopissae 
reginae blanditum esse professus est : quod Theo- 
doretus reprehendens nomen quidem Theodori sup- 
pressit, sed tamen vesaniam patefecit. > Tale au- 
tem apud Theodoretum I. e. non legimus. In eos 
tantum tnvehitur, qui vel putarunt, Salomonem de 
se ipso et Pharaonis filia in hoc libro loqui, vel 
pro Pharaonis filia Abisai Sunamitidem substitue- 
runt. Nihil itaque de ^thiopissa regina boc loco 
dictum deprehendimus ; quae tamen opinio, si illa 
Theodori sit, sub generali fabularum anilium no- 
mine, quo Noster h. 1. utitur, comprehendi potuit. 
Sunt enim omnino anilia et Christiano doctore in- 
digna, quae ex Theodori illius in hunc librum Com- 
mentariis exstant Fragmenta, apud Harduinum 1. c. 
p. 88 seq. Sed ad ea progrediamur, quae tertio 
loco objiciuntur. Si auctor horum Gommeniario- 
riim multis non modo ecclesiasticis, sed civilibus ( 
quoque ac militaribus curis se distrahi questus est, 
non mfirabuntur, qui e litteris Tlieodoreti jam su- 
* pra allegatis noverint, quantos labores quantaque 
pericula sustinuerit, ut perditos inores eorum emen- 
daret, quorilm curam sibi demandatam habuit. 
Gravius itaque sibi, quam militum ducibus, impo- 
situm onus oegre ferebat : omni enim adhibita di- 
ligentia vix petulantiam [56] hominum istorum 
coercere poterat. Ita rem expedire, et, si opus esset, 
tropicam quamdam dicendi rationem in his aucto- 
ris nostri verbis admittere mallemus, quam absque 
historiae fide cum nonnullis asserere , Gyresticaiii 
regionem eo tempore praesidiariorum militum effusa 
licentia misere turbatam fuisse. Porro, quod Ma- 
n:«8ses, rex impius, magnam sacrorum Librorum 
partem combusserit, ut in Prooemio ad hunc Com- 
mentarium dicitur, nullo quidem in loco a Nostro 
alibi asseritur, sed num omnia uno eodemque loco 
dicere necesse erat? Mu ita tn suis ad libros Para- 
lipomeiion Commentariis supplevit, qnae in illis ad 
libros Regum eodem jure dicere potuisset, *si ne- 
cessitas hanc legem illi imposuisset. Quod proli- 
xius in hoc quam forsitan in aliis libris medita- 
tiones suas exposuerit, dandum est non argumenti 
tantum, quod multum difficultatis babebat, condi- 
tioni, sed tempori etiam quo scripsit. -Haud male 
enim ex ipso hoc patiluium diffuso dicendi genere 
coUigitur, hunc librum esse unum ex primis quos 
Noster composuit. Usa enim, ui fieri solet, acqiii- 


i ritur peritia, multa paucis dicendi. Quod vero hu- 
jus libri nullam fecerit mentiunein. ubi opus esse 
videbatur ad defendendam suam de incariiationc 
doctrinam, parum efiicict. Sive enim eo tempore 
Theodoro parcendum, sivc hoc fidei suae docu- 
mento haud opus esse existimaverit, libera illi 
omnino fuit optio locorum quibus Ades defendenda 
esset. Calenarum denique adeo nos non movet au- 
ctoritas, ut parum ab boc argumento metuendum 
sit causae nostrae. Parvus est Catenarum in Canti- 
cum canticorum numerus, nec inter illas est quae- 
dam cujus memoria sit adeo obscura, quam ejus, 
quae a Garnerio adducitur, et Neophyto cuidam tri- 
buitur. Dantur tamen quaedam, in quibus frequen- 
ter sunt Origenis aliorumqiie cum quibus Nostrum 
[57] saepius permutatuin esse novimus, citationes, 
ut in illa quam Meursius edidit Lugd. Bat. a 1617. 
Facillime itaque potuit fieri, ut in hisce Calenis, 
quarum parvus est numerus, Nostri desideretur me- 
moria, sive temporis boc factum sit injuria sive 
librariorum iiegligeiitia. Haec omni.*i itaque nos non 
impedient, quominus hunc Commentarium Nostro 
vindicemus, ita enim jubet· auctoritas codicum, qui- 
bus olim jam usi sunt Zinus ac Sirroondus, et ma- 
gna quae inter hunc aliosque Tbeodoreii libros in- 
tercedit affinitas. Illustre ejus exemplum dat tocus 
ille Ezecbielis, qui in Prooemio ad hunc librum eo- 
dem modo, ut in Nostri ad buiic prophetam Com- 
mentario explicatur. 

Proximum locum tenent Interpretationes sedecim 
prophetarum, Isaiae scilicet, Jcremiae (cui subjuncti 
sunt Threni et liber Baruch), Ezecbielis, Danielis 
et duodecim prophetarum quos minores dicunt. Noti 
eodem ordine scripti sunt Commenturii isti quo se 
excipiant. Danielem primum fuisse quem Theoilo- 
retus interpretatus est, ipse in Praefatione ad li- 
brum illum monuit, causamque optionis suae a Ju- 
daeorum erga hunc prophetam odio petiit. Proximus 
fuisse videtur Ezechlel, de quo saltem ex Praefa- 
ϋοηβ ad Jereraiam constat, in eum prius commen- 
tatum esse Nostrum quam ad Jcremiam illustran- 
dum se accingeret. Quo ordine ad reliquos progres- 
sus sit, haud satis liquet : boc tamen ex ipso au- 
ctoris testimonio perspectum habemus, ultimum 
horum laborum fuisse Commentarium in Threnos, 
cui bis verbis finem fecit auctor : c Hanc etiam Iliis 
propheticis libris adjicimus interpretationem, adeo 
ut per Dei gratiam nullam prophetiam interpreta- 
tionis expertem reliquerimus. » Magnopere dolen- 
dtim est, haud integrum [58] ad nos pervenisse Com- 
mentarium in Isaiam, cujus non nisi lacinias ha- 
bemus. Quae Sinnondus e Catenis congessit, noii 
omnia ad Nostrum pertinent, sed magna ex parte 
ad Theodorum Mopsuestenum, et, nostra adhuc est 
conjectura, ad Ensebium Caesariensem referenda 
esse videntur. Antequam ad reliquos libros progre- 
diamur, paucis monendum erit, errasse Garneriura, 
si Aucl. p. 188, exeunte capite quarto refert. No- 
strum in Commentario ad extrema verba Jeremiae 



S7 DISSERTATIO. S8 

frtHie adversus ApoHioarii errores cbiUasticos A verba ista praamtuit : c SUoi qa» partton ante an- 


^spoiasse. Sed disputatio ista non hoc loco» sed 
w fiae Conmeniarii ad Eaecbielem eisiat» cui ad* 
jingeDda sudi illa qu« ad finem Gommemarii in 
Aggxmn legiiniur. 

Ctiles in primis sunt Commentarii in XIV Epi- 
sfs/ai eaaeii PmuU^ a Nostro tanta cum laude eom* 
positi· ut magnopere dolendnm sit· reliquos Novi 
FsBderis libros non eumdem nactos esse interpre- 
lem. Exstant autem nonnisi pauca Commentario- 
rvoi ia qnaiiior £vangelia fragmenta» quae recen- 
»it Monifaucouius in Bibliotheca Coislin. Horum 
dvo eomntemorai in MaUh«um,!p. 75 et i47» e God. 
Cotii. 24 et 195. NoiinuUa in Lucam p. 251, e Cod. 
toisl. iOl, et p. 376 seq.; nonnisi unicum vero 
in Jtfannein, p. 68, e God. 23. In Mauhaeom qutt* 
<bB e Nostro congessit Petr. Possiiius in Catena 
PatruHi Graeeoruiii iii sanctum MatthaHim edita 
Tolosae a. 4646. Exstant etiam nonnnlki Theodo- 
reti, aed Latine taulum, in Gorderii Catena in san- 
ciaai Lucam AuUierpiae ann, 1628 edita. Plura au- 
lea in Biblioibecis regis Galliae superesse haud in- 
cenis indiciis novimus. Qui vero inter nos super- 
6iies sunt in Epistolas sancti Pauli Gommenurii, 
imegrain et continuam exhibent ieterpretationem, 
qu unica in se compleetUur, quidquid eleganter et 
apposite ad litteralem horum librorum sensum ex- 
pficaaduni dici debuit. Nec alio a Nostro exspectari 
potaernut, [39] cum praeceptore usus sit Chryso- 
atomo, et Theodoro Mopsuesteno, qui posterior in 
eipUrsndis N. T. libris felicior fuisse dicitur quam 
ia scniundo sensu librorum V. T. Ad utriinique 
P^ioere videntur, quae Noster in limine Procomii 
baod miuus modeste quam bonoriiice monuit, ve- 
rt odom esse, ne sint, a quibus temeritatis accu- 
setor, quod post hunc et illum qui totiui orbis sint 
hmina^ audeat ad apostoliconim scriptorum in- 
terpreutionem accedere. E veteribus solus est Ni- 
cephoms, qui I. c. egregii hujus scripti oteiitionem 
iiijedt : ipse vero auctor tum in Epistolis suis pas- 
sim, tum qiiaestioue prima in Le viticum ejus roq- 
minit. Dubitari itaque nen potest, librum istum jure 
ad Nostrum referri : quo autem anno scriptus sit, 
minas certum videtur. Dolenduni est, iitramque 
illam epistolam, quae inter reliquas Scriptoris no- 
stri litteras agmen ducit, non satis distinctam ha- 
bere temporis notam, quae si nobis suppeteret, nui- 
kis controversiae relinqueretur locus. Misit enim 
amico illi, ad quem directa est epistola prima, hos 
suos in apostolicas epistolas Gommeniarios, ro- 
gans, ut inefitem de istis libere aperiret. Praeterea 
in suis ad Eusebium Ancyranum et Leonem Roma- 
norum episcopum litteris (epist. 82 et 113) hujus 
aeqne ac aliorum, qui eo tempore jam exstabant, 
lilironiro meminit quidem, sed nimis vage : recen- 
set eoim scripta omnia quae tum ante synodum 
Ephesinam, tum primis post illam duodecim annis 
cumposoerai. In primis in posteriori loco obscura 
est temporis nola, quia generaliori librorum indici 


nos vigiiiti, partim ante octodecim, pariim ante 
quindecim, partim ante duodecim scripsi. > Ineer- 
iiim itaque esae debet, siniue libri qui deinde com- 
memorantur, duodecimo vd vicesimo anno ante 
datas hasce litteras, vel intra hoaoe annos scripti ? 
[40| Hoc tamen ex ista ad Leonem Honianum Epi- 
stola, quae, ui jam dictum est, ad A. G. 449 perii- 
nel, certo colligitur jam ante synodum λΐ|βτρι- 
k1|v acriptos fuisse hos Gommeniarios. Garnerins 
exisiiinat, aeram illorum referendam esse ad eam 
annorum seriem, qu» inter concilium Epbesiniini 
(prius) el ann. C. 455 intercessit. Argumenta ejus 
attentione quidem digna sunt, alio autem loco ap- 
tior de illis disputandi erit occasio. Hoc tamen jani 
silentio pratertre non possumus, male erga No- 
slntm ailecli animi insigne specimen esse, quod 
idem prodit I. c. p. 190, ubi leeteribos suis persua- 
dere conatur, Theodoretnm in loto hoe libro quam- 
cunque occasionem Cyrillum carpendi avide arri- * 
puisse, quia post synodum Ephesinam pacemque 
resiiiutam ipsi non licuerit publice contra adver- 
sarium suum pugnare. Meminerint autem lectores 
eorum qg» jam ineunte hac Dissertatione diximus, 
scificet retorquendum esse in Garneriuin, quod is 
Nostro perperam objecit ; nam bsresin tptam vi- 
dere sibi visus est, ubi vel minima species umbri- 
que occurreret. Meminerint, rogamus, et vel jadi- 
ceni, vel suspendant judicium, donec novo iiiiqui- 
taiis indicio magis motam esse bilem sentiant. Sed 
cum ad alia nunc properandum sit, hoc unicum 
addiirius, Gr»cum bnjns libri textum Sirmondo 
deberi, qui primus illum e Codicibus orbi litterato 
dedit, addita quidem Latina Herveli versione, sed 
minus caute adhibiia, quod bene monuit Ricli. Si- 
moii« I. c. p. 186. 

UistoruB ecetesiastioB libri sunt quinque, quos 
Theodoretus non minori cum laude quam elegantia 
eo consilio composuit, ut Eusebii Gxsariensis sup- 
pleret Historiam. Initium Mlaque fecit ab illis 
temporibus, qu» ultimam constituunt flistori» 
Eiisebiaii» periodum, et progressus est usque ad 
finem imperii Theodosii Junioris. [41] ASmulos 
habuit Socratem atque Sozomeimin , qui eodem 
consilio tunc temporis ad Historiam ecclesiasticam 
componendam animam adjecerunt , multa tamen 
Nostro, qua sive suppleret sive corrigeret, reliqua 
fecerunt, lia quidem sutuit Photius ( cod. 31) qui 
non modo dicendi genus histori» aptissimum, sed 
etiam ubertatem rerum a Nostro enarratarum dl·- 
gnis extollit laudibus, eumque Socrati , Sozomeno« 
ac Evagrio longe anteponendum esse judicat. Nom 
potuit tamen peritissiroi in his rebus arbitri oculos> 
effugere nimia illa in metaphoris aodaeia, qu» etsi 
non omnino defendi, tamen genio populi et re- 
gionis in qua vixit, excusari quodammodo poteriu 
AHl vero, ne quid dissimulare videamur, sunt 
n»vi hujus libri, quos vel recensuerunt vel emen- 
daverunt Baronius, Duplnius , Valesius, ct centuria* 


59 DEVITA ET SCRtPTlS THEODORETI « 

tore» Magdeburgici, ne quid de Garnerii nimia in A Nestorium ; alioe NestoriI amtcoa in aliis aduni- 

acripcorenosiro castigando diligentia nunc dicamus, bratos esse. Quarto denique Gyrillum et Proclum 

L)e numero horum Historiw ecelesiasikie librorum in qui Diodorum Tarsensem et Theodorum 
dobilattoneiii nonnullis injecit Gennadius, qui c. 89 Mopsuesiennm vehit haereticos scriptis factisqu< 

libri De vhris iUustribas refert, Nostrum decem hujus traduxissent, tacite nunc refelli, cum uterque velu 

argumenti libros composuisse. Unicus qui huic fidei defensor inducitur, i Itaiie ingenio abuten· 

iiarraUoiii favere videtur, est Gerh. Vossius, qui, duro erat , ut, quacunque fieri posset ratione, sii 

cum de historicis· Graecis dissereret, lectoribus specta redderetur viri boni integritas? Sed quit 

liersuadere voluit, duplicem olim exstitisse Etsto- multa? Ex superioribus jam salis constare arbi· 

riur eeelesiaslicig Tbeodoreti editionem, uiiam quae tramur, quam injurius in Theodoretiim sit Game- 
lion nisi sex priores, alteram vero quae quinque rius. Plura qui cupit, legat Itligium de Bibliothecis 

|M>steriores complexa sit libros, quibus Historiam et Calenis Patrum, p. 729, et ejusdem Praefatio- 

usque ad Leonis imperatoris tempora suppleverit· nem ad IliitorUB ecclewuticm saeculi ii capita, 

Sed nulla omnino fides debetur liuic fabular, cui p. 8 seq. Parum aequiorem se praebuit Garnerios 

nou modo Phoiii, Nicephori, Cassiodori et Evagrit erudito Gousiiioqui Hisioriam eccUeUuiieam Tlieo< 

obstat auctoritas , sed ipsius quoque Tbeodoreti D doreti in Gallicam linguam transtulit, nec miiiut 
nostri testimonium, quod exslat in fine libri ultimi eximiae laudis viro, Henr. Valesio, qui multis iio- 

seu quinti, c Ego vero, inquit, historiae [42] finem minibus de Nostro aeque ac de aliis Historiae eccle- 

hic faciens, lectores rogo, ut precibus suis laborem siasticae scriptoribus conjunciim editis , meruit , 

nostrum compensent. Quinque autem et centum cujus novissima editio Augustae Taurinorum anii 

annorum tempus hnec Historia complectitur, ab 1748, prodiit, multis eruditorum observationibui 

Arii vesania incipiens, et cum obitu laude digno- el variantibus lectionibus editioni Gaiuabrigiensi 

rum virorum Theodori (sc. Mopsuesteiii) elTbeo-r Guil. Reading aspersis, locupletata, 

doli (Antiocheni ) desinens. i Et si vel maxime Breviores erimus in recensenda Ii tsloria re/igtoM, 
filum Historiae voluisset prosequi, tamen summa quae inscribitur φιλόθεος Ιστορία ή άσχητιχή τιολι- 

viri prudentia ac modestia, quam ut par est admw τεΐα. Minor est utilitas, quae e lectione hujus libn 

rati suiU Valesius et Beausobre BUt. Manich. 1. 1, percipitur, ulpoie qui praeter Ascetarum vitas nihil 

p. 226, nou permisisset, ut tempora ista aitin- continet (a), sicqoe curiosos magis quam discendi 

geret, in quae incidit invidiosa Nesloriaoae contro- cupidos lectores poscit. Singularia quidem sunt , 

versiae historia. M.tgiiopere enim erraret, qui e ^ quae in hoc libro narrantur ; nollemus tamen dicer·* 
silentio, quo Theodorelus lites istas premere vo- censura adeo dignum esse Theodoretum, ut Frid 

iuit, inferret, eum -ante synodi Epbesinae tempora Spanliemio aliisque visum est. Etsi enim inter noi 

ad llisluriam hanc scribendam accessisse. Quo fidem vix invenirent hujus generis homines , lenu 

minus enim baec conjectura se tueri possit, im- porum tamen habenda [44] est ratio. Hujus operii 

pediunt quae a Nostro de reliquiis sancti Chry- partem quamdam constituit Oratio sive Disserta ik 

sostomi Constanlinopoliin delatis, et de pietate de charitate, quam Sirmondus Appendici inseruit, 

Theodosii ac sororum ejus narrantur lib. v, c. 56. Hervetus autem in versionesua Latina rectius buk 

Jam , cum e Socratis Historia appareat. Chryso- libro subjunxit. 

siomi corpus decimo sexto Theodosii consulatu. Multo majorem utilitatem nobis pnesUiit Epi- 
sicque ann. G. 458, in urbem regiam delatum esse, stolae Tbeodoreti, quae proximum inter Opera illiuj 

dubium non est , Nostrum Historiam suam longo locum leiieiil, eoque chariores nobis esse debent, 

post concilium Epliesinum intervallo composuisse, quo majorem historiae scriptoris nostri lucen 

Sola itaque viri moderatio effecit, ut de litibus accendunt. Numero sunt centum et quadraginti 

sileret, quibus enarrandis maxime idoneus fuisset, septem , una autem qux scripta est ad Joanneii 

si sine aliorum offensione fieri potuisset. Quae cum q episcopum Germaniciae, apud Sirmonduin, tomo 111 
ita sint, quis non videt, iniquum Nostri judicem desideratur, cum locum nacla sit in Appendice 

esse Gameriuni, cujus baec sunt verba p. 192, seq. u IV, p. 702. Supra quingentas Nostri epislolai 

Auctarii, c Opinor, primum, hoc opus Tbeodoreti legit oliin Nicephorus, cujus iide si nili liceat 

aliud nihil esse praeter historiam Arianae baereseos dolemluni omnino est, tantam earum pariem pe· 

(eadem fere ibid. p. 19i exstant), sive in seipsa riisse. Hanc jacturam aliquo modo resarcire volui 

sive in propagine. Deinde, ipsam eo consilio seri- Garnerius tum Epistolis illis quas ad locupletan- 

ptam fuisse, ut ostenderentur fontes, ex quibus dum tomum tertium editionis Sinnondianae al 

Tbcodorelo viderentur orti errores, quos affingebat initio Auctarii sui exhibuit , tum dissertatione 5 

Catholicis. Tertio, in Arianis, [45] unionis bypo- ibidem inserta, quae inscribitur De Theodoreii e 

staticae defensores; in Eusebio Nicoinediensi, Cy- OrieiUatium cama. Haec tota dissertatio, quae ex( 

rillum * in Atlianasio atque etiam in Glii ysoslomo, speciationem mullorum fefellit , nihil praeter va- 

(a) Ex hac lanien historia (cap. 15), et iion aliunde· ca paucissima habemus quae dc seipso tra- 
didit Theodorelus. Edit. Patb. 





(1 


DISSERTATIO. 


(tt 


rieniaPtfrum epistolas coiitinei« primum a Giirlst. a 
poslea s Stepb. fialuxio in nova CotlecUone 
«oodlionin sub nomine Synodici adversus Tra- 
ledia· Irenci, editas. Jure autem dubitatur, iium 
imaincsiat istae epistols, quas Garoerius Nostro 
liudiore Toluiu Adeo enim fervore suo abreptus 
esi, ■< edam iliis fidem dederit , quae apertissima 
habent indicia, qualis est illa quam de 
ebio Cjrilli ad Joanneiii Antiochenum scripsisse 
didisr, de qua jam alio loco disputavimus. Nec 
Boliis urgendum erit, quod jam ex Leonlio et 
tlhlio iii superioribus evictum dedimus , multas 
iA Nostri nomine ab illis qui [45] Nesiorii par- 
ttas addicti erant, fictas esse litteras; Quanta au- 
len fuit Gamerii facilitas in admittendis illis 
rpMis, quas ad rem suam facere putavit, tanta ^ 
qns fiit morositas, si de illis agitanda erat qus- 
biio, qvs mentem Theodoreii ab impiis Nesiorii 
dociriiiis alienam testantur. Hinc pro genuina non 
talKiit Epistulam ad Spuracium, quae a Sirmondo 
iflAppeodicem est relata, non quia spuriam putavit 
llam, ut Garoerius asserit, sed quia argumentum 
te fere idem est cum capite 12 libri quarti 
Bmiicarum (abuiarvtm, sicque inter episiolas vix 
hcnni oblinere posse videtur. Quod reliquum est, 
mias barom epistolarunt classes constituerunt 
Dipioitts et Garoerius^ sed parum certis fundamen- 
iis looim illud artificiutm nititur, quia de mullis 
tarum liuerarum iion satis constat, quo scriptae 
nDl tempore. ^ 

bogmaiiri, vel polemici, ut videri posset, argu- 
iteoii esi Erauisies seu folynu>rphu8^ liber apprime 
A ad redarguendos Eutycbianos, quorum erro- 
ribus oppositus , ab imperatore Theodosio autem, 

'd potius ab illis quorum artibus regebatur, adeo 
ttale eieeptus est , nt jussu imperatoris flammis 
litgiiDs haberetur. Hoc iniquo fato non imminuta 
quidem est libri dignitas ; tamen , ne quid malae 
iMXa hxreret, cautum est a Marciano, qui isum 
Theodosii saiirtionein rescindendam esse sapienter 
Tres Dialogos liber iste complectitur, quo- 
rum unusquisque nomen ab argumento nacius est. 
Mmos inscribitur Άτρεπτος, secundus *Ασύγχυτος, 
lenius Απαθής. In primo docet, immutabilem esse 
uBif^euiti Filii divinitatem; in secundo, non per- D 
uistsm sive inconfusam fuisse in Christo Domino 
diviaiutis et humaniiatis unionem ; [40] in tertio 
daiqne, a passionibus liberam fuisse Salvatoris 
iKSlri diviniutetn. His subjunguntur 'Αποδείξεις 
»4 συΐ^γιβμων , ubi validis ratiociniis impugnat 
errores, contra quos in hoc libro disputat. Genui- 
Bum hoc esse Tbeodoreti scriptum vix dubitari 
poierit, cum non uiodo Photius, cod. 46, ejus 
BKuiioiieiu fecerit, sed etiam Nicephorus, qui loco 
jm aliquoties citato hunc librum nomine istoAdyoi 
θείων δογμάτων διαλογιατιχώς συντα- 
indigua vi t. Ipse quoque auctor illius me- 
iBiiiil, tum in epistola (16j ad Irenasuni episcopum, 
lau in illa (85) quam ad Dioscorum Alexandri» 


episcopum dedit, quie posterior haud obscurum 
suppeditat temporis indicium^ ex quo colligere po^ 
sumus, hunc librum jam ante synodum λτ^στριχήν 
fuisse compositum. His denique adjungimus aliud 
testimonium, quod ex epistola (130) ad Timothenni 
episcopum scripta, petimus. Miramur itaque Bara-> 
lerio, praecocis ingenii juveni et temporis soi orna- 
mento, in mentem venire potuisse, bos Dialogos noia 
Theodoreto postro,sed forsitan juniori hujus nomi- 
nis scriptori tribuendos esse, ei scilicet, cui nonnulli 
cum Garnerio libros illos Historiae ecclesiasticae 
ascribunt, quos Gennadiua, utsiipra diximus, Nostro- 
absque ullo satis gravi causae suae fundamento tri- 
buit. Tamen hanc sententiahi non ut probabilem· 
tantum proposuit in Appendice ad Anti-Ariemo- 
nitim Norimb. a 1735, editum, sed pertinacius 
quoque contra scriptores Memoriarum, ut dicun- 
tor, 7rtsu/ftnar«m defendere voluit singulari libelto,^ 
qui insertns est Bibliothecae Germanicae (Gallica 
idiomate, ut notum scriptae) vol. XLYHI, p. 50seq. 
Sed es fuit juvenilis audacia , quae non [47] omni 
laude caret. Et ipsa juvenis , qui ultra aetatem sa- 
pere visus est, disputatio babet nonnulla qme ulte- 
riori discussione non indigna essent, ea vero alii 
loco et tempori jam erunt relinquenda. Ad reliquos 
Scriptoris nostri libros progredimur, si paucis an- 
tea lectores de novo Garnerii lapsu monuerimus. 
Vix amplius qiildqoain addere opus erit. Latentens 
in herba anguem videbit , quisquis attente legerit 
ea quae praecesserunt. Idem quod antea jam ali- 
quoties dictum est contigit Garnerio, cum hunc 
librum legeret ; in Cyrilluin enim omnia dicta essa 
quis nisi ille somiiiassel? ut fidem faciamus verbis, 
nostris, vel pauca baec apponemus , quae Auct. 
p. 132 exstant, et parum mutatis verbis reeurruni 
p. 240 : f Iu hoc, inquit, opere, mira quadam arte 
consilium dissimulat : nam cum per dialogismum 
in Apollinarisus disputare se fingit, Cyrillum re- 
vera et Catholicos impugnat, imo doctrinam Ne- 
storii demonstratione, ut ipse quidem loquitur, 
confirmare nititor. Laudat quidem Cyrillum ie 
Dialogo secundo, sed maligna laude , caet. » Quidni 
haec postrema sic imiuii liceat, invehitor Game- 
rius in Theodoreium, sed odio maligno? 

Multiplicem Scriptoris nostri doctrinam testantur 
etiam Hmreliearum fabularum libri quatuor^ in 
quibus baereses tantum non omnes recenset, q<im 
inde a Simonis Magi diebus usque ad tempora 
Nestorii et Eutycliis innotuerant : quibus omni- 
bus expositis libro quinio subjunxit divinorum 
dogmatum Epitomen, ut ostenderet, quomodo inter 
se diflerant lux et tenebrae, quae ipsius siint verba 
ineiinle libro ultimo. Hic sine dubio est liber ille 
cujus Nicepborus sub nomine ψεύδους χα\ άληθεΐας 
διάγνωαις meminit, [48] quo titulo etiam Insignitur 
apud Possevinum Appar. sacri tora. 11, p. 457, ubi 
inter libros a Nostro compositos commemoratur 
volumen quod Mendacii et veritatis discrimen, in- 
scribitur. Posi concitium Ghalcedonciise buns II- 



ώ DE VITA ET SCRIPTIS THEODORETI DISSERTATIO C4 

briim a Nostro oompositiim esse haud obscuris in- A cUndo· osso fructus, etsi io hac Tita nonnullis 
diciis prodit epistola , quae praemiuitur, ad Spora- parum utilis videri posset. Romilias istas A iiito- 
cium , cujus consilio et instituto laborem istum chise olim a Mosiro esse recitatas, multorum est 
suscepit. Hac temporis nou magnopere premuntur, conjectura, [50] specie haud carens. iEram illa- 
qiii cum Garnerio, Caveo, Oudino aliisque caput rom ad ann. C· 455 refert Dupiiiius Gariierius 
duodei imum libri quarti suppositum esse puunt, autem ad ann. C. 450 vel 431. 

(|iiia in illo Neslorius airie, M par erai, eoloribas Wem argumenlom illustrandum sibi sumpsit in 
depingitur. Specie quidem non carere videntur ar- elegaiilissiino ilio opere, cui Utulum fecit. Curatio 
gumeata, quibus usus est Garneriue, ut aentenliam Cf«en.m alfeciionum, cujus liber senus agit de 
suam tueretur , salis autem ad ea omnia respondi» Providentia divina. Plura autem in isto simul prse- 
Dupinius Biblioth. ocriptorum occleo. u III. Unius gentilium religionem, scu' potius 

Theodori abbatis, ne de Pbolio jam dinmus, superstitionem, libris duodecim ita evertit, ut san- 

Icstiraonium, orauibns exceptionibus diluendis suf- clioris ddei puritatem ac honorem egregie defende- 

ficiet. Hxc enim sunt verba ejus in argumento syn- rj(. Ingeniosior forsitan quam verior est Ganierii 

odi Ephesiua* ; Ei 6k βουλβταί τΐζ γνώναι, ίτι Θ*β- conjectura, hunc librum a Tbeodoreto scriptum 

&ι>ρτ)τος χαΐ λίαν λμ(ηι Ntexdptov, Αναγνφ v 6 «βρί osse contra imperatorem Julianum. Quidquid au- 

τών αΙρίαιων αύτφ βεοίωρήτψ γβγρβμμίνβν βιβλίον. |em sit, non hujus tantum, sed omnium qui eo tein- 

St quit ΜΟΜβ velit, valde exosum Theoioreto ftueee pore ingenii et nominis fama inclaruerant, genti- 

Neetorium, legat librum De heereeibut ab ipso Tbeo- (iyui geripta, indefesso excussit studio, ut iii pri- 

dorelo scriptum. Num ad alium quam hunc, librum, observatum est a Sylburgio, cui Grmco-Lalinam 
ejusque aliam partem, quam qum exstat L iv, cap. eximii liujus operis editionem Hcidelbergx, ann. 

12 , btec trahi possunt, nisi vis inferenda sil verbis? 1594 , ΐη lucem emissam, eamque pra;staiiiissi- 

Adeo autem in ipsa veriMlis luce c^Ure visus mara, debemus. Silent quidem de hoc opere Pbo- 

est Garnerius, ut non bane modo libri quarti par- gj Nicepliorus , meminit autem ejus Tzelxes 

ticuUm Nostro denegandam esse, sed totum quo- ^ Theodoretus in epist. IIS, ad 

quo de bmresibus librum Nesiorio favere. Cyrillo Romanum, et in ea (116.) ad Renatum : 

autem adversari putaverit. Quod ne quis acerbius „ee„„„ Q„*gtione prima in Leviticuni. Magnopere 

quam verius a nobis dictum esse putet, ipsa eju· itaq„e falluntur Rivelus et Cocus, qui hunc librum 

verba ascribere baud piget. [49] Ita vero illo, Auct. alius scriptoris esse putarunt. Ad istum In primis 

p, 145 : « Laboriosum, inquit, a^ue artiSciosnm c ubrum specunt duo epigrammau, quas ut minus 
dixi opus. Quantus enim labor ponendas fuit in j„gt 5 l„to „osiro haud alie- 

evolvendia scriptoribus, qui in illum osque diem „„„ ^gg^ puumus. [51] Primum ex codice quodam 

catbolicmfldei causam contra beresee defenderant? ^„g^,tano descriptum exstat 'apud Posseviuum 

sed qoanue artis erat, quamque callid», iu de sin- ^ppar. sacri tom. II, p. 457, et ita se habet : 
gulis scribere, ut qui legeret, sensim sine sensu 

per se ipse invidia consensionis cum bsereticis ono* ΝβΙλος Αλλος πλημμυρών τοίς «οίς λόγοις 

rarei unius naturae Verbi incarnatae defeneores, Θβοδώρητε νών Αχαιών τήν πλάνην 
liberaret duarum propugnatores ; id est, ut erant ΠνΙγων, νής χαλ4ν π(βτ«ως αΟξβις σπέρον. 
tempora, aut certe opinio vulgi, accusaret Cyrlllum, Alterum legitur in codice quodam Bibliothecae Au- 
absoiveretNestorium. · Haud dissimitia sunt, quae Vindob. (apud Lambec. lib. iv, p. 179) qui 

p.245 1. c. leguntur, quae tamen recitasse est refu- ^ Peiro Patricio ex alio quodam pervetusto codice 

taaae· Adeat, cui placuerit, luigii Dissertationem de descriptus, et imperatori Leoni boc Epigrammate 

haeresiarchis appst^icae aetatis, p. 15. jjieatus est. Quia autem fprolixior est locus, pri- 

Sequuntiir Orationes sive Homiliae decem de tantum hos apponimus ονίχους, qui ad No- 

Providenlia, in quibus exhausisse videtor, quiilquid ^ ^trum specunt : 
de nobili boc argumento dici potest. Priores quin- 
que coniplectuniur ea quae ad probandam Prori- Ka\ τούτο της οής άξιον μουοουργίας» 

dentiam divinam faciunt ; sive mundi hujus admi- Αύτοχράτορ μέγιττβ, βιβλίον, Αέον. 

rabilem structuram, sive corporis nostri fabricam, Φέρζι γάρ Ινδόν των πρ\ν Ελλήνων, άναξ, 

sive res creaUs omne· earumque sapientissimam Τάς {b) αβμνοχομψοψβυδομυθοπλαατίας 

gttberMlionem speeUveris : sexu et duae proximae Ανατραπείαας έχ σοφού διδαοχάλου 

versantur in diluendis objectionibus, quae ab iniqua μή^ T* δβιχνύει τού Λοξίου 

mullonm hominum sorte peti possent. Duae postre- Νδθους, ^βήλους. Αγκύλους, λαοπλάνους* 

mae magnam ad virtutis stodiom incitandi vim ba* ώνπεροί πρ\ν έζοφοΰντοτή πλάνη 

beu4. Docent enim. Providentiae divinae illustria Άπβσφαλέντες πάντβς εύθείας τριβου. 

non inter Judaeos modo, sed inter omnes liomines 'Απλώς τε κοινώς τών Ικείνων δογμάτων 

exaUre monuinenla, pietatisqne ceiiissime exspe- Τρανώς έλέγχει τούτο τήν γλωσσαλγίαν, 

( 6 ) Lamliec. ΐη margine hanc notulam adjecit : Notabile voeabnl|βm undecim eyllabarum· 



ss 


ΟΟΝωΚΟΑΝΤΙΑ tDlTIOmiM. 


Tbeodoreii libria. qaibus reeensenilia B 
opeiam dttiitnus, adjungend» eiiam sudI 
RefNcbcBsioiies duodecim capitum seu analbema- 
%immonm CTrilli, qom partem Appendicis ad to-. 
mmm IT ediUoois Sinnondianm constituunt. Quale 
^var guM cncttin hujus libelli, et quo tempore exa- 
nlBS ait, ipsa docet ioscriplio, ita ut de utroque 
dispolaiioiiem instituere superfluum es· 
.Oracioois de chariute. Epistolae ad Sporacium, 
alterios qu» ad Joannem [52] episcopum 
Gcnniiiciae data est, jam menlioneai fecimus. Ro- 
fiqwm itaque est, ut de Argumentit tibrarum 
SXTIl adversus varias propositiones {Eulychianas) 
agatur, quorum incertus est anclor. Sir· 
non ipsos libros, sed solam eorum recen- 
e Pboltt cod· 46 petilam extiibuil. Ipsi ^ 
libri, de quibus iie verbulum quidem a 



Sirmondo dictum est, alibi mat qomreadi. Sed obi f. 
De hoc diversap sunt eruditorum sententix. Priores 
sex vel septem e quorumdam sententia perierunt ; 
alii vero Fragmeua eorum superasse credunt ia 
iis quap reliqua nobis sunt de Penlafogio Theodo- 
roti, seu quinque Ubcis de incarnatione. Reliqui 
borum viginti et septem librorum a multis Ailig· 
itasio olim aseripU sunt , sed Joan. DallaeuI sx· 
auctoritate Photii eoi Theodoreto nostro vindicavit, 
Combefisius autem Maximo, Marius Mercator de* 
Mique et Garnsrius, Eniherio Tyanensi. Haec quas» 
sUo, cum altioris sit indaginis, prelis nunc fer<* 
ventibus, alio tempore pluribus, si Deus voluerit, 
exponetur, <;pm de scriptis Theudorelt sive ineditis, 
sive fictis, ad Garnerii Auctartum dubia quaedam 
modeste proponendi occasio eiorta fuerit. 


PagiiMO editionis Sirmondlanm et novffi juita hunc hidicem sibi respondent. 


Ed. Sirm. t. f. 

^ i 

3 

4 

5 

6 
7 
S 
9 

40 

44 

12 - 

13 - 

14 - 

15 - 

16 - 

17 - 

18 - 

19 - 

20 - 
21 - 
22 - 

23 - 

24 - 

23 - 

26 - 

27 - 

28 - 

29 - 

30 - 

31 - 

32 - 

33 - 

34 - 

35 - 

36 - 

37 - 

38 * 

39 - 

40 · 

41 
42 - 
43 


Not. Ubi $ίς apooaHur, latet enor In paginis editionis SinnendianaB. 


£4. Nov. i. 1. 


1. 

Ed« Sirm. 

t.k 

Ed. Nov. t. 

I. £4 Sirm. t. L 

Ed. Nov. 

1 . 1 . 

1 


44 


69 

91 


140 

1 


47 


71 — 

92 


142 

3 


48 


73 — 

93 


143 

4 


49 


74 — 

94 

.«N. 

145 

6 

-M. 

59^ 


76 -- 

93 


146 

7 


54 


78 — 

96 

— 

148 

9 

-*· 

58 


79 — 

97 


149 

li 


53 


81 — 

98 

— N 

151 

13 


54 


82 — 

99 

— * 

152 

14 


55 

.... 

84 

100 


154 

16 


55 

... 

85 — 

101 

— 

155 

17 


57 


87 — 

102 


157 

19 

- T . 

' 58 


88 *- 

103 


158 

20 


59 

... 

90 — 

104 

— 

160 

Ά 


69 


91 — 

105 


161 

25 

«... 

61 

.... 

95 — 

106 

— 

165 

25 


62 

... 

94 -- 

107 

— 

164 

26 


65 

.... 

96 — 

108 

— 

166 

28 


64 


98 — 

109 

— 

167 

29 


65 


99 — 

110 

— ' 

169 

51 


66 


101 — 

111 

— 

170 

52 


67 


105 — 

112 

— 

172 

34 


65 

.... 

104 -- 

115 

-p- 

175 

57 


69 


106 — 

m 

— 

175 

58 


70 

.... 

107 — 

115 

— 

176 

40 


71 

.i.. 

109 — 

116 

— 

177 

41 


72. 

.... 

llO — 

117 

— 

179 

43 


73 


H2 — 

118 

— 

181 

44 


74 


114 — 

Il9 

— 

182 

46 


75 

- . - 

115 

120 

— 

184 

47 


76 

... 

117 — 

121 


185 

48 


77 

... 

119 

122 

— 

187 

50 

- - , 

78 


120 — 

125 

— 

188 

51 


79 

.... 

121 — 

124 

— 

190 

55 


80 

... 

125 — 

125 

— 

191 

54 


81 

... 

124 

126 

— 

195 

56 

, 

62 


126 — 

127 

— 

191 

57 

■ , 

83 

_ 

128 ^ 

126 

— 

190 

59 


84 

.... 

129 — 

129 

— 

197 

60 


85 


151 — 

130 

— 

190 

62 


86 


153 — 

151 

— 

200 

63 


87 


154 — 

152 

— 

20t 

65 


88 


156 

153 

... 

804 

66 

, ■ 

69 



157 — 

154 

— 

205 

68 

-1^ 

90 


159 — 

155 

- 

207 


45 


& i I i I I I J I I I i I I I I I 1 I I 1 I I i η I I I 1 1 1 I i I I I i 1 i I 1 I I I Μ I I I i i I I Μ Μ I i I I I I I i I I I i I I I I I I I 


CONCORDANTIA EDITIONUM. 68 


i 

1 

Ed. NoT. tom. Γ. Ed. Sirui. tom. I. Ed. Nor. tom. 1. Ed. Sirm. 

toin. 1. EiL Nov. tom. K 

m 

— 

209 — 

— 

326 -- 

28· — 

4^1 

437 

— 

210 — 

SIS — 

328 — 

2x9 _ 

4^3 

438 


212 — 

8U — 

330 — 

290 _ 

44>4> 

439 

— 

213 — 

215 — 

331 — 

29t 

44^G 

m 


245 — 

816 -< 

333 — 

292 

44-7 

444 

— 

217 

217 — 

555 — 

293 

449 

442 

— 

218 — 

818 — 

336 ~ 

294 

4^0 

443 



219 — 

219 — 

357 — 

295 ^ 

452 

* 444 


221 _ 

280 — 

330 — 

296 

453 

445 

... 

223 — 

221 — 

344 — 

297 _ 

455 

446 


224 — 

222 — 

342 — 

298 _ 

456 

447 


Qrfc/l 

Zzo M 

225 — 

344 — 

299 

458 

448 


227 _ 

224 — 

345 — 

300 

459 

449 


229 . 

225 — 

346 — 

301 _ 

461 

450 


230 _ 

226 — 

348 — 

302 _ 

464 

454 

M 

232 ^ . 

227 — 

350 — 

305 _ 

464 

452 


234 ^ 

228 — 

351 — 

304 _ 

465 

453 

M 

235 — 

229 — 

355 — 

305 _ 

467 

454 

— 

237 _ 

250 — 

•354 — 

306 _ 

469 

455 


238 _ 

231 — 

555 — 

307 _ 

470 

456 

•M 

240 ^ 

252 — 

356 — 

508 _ 

47S 

457 


241 ^ 

235 — 

357 — 

309 _ 

473 

458 


243 _ 

254 — 

359 — 

310 _ 

475 

459 

- - 

244 ^ 

235 — 

560 — 

311 _ 

477 

460 


246 ^ 

236 — 

362 — 

312 _ 

478 

461 


247 — 

257 — 

563 — 

313 _ 

480 

462 

M· 

249 ^ 

258 — 

365 — 

314 

48t 

463 


250 — 

239 — 

367 — 

315 

485 

464 

.M 

252 _ 

240 — 

568 — 

316 

484 

465 


254 _ 

241 — 

370 — 

517 _ 

486 

466 


255 _ 

242 -- 

571 -- 

318 

487 

467 

— 

257 _ 

245 — 

575 — 

3f9 

489 

468 


258 _ 

244 — 

574 — 

320 

490 

469 

... 

260 _ 

245 — 

376 — 

321 

492 

470 


263 _ 

246 — 

377 — 

322 

493 

474 


264 _ 

247 — 

379 — 

323 

495 

472 


264 _ 

248 — 

580 — 

324 _ 

496 

473 

. ■■ 

266 _ 

849 — 

582 — 

525 

498 

474 

M. 

268 _ 

250 — 

585 — 

326 

499 

475 


269 _ 

251 — 

385 — 

327 

501 

476 

.1^ 

271 _ 

252 — 

586 

328 _ 

502 

477 


273 _ 

255 — 

588 — 

329 _ 

504 

478 

•M 

274 _ 

254 — 

389 — 

330 

505 

479 

. 

275 __ 

255 — ’ 

391 — 

331 _ 

507 

480 



277 

256 — 

592 — 

332 _ 

509 

484 


278 — 

257 — 

394 — 

533 _ 

5fO 

482 


280 

25» — 

396 — 

334 _ 

511 

483 


284 

259 — 

397 — 

335 _ 

515 

484 


283 — 

260 — 

399 — 

336 _ 

314 

485 


284 _ 

261 — 

400 — 

337 _ 

5t5 

486 


286'— 

862 — 

402 — 

538 _ 

517 

487 


288 — 

265 — 

404 — 

339 _ 

518 

488 


289 - 

* 264 — 

405 — 

540 _ 

520 

489 


291 — 

265 — 

406 — 

341 _ 

521 

490 


292 — 

266 — 

408 — 

342 _ 

523 

491 

-■ - 

294 — 

267 — 

409 — 

345 _ 

524 

492 

- - 

295 — 

868 — 

411 — 

344 _ 

526 

493 

- ■ 

297 — 

869 — 

412 — 

345 _ 

527 

494 


299 — 

870 — 

413 — 

546 _ 

529 

495 


300 — 

871 - 

415 — 

547 _ 

531 

496 


301 — 

872 — 

416 — 

348 _ 

552 

497 


303 — 

875 — · 

418 — 

549 _ 

534 

498 


305 — 

!’* - 

419 — 

350 _ 

536 

499 


306 — 

875 - 

421 — 

551 _ 

537 

200 


308 — 

876 — 

423 — 

352 . 

539 

204 


309 — 

877 - 

424 — 

553 _ 

510 

202 


310 -- 

878 - 

426 — 

354 

542 

203 

__ 

312 — 

879 — 

427 — 

355 _ 

544 

204 


314 — 

880 — 

429 

55€ — 

545 

205 


315 — 

281 — 

431 — 

357 _ 

547 

206 



317 — 

882 — 

432 — 

358 _ 

548 

207 



318 — 

883 - 

454 - 

359 ^ 

519 

208 



320 — 

884 - 

436 — 

360 — 

551 

209 


321 — 

885 - 

437 - 

361 _ 

555 

210 


323 — 

286 

438 — 

362 — 

554 

211 

— 

325 — 

287 - 

440 - 

363 — 

533 



CONCORDANTIA EDITIONUM. 


Strm. um. I. 

_ 564 

_ 565 

_ 366 

— 567 

^ 568 

^ 369 

_ 570 

374 
37i 
573 

374 , 

375 . 

376 . 

377 - 

378 - 

379 - 

380 - 

384 - 

382 - 

383 . 

384 - 

385 _ 

386 . 

387 _ 

388 . 

389 _ 

390 _ 
394 

392 

393 _ 

394 _ 
393 . _ 

396 _ 

397 __ 

39β _ 

399 — 

400 — 

401 — 

402 — 

403 — 

404 _ 

406 — 

405 — 

407 — 

408 — 

409 — 

410 — 

411 — 

412 — 

^13 — 

414 — 

415 - 

416 — 

417 — 

418 — 

419 — 

420 — 

421 — 

422 — 

423 - 

424 — 

425 — 

426 - 

427 - 

428 - 

429 - 

430 - 

431 - 

432 - 

433 - 

434 - 

435 - 

436 - 

437 - 

43» - 

439 - 


R«l. NoY. tom. I. 

— 556 — 

— 558 — 

— 560 — 

— 561 - 

— 563 - 

— 564 - 

— 566 - 

— 567 — 

— 569 — 

— 570 — 

— 57 | - 

— 575 — 

— 574 - 

— 576 — 

— 577 — 

579 — 

— 580 — 

— 582 — 

— 583 — 

585 — 

587 — 

588 — 

590 — 

591 — 
593 — 

595 — 

596 — 
598 — 
399 — 
601 _ 
602 _ 
603 - 
605 — 
607 — 
609 — 
6!0 — 
6!1 — 
613 — 
615 — 

617 — 

618 — 
620 — 
621 _ 
623 — 

625 — 

626 — 
628 — 
629 — 
631 — 

653 _ 
634 - 
655 - 
657 — 

639 - 

640 - 

641 — 
643 ^ 

645 — 

646 - 

648 — 

649 - 

651 - 

652 — 

654 — 

655 — 
657 — 

— 658 — 

— 660 — 

- 662 — 

- 665 — 

- 665 — 

_ 666 — 

- 669 — 

- 670 — 

- 672 — 

- 673 — 


Sirm. tom. I. Fil. Nov. lom. 1. 

440 - 675 

441 — 677 

442 -- 678 

443 — 681 

444 ^ 684 

445 -- 686 

446 — 687 

437 689 

448 — 691 

449 — 692 

450 — 694 

451 ~ 696 

452 — 697 

453 ^ 699 

454 — 701 

455 — 702 

456 — 704 

457 — 706 

458 707 

459 — 709 

460 -- 710 

4CI — 712 

462 — 714 

465 — 715 

466 (sic)— 717 

467 — 719 

468 — 721 

469 — 722 

470 — 724 

471 — 726 

472 — 727 

475 — 729 

474 — 751 

475 — 732 

476 — 734 

4i7 — 736 

476 (sic) — 738 

477 - 739 

478 — 741 

479 — 743 

480 745 

481 — 746 

482 — 748 

483 — 750 

484 — 751 

485 — 753 

486 — 755 

487 — 756 

488 — 758 

489 — 760 

490 — 762 

491 — 763 

492 — 765 

493 — 766 

494 — 768 

495 — 769 

496 — 771 

497 — 772 

498 — 774 

499 — 776 

500 — 777 

591 — 779 

602 — 781 

503 — 783 

504 — 784 

505 — 786 

596 — 788 

607 — 789 

508 — 791 

509 — 792 

510 — 794 

511 — 796 

512 — 798 

513 — 799 

514 801 

515 — 802 


£d. Sirnu tom. I; 

— 516 

— 517 

— 518 

— 510 

— 520 

— 521 

— 522 

— 523 

— 524 

— 525 

— 526 

— 527 

— 528 

— 529 

— 530 

— 551 

— 532 

— 533 

— ' 554 

_ 535 

— 536 
337 

— 538 

— 539 

_ 540 

— 541 

_ 542 

_ 545 

_ 544 

_ 545 

_ 546 

— 547 

_ 548 

_ 549 

530 

_ 551 

__ 552 

_ 555 

_ 554 

355 

_ 556 

557 

_ 558 

_ 559 

_ 560 

_ 561 

_ 562 

_ 5b3 

_ 3b4 

_ 565 

_ 566 

— 567 

_ 568 

_ 569 

— 570 

— 571 

_ 572 

_ 573 

_ 574 

— 575 
576 

_ 577 

_ 578 

— 579 

— 580 

— 581 
582 

— 583 

— 584 

— 585 

— 586 

— 587 

— 588 

— 389 

— 590 

— 501 


70 

M. Nov. tom. I 
-- 804 

806 
808 
809 
811 
812 

814 

815 

817 

818 
820 
821 
825 
825 

827 

828 
830 
8.32 
835 

855 

856 

856 

859 

841 

842 
8U 
845 
647 

849 

850 
852 

854 

855 

857 

858 

860 
862 

865 
665 

866 
866 

870 

871 
875 

875 

876 

878 

879 
881 
885 

885 

886 
888 
889 

891 

892 
894 

896 

897 
899 
901 

903 

904 

907 

009 

»11 

915 

OU 

917 

91» 

921 

923 

024 

026 

927 



7i GONCORDANTU EDITIONUM. 71 


Kd. Wn.tom.I. 

Ed. 

NoT· tom. I· Ed. 

Sirm. tom. 1. 

E4· NoT. tom. 1. Ed. Sirm. 

tom.I. 

Ed. Nov. 

tom. 1. 


592 


929 — 

668 


1084 — 

744 

— 

1218 


595 



951 — 

669 


1086 — 

745 


1229 


594 


955 — 

670 

. 

1087 — 

746 

— 

1222 


595 


934 — 

671 


1090 — 

747 

— 

1224 


595 



956 — 

672 


109* — 

748 

— 

1226 


597 


938 — 

675 

... 

1094 — 

749 


1228 


598 


940 — 

674 

— 

1096 — 

750 

— 

1230 


599 


941 — 

675 

— 

1097 — 

751 


1252 

- 

600 


945 — 

676 

•r- 

1099 _ 

752 

— 

1233 


601 


945 

677 


1101 — 

755 

— 

1233 

, · 

802 


947 — 

678 

•M* * 

1105 — 

754 



1237 


605 


950 — 

679 

— 

1105 — 

755 

— 

1239 


604 


952 -- 

680 


1107 _ 

756 



1242 


605 


954 - 

681 

— 

1108 _ 

757 

— 

1243 


606 

»*« 

956 — 

682 

— 

HiO _ 

758 

— 

1245 


607 

, 

958 — 

685 


1112 — 

759 


1247 


608 



960 — 

684 

— 

1114 _ 

760 


1248 

^ ■ 

609 


962 — 

685 

— 

1116 _ 

761 


1250 


610 

— 

965 — 

686 

— 

1117 _ 

762 


1252 


611 


968 ^ 

687 



1119 _ 

763 

__ 

1254 


612 


970 — 

688 

— 

1121 _ 

764 


1255 


615 

_ 

975 — 

689 

— 

1125 _ 

765 


1258 


614 

— 

975 — 

690 


1124 _ 

766 


1269 


615 


977 — 

691 

— 

1126 _ 

767 



1261 


616 

-- 

979 

G92 


1148 _ 

768 


1265 


617 

' , - 

981 

695 

— 

1130 _ 

769 


1265 


618 


985 — 

694 

— 

1152 _ 

770 

— 

1267 


619 


986 ^ 

695 



1134 _ 

771 


1269 


620 



988 — 

696 


' 1136 _ 

772 



1271 


621 

— 

990 

697 

— 

1158 _ 

773 



1275 


622 


992 — 

698 


1139 _ 

774 



1275 


625 

- 

994 — 

699 


1141 _ 

775 



1277 


624 

- 

996 — 

700 

... 

1142 _ 

776 

— 

1278 


625 

— 

998 _ 

701 


1144 „ 

777 


1280 


,626 

- 

999 — 

702 



1145 — 

77R 


1282 

, 

62f 


1001 _ 

705 


1147 _ 

779 


1284 



628 


1005 _ 

704 


1149 — 

780 


1286 


629 


1005 _ 

705 


1150 — 

784 



1288 


650 

- 

1007 

706 


1152 _ 

782 



1289 


651 

r 

1008 _ 

707 

- 

1155 _ 

785 



1291 


652 

-- 

1012 _ 

708 

_ 

1154 — 

784 

_ 

1293 


655 

■ 

1015 — 

709 


1156 _ 

785 



1295 



654 


1016 _ 

710 


1158 — 

786 



1296 


635 

■ ■ 

1017 — 

711 


1159 _ 

787 


1298 



656 



1020 _ 

712 


1161 _ 

788 


1500 


657 

___ 

1022 __ 

715 


1162 _ 

780 


1501 

. 

658 


1025 _ 

714 



1164 — 

790 



1505 


659 


1025 _ 

715 

— 

1165 _ 

791 


1505 


640 

, 

1027 _ 

716 


1167 — 

792 


1506 



641 


1050 _ 

717 

— 

1168 _ 

793 


1508 


642 


1054 _ 

718 



1170 _ 

794 


1509 

■, 

645 

■ 

1037 _ 

719 

— 

1171 _ 

795 

_ 

1511 

'■M. 

644 



1040 _ 

720 


1173 _ 

796 

__ 

1312 


645 

- 

1042 _ 

721 



1175 _ 

797 

- 

1514 


646 


1044 _ 

722 

— 

1177 _ 

798 



1510 

^ ■ _ 

647 


1047 __ 

725 


1179 — 

799 



151H 


648 

- - 

1049 _ 

724 

— 

1181 — 

800 


1519 


'649 

■ 

1051 — 

725 

■ — 

1183 — 

801 


1524) 

. 

650 

-- 

1052 _ 

726 

— 

1184 -> 

802 


1322 


651 

■ 

1054 _ 

727 

— 

1186 — 

' 805 


1523 

„ 

652 

- 

1036 — 

728 

— 

1188 — 

804 


1323 


655 

- 

1058 _ 

729 

— 

1189 — 

805 

— 

1527 


654 


1060 _ 

750 


1191 — 

806 


152S 


655 


1062 _ 

751 

— 

1195 _ 

807 



1529 


656 

_■ 

. 1065 _ 

752 

— 

1195 — 

808 


1551 


657 


1065 — 

755 


1196 _ 

809 


153^ 


658 

- - , 

1067 _ 

754 

- 

1198 — 

810 


1334 


659 


1069 _ 

755 

— 

1200 — 

811 



155? 



660 

■r P 

1071 

736 

— 

1202 — 

812 


1551 


661 


1075 — 

757 


1204 — 

815 


155t 



662 



1075 — 

758 


1*06 _ 

814 


1331 

^ - · 

665 


1077 — 

759 

— 

1209 — 

815 

— 

1581 

- - 

664 


1078 — 

740 

— 

1210 — 

816 



134^ 

^ , 

665 

■ ■ 

lOeO — 

741 

— 

1412 _ 

817 


154^ 


666 

■ 

1081 — 

742 

— 

1414 — 

818 



1541 

— 

667 

— 

1085 — 

745 

— 

1216 — 

8.9 

— * 

154 



η CONCORDANTU lEDITlONlJtf. Η 


Ed.Sim. 

tom. L Etl. Nov. 

lOiD. I. Ea. Sirni 

1 . lom. 1 . tid. iNov. 

lom. 1. Ed. Sirm. 

lom. I. Ed. NoT. tom. 1. 

_ 

8i0 — 

1548 — 

875 — 

145! — 

950 — 



821 — 

1549 — 

876 — 

1452 — 

951 - 

ISIi 


822 — 

1551 — 

877 — 

1453 

932 — 

t5l? 


825 — 

4352 — 

878 — 

1455 — 

935 — 

1514 

__ 

824 — 

4554 — 

879 — 

1437 

934 — 

1515 


825 — 

4555 

880 — 

1458 — 

935 ~ 

1517 


826 — 

1557 — 

881 — 

1440 — 

956 — 

1518 


827 — 

1558 — 

882 — 

1441 — 

937 — 

1519 



828 — 

1560 — 

885 — 

1442 — 

958 — 

1520 


828 — 

4361 — 

884 — 

1444 ^ 

950 -- 

1523 

__ 

856 — 

1565 — 

885 — 

1445 — 

940 

1523 


851 — 

1564 — 

886 — 

1447 — 

941 — 

1524 

__ 

852 — 

4366 — 

887 — 

1448 — 

942 — 

1526 


853 — 

1567 — 

890 (sic) — 

1449 — 

945 — 

1527 


854 — 

1369 

891 — 

1451 — 

944 - 

1529 


855 — 

1570 

892 — 

1452 — 

945 - 

1530 


856 — 

1372 — 

895 — 

1454 — 

946 — 

1.533 



857 — 

1375 ^ 

894 — 

1455 _ 

947 -- 

1535 


858 — 

1374 — 

895 — 

1457 

948 — 

1534 



859 — 

1376 — 

1 

1 

1 

1458 — 

949 - 

1556 


840 — 

4377 — 

895 — 

1460 — 

950 — 

1538 


841 — 

4379 - 

896 — 

1464 — 

951 — 

1539 


842 — 

4380 — 

897 — 

1462 — 

952 — 

iS4l 

__ 

845 ~ 

1582 — 

898 — 

1464 _ 

955 — 

#543 


844 — 

1385 — 

899 — 

1465 — 

95* — 

1544 


845 — 

1585 — 

900 — 

1467 — 

955 - 

15*5 


846 — 

1586 ^ 

901 

1468 ^ 

956 — 

1547 


847 — 

1388 — 

902 — 

1470 _ 

957 - 

1548 


848 — 

1389 — 

905 — 

1471 

958 — 

1549 



849 — 

1391 — 

904 — 

1473 — 

959 — 

155i 


850 — 

1392 — 

905 — 

1474 — 

960 — 

1553 


851 — 

1594 — 

906 — 

1475 — 

961 — 

1554 

__ 

852 — 

1595 — 

907 — 

1477 ^ 

962 

1555 

, _ 

855 — 

1597 ^ 

908 — 

1478 _ 

965 - 

1557 



854 — 

1399 — 

909 ■- 

1480 — 

964 — 

155» 


855 — 

1400 — 

910 — 

1481 — 

965 - 

Ι.'ΐδΟ 


856 — 

4401 — 

911 — 

1485 ... 

966 — 

1661 


^57 — 

1403 

912 — 

1484 ^ 

967 — 

156? 


858 ^ 

1404 — 

915 — 

1485 — 

968 - 

156? 


859 - 

1406 — 

914 — 

1487 — 

969 ^ 

156® 


860 - 

1407 — 

915 — 

1488 — 

970 — 

1567 



861 — 

1409 ^ 

916 

1490 — 

971 — 

156« 


862 — 

1411 — 

917 — 

1491 _ 

972 - 

1576 


865 — 

1413 — 

918 — 

1492 — 

975 — 

1571 


864 — 

1415 — 

919 — 

1494 — 

974 — 

157» 


865 — 

1416 — 

920 -- 

1495 — 

975 - 

1574 

■ 

866 -A 

1417 — 

921 

1497 ^ 

976 — 

157^ 


8G7 — 

1419 — 

922 — 

1498 - 

977 — 

1577 


868 — 

1420 — 

925 — 

1499 — 

978 -- 

1578 


809 — 

1422 — 

924 — 

1561 — 

970 — 

1580 

_ 

870 — 

1423 — 

<tXO — 

1502 ^ 

980 -1- 

1581 

- 

87i — 

1425 — 

926 — 

1504 — 

981 — 

1583 



872 — 

1426 — 

927 ^ 

1505 — 

982 - 

1585 

- 

873 — 

1428 — 

928 — 

1507 


1 

— 

874 — 

1429 — 

929 — 

1508 




ifATOOC.. Gb. LXXX. 


3 


1Β THEODORETI EPISCOPI tnTRENSIS, TC 


TOr ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ, 

ΐΙΠΙΣΚΟΠΟΥ KYPOY, 
ux 

ΤΑ ΑΠΟΡΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ 

KAr ΕΚΑΟΓΗΚ. 


BEATI THEODORETI 

EPISCOPI CTRENSIS, 

IN LOCA DIFFICILIA SCRIPTURAE SACRaE 

OU^STIONES SELECTA 

Joanne Pico prwMe elu$numinqui$iioriarum Senatus Parisknsis interprete 


1 PmSFATlO. A 

Ambiguas divtuae Scriptura qoaesiiones et alii qui- 
dem studiosi viri enodandas susceperunt, ut in his vel 
seusum aperirent, vel causas ostenderent, omnia de- 
mum Iperspicua redderent , quae vulgo abstrusiora 
Tiderentur. Tu vero me pra caeleris, Aliorum charis- 
sime Hypali , ut boc praestarem magnopere hortatus 
es, utile 2 muhisboc etiam opus futurum omnino 
alBrmans. Quamobrem licet inArmaossem valetudine, 
laborem* hunc non recusavi : baud mihi sane conA- 
dens, sed illi qui haec ita conscribi jussit. Ipsius 
enim est, latentem in littera sententiam demon- 
strare. Nam et in sacris Evangeliis per paraboUs 
docebat, et eorum quae obscurius dicta fuerant in- 
terpreutionem proferebat. Ab eo Igitur intelligeiitiae 
\ radium implorans. Spiritus sancti adyta penetrare 3 
conabor. Sciendum autem est ante omnia, non eum-^ 
dem omnibus inquirendi acopum ac Anem esse. 
Sunt enim qui impie sciscitantur, divinam Scriptu- 
ram nunc tanquam non recta praecipientem , nunc 
veluti contraria docentem redarguere studentes : 
alii vero discendi studio quaerunt , et invenire cu- 
piunt quod quaeritur. Nos ergo et blasphema lUo- 
rum ora Deo favente obstruemus, divinae Scripturae 
astendenies tum consonantem , tum optimam esse 
doctrinam ; et istis, quoad consequi licebit, dubia- 
rum quaestionum explanationem promemus. Princi- 
pium autem ducemus ab ipso creationis principio. 
Haec enim divinitus inspiratae Scriptura principium 
est et exordium. 

(a) Abest a codice Augustano, qui inscribitur, Τσυ 
μακαρίου Θαοδωρ^^τσν βΙς τά άχαρα τής θείας 
Γρα^ς κατ' Incipit hic codex, cujus va- 


ΠΡΟΛΟΓΟΣ (α). 

Κα\ Αλλοι μέν φιλομαθείς Ανβρες έπηγγείλαντο 
θιαλΰσαι τής θείας Γραφής τά δοχουντα είναι ζητή- 
ματα * χα\ των μλν άναπτύξαι τδν νουν* των δλ τάς 
αιτίας δηλώααι * χαΐ Απαξαπλώς άποφήναι ααφή τά 
τοΓς 9 Χ)λλοΙς ού τοιαΰτα φαινόμενα. Συ δέ διαφερόν- 
τως, φίλτατε παίδων Ύπάτιε, τοΰτό με πρΑξαι παρ- 
ώτρυνας* ιιολλοίς ώφέλιμον Εσεοθαι χα\ τόδε τ& σύγ- 
γραμμα λίαν Ισχυρισάμενος. δή δνεχα, χαίτοε 
του σώματος ούχ ευ μοι διαχειμένου, τόνδε ιτροειλύ- 
μην τδν πόνον* ούχ έμαυτφ γε θα^ι^ών, Αλλά τιΤ> 
ταυθ* οΟτω συγγραφήναι προστεταχότι. Λύτου γάρ 
έστιν ΙπιδεΤξάιι τήν έν τψ γράμματι χεχρυμμένην 
διάνοιαν. Αύτύς γάρ χΑν τοΤς ΙεροΤς ΕύαγγελΙοις, χα\ 
παραβολιχως τήν διδασκαλίαν προσέφιρε* χαΐ των 
αΐνιγματωδως εΙρημένων έποιεΤτο τήν έρμηνεΐαν. 
Παρ* αύτοΰ το£νυν τής νοεράς ΑχτΤνος Αντιβολήσας 
τυχεΤν, των τού παναγίου Πνεύματος Αδύτων χατα- 
τολμήσαι πειράσομαι. Τστέον δδ πρύ των Αλλων 
Απάντων, ώς ούχ Αξαντες σύμφωνον δχουσι τής ipeo- 
τήσεως τύν σχοπόν. Άλλ’ ο 1 μδν δυσσεβώς έρωτώσε, 
διελέγχειν οΙόμβνοι τήν θείαν Γραφήν * νύν μέν, ώς 
ούχ όρθά παιδεύουσαν * νύν δδ, ώς έναντία διδάσχου- 
σαν. ΟΙ δΙ φίλομαθώς ζητούσι, χαΐ ποθούσιν χύρεΤν 
τύ ζητούμενου. ΚΑχεΙνων τοΙνυν έμφρΑξομεν, συν 
Θεφ φΑναι, τά βλάσφημα στόματα, τής θείας έπε· 
Ιειχνύντες Γραφής χαΐ τήν συμφωνίαν, χολ τήν Αρ(- 
στην διδασχαλίαν* χα\ τούτοις ώς ο 10 ν τε των έπ- 
απορουμένων τήν λύσιν προσοίσομεν. 'Αρχήν €1 
τούτων ποιήσομαι τής χτίσεως τήν Αρχήν. Αύτη 
γάρ Αρχή χα\ προοίμιον τής θεοπνεύστου Γραφής. 

rianles lectiones notato digniores margini subji- 
ciendas esse duximus, a quaeslione secunda iu 
nesin. 



η 


QUiEST. IN GENES. CAP. I. 


7» 


ΕΙΣ THN ΓΕΝΕΣΙΝ 


IN GENESIN. 


ΕΡύΤΗΣΙΣ k\ A 3 INTERROGATIO I. 

7/ ^i{ xots μή JCfioriraxe τής νώτ δΛων δημιονρ· Quam ob causam ante rerum omnium opificium 
γιος θαοΛογΙατ ό σνγγρ(»^ρβύς ; scriptor narrationem de Deo non instituit ? 

ΑΠΟΚΡ1ΣΙΣ. RESPONSIO. 


MfiTpelv είωθκ τοΖς (1) παιββυομένοις ή 0s(a Γρα- 
φή xk μαθήματα* χαΐ τοΓς μέν τβλείοις ηροοφέρειν 
τΑ τέλαια, τοίς Ατκλέαι τΑ ατοιχειώθη, χαΐ τή 
αφών θυνΑμβι αυμβαΐνοντα· Έπειθή τοΙνυν ΑΙγΰπτιοι 
τήν όρωμένην χτΐαιν έθεο<χοιουντο, τούτοις 8έ συνβκ- 
Αγνν Ατε\ πλεΐστον 6 'Ισραήλ ταύτης τής βυσσεβείας 
μτεέλαχεν» Αναγχαίως τΑ icepl τής χτίσεως αύτοίς 
χροαφέρεε μαθήματα^ χαΐ θκθάσχει θια^^Ιήθην, δτι 
χολ Αρχήν Ισχε του είναι» χα\ δτι ποιητήν δχει τδν 
τήν όλων Θεόν. Ού μήν ούδέ τδν τής θεολογίας παρα- 
λέλοΜεε λόγον. Τ6 γΑρ φΑναι, τδν ούρανδν, χα\ τήν 
γήν, χαλ τΑ Αλλα τής χτίσεως μόρια γεγονέναι» χα\ 
Ιάξμϊ τούτων θημιουργδν τδν των δλων Θε6ν, Αρχου- 
οαν τοίς τότε θεολογίαν έπήνεγχε. Των μλν γΑρ έδή- 
λωοε τήν Αρχήν * του δέ εύρεΙν ούχ Γαχυαε τήν Αρχήν. 
ΚαΙ AtAiov τοΙνυν έγνωχώς τδν Θεόν, χα\ ποιητήν 
τΰ «αντδς όνομΑαας, χα\ Αγαθόν ποιητήν, τφ φυ- 
ειολογιχψ τό θεολογιχδν μάλα σοφώς * συνήρμοσεν. 
Άλλως 6έ προμεμαθήχεοαν οΙ ταυτα διδασχόμενοι 
τοΰ Θεού τό ΑΙδιον. 'Αποσταλε\ς γΑρ είς Αίγυπτον 
παρΑ τοΰ βεοΰ των δλων ό θεσπέσιος ΜωΟσής» προα- 
ετΑχθη τοίς όμοφύλοις εΙπεΙν , c Ό ών Απέσταλχέ με 
πρός ύμΑς. > Τδ δλ < Ό &ν, > τοΰ Αΐδίου δηλωτιχόν 
Ιατι. Αήλον δλ τοίς φίλομαθέσιν, ώς ΙχεΤνα πρδ τού- 
των Ι^^όθη. Έχείνην γΑρ αύτοΖς τήν διδασκαλίαν Ιτι 
τήν Αίγυπτον οίχουσι προσήνεγχε * ταυτα δλ έν xf 
Ιρήμιρ συνέγραφε· 

KPDT· R^ 


Scripturi sacra res docendas metiri consuevit 
ex discipulis : ac perfeais perfecia proponere » ru- 
dibus autem elementa » eorumque facultati conve- 
nientia. Cum ergo ^gypiii creaturam , quae conspi- 
citur , Deuro constituerent , Israel autem cum illis 
diutissime conversatus impietatem hanc imbibisset, 
necessario qua de creatura scire expediat illis propo- 
nit , ac diserte docet illam habuisse initium, et ab 
universorum Deo creatam esse. Nec tamen theolo- 
gicum sermonem praetermisit. Dum euim dixit 
eoelum, terram, et alias natura partes creatas esse» 
horumqueopiOcem esse Deum universorum demon- 
stravit» theologiam iis, qui tunc erant , sufficientem 
proposuiL 4 illorum declaravit originem : at 
hujus reperire nequivit initium. Ideoque cum Deum 
noritaternum, quem universi creatorem appellavit» 
et creatorem bonum, sapientissima concordia quod 
theologicum est cum physiologico copulavit. Jam 
autem qui haec docebantur » alias didicerant Deum 
esse atemum. Divinus enim Moses a Deo omnium 
missus in ^gyptum, jussus est dicere tribulibus 
suis» ( Qui est» misit me ad vos *. » Istud autem · 
c Qui est » i aternitatem significat. Constat porro 
studiosis » illa prius quam hac esse dicta. Illam 
enim disciplinam eis ABgyptum adhuc incolentibus 
exhibuit, hac autem componebat in deserto 

INTERR. 11 


IT iij eeota rqc νώτ άγγέΛων ούκ έμrήσ^1l 
δτψίονργίας ; 

< ΟύδΑν οτε^^ν (%) είχον ούδό βέβαιον ο1 νομοθε- 
τούμενοι* αύτίχα γοΟν μετΑ τΑ πολλΑ χα\ Αφραστα 


Quamobrem non meminit creationis angelorum ? 

Qui lege regebantur, solida vel constantis virtu- 
tis nibil habebant. Mox enim post plura et iiieffa- 


* Exod. 111 , 14. 

* Cat. p. f. σαφώς. 


YARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI 
NOTiE. 


(1) In Codice quodam bibliotheca ('.asarea Vin- D cod- 165 Bibliotheca Cas. Vindob. legitur Ετερον, 

dobooensls legitur πεπαιδευμένοις» monente Lani- (teste Lanibecio Ub. iv, p. 165) ex oscitantia, ut 
beeio Coromentar. de Biblidth. tosar. Viudobo- videtur, librarii, vocem CT6PPON legentis Ιτε- 
nens. lib. iv, p. I6i, n. 464. pov, cui errori similitudo, qua est inter Stgma 

(2) Σχαφίΐότ, Ita quoque codex Augustanus. In veterum et E ψιλόν, ansam dare potuit. 


♦ € opera pretium fuit ex prsstantissima in Octateucbum et libros Begom catena, recens ian. 477X) Lipsia edita, 
de qaa in prcfatione (ad tom. V) dicimus, eas sive accessiones, sive_ lectionis varietates qua notatu digniores 
esoeot subjungere. Bis, cum ad libros Regum venenmus, aifilciemus varietatem lectionis e duobus codicibus olim 
CoksliaiaDis desumptam, i Hmc Schulzios iu Admonitione ad lectorem Addendis praemissa. Omnia, uimona estuostn, 
texiii subficimns. Ruit. 


t 


79 THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 80 

bilia miracula, Imaginem vituli Deum saluUverunl. A βαύματα, tljv είχόνα τού μίσχου Θε6ν Ανηγίρευσαν 


Quod si tam facile sibi Deos * finxerunt e junien- 
toroin simulacris , quid iion perpetraturi fuissent» 
invisibilis naturae notitiam assecuti ? Hujusce rei 
gratia Deus universiutis conditor neminem veterum 
allocutus est per angelum » usque ad tempora inte- 
gerrimi Abrahae. Primum enim tempore Agar divi- 
nus Moses meminit angeli , idque justissima de 
causa. Nam Agar typum gerebat veteris testamenti» 
secundum divinum Apostolum : c Agar enim, inquit, 
Sina mons est 5 Arabia, conjunctus ei quae nunc 
est Jerusalem i Cum igitur per angelos data sit lex, 
c Disposita enim , ait , per angelos manu Mediato- 
ris ^ ; et iterum : « Si qui per* angelos dictus est 
sermo» factus est firmus » aptissime profecto 


ol Sk τά των κτηνών Ινδάλματα (^αδίως ούτως 6eo- 
ιηιήααντες, τ£ ούχ άν Εδρασαν, el των άοράτων φύ- 
σεων την γνώσιν έδέξαντο ; Τούτου χάριν μέχρι της 
του 'Αβραάμ τελειύτητος, ο0δεν\ των πάλαι άνΟριό- 
ταυν δι’ άγγέλου δ των δλων διελέχθη θεάς · έπ\ δΕ 
τής Άγαρ πρώτον άγγέλου μνήμην ό θεσπέσιος 
έποιήσατο ΜωΟσής · χα\ μάλα εΙκότως · τύπος γάρ 
ή "Αγαρ τής παλαιάς διαθήκης κατά τδν θεΐον Άπύ- 
στολον.-ι Τδ γάρ Άγαρ, φησί, Σινά (δ) δρος έστίν 
έν τή Άραβίφ, συστοιχεί ίϊ τή νυν Ιερουσαλήμ. » 
Επειδή το(νυν δι’ άγγέλων ό νδμος έδόθη · c Διατα- 
γε\ς γάρ, φησί, δΓ άγγέλων Εν χειρλ μεσίτου * > καΐ 
πάλιν, € Ε1 ό δι’ άγγέλων λαληθείς λόγος, έγένετο 
βέβαιος* > κα\ μάλα προσφόρως 6 τών δλων θεδς 


•cruiu» UUAIID UIIUUD - » * 

Deus omnium per angelum et servitutis meminit, ® δι’ άγγέλου · καΐ τής δουλείας άνέμνησε, κα\ τά 


et quae ad puerum procreandum pertinebant efiatus 
est. Quod autem naturam creatam habeant angeli 
atque archangeli , et si quid aliud est incorporeum, 
excepta sancta TriniUte, Scriptura divita nos docet 
aperte. Siquidem hos etiam ad laudandum hortatur 
David propheta : c Laudate , inquit , eum, omnes 
angeli ejus i et causam docens adjecit : i Quia 
ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et^crea- 
u sunt ' , c et rursus in alio psalmo : c Qui facit 
angelos suos spiritus, et ministros suos flam- 
mam ignis > Et beati tres pueri divinum hymnum 
texentes in fornace , post praeclarum et congruen- 
tissimuiu illud exordium : c Benedicite , omnia 
opera Domini, Domino, » mox addunt : i Benedi· 


περί τού τεχθησομένου παιδδς προηγόρευσεν. "Οτι 
δέ κτιστήν Εχουσι φύσιν καΐ άγγελοι χα\ άρχάγγε- 
λοι, κα\ εΓ τι Ετερόν έστιν άσώματον, πλήν τής άγίας 
Τριάδος, ή θεία σαφώς ήμάς διδάσκει Γραφή. 
Τμνεϊν γάρ κα\ τούτοις Δαβ\δ παρακελεύεται ό 
προφήτης (4) * ι Αινείτε γάρ αύτδν, φησ\, πάντες οΐ 
άγγελοι αύτού* αΐνεΐτε αύτδν πάσαι αΐ δυνάμεις αΰ- 
του. I Κα\ τήναΙτίαν διδάσκων έπήγαγεν (5)’ ι'Ότ' 
αΟτδς εΐπε, κα\ έγενήθησαν(6),αυτ6ς ένετείλατο, κα' 
Εκτίσθησαν.» Κα\ πάλιν Εν Ετέρψ ψαλμφ, ι.Όποιών 
τούς άγγέλους αύτού πνεύματα, καΐ τούς λειτουρ- 
γούς αύτού πυρδς φλόγα. » Κα\ οΐ τρείς μακάριοι 
παιδες Εν τή καμίνφ τδν θειον ύμνον ύφαίνοντες, 
καΙ τδ πανάριστον Εκείνο καΙ λίαν άρμόδιον είρηκό- 


ν|Η 3 Γ<Ι A/UiltiU·, WUIIIIU, 9 IUVA aUUUU* · · — — — Γ rr - · · 

cite, angeli Domini, Domino , omnes potestates c προοίμιον· < Εύλογεϊτε πάντα τά Εργα Κυρίον 

«■ rv * ■ ···. η·.χ· ■ ΙΓ Λ 


Domini , Domino » benedicite. Sed de his plura 
loqui supervacapeum existimo , cum bujus doctri- 
nae plena sit divinitus inspirata Scriptura uni- 
versa 

INTERR. 111. 


τδν Κύριον, ι Εύθύς ΕπήγαγΟν, ι Εύλογεϊτε άγγελο» 
Κυρίου τδν Κύριον *, πάσαι α1 δυνάμεις Κυρίου τδν 
Κύριον. > Αλλά γάρ παρέλκον οίμαι περλ τούτω^ 
μακρηγορείν* πάσα γάρ * ή θεόπνευστος Γραφή τής- 
δε τής διδασκαλίας άνάπλεως. 

ΚΡΩΤ. Ρ 


PriBceduntne »>aaei; creationem aeli et terree^ an 
una eum eis creati sum ? 

Superfluas equidem hujusmodi quaestiones existi- 
mavi. 0 Nam quid juvabit nosse quando conditi 
sint angeli ? Novi etiam , quod divinus Apostolus 
praecipiat admirando Timotheo, c denuntiare qui- 
busdam, ne aliter doceant , neque intendant fabulis 
et genealogiis interminatis^. > Dicam tamen, quod 
divinae Scripturae instituto consentaneum arbitror. 
Incircumscriptam solam esse divinam naturam didi- 


ΠροϋΛάρχονσιτ ovparov xal γης άγγεΛοι, ή ciir 
αύτοΊς (7) έγέτοτζο. 

Πβριττάς μΕν Εγώ τάς τοιαύτας ζητήσεις ύπείλη- 
φα. Τίς γάρ βνησις προσγενήσεται τοίς Εγνωκόσ» 
τδν τής τών άγγέλων δημιουργίας καιρόν ; Οίδα δΕ 
κα\ τδν θεΐον Απόστολον τφ θαυμασίφ Τιμοθέφ παρ- 
εγγυώντα* c Παραγγειλαί * (S-9) τισι, μή Ετεροδιδα- 
σκαλεΐν, μηδΕ προσέχειν μύθοις χαΐ γενεαλογίαις άπε· 
ράντοις. ι Έρώ δΕ δμως δπερ συμβαίνειν ύπείληφα 
τψ σκοπφ τής θείας Γραφής. Άπερίγραφον μόνην 


t>Galat. IV, 25. «Galat. «ι, 49. Hebr. ιι, 2. « Psal. cxLviii, 2. * ibid. 5. * Psal. ciii , 4. 
a 1 Tim. i , 3, 4. 


YARliE LECTIONES EX CATENA LlPSIENSl. 


• Cat. p. 2. δι’ άγγέλων. 
γελε. 


εύθύς — τδν Κύριον des. 

NOTiE. 


' παρέλκον — πάσα γάρ. ■ Cat. ρ. 5 παράγ- 


(3) Σικά abest a Cod. August. 

(4) ύμνεϊν — Λρο^ήτης· Desunt. 

{5) καϊ τήν — (έ^ήγαγετ. Des. 

(6) ΚαΙ έγ€r7^0ησar, liaec finem hujus respon- 
sionis consiituuni in codice nostro, et in editione 


Graeca, quae cura Joannis Pici Paris, a. 4558, 4, 
prodiit. 

(7) Cod. τούτους. 

(8-9) Cod. τΜίράγγελλε. 


t 



81 QUiEST, IN GENES. GAP. I. 82* 


έΜ&έχβημεν είναι xijv θείαν φυσιν * &τε δ}] &χτκηον 
GU33V· χα\ &ναρχ«ν, χα\ dtSiov * x3t δέ γε άρξάμενα 
m είναι περιγεγραμμένον Ιχει δηλονότι τδ είναι. 
Ούχουν χα\ άσώματον λέγοντες είναι των άγγέλων 
■rijv φύαιν, ντεριγεγράφθαι · φαμέν αύτών τήν ύπδ- 
στααιν. Πώς γάρ &ν τις νοήσαι χιλ(ας χιλιάδας χα\ 
μυρίας μυριάδας, χατά τδν θειον Δανιήλ, μή ξχαστον 
Αογτ^όμενος έν IBLq, είναι περιγραφή ; Άλλ’ δτι μδν 
:χριγεγραμμένην δχουσιν οΕ άγγελοι τήν ούσίαν, 
ούδένα άντβρεΙν οΤμαι. Κα\ γάρ των άνθρώπων Sxa- 
βτον ύφ’ ένδς ίφη τετάχΟαι χηδεμονίαν ’ 6 Δεσπότης 
Χριστός (11). ι *Οράτε (12) γάρ, φησ\, μή χαταφρονή- 
σητε ένδς τών έλαχΕστων των πιστευόντων είςδμέ · δτι 
« άγγελοι αυτών διαπαντός τδ πρόσωπον όρώσι του Πα- 
τρός μου του έν ούρανοις.» ΚαΙ έχάστω δέ έθνει άγγε- 
λον έφεστάναι φησ\ν ή θεία Γραφή. Ό γάρ (43) τψ προ- 
φήτη Δανιήλ συνδιαλεγόμενος άγγελος, χα\ άρχοντα 
Περαών εΓρηχε, χαΐ άρχοντα Ελλήνων, χαί Μιχαήλ 
άρχοντα τών 'Ιουδαίων. ΚαΙ Μωσης δέ ό μέγας έν τή 
ψδξ φησιν (14)· t *Οτε διεμέριζεν δ Τψιστος έθνη, 
ώς διέσπειρεν υΙους Άδάμ, έστησεν δρια εθνών χατά 
άριθμδν άγγέλων βεοΰ. > Εί τοινυν ό μέν τούτων, ό 
δέ έχείνων άρχειν · έτάχθη, Ιχαστος δέ τών άνθρώ- 
πων ύπ6 τήν ένδς (15) φροντίδα τελεί, εΟδηλον ώς 
περιγεγραμμένην Ιχουσι τήν ούσίαν. Εί δέ τούτο 
γούν άληθές, ώσπερ κα\ άληθές *, τόπου άρα προσ- 
δέονται. Μόνον γάρ τδ θειον, ώς άπερίγραφον, ούκ 
έν τόπφ. ΕΙ δέ τδ περιγεγραμμένον έν τόπψ, πώς 
οΤόν τε *· προΟπάρχειν ουρανού χα\ γης τούς άγγέ- 
λους ; ϋύ γάρ δντος τού φέροντος, πώς ένεστι τδ φε- 
ρόμενον είναι ; 


ΕΡΠΤ. Δ\ 

, ρ^ί τι^βς , χρ^γαι Λέγβιν χροϋχάρχβίτ 
οίγατον καί γης τοϋς άγγέΛονς. *Αγ^Λωτ 
γύρ^ pcurlr^ ούχ δκζωρ· πώς ό τών δΛωτ ύμ~ 
ττϊτο θεός; 

'Αλλ' οΐ ταύτα λέγοντες, άγνοούσιν ώς χα\ άνάρ- 
χους αυτούς (16) κα\ άιδίους οδτος ό λόγος ποιεί. ΕΙ 
γάρ έδειτο τών ύμνούντων ό τών δλων θεδς, άε\ δέ 
^.ύτους είχεν ύμνούντας , συνΟίδιοι άρα οΐ άγγελοι 
τώ τών δλων Θεψ. Εί δέ ούχ άεΐ, άλλ’ δτε περ ήβου- 
λήθη το'ύτσυς έδημιούργησεν, ήν άρα τις αιών, έν 
ώπερ τούς ύμνούντας ούκ εΤχεν ό τών δλων θεός. 


^ oiiRus, quippe quae increata sit,, et principii expers, 
et aeterna. Quae enim esse coeperunt , habent illa 
prorsus * circumscriptam substantiam. Quare licet 
expertem corporum fateamur angelorum esse natu- 
ram, circumscriptam tamen illorum substantiam 
dicimus. Quomodo enim millia millium et decies 
centena millia, juxta divinum Danielem , intelligere 
quisquam possit, nisi unumquemque in propria 
circumscriptione^ concipiat ? Quod autem angeli 
substantiam habeant circumscriptam, nemo, ut ar- 
bitror, repugnabit : cum Christus Dominus dixerit 
singulos homines sul)esse singulorum angelorum 
proco ralioQU c Videte enim, inquit , ne contemna- 
tis unum ex bis minimis, qui in me credunt : quia 
angeli eorum vident semper faciem Patris mei, qui 
^ in coelis est ^ > Quioetiam cuique genti proprium 
angelum praeesse affirmat Scriptura. Qui enim cum 
Daniele propheta colloquitur angelus , et principem 
Persarum nominat, el principem Graecorum, et Mi- 
chaelem principem Judaeorum. Et magnus Moyses 
in cantico : < Quando dividebat, inquit, AlUssimus 
gentes ; quando separabat filios Adam , statuit 
7 terminos gentium pro numero angelorum Dei i, § 
Si igitur hic istis , ille vero illis praefectus est , sin- 
guli vero homines sub unius cura degunt, certum 
est angelos circumscriptae esse subsuntiae. Quod 
si verum est illud , sicuti profecto est , loco utique 
opus habebunt. Nam sola divinitas, veluti minime 
circumscripta, non est in loco. At si, quod cir- 
cumscriptum est , in loco est , quomodo potuissent 
angeli ante coelum et terram exsistere ? Nam si non 
sit in rerum natura quod ferat, quomodo esse pos- 
sit quod feratur? 

INTERR. IV. 

Sed aiunt quidam^ necessario dicendum, prius an· 
getos exstUisse quam coelum et terram. Si enim 
angeli, inquiunt, non exsistebant, auomodo Deus 
omnium laudabatur ? 

Verum qui haec dicunt, non animadvertunt quod 
hoc sermone angelos carere principio et aeternos 
esse astruunt. Nam si Deus omnium laudatoribus 
indigebar, et hos semper habebat laudatores , co- 
aeterni igitur erant angeli cum Deo omnium. Quod 
si non semper erant, sed Deus eos condidit, quando 
id voluit, erat igitur saeculum uuoddam, quo Deus 


» Mattb. xviii, 10, i Deui, xxxii, 8. 

VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 


* περιγράφεσθαι. 
χάν τε. 


^ τούτων χηδ. * Cat. ρ. 7. άρχων 
NOTiE. 


’ ώσπεο χαΐ άλτθέΓ des. οΓονται pro 


(10) έρώδε — Χ8ρίγρα<οη. Desunt in cod, et in 
ediL Pici. 

(11) Xptczdq Deest. 

( 12) dpaze — ονρανοις. Haec nonnihil a recepta 
Irciifine recellunt, maxiinaque ex parte lectionem 
codicis Canlabrigtensis, .quo Deza usus est, expri- 

aiunt. 

(13) 6 yhp — \ν\ονς Αδάμ, Desid. .in coil. cl 
apud Picum. 


(14) Theodoretus secutus est versionem LXX in- 
terpretum, lioc loco, ut saepius, a veritate Hebraica 
aberrantem, ad quam propius accedunt versiones 
Symmachi, Theodotionis et Saibarit., quas exhibet 
Montf. Hexapl. Orig. tom. I, p. 192. 

(15) In cod. «vocem ένδς haec paucula excipiunt, 
ήγουνάγγέλου, quae glossemati, ut videtur, origi- 
iicin debent. 

iyi) αντους 7tal άΓό/οΐ'ς desunt. 


83 


THKODORETI EPlSGOPr CYRENSIS 


84 


universorum illos praedicatores non habebat. Non / 
indiget ergo Dominas Deus laudatoribus» quippe 
qui natura nullius indiget : sed sola bonitate doctus» 
angelis» archaiigelis» et universae creaturae largitus 
est ut essent. At vero quo ministerio fungebantur 
angeli» qui creationem praecedebant» cum nuHus 
esset, qui indigeret eorum opera T Quod enim ad 
ministerium hominum Deo universorum S inser- 
viant» idoneus rei testis est divinus Apostolus» cla- 
mans : c Nonne omnes sunt administratorii spiri- 
tus» in ministerium missi propter eos qui haeredi- 
latem capient salutis^? > Constat igitur quod nos 
quidem illorum opera indigemus» Deus vero nul- 
lius indiget ; cum autem sit bonitatis abyssus» vo- 
luit iis qui omnino non erant» elargiri facultatem 
ut essent. Caetemm qui angelos praecedere ccdum ^ 
eiterram astruunt» pro firmo et invicto fundamento 
nobis proponunt iUud» quod ipsi Job Deus omnium 
conditor dixit: t Quando creabam astra» lauda- 
bant me omnes angeli mei > £t non advertunt» 
die quarta una cum sole et luna Deum omnium 
astra produxisse. Yerishntle autem est angelos una 
cum coelo et terra creatos esse» ut hicem de nihilo 
faciam contuentes» et firmamentum in medio aquae 
compactum» et humidam substantiam |a terra 
discretam» ac terram solo Dei verbo generum om- 
nium germhvibus exornatam» aliaque omuia Dei 
nutu perfecu, seipsos pariter ex iis quae cernebant 
intelKgerent creatam habere nataram» et a Deo 
exsistentiam accepisse. Nam et divinas Apostolus 
mundo illos adjungit dicens : c Spectaculum facti 
aumos mundo et angelis et hommibo8°>. » Caete- 
rom hapc ego non asseveranter dico : temerarium 
eiitm puto de iis pronuntiare» de quibus sacra 
Scriptura aperte nihil tradit ; sed quod piis sensi- 
bus 9^ congrum^ visum est» exposui· Illud porro 
scire necesse est» omnia quaecunque exstant» ex- 
cepta sancta Trinitate, naturam habere creatam· 
Hoc autem concesso» si quis angelorum turbas ante 
coelum et terram conditas esse dixerit» non offendet 
verbum pietatis. At verbosis contentionibus insi- 
stere» c Quae ad nihil aliud prosunt» quam ad sub- 
versionem audientiam it expresse prohibet divi- 
nus Apostolus. 


θύσουν 0*0 &!tai των ύμνου ντιον ό Acffivdrqc Θεός · 
άνενύεή γάρ ίχει τήν φύσιν. Δι* άγαθύτητα Βϊ μ^νην 
χαΐ άγγέλοις, χολ άρχαγγέλοις, χα\ πάση κτίσει 
τύ είναι βεδώρηται * TtoCav βέ χα\ λειτουργίαν εΤχον 
πρδ της κτίσεως δντες » ούδενύς δντος του τής τού- 
των ώφελείας κροσδεομένβυ ; ""Οτι γάρ είς τήν των 
άνθρώπων κηδεμονίαν ύπουργουσι τψ των δλων 
Θεψ, μάρτυςδ θείος Άιτδστολος ροών c Ούχ\ ττάν- 
τες ε1σ\ λειτουργικά πνεύματα είς διακονίαν dseo- 
στελλδμενα διά τούς μέλλοντας κληρονομεΐν σωτη- 
ρίαν; > Ούκοΰν εΟδηλον» ώς ήμείς μλν της έχείνων 
Ιπιχουρίας δεδμεθα* δ Βϊ Θεδς ήκιστα μέν τίνος 
ένδεής · άβυσσος δέ ών άγαθάτητος » ήβουλήθη καΐ 
τοίς μηδαμή (17) μηδαμώς ούσι μεταδουναι του 
εΤναι. Αλλά γάρ οΐ προΟπάρχειν ούρανου χα\ γης 
’ τούς άγγέλους Ισχυριζδμενοι » ώς Ισχυρδν ήμίν καλ 
άμαχον (18) προβάλλονται (19) έχεϊνο τύ παρά τού 
Θεού των δλων πρύς τδν Τώβ είρημένον · c ^Οτε 
Ιποίουν (20) άστρα, ίήνεσάν με πάντες (2!) άγγελοί 
μου. I Κα\ οΟ συνορώσιν» ώς τή τετάρτη ήμέρφ 
σύν τψ ήλίψ κα\ τή σελήνη τά άστρα πορήγαγεν δ 
των δλων Θεός. Είκύς (^) «k τούς άπ^λους σύν 
ούρανψ δημιουργηβήναι χα\ γή, ί*να κα\ τύ φως δρών- 
τες έξ ούδενδς ύποχειμένου δημιουργούμβνον » χα\ 
τύ στερέωμα έν μέσφ τού ύδατος συμπηγνύμενον , 
κα\ τήν ύγράν ούσίαν χωριζομένην τής γης, χοΧ τήν 
γην άμα τψ θείψ λδγψ παντοδαπώς διαχοσμουμένην 
ρλαστήμασι » κα\ τά άλλα πάντα πρύς τύ Οεϊον 
γινδμενα βουλημα » γνώσι δι’ ών δρώσιν » δτε χολ 
αύτο\ κτιστήν δχουσι τήν φύσιν παρ’ αύτοΰ τύ είναι 
' δεξάμενοι. Κα\ γάρ δ θείος Απόστολος τψ χόσμψ 
αύτούς συζεύγνυσι, λέγων» δτι c βέατρον έγενήθη- 
μεν τψ χδσμφ χαλ άγγέλοις χα\ άνθρώττοις. » Έγώ 
δέ ταύτα οΟκ άποφβινδμενος λέγω * τολμηρύν γάρ 
άποφαντιχώς οΤμαι λέγειν, περ\ ών ή θεία διαρρή- 
δην ού λέγει Γραφή · άλλ’ δπερ τοίς εύσεβέσι λογι- 
σμοις άρμδττειν ύπέλαβον , ειρηχα. Εκείνο μέντοι 
άναγκαίον βίδέναι» ώς πάντα τά δντα» πλήν τής 
άγίας Τριάδας» κτιστήν Ιχει τήν φύσιν. Συνομολο- 
γουμένου δύ τούτου, τψ τής εύσεβείας ού λυμαίνε- 
ται λδγψ, τύ πρύ οΰρανού χα\ γής γεγενήσθαι λέγειν 
των άγγέλων τούς δήμους. Τύ δύ λογομαχεΤν ι είς 
ούδύν χρήσιμον έπΙ καταστροφή των άχουδντων, > 
άπαγορεύει διαρρήδην δ θείος Απόστολος. ' 


1NTERR. V Ο ΕΡΟΤ. Ε'. 

Si lena erat» qtumodo creata e$tf Ait enim scriptori EI •h χώς έγίτετο; Λέγβ^ γαρ ό σνγγρα- 
C Terra autem erat, ΐι ^εύς. < Ή δέ γη % 

Levis nimittm et stolida quaestio. Nam qui dixU Ηλίθιον άγαν χα\ άνόητον (23^ τύ έρώτημα. *0 


^ Hebr. ι, 14. » Ioh xxxviti, 7. «I Cor. ιν» 9.. U Tioi. n, 14. 


NOTiE. 


ί\Ί)Μηδαμη9 deest. 

(18) God. άμήχανον» 

(19) Cod. προβ^αλουνται. 

(20) Pro Ιποίουν in versione Graeca alias legitur 
Tcl έγενήθη vel έγενήθησαν. Dirumque ab Hebraico 
textu alienum. Pro πάντες άγγελοί μου, apud Aqui- 


lam el Tbcedotionem reellus legitur άμα υΙοΙ 

Θεού. 

(21) ΠάτχΒς. Deest. 

(22) ΕΙχός — ύχέΛαβον^ $ϊρημα. Desunt in coe. 
nostro et apud Picum· 

(25) Cod. et Pic.. άγαν άνοητων· 



85 QDiBST. IN GENES. CAP.L 86 

γάρ cIirUv* t 'fiv Αρχ|) έΐ(θΓΤ|$ην d τ6ν oOpavdv Λ < In principio creavii Deas cflelam et terram*, » 
xal τήν γην, » ούχ άΐδιον £φη τήν γην , άλλά μβτ4 ηοη ittiernam dixit esse terram, sed post cmlom 
tdv ούρανόν, ή σΟν τφ ούρανψ δεξαμένην τδ είναι, aat cnm coelo creatam esse· Alioqui nec absolale 
*Αλλως τβ ούδδ Απολύτως εΤπβν ά συγγραφεύς, ι Ό diiit scriptor, ι Terra autem erat : » sed quod se- 
δλγη ήν, » άλλΑτδ έξης συναρμύαας, < ή δέ γη Ι^ν quitur subjunxit, < terra autem erat invisibilis ei 
Αδρατος χα\ άχατασχεύαστος, · τουτ' Εστιν, έγένετο incomposita, » hoc est, creata quidem est a Deo 
μΕν ύιΛ τού των δλων Θεού * Ετι Ά άόρατος ^ν 1πι· universorum : sed adhuc invisibilis erat, aquis 
χειμίνου τού ύδατος, χα\ Αχατασχεύαατος, μηδέπω nempe circumdata : et iocomposita, eo quod noli- 
χοσμηθεΐσα βλάστη, μηδΕ άνθήαασα λειμώνας, dum ornata erat germinibus, neque consita pratis, 
χαλ Αλση χα\ λ^Ια. nemoribus et segetibus. 

EPDT. Cp. INTERR. VI. 

Ούχ έδΙδαξετ ^ψάς ό ΜωΟσης, δη χαΐ τά ϋδατα Νοη docuit ηο$ Ifoses, Deum crsasis ouuas· 
έδίΐμίούργησετ ό Osdc· 

Κα\ μήν εΙρηχώς , ι Ή δέ γη ήν Αόρατος χα\ Atqui cum dixerit : c 1 erra autem erat invisibilis 
Αχατα^εύαστος, χα\ αχότος έπΑνω της Αβύσσο», > ^ et incomposita, et tenebrae erant super abyssum p, i 
Ιδειξε μετά της γης δήμιου ργηθεΐσαν των ύδΑτων demonstravit cum terra creatam simul esse aquae 
τήν φύσιν*^ Κα\ περ\ τού Σαββάτου δλ νομοθετών naturam. £t Deus omnium, cum de Sabbato legem 
Ατών όλων Θεδς ούτως Εφη, < *£ξ ήμΕραις έργ^, ferret, sic ait : c Sex diebus operaberis, septima 
rii δΙ έβδόμη Σάββατον , Ανάπαυσις Κυρΐφ τφ Θεφ vero Sabbatum et requies Domino Deo 10 tuo· 
βου. Έν γάρ Εξ ήμΕραις ΕποΙησε Κύριος ό Θεδς Sex enim diebus creavit Dominus Deus cmlum et 

τδν ούρανδν, χαΐ ri]v γην, χα\ τήν θάλασσαν, χαΐ terram, et mare, et omnia quae in eis suntv. · Iia 

ΐΕβντα τά έν αύτοΓς, · 'Ος είναι δήλον, δτι πάν ut sit in aperto, qubd quidquid in eis est, visibile 
ότιούν Εντούτοις ·δν, I] όρατδν, ή αόρατον, ή αίσθη- sit aut invisibile» sensu aut Intclleciu compreben- 
τδν 4 νοητδν, πλήν τής θείας ούσΙας, κτιστήν Εχει datur, excepta divina substantia, naturam habet 
τήν φύσιν. Και ό θειότατος δέ Δαβίδ εΙρηχώς* creatam. Item perdivinus ille Da vid , cum dixisset, 

< Μαχάριος, ού ό βεδς Ίαχώβ βοηθός αύτού, ή έλπίς c Beatus, cujus Deus Jacob adjutor , cujus spes in 

αύτού έπλ Κύριον τδν Θεόν αύτού, τδν ποιήσαντα Domino Deo ipsius, qui fecit coelum et terram ; > 

τδν ουρανόν χα\ τήν γήν* < έπήγαγε, » τήν θάλασ- subjunxit, ι mare, et omnia quae in eis sunt'· » 

σαν , χα\ πάντα τά έν αύτοΐς (24). · 

ΕΡϋΤΗΣΙΣ (25). € INTERROGATIO. 

Ποιον Toirvr “ τρωτός άμοφοζ αΐ^ίδίως ό έτ τφ Cujuenam igitur lumini» ttalim exper» inventu» e»t 
ηόσμφ τόχος εύρέθτι^ &στο τό σχόχος iocu» ίΙΙο, qui erat tn mundo, ut tenebras e»»ent 

elrat. tov ϋδατος ; »uper aquamf 

Αογιζόμεθα, ότι είπερ τι ήν πρό τούτου τού αίσθη* Existimamus, si quid ante hunc, quem sensu 
τού χόσμου , έν φωτ\ &ν ήν δηλονότι. Ούτε γάρ α1 nostro percipimus, mundam, exstiterit, illud omni- 

των Αγγέλων Αξίαι ούτε πάσαι αΐ έπουράνιοι στρα- ηο iu lumine fuisse : neque enim angelorum ordi· 

τια\ έν σχότει διήγον Άλλ* έν φωτ\ χα\ πάση εύ- nes, nec omnes coelestes exercitus in tenebris de- 

φροσύνη πνευματιχή. Κα\ τούτοις ούδε\ς Αντερεΐ, gebant, sed in lumine et in omni spirituali gaudio, 

δστις τό Οπερουράνιον φ^ έν ταις των Αγαθών Hisque nemo repugnabit, qui lumen supercceleste 

έπαγγελίαις έχδέχεται , περ\ ού Σολομών φησι* inter bona promissa recipit, de quo lumine Salomo 

I Φως βιχαίοις διαπαντός. I Ka\ ό Απόστολος * «EO- didt: « Lumen perpetuum est justis. > Et Apo· 

χαριστούντες τφ Πατρ\ τφ Ιχανώσαντι ήμάς έν τή stolas : < Gratias agentes Patri, qui nos idoneos 

μερίδι (25) τού χλήρου τών άγΙων έν τφ φωτΙ. > fecit parte sortis sanctorum in lumine ·. > Cum 

Έπελ ουν έγένετο δ ούρανός προστάγματι Θεού itaque coelum jussu Dei creatum, super omnia, quas 

Αθρόως περιταθελς το7ς έντός ύπό τής οΐχείας αυτού ^ intra ejus ambitum continentur, expansum si^^ 
«εριφερείας Απειλημμένοις, σώμα Εχων δέ συνεχές, corpus autem habeat continuum, quod possit ea, 

Ιχανόν τών Ενδον διαστήσαι τά Εξω * ΑναγχαΙως τέν quae intra se comprehendit, ab exterioribus separ 

έναπολείφθέντα τόπον αύτφ Αφεγγή χατέστησε τήν rare, necesse est, ut locum, quem complectitor·. 

* Gen. I, i, P Gen. i, 2. a Exod. xx, 9-11. ' Psal. gxlv, 5, 6. · Coloss. i, 12, 

VARIiE LECTIONES EX CATENA UPSIENSI 


έδΙδαξε μετά τής δημιουργίας τήν τών ύδάτων φύσιν. 
buitur. 


νοτλ;. 


Sectio illa in catena p. 14 Basiljo tri-. 


(25^ Hanc sectionem a Sirmonoo omissam fide 
codicis Augustani inserendam curaviiniis, imitati 
exemplum Joaniiis Pici, in cujus editione Graeca 


haec, p. 4, leguntur. 

(26) έττη μερΙδί. Haec a, communi lectione· 
τήν μερίδα, recedunt. 


87 THEODOREn EPISCOPI CYRKNSIS ?8 

teneiNTOMin reddat* eiternom Imnen excludens. A Ιξιβθβν αύγΙ)ν διαχόψας. Tpia γάρ Μ συνδραμεΤν 
Tria enim ceocurraot ad H umbram necesseest : iit\ της τχε3ς, τδ φως, τh σώμα, τδν άλαμπη τόπον, 

lumen, corpus, et locus luce carens. Teoebrs Ua- T6 τοίνυν έγχόσμιον σχότος τη σχι$ του ούρανίου 

que, quae sunt in mundo, una cum umbra corpo- σώματος παουπέστη. 
ris oe^esUs eastiierunl. 

INTERR. Vri. ΕΡΩΤ. I\ 

SiDeui lumen creavit, quomodo tenebrae idem EI τό ^^ώςό θΒόςέ^ημιούργη^β, πωςαΜς(^Ί)τ^^ 
fecit, cum h<Bc invicem adversentur? σχόνος έηοίησετ; krarzla γάρ ταυτα άΛΛή- 

Sunt quidem inter se contraria, sed hominibus Εναντία μ^ν άλλήλοις, άλλ* άναγχαΐα το?ς ανθρώ- 

ambo necessaria. Lux enim hominum operibus et noce άμφότερα. T6 μέν γάρ πρ6ς έργασίαν τε χα> 
laboribus confert, ei apparere facit ea quae con- φΐλοπον<ανσυνεργε?τοΓςάνθρώποις. χα\ύποδε(χνυσκ 
spiciuntur, et quasi praeparat nos, ut collaudemus δρώμενα, κα\ τδν τούτων ποιητήν ύμνείσθαι πα- 
borum auctorem. Tenebrae rero quiescere faciunt ρα^κευάζει. Tb δλ διαπαύει (i8) χα\ νεουργεί τους 
et renOTant hominem, soluta lassitudine, quam ex g Ανθρώπους , κα\ τδν έχ της έργασίας έγγινύμενον 
labore t 5 ontraxit. Similiter homines domum cogunt, «^*λύει πόνον. Κα\ τοΟς Ανθρώπους μέν οΓκαδε συν- 

liestiis vero praebent securitatem pabuli. Et hoc «Tslpet, τοΤς δέ γε θηρίοις Αδειαν παρέχει νομής, 

aperte nos docet divinus David : c Posuisti, inquit, τούτο σαφώς ήμΑς ό θείος διδάσκει Δαβίδ, 

tenebras, jel facta est nox. In Ipsa pertransibunt « "Έθου γΑρ, φησ\, σκότος, χα\ έγένετο νυξ, έν αύτη 
omnes bestiae agri : catuli leonum rugientes ut ra- διελεύσονται πάντα τΑ θηρία τού Αγρού. Σκύμνοι 

piant, et quaerant a Deo escam sibi. Exortus est ώρυόμενοι τού ΑρπΑσαι, καΐ ζητήσαι παρΑ τώ θεφ 

8θΙ, et congregati sunt, et in cubiKbus suis collo- Ρρώσιν αΰτοις. Άνέτειλεν ό ήλιος, χα\ συνήχθηίχαν, 

eabunUir. Exibit homo ad opus suum, et ad ope- na\ είς τΑς μάνδρας αύτών χοιτα’σθήσονται. ν Έξ- 

rationem suam usque ad vesperam ^ t Et his Ita ελεύσεται Ανθρωπος έπ\ τδ Εργον αύτού, χλΙ έπ\ τή.ν 

dictis admiratur magnifteentiam Creatoris, in- έργασίαν αύτού Ιως έσπέρας, Ούτως ταύτα είπών 

quiens : t Quam magnifleata sunt opera tua. Domine l *ri)v τού ποιητού θαυμάζει μεγαλουργίαν, καί φησιν. 

Omnia iti sapientia fecisti » Didicimus igitur « *Ως Ιμεγαλύνθη τΑ £ργα σου, Κύριε, πάντα έν 

aperte tenebras esse necessarias. Quod autem σοφίφ έποίησας. » *Οτι μέν ούν ΑναγχαΓον τδ σκότος, 

ηοη 'sint substantia, sed res quaedam accidentalis, Ακριβώς μεμαθήκαμεν. ‘Ότι δδ ούχ ούσία τίς έστιν, 

facile est intelUgere : sunt enim coeli et terrae ΑλλΑ πράγμα συμβεβηχδς , χαταμαθεΐν εύπετές. 

adumbratio. Quamobrem oriente Idroiiie evane- Ουρανού γΑρ χα\ γής έστιν ΑποσχίασμΛ · διά τοι 

scunt tenebras. la fiumen autem substantia est et τούτο φρούδον γίνεται τού φωτδς Ανίσχοντος. Τδ δέ 

subsistit : et cum occiderit, rursum oritur: et cum φώς ούσία έστ\ χα\ ύφέστηχε * χα\ δυόμενον Ανίσχει, 

abierit, revertitur. Quemadmodum enim corpus xal Απιδν έπανέρχεται. Όστιερ γΑρ τδ σώμα τδ 

nostrum est substantia, umbra vero, quam facit, ήμέτερον ούσία τίς έστιν, ή δέ διΑ τούτου Αποτελου- 

accidens est, non substantia: ita coelum et terra, μένη σχιΑ συμβεβηχός έστιν, ούχ ουσία* ούτως ό 

quse maxima sunt corpora* substantiae sunt diver- ούρανδς χα\ ή γή, τΑ μέγιστα σώματα, ούσίαι εισΐ 

sae : quae vero ab his manat umbra, lumine non διάφοροι * ή δέ έχ τούτων Αποτελουμένη σχιΑ, τού 

apparente, vocantur tenebrae. Lumen autem emer- φωτδς ού παρόντος, όνομάζεται σκότος * είσελθδν δέ 

gens tenebras delet. Hoc et aliter cognoscere licet, τδ φώς Αφανίζει τδ σκότος. Τούτο (29) δέ γνοίη τις 

Domus enim fenestris carens tenebris plena est : Av xa\ έτέρωθεν. Οΐχος γΑρ ούχ Ιχων φο>ταγω.γούς 

eadem, si illata lampas fuerit, illustratur, non te- σκότους έστιν Ανάπλεως. ΕΙσκομισθείσης δέ λαμπά- 

nebris alio migrantibus (neque enim subsistunt , δος φωτίζεται * ού τού σκότους Αλλοσε μεταβαίνον^ 

cum substantiae sint expertes), sed luminis adventu τος * ού γΑρ ύφέστηχεν. Ανυπόστατου δέ χρήμά έστιν* 

pereuntibus. Quippe umbra sunt, quam tectum d Αλλά πάμπαν διολλυμένου τή τού φωτδς παρουσία, 
soiumque et parietes conOant, luminis deinde splen- ΣχιΑ γάρ έστι διΑ τής όροφής, χαΐ τού έδάφους, χα> 

dor dissolvit. Quod ipsum fieri quotidie cernimus, τών τοίχων συνισταμένη , εΤτα ταΤς τού φωτδς δια 

fiam recedenie lumine, coeli et terrae umbra tene- λυομένη μαρμαρυγαΤς. Τούτο χαθ* έχάστην ήμέραν 

bras producit : quae oriente lumine rursum dissol- όρώμεν έπιτελούμενον. Ύποχωρούντος γΑρ τού φω· 

vuntur. Non sunt igitur tenebrae substanti^ quaedam τδς , ούρανού χα\ γής ή σχιΑ τδ σκότος Αποτελεί * 

increata, neque etiam substantia creata : sed usus Ανίσχοντος δέ πάλιν, διαλύεται τούτο. Ού τοίνυν Αγέ· 

quidam necessarius, ab his quae facta sunt prove- νητος ούσία τδ σκότος, ούτε μήν γενητή τις ύπό^α- 

^ Psai. CIII, 20-23 » ibid. 24. 

NOTiE. 


(27) Cod. αύτφ. 

(28) Cod. διαναπαύει. 


(29) Tovro δέ γνοΙί{ — ύηοχωροΰίτος γάρ toA 
^ωνός. Desunt. 


89 QU^ST. IN GENES. GAP. Γ. . 9C 


9ΐς · βλλ’ Ix των γενητών βυνι^ταμένη χρησις άναγ- , 
<α£α · χα\ του Θεοΰ τ)}ν 909Cav χηρυττουσα. AOxCxa 
fovv ό χεροφήτης τύν των δλων βεδν χα\ έντευθεν 
ύμνιΖ. C Ό ποιήσας γάρ, φως, χαΐ χατα- 

βχευΑτας σχ^τος. » Άρμοδίως δέ &γαν έχάτερα τέ- 
θχιχεν* τδ μέν ^ιήσας ίχ\ του φϋ>τδς, τδ δδ χατα- 
σχευίσας έπΙ του σχδτους * συμβεβηχδς γάρ έστι, 
συνκττάμενον χαΐ διαλυόμενον. Κα\ οΐ τρεις (50) δδ 
μακάριοι παΖδες πάσαν τήν χτίσιν είς ύμνφδίαν 
χαλέβαντες, ήμέρα τήν νύχτα συνέζευξαν, χα\ τφ 
φωτ\ τδ σχδτος συνήρμοσαν. Έπ\ (51) δδ ταΖς τούτων 
διαδοχαΐς» χα\ δ χρύνος μετρείται* χα\ ό των Ανθρώ- 
πων συνίσταται βίος. 

ΕΡαΤ. Η'. 

Πόιοτ ατενμα έΛεφίρετο έπάτω του ϋ^ατος; 

Tw\ δοχεί τδ πανάγιον (52) Πνεύμα ζωογονούν 
των ύδάτων τήν φύσιν, χα\ διαγράφον τήν του βα- 
πτίσματος χάριν. *Αληθέστερον μέντοι εχεΤνον οΤμάι 
τδν λδγον, 5τι τδ πνεύμα ένταύθα τδν Αέρα χαλεΐ. 
ΕΕπων γΑρ, δτι τδν ούρανδν χα\ τήν γήν έποίησε, χα\ 
των ύδάτων διΑ τής Αβύσσου μνησθε\ς, Αναγχαίως 
χα\ τού Αέρος έμνήσθη, Ιχ τής τού Οδατος Ιπι- 
φο^χΕας μέχρι τού ούρανού διήχοντος. Άέρος γάρ 
φυσις, τδ τοις κάτω χειμένοις έπιφέρεσθαι σώμασι. 
Μάλα δδ Αρμοδίως τδ έπεφέρετο^ χαΐ ούχ (53) 
έχειτο εΓρηχε · τδ γάρ έπερέρετο τήν χινητικήν τού 
Αέρος ούσίαν παρεδήλου. Εί δέ τις τούτον ού προσ- 
Εεται τδν λόγον, έπειδή γέγραπται · < Πνεύμα θεού 
έπεφέρετο έπάνω τού ύδατος, > Αχουέτω τού μακα- 
ρίου Ααβ\δ λέγοντος περ\ τού θεού των δλων * 

C Πνεύσει τδ πνεύμα αυτού, χαΐ βυήσεται Οδατα. > 
"Οτι ik τδν Ανεμον ούτως έχάλεσε, δήλόν έστι χΑν 
μή λέγω· Εύρου γάρ ή Νότου πνέοντος, τδ πεπηγδς 
ύδωρ διαλύεσθαι πέφυχεν. 

ΕΡΟΤ. θ'. 

Τίη Χέ^ι ό θεόίί * < Γετηθήτω > καϊ, ι γενη- 
Οήτω στερέωμα ; » 

Ούχ Αλλφ τιν\ κελεύει δήμιου ργεΤν, Αλλά τά μή 
δντα χαλει · ένταύθα δδ πρόσταγμα τδ βούλημα. 
• Πάντα γάρ, φησ\ν, δσα ήθέλησεν, δ θεδς έποίη σεν. > 
Ε! δΙ χαΐ φωνή τινι έχρήσατο*·, δήλον ώς ού των 
άψυχων ένεκα στοιχείων. Αλλά των Αοράτων χάριν 
δυνάμεων · Τνα γνώσιν, ώς αύτού χελεύοντος τά μή 
δντα συνίσταται. 

EPQT. Γ. 

iior/ τέθεικετ ό σνγγρα^εϋς τό f Εΐδεν ό Θεός 
δτι κοΛότ ; > 

"Ινα πείση τούς Αχαρίστους μή ψέγειν Απερ ή 
θεία ψήφος δνομάζει χαλά. 


nieiis, et sapieriUsim Dei praedicans. Ecce enim 
proplieta Deum universorum etiam ab his laudat 
c Qui facio, ait, lumen, et prmparo tenebras ▼· » 
Aplissiroe. autem utrumqiie posuil, faciendi yerbum 
adaptans lumini, et dictione praeparandi utens cir- 
ca tenebras. Sunt enim accidens quoddam, quod ei 
consistit et dissolvitur. Proinde tres beati ilii pueri 
creaturam omnem provocantes ad laudes divinas, 
diei noctem conjunxerunt, et lumini tenebras addi- 
derunt. Nam borum successionibus 13 tempus 
mensuratur, et hominum vita subsistit. 


INTERR. \llf. 

Qualisnam spiritus ferebatur super aquam? 

Quibusdam videtur fuisse Spiritus saucius, qui 
vivificabat et fecundabat aquarum naturam, jesi- 
gnans quodam modo gratiam baptismi. Verius nu 
lem putaverim, quod bic aerem vocet spiritum. 
Nam cum dixisset Deum creasse ccelum et terram, 
et aquarum meminisset sub nomine abyssi, neces- 
sario et aeris mentionem fecii, a superficie aqua? 
ad coelum usque permeantis. Aeris enim natura 
est, ut circa inferiora corpora feratur et agitetur. 
Aptissime antero non dixit incumbebat, sed fereba^ 
tnr, quia verbum istud ferebatur substantiam aeris 
mobilem indicat. Quod si quis huic orationi non 
assenlitur, proplerea quod scriptum est : c Spiri- 
tus Dei ferebatur super aquam χ, t audiat beatum 
David dicentem de Deo omnium conditore : i Fla- 
bit spiritus ejus, et fluent aquae 7. » Quod vero 
ventam ita vocaverit, etiam me tacente manifestum 
est. Siquidem Euro aut Noto flante, aqua congelata 
dissolvi solet et liquefieri. 

INTERR. IX. 

Cuinam dixit Deus : t Fiat tux, > et c Fiat firma· 
mentum ? > 

Non praecepit Deus alteri cuidam creare : sed 
quae non sunt vocat, ita ut hic praeceptum sit ipsa 
voluntas. i Omnia enim, ait, quaecunquo voluit, 
Deus fecit > Qiiod si creando voce quadam usus 
est, certum est, lioc non elementorum inanimato- 
rum 14 causa, sed invisibilium virtutum gratia 
I factum esse : ut sciant quod, ipso jubente, ea quae 
non sunt subsistunt. 

INTERR. X. 

Quamobrem auctor hoc addidit, i Et vidit Deus quod 
bonum erat ? > 

Ut persuadeat ingratis, non damuare quae sen- 
tentia divina vocat bona. 


▼ Isa. XLv, 7. » Gen. i, 2. y Psal. cxLvii, 7. » Psal. cxiii H. 

YARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

** Cat. 0. 48. δημιουργών έχρήσατο. 

NOT/E. 

(30) Co<l. ol τριβμβχάριοι 8i. («) Cod. &γιον. 

(31) Cod. έιαιδί) γάρ τβΐί τούτων. (S3) Κίύ ούκ — ixe^ipsto dcwat.. 



91 TUEODORETl ^.PlSCOPl CTRENSIS SS 

IMTEHR. XI. A EPOT 

Eune unum caium, an duo ? Εΐς oϋparόc^ ή δύο elcir ; 

Cum Striptura divina doceat, in principio Deum Της 6ε(ας βιβασχουσης Γραφής , ώς έν άρχ^ 
creasse coelum el terram, deinde post lucis creatio· έποίησβν ό θεδς τ^ν ουρανόν, κα\ τήν γην, εΤτα μετ^ε 
nem secunda die dicat firmamentum factum esse, τήν του φωτός δημιουργίαν έν τή δεντέρφ λεγούσης^ 
inscitiae plena videtur esse hujusmodi quaestio, ήμέρα τό στερέωμα γεγενησθαι, πολλήν ή έρώτησις 
Oportebat enim ex temporis ratione, et ipso crea· των ιιυνθανομένων έμφαίνει τήν Ανοιαν. *Έδει γάρ 
tioiiis modo, coelorum diversitatem nosse, et unum xa\ έχ του χαιρου, χα\ μέντοι χα\ έχ του τρόπου της 
luce prius, alterum vero post lucem, et illud qui- δημιουργίας, τό διάφορον γνώναι. Ό μίν γάρ πρό το5 

dem non ex aliqua alia materia, hoc autem ex φωτός, ό δό μετά τό φως. Κα\ δ μέν ούχ Ιχ τίνος * 

aquis creatum esse. Nam inquit : c Fiat firmamen- ό δό έξ ύδάτων. c Γενηθήτω γάρ, φησ\, στερέωμα 

tum in medio aquae, et sit discernens inter aquam έν μέσφ του υδατος, χαι Εστω διαχωρίζον άνά μέσον 
et aquam · Deinde cum dixisset quod veriMim Οδατος χαΐδδατος. » ΕΙτα είπων (34) ώς 6 λόγος Εργον 
ree secuta est, hoc enim illa significant: c Etfa- έγένετο· τούτο γάρδηλοϊτό t Κα\ έγένετο ούτως * » 

ctiiin esi ita, ι tum postea docet quomodo facta sit. ^ διδάσχει χα\ πω; έγένετο. c Έποίησβ γάρ, φησίν, δ 

t Ct fecit, inquit, Deus firmamentum, divisitque θεός τό στερέωμα* χα\ διεχώρισεν δ θεός άνά μέσον 
aquas quae erant sub firmamento, ab bis quae erant του Οβατος δ ήν ύποχάτω του στερεώματος, χαΐ άνά 
super firmamentum. Yocavitque Deus firmamentum μέσον του Οδατος του έπάνω του στερεώματος. Κα\ 
coelum Κ > At prius coelum non est appellatum fir- έχάλεσεν δ Θεός τό στερέωμα ούρανόν. · Ό δέ πρό· 
mamentum, sed coelum ab initio vocatum est. Hoc τερος οδρανός ούχ έχλήθη στερέωμα, άλλ* ουρανός 
enim ab ipsa re sortitum est appellationem. Siqui- έξ άρχής ώνομάσΟη. ΟΟτος γάρ έξ αΟτου του πρά· 
dem cum ex aquarum fluida substantia composi- γματος τήν προσηγορίαν έδέξατο. Έπειδί^ γάρ έκ 
tum sil, et natura fluida condensata et consolidata τής ^οώδους των ύδάτων ούσίας συνέστη, χαΐ ή ^υτή 
fuerit, firmamentum, nominatum est. Deinde quia φύσις στεγανωτάτη γέγονε xa\ στερέμνιος, προσηγο- 
sursum 15 collocatum est, prioris coeli usum ρεύθη στερέωμα. Είτα ώς άνωθεν έπιχείμενος, χαΐ 
commodo nostro perficiens, coeli nomen sortitam προτέρου ούρανού τήν χρείαν ήμϊν πληρών, ούρανδς 
est. Bifariam autem Deus omnium divisit aquarum προσωνομάσθη. Διχή δέ διείλε των ύδάτων τήν φύσιν 
naturam : et quasdam sursum supra firmamentum δ των δ>ων θεός * χα\ τά μέν άνωθεν έπιτέθειχε τφ 
collocavit, quasdam deorsum reliquit : ut superio- στερεώματι, τά δέ χάτω χαταλέλοιπεν * Γνα τά μέν 
res illae sua humiditate atque frigiditate non sl- C άνωθεν έπιχείμενα τή τε ύγρότητι χα\ ψυχρότητι μή 
nerent corrumpi firmamentum ab igne luniinariiim, ^Τχωρή τψ πυρί των φωστήρων λωβάσθαι τ0 στε- 
reliquae vero quae deorsum remanserunt, suisva· ρέωμα* τά δέ χάτω μεμενηχότα διατρέφη τοίς άτ· 
poribus aerem foveant exustum et exsiccatum ab μοίς τόν άέρα δναυαινόμενον, χα\ ξηραινόμεγον ύπό 
igne superiore. Qui igitur non credit secundam του άνωθεν έπιχειμένου πυρός. Τοιγαρουν χαΐ δ τίμ 
esse coelum, extra semitam rectam incedit : qui δευτέρφ διαπιστών ούρανφ Εξω βαίνει τής εύθείας 
vero plures numerare conatur, adhaeret fabulis, δδου· κα\ δ πλείους πειρώμενος άριθμεΤν μύθοις 
postposita divini Spiritus doctrina. Pluraliter autem Ιπεται, τής του θείου Πνεύματος διδασχαλίας χατα- 
divina Scriptura coelos nuncupat, dicens ; · Coeli φρονών. Πληθυντιχώς δέ ή θεία Γ ρ4φή τούς ούρανούς 
coelorum ; ι quoniam Hebraica lingua neque eoe- δνομάζει, λέγουσα · i ΟΙ ούρανοί των ούρανων · » 
Ium, neque aquam singulari numero novit appel- έπειδή των Εδραίων ή γλώττα ούτε τόν ούρανόν, 
lare. Reperire autem est similia multa inter di- ούτε τό ύδωρ οίδεν ένιχώς δνομάσαι. Εύροι δ* άν τις 
ctiones Graecas. Nullus enim civitatem Atbenam τοιαύτα πολλά χα\ παρά τή Έλλάδι φωνή. 'Αθήναν 
singulari numero vocitare solet, sed pluraliter γάρ τήν πόλιν ούδελς ένιχώς δνομάζει, άλλ* 'Αθήνας 
Athenas. Similiter et Delphum civitatem nemo πληθυντιχώς. Κα\ Δελφών πάλιν τήν πόλιν ούδείς 
vocat, sed, numero plurali, Delphos. Non ergo Un- ^ Δελφόν, άλλά Δελφούς πληθυντιχώς. Ού τοίνυν ώς 
quam plures sint coeli, plurali numero locuta est πολλών δντων ούρανών ή θεία πληθυντιχώς (35) είπε 
Scriptura : sed Hebraicae linguae servato idiomate. Γραφή * άλλά τό Ιδίωμα φυλάξασα τής Έβραΐδος 
Quod quidem in alio psalmo manifestius nos do· φωνής. Έπε\ έν έτέρφ ψαλμφ σαφέστερον ήμά; 
cet, illius linguae praetermisso idiomate, dum in· τούτο διδάσχουσα, xa\ τταραλιπουσα τό τής γλώττης 
quit : c Coelum coeli Domino > Ita ut satis con- έχείνης Ιδίωμα, ούτως Εφη* ι Ό ούρανός τού ούρα - 
stet quod, quemadmodum coelum istud nobis est νού τφ Κυρίφ. » Ώς είναι δήλον, δτι χαθάπερ ούτος 
pro tecto, terra vero pro pavimento : ita coelum δ ούρανός ήμίν έστιν δροφος, ή δέ γή Εδαφος, ούτο)ς 
quod videmus, pro tecto superpositum coelum δ δρώμενος ούρανός δροφον Εχει τέν ύπερχείμενον 
habet. ούρανόν. 

« Geii. I, 6. >> ibid. 7, 8. ^ Psal. cxiii, 24. 


ΝΟΤ/Ε. 


t34)£?ra εΐΑώκ — ώταμάσδη. Desunt. 


(35} ΠΛη^νταχώς etiti. Desid· 



ss 


Μ 


QUiEST IN 

ΕΡΩΤ. W. 

Ji iij xota μίαν Blxiar t^r χώτ ί)ί5άτ<ύτ συτ· 
αγωγήτ^ χοΛΛάς μετά ταυτα άτ{ΧοΙ; c 2?vr- 
(36) γάρ^ φ^€ΤΪ^ ϋάωρ τό^ϋχοχάείύ 
τού οϋραιτοΰ είς χάς σνταγίιηάς αύχωτ, · 

Μία μέν Ιατι των ύδοιτων συναγωγή * τά πελάγη 
γάρ ϋλήλοις συνήρμοσται * τά μέν χάτωθεν βιά 
τι νυν ύπογείων χόρων * τά βέ χα\ χατ' αύτήν τήν 
ixtfdfcvetav. Πληθυντιχως χάλιν τάς συναγωγάς 
ώνόμααχν * έχει6ή Αλλο μέν τ6 Ίν6ιχ6ν πέλαγος. 
Αλλο Sk χό Ποντιχ&ν, χα\ τ6 Τυ^(&ηνιχ6ν (τερον. Κα\ 
Αλλη μΑν ή ΠροποντΙς, Αλλος Αλ δ Ελλήσποντος. Κα\ 
δ ΑΙγαΤος Ιτερος, χα\ Αλλος πάλιν δ Ίώνιος χδλπος. 
*£ξωΟεν Ak πάλιν λπίχειται τδ μέγ ιστόν πέλαγος, Α 
τινες μλν Άτλαντιχδν, τινλς Ak Όχεανδν δνομάζουσι· 
Τούτου χάριν, ώς μλν συνημμένην, c συναγωγήν 
μίαν » ώνδμασεν* ώς Ak Αιΐ)ρημένας, σντα^γάς· 

ΕΡύΤ. 11 . 


ENKS. CAP. I. 

1β INTERR. XU. 

Car unam cum ^xerit congregationem aquarum^ 
muiiat poetmodum designat? c Coiiprefelxr enivi, 
inquitt aqua quai sub ccdo εεΐ, in congregationes 
euas, > 

Una quidem est aquarum congregatio, quoniam 
inter se maria conveniunt, qusedam deorsum per 
meatus subterraneos decurrentia, alia secundum 
ipsam auperAciem lerrse. Sed plurali numero ooit- 
gregationes dixit, quoniam aliud est mare Indicum, 
aliud. Ponticum, el aliud Tyrrhenum. Item aliud 
est Propontis, aliud Hellespontus. * Similiter alius 
est iEgaeus sinus, alios Ionius. Extra vero rursus 
adjacet maximum mare, quod nonnulli voca':^ 
mare Atlanticum, quidam vero Oceanum appellant. 
Hac de causa Scriptura sacra < congregationem 
unam aquarum, > veluti coadunatam appellavit : 
congregationes vero, tanquam distiiiclss· 

INTERR. XJII. 


Π xoxe τας ovx ΑΑωΑ//<ονς βοχάτας βΛαοτη· 
σαι χροσέχαζετ ό Βεός ; 

Πολλά των άλδγων ζ^καν τά γένη * τά μλν Αηρία, 
τΑ Ak χτήνη προσαγορευόμενα * χα\ τά μέν έρπετά, 
τά Ak πτηνά. Τούτοις Απασι τροφήν προηυτρέπισεν 
δ θεδς, χα\ ταυτα Ak της τών Ανθρώπων Ινεχα πε- 
ποίηχΒ χρείας. Αδτίχα γουν χα\ Αι* ήμΑς αύτά 
φησι (57) Αιατρέφεσθαι. c Τφ εξανατέλλοντι γάρ, 
φηβΐ, χόρτον τδίς χτήνεσι, χα\ χλδην τή Αουλεία τών 
Ανθρώπων. » ΤΑ τοίνυν τούτφ Αχρηστον, έχέίνφ χρή- 
σιμον, χα\ τά τοΖς Ανθρώποις ρ6χ ΑναγχαΙα (58), 
τοΕς Ai* άνθρωπον γεγενημένοις ΑρμδΑια. Πρδς Ak 
τούτοις, προορών δ Κύριος, οτι χα\ πάθη προσ- 
γενήσεται το?ς άνθρώποις, Α τε Αή Αιά.τήν Αμαρτίαν 
Αεξαμένοις του θανάτου τδν Αρον, ού μύνον ΙΑωΑί- 
μους. Αλλά χα\ Αλεξιχάχους τών παθημάτων βοτάνας 
βλαστηβαι γή προσέταξε. ΚαΙ τούτο μάθοι τις Αν 
ΑχριΑέστερον παρά τών τήν ίατριχήν ήσχημένων 
τέχνην* Ατι χα\ τά Αοχούντα εΤναι Αηλητήρια, παθών 
έστιν Ιατήρια * χεραννύμενα γάρ έτέραις βοτάναις 
άλεξίχαχα γίνεται, χα\ ύνεία^ παρεχτιχά^*. 

ΕΡΟΤ. ΙΑ. 

Τώτ φωσχΧ^ρωτ ΑημέουργηΑέντωτ , xi γέγοτε χό 
χράχεροτ φως; 

*0 Δεσπδτης Θεδς χα\ έχ μή Αντων ποωΤ, χα\ έξ 
Αντων Αημιουργεί * τδν μδν γάρ πρδτερον οδρανδν 
έχ μή Αντων έΑημιούργησε * τδν Ak Αεύτερον έξ ύΑά- 
των έποίησεν. ΟΟτω τήν γην μή οΑσαν παρήγαγεν * 
τά γένη Ak τών ΑένΑρων χα\ τών σπερμάτων αύτή (39) 


Qua de retua Deus herbas non esculentas Jussii 
germinare ? 

MulU snnt animalium irrationalium genera, 
quasdam ferae, alia jumenta appellata : et nonnulla 
reptilia, alia volatilia. His igitur omnibus anima- 
libus eseam praeparavit Deus , quae etiam in hovii- 
num usum condidit. Unde et eis propter nos pa- 
bulum dari dicit ; f Qui producit, inquit, fenum 
jumentis, et herbam commodo hominum » Quod 
igitur huic inutile est, alteri maxime congruit, el 
« quae non sunt hominibus necessaria, iis quae pro- 
^ pier hominem creata sunt conveniunt. 17 
• praevidens Dominus, futurumi ut homines in mor- 
bos prolabarentur, utpotequi sententiam mortis 
propter peccatum receperant, jussit terram herbas 
producere, non tantum esui, sed etiam morbis de- 
pellendis aptas. Et hoc diligentius quis nosse po- 
terit ab bis qui medicinae artem exercuerunt, quod 
hae quae videntur esse venenosae, morborum re- 
media continent. Permistae enim aliis herbis mor- 
bis propellendis inserviunt, et saniutem pro- 
curant. 

INTERR. XIV. 

Luminaribus creatis , quid^ factum est priori luet? 

Dominus Deus tum ex nihilo, tum ex his qua» 
creare eoiei. Nam priue cmlum ex nihilo 
creavit, posterius autem ex aqua fecit. Sic et ter- 
ram, que prius non erat, produxit : genera vero 
arborum et seminum germinare illam jussit. Igl- 


* Gen. 1 , 9. · Psal. ciii, 14. 

YARIJS LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

** Cat. p. <8. 8i’ a6toiS(' ·· Nova quidem esse, et locum inter qusest. 13 et 14 sibi vindicare videntur, 
qus in catena p. 49, ad Gen. i, 14, legimus, addito Tbeodoreti nomine : T6 44 oicsTpov e*4p|w, τουτβστι to 
eRsppalvov OKspua χβτά όμοιόνητβ, 8v vpiiwv xa\ Άχύλας ήρμήνευβε. Sed bis fere gemma 

exstant infra p. o5, ad tinem quaest. 51, ubi ista desunt in catena. 

NOTiE. 

<36) Cod. βονήνθη. Oi»tayar*ata — γ6τνιτημέ»·οΐς. Desunt. 

(37) *ησί. Decet. ( 39}A*rfl. Dcest. 



95 THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 96 

tur ct lucem crcafU, qaemadinodiim ei libuil. A βλαστήσαι προσέταξεν. Ka\ τ6 φώς τοΙνυν έδημιοΟρ- 
Siculi vero firmamento distinxit aquarum naturam, γησεν ώς ήθέλησεν. “’βσπερ δέ τψ στερεώματι διεί).^ 

et quasdam sursum collocavit, reliquas deorsum των ύδάτων τήν φύσιν, χα\ τά μέν έπιτέΟεικεν &ν- 

reliquit: sic lucem illam distinguens pro arbitrio ωθεν, τά δέ κάτωθεν καταλέλοιπεν ^>δτως έκεΐνο τ6 

suop luminaria magna et parva condidit. φώς διελών ώς ήθέλησεν, τους φωστήρας τοΟς μεγά- 

λους κα\ τους μικρούς κατεσκεύασεν. 

lNTiiRR.XV. ΕΡαΤ. ΙΕ. 

Quid hoc est : t In tigna, et in tempora^ et in an· Ti icri τό t ΕΙς σημεία^ ηαΐ εις καφσϋς, καϊ εΙς- 
nos, et in dies t ? » έηαντοϋς, καί είς ήμέρο€ · > 

Sol ortu suo aique occasu dies facit ; cum an- Ό ^^λιος άνίσχων μεν κα\ δυόμενος τάς ήμέρα^ 
lem percurrerit australes atque aquilonares partes, τ:οιεΤ* είς δέ τά νότια χα\ τά βόρεια μέρη διατρέ- 
annalemi*circulum perficit. Idemque solstitia efficit, χων, τδν ένιαύσιον κύκλον άτιοτελε?. Οΐτος χα\ τάς 
quae tempora Scriptura divina nominat. Transiens τροπάς εργάζεται, &ς καιρούς ώνόμασεν ή θεΐχ 

enim ab aequinoctio 18 ad aquilonem, ver facit: Γραφή, ΆτΛ γάρ του Ισημερινού τόπου πρδς τά βό- 

et inde rediens ad eosdem lerminos, aestivate sol- R psta μετοιβαΐνων, τ6 2αρ ποιεί· εΤτα έχεϊθεν έπα- 
stitiuin producit : procedente autem eo inde ad νιών μέχρι τούτων των δρων, τήν θερινήν κατα - 
meridiem, autumnus nascitur : et inde revertens, σκευάζει τροπήν * προϊόντος Sk αύτοϋ εντεύθεν ίπ\ 

biemem producit. Ει cursu autem lunae mensium τά νότια, τδ μετόπωρον γίνεται · έπανιών δέ αύθις» 

numerum discimus. Nam cursu triginta dierum, τδν χειμώνα ποιεί. Έχ δέ τού δρόμου της σελήνης 

demptis sex horis, suum cursum absolvit. Quam τον των μηνών μανθάνομεν άριθμόν. Διά τριάκοντα 

nempe ob causam tot dierum numerum mensem γάρ ήμερών, δξ (40) ώρών δεουσών, τδν οίκείον δρύ- 

appeliamus : siquidem et lunam vocant μήνην, menen. μον πληροί. Ού δή χάριν τδν των τοσούτων ήf·εpωv 

Quod autem dicitur, tn signa, non intelligimus se- άριθμδν μήνα προσαγορεύομεν. Επειδή καί τήν σε- 

cundum opinionem quorumdam stulloruni. Siqui- λήνην όνομάζουσι μήνην. Τ6 δέ είςσημεια^ ού κατά 

dem vanam illam de cujusqae nativitate discepta- τούς άνοήτους νοούμεν ήμείς. Τής γάρ γενεθλιαλο- 

tionem, nec Pythagoras, nec Socrates, nec Plato, γΙας τήν ματαιολογίαν, ουδέ Πυθαγόρας, ούδέ Σω- 

ndc Stoici rec^neruiit. Quod si qui in fabulis edu- κράτης, ούδέ Πλάτων, ούδέ οΐ ΣτωίχοΙ προσεδέζαντο. 

cati sunt, hujus fabulae impietatem exsecrantur, Ei δέ ol τοίς μύθοις έντεθραμμένοι τούδε τού μύθου 

quis divinis sermonibus credens hsc iion modo τδ άσεβές έβδελύξαντο* τίς &ν τοίς θείοις πιστεύων 

impia, sed valde etiam fatua recipiat? Signa igitur λογίοις, τών ούδυσσεβών μόνον, άλλά κα\ λίανάνοή- 

Yocal Scriptura divina, quibus cognoscamus tem^· των άνάσχοιτο λόγων ; Σημεία τοίνυν ή θεία καλεΐ 

pus opportunum seminandi, ^ plantandi, purgandi, Γραφή, τδείδέναι σπόρου καιρδν, τού φυτευσαι, τού 

et ligna caedendi ad navium et domuum constm- χαθάραι, τού ξύλα τεμείν είς ναυπηγίαν καί οίκοδο- 

ctionem idonea. Inde etiam naut» didicerunt , έπιτήδεια. Εντεύθεν (41) καί ol ναυτιλίμ χρώ- 

quando opportune navem subducere vel impellere μ^>^οι μεμαθήχασι, πότε μέν άπάραι, πότε δέ χαθορ- 

convenial, ct quando vela pandere aut contrahere μίσαι τδ σκάφος προσήχει · καί πότε μέν πετάσαι 

oporteat. Experientia enhn ipsos* docuit astrorum θεί τδ Ιστίον^ πότε δέ χαθελείν. Ή πείρα γάρ αύτούς 

ortus et occasus. Saepe etiam nos quoque hac ra- έξεπαίδευσε τάς τών άστερων άνατολάς τε καί 

Uone cometam, aut barbatam stellam, aut trabem δύσεις* πολλάχις δέ καί ήμείς κομήτην, ή πωγωνί- 

videiUes, incursus hostium novimus, aut locustae την, ή δοχιδην (42) ίδόντες, ή πολεμίων έγνωμεν 

irruptionem, aut jumentorum vel hominum cladem προσβολήν, ή άκριδος έμβολήν, ή κτηνών ή άνθρώ- 

fiiluram. Haec igitur ειρηα vocavit Scriptura, uoii ^ων φθοράν. Ταύτα τοίνυν σημεία έκάλεσεν, ούχ 

illa plane dementiae atque impietatis plena. εκείνα τά πάσης άνοίας καί δυσσεβείας μεστά. 

19INTERR.XYI. D ΕΡΩΤ. ICT'. 

Quare Deus creavit plantas ante luminaria, post illa Ti δή Λοζε τά μέν φυτά χρό τώτ φωστήρων 
vero condidit animalia ? έχοίησε, τά δέ ζωα μετά τούτους ; 

Oculos habent animalia, nec lucis excessum ferre Όφθαλμούς έχει τά ζώα, καί τού φωτδς τήν ύπερ- 
poiuisseiit. Lux vero distributa in parva et magna βολήν ούχ άν ήνεγχε. Τούτο δέ διανεμηθέν είς τούς 

luminaria convenientem oculis animalium splen- μικρούς καί μεγάλους φωστήρας σύμμετρον τή δψει 

dorem reddit. Plantarum autem natura sensus τών ζώων άφίησιν αίγλην. Τών δέ φυτών ή φύσις 

prorsus est expers. αίσθήσεως άμοιρος. 

^ Gen. I, 14. 

NOTiE. 

(42) Cod. et Pic. pro ή δοχίδην ίδόντες, habent, 
εί δοκεΤ δέ καί ήμείς. Sed minus bene. 


(10) *Εζ ώρΰ>τ — άριθμόν desunt 
(41) Cod. et.Pic. ενταύθα. 



J7 OUiEST. IN GENES. GAP. I. 98 

EPQT. IZ\ A INTEHR. X\ll. 

Tlroc μβτ φυτά oint ηύΛί^γησε, τοις δέ Cur Deu» non benedixit ptonti», ammalibu» autem 

(&oiC fyfk ' i Αϋξάνεσθε^ t καΐ τά έξίίς ; dixit: t Creeeite, et tnuitiplicamini 9 liquas 

tequuntur? 

Τών λειμώνων, χα\ των ληΐων, χα\ παντοδαπών Deae pro nutu suo slaiim universam terram ro- 
βοτχνων χαΐ δένδρων εδθυς έθελήαας τήν γην έπλή-* ptevit pratis, segetibus*, el aliis omnis generis lier- 
puesv iicoeav * τά δέ γε δλογα (45) ζώα άνά δύο bis et arboribus : bruta vero animalia bina creavit, 
«ΐαρήγαγεν. ΕΙχάτως τοΙνυν αύτοις τήν εύλογίαν jUttde merito benedictionem eis largitus est, ul per 
ς^ησήνεγχεν · Γνα διά τής πολυγονίας τά μλν πε^ multiplica tionemqusedam replerent maria, lacus et 

Χάγη, χαΐ λίμνας, xaV. ποταμούς, τά 64 τ6ν άέρα, τά fluvios, quaedam aerem, noiioulla vero terram. 
o4 πληρώσι^ την γην. 

EPQT. IH'. INTERR. XVID. 

luk t£ τά θηρία ^ ual τά έρΛετά πεποίηχετ ό Ad quid Deus creavit bestias et reptilia? 

Θεός; 

δείτοκ τά παιδία χαι μορμολυκείων, χα\ Ιμάντων, g Pueri tum terriculamentis tum etiam loris et 
xj\ ^δδων* χα\ τοΤς μέν αυτά δεδιττδμεθα, τοις δ4 virgis indigent. Et per illa quidem ipsos terremus, 

xal παιδεύομεν* έχάτερα (44) δέ δρωμεν, πάσαν per baec autem erudimus, uti a que vero facimus, 

αύτοίς εύταξίαν πραγματευόμενοι. Επειδή τοίνυν lionestatem omnem eis procurantes. €um igitur 

προήδει ήμάς δ Δεσπότης] θεδς είς ^^^θυμίαν έκ- Dominus Deus animadvertisset nos ad ignaviam 

χλινουντας, oTov Ιμάντας τινάς χαι μορμολυ^ proclives, bestias et reptilia prius condidit, velufi 

x£ts προχατεσχεύασε τά θηρία * fva τούτοις ήμάς lora quaedam et terriculamenta ; ut per ea nos ter- 

δεδιττόμενος, πρδς έαυτδν Ιλχη, χα\ χαλειν είς συμ. rens ad se traheret, nosque, ut ejus auxilium im· 

μαχίαν παρασχευάζη. Άλλ’ ώσπερ οΐ τέλειοι χαΙ τών ploraremus, adduceret. At quemadmodum qui per- 

μορμολυκείων, χαλ τών Ιμάντων χαταφρονοΟσιν, οΟ- feclam aetatem attigerunt, terriculamenta hujusmodi 

•Μις oe της άρέτης τρόφιμοι τάς τών θηρίων ού δει- et lora contemnunt; sic qui in virtute educati sunt, 

μαίνουσι ντροσδολάς. ΚαΙ γάρ τφ *Αδάμ πρδ τής bestiarum incursus haud formidant. Siquidem 

αμαρτίας οταρεστήχει τά θηρία την δουλείαν όμολο- Adamo, 20 V^iuB quam peccasset, assistebant 

γοΰντα, χα\ τφ Νώε πάλιν είς τήν χιβωτδν είσιόντι, bestiae obsequium deferentes. Et rursnm, ipsum Noe 

δίκην προβάτων χα\ λέων ήχολούθει, χα\ πάρδαλις, ingredienlem arcam, leo, pardus, et reptilium atro·^ 

χαι τών έρπετών τά πικρότατα * χα\ τφ Δανιήλ C cissima quaeque ovium more sequebantur. Et Da- 
παρεατήχεισαν ol λέοντες, όρεγόμενοι μέν τροφής, nieli aderant leones, qui alioqul famelici accedere 

χελασαι δά μή τολμώντας. Τούς γάρ θεοειδείς της tamen ad eum non audebant, eo quod in illo spe - 

θείας είχόνος έώρων έν αότφ χαραχτήρας * οδτως dmen quoddam divinam imaginem prae se ferens 

ίχις τή του Αποστόλου χειρλ τούς όδόντας^* έμβα- conspicerent. Itidem vipera, quae dentes injecerat 

>4>ΰσα, χα\ τής άμαρτίας τδ χαυνον χα\ χαλαρόν ούχ ίη manum Apostoli^, com peccati nihil inlirmum 

εύροΰσα, άπεπήδησε παραυτίχα, χαΐ χατά τής πυ- aut moHe In eo reperisset, mox resiliit, et in ignem 

ρας ήλατο, ώσπερ δίχας έαυτήν είσπραττομένη, ότι se conjecit, supplicium quodammodo de se ipsa 

τφ μηδαμόθεν προσήχοντι προσεβάλετο σώματι. sumens, quod corpus sibi nullatenus conveniens 

ΉμεΙς δέ τά θηρία δεδοίχαμεν, έπειδή τής άρετής adorta esset. Nos autem ideo bestias formidamus, 

την πολιτείαν ούχ Ιχομεν. Κα\ ουτω δε (Ιφθυμούντων quia virtute praeditis moribus non samus. Et ob id 

χηδόμενος 6 Θεός, τούς έρημοτέρους έχείνοις άπ- Deus socordium etiam hominum curam agens, eas 

εχλήρωσε τόπους, χα\ τδν τής νυχτδς αύτοις χαιρδν in remotiora loca relegavit, et iis nocturnum tem- 

άπένειμεν είς διατροφήν * ι Έν αύτή γάρ, φησ\, pus ad escam quaerendam largitus est. i In ipsa 

διελεύσονται πάντα τά θηρία του δρυμού, ι ΤοΙς enim (nocte) ait, transibunt omnes bestias silvae]*.· 

ΙρπετοΙς δέ, τούς (45) έν τή γή δέδωχε χηραμούς, ^ Reptilibus vero antra terrae praebuit, ut in eis la^ 
δκως fev έχείνοις έγχρυπτόμενα μή λυμαίνωσι τών teiitla humano generi non noceant. At ne bestias, 

ανθρώπων τδ γένος. *1να δέ μή παντάπασιν άλώδητοι velut ab his prorsus illaesi, contemnamus, quasi 

διαμένοντες χαταφρονώμεν αύτών, ώς βλάπτειν nobis minime nocere possint, nonnunquam duos 

ήκιστα δυναμένων * έστιν δτε συγχωρεί δύο τινάς ή aut tres e muilis millibus vel a scorpionibus pun- 

τρείς έχ πολλών μυριάδων, δ (46) σοφώς^τά χαθ’ gi, aut a serpentibus morderi permittit is qui sa** 

ήμας πρυτανεύων, ή ύπδ σχορπίων χεντάσθαι, ή pienter res nostras gubernat ; ut uos veriti, ne quid 

* Gen. 1 , 22. *» Aci. xxviii, 5. * Psal. cui, 20. 

YARliE LECTIONES £X CATENA LiPSlENSI. 

** Cat. p. 38 τούς δδόντας om. 

NOTiE. 


45) *ΑΛογα» Cod. et Pic. άλλα. * 
[44) Έχάτερα θέ δρώμετ desunt. 


(45) Cod. τοΤς. 

(461 *OCod. et Pic. ώς. 


93 THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS . lOC 

sinite pttteranr, Daira crMoren * m aniiiuai in- A 6φ·ων δάχν«®6αι · Γν' ήμβΙς, ώ; Μιότις μη τι 
vocemus, obsecrantes ul illo onnimn malom de- «βραπλήσων «άθημεν, tl* έιαχουρίον χΛώμεν τ6ν 

inltrice providentia DOS tueatur. Praeterea et sd siis πεικκηχ^ Rcbv, χολ M της itavolxo^ (χείνη^ 
besl» non sunt nobis inutiles. Nam ex eis medici προμήθειας φρουρβΖσθαι παραχαλωμιν. 'Αλλως τ· 
pharmaca non pauca componunt ad 21 morbos ού» έν τοίς άλλοις ήμΤν «χρηστά τά θηρία. Πολλά 
propulsandos. Nemo igitur bestiis per se conside- γάρ χα\ fex τούτων άλεξίκαχα Ιατρών παίθεςχατα- 
ratis de Creatore conqueratur, sed utilitatem Inve- σχευάζουσι φάρμακα. Μηδε\ς τοίνυν αΟτ^ χαθ* έαυτ6 
stiget. Siquidem ipsum etiam corpus humanum, v6 θηρίον έξετάζων feπtμeμφέσθω τφ ποιητ|1, άλλά 
quamvis formosum, temperatum, et varia partium τήν χρείαν feπιζητβfτω. Έπε\ χα\ τ6 σώμα τ6 άν- 
utilitale praeditum, mucco tamen, et sputo, ac fetido θρώπινον πολλών ίχει καΐ ώραν, χα\ Αρμονίαν, κα\ 
stercore, quod excernit , non caret. Nullus tamen τών μορίων τ^ν χρείαν · άλλ’ Ιχει χα\ χύρυζαν (47), 
sanae mentis ex bis animal vituperat. Neque enim χα\ πτύελον, χα\ δυσώθη χύπρον fexxptvopivqv. *Αλλ* 

' absque his agere vitam potest, sed per haec firmum ούδε\ς εδ φρονών άιΛ τούτων διαβάλλει τδ ζώον· 
est et vegetum. Siquidem eget pituita, sanguine, Αίχα γάρ τούτων βιώναι τών Αδυνάτων * διά γάρ τού- 
ei ntraque bile. At quemadmodum per haec con- των Αρδευόμενον τέθηλεν. Xp^iC^t γάρ χα\ φλέγμα- 
sislit, sic per eadem dilabitur. Unius enim horum * τος, χαΐ αίματος χα\ χολής Ιχατέρας. Άλλ* ώσπερ 
excessu aut defectu enecatur animal. Sic rursus διΑ τούτων συνέστηχεν, οΟτως χαΐ διΑ τούτων διόλ- 
digitorum articulum unum si quis abscindat, ilium λυται. Ένδς γάρ τών εΙρημΙνων ή πλεονασμός, 4 
prorsus inutilem esse deprehendet. At conjunctus Ινδεια, διόλλυσι το ζώον. ΟΟτω (48) πάλιν ε( τις μίαν 
maximam corpori utilitatem praebet· Sic Igitur et τών δακτύλων fexvip^ σχυταλίδα, δψεται παντελώς 
nos agere convenit, ut non singulas per se naturae αύτήν Αχρηστον * Αλλά συνημμένη πλείστην παρέχει 
partes consideremus, sed earum in universo utilita- τψ σώματι τήν χρείαν. Ούτω τοίνυν χαΐ ήμΑς προα- 
tem spectemus. Nam et ignis adurendi vim habet, ήχει ποιεΤν · μή αύτδ καθ’ έαυτδ Ιχαστον μέρος έξ- 
nec tantum corpora consumit, sed domos etiam ετάζει της κτίσεως · Αλλά ζητεΖν ε1 τφ παντί χρή- 
incendit, et naves, et segetes. Et tamen unum est σιμόν. Έπε\ χα\ τδ πυρ χαυστιχόν λστι* χα\ ού 
ex quatuor elementis, ex quibus omnia constant, μόνον σώματα διαφθείρει , Αλλά χα\ οίκους έμπέ- 
et sine hoc vivere mortalium natura non potest, πρησι, χσ\ πλοία, χα\ λήία. ’Αλλ* δμως Ιν έστι τών 
Et aqua similiter terram Inundat, domos destruit, τεσσάρων στοιχείων, δι* ών τά πάντα συνήρμοσται * 
navigantium plurimos exhaurit, nocet etiam iis χα\ δίχα τούτου τήν θνητήν φύσιν διαβιώναι τών 
qui intempestive vel immodice bibere non verentur, (j Αδυνάτων. Κα\ Οδωρ ώσαύτως Ιπιχλύζει τήν γην. 
Nemo tamen, nisi demens, perniciosam aquam ap- οΙχίας καταλύει, παμπόλλους τών ναυτιλλομένων διόλ- 
pellarit. Haec enim et terram irrigat, et plantas alit, λυσι. Λυμαίνεται δέ χα\ τους Αχαίρως χα\ άμέτρως 
et bruta animalia, ipsamque hominum naturam, πίνειν Ανεχομένους. ’Αλλ* ούδείς μή χομιδή παρα- 
Ad hunc ergo modum et aliorum unumquodque παίων όλέθριον τδ Οδωρ ώνόμασε. Τούτο γάρ χα\ τήν 
examinamus, non ipsum per se considerantes, γην Αρδει, χα\ τά φυτά τρέφει, χα\ τά Αλογα C^t 
noxiumne sii, aa an commodum : sed an aliquam χα\ τών Ανθρώπων τήν φύσιν. ΟΟτω τοίνυν χα\ τών 
universo utilitatem conferat. Nain et fer» hominem Αλλων Ιχαστον έξετάζομεν, μή αΟτδ χαθ* έαυτδ βα- 
reverentur propter attribuum illi ab initio in ipsas σανίζοντες, et τε λυμαντιχόν έστιν, εί τε ώφέλιμον · 
potestatem. Interdum tamen illum velut divinae Αλλ* ε1 τφ χοινφ συντελεί τινα χρείαν. Κα\ θηρία 
legis praevaricatorem contemnunt : quemadmodum γάρ αΙδείται μίν τδν Ανθρωπον διά τήν έξ Αρχής 
Improbi servi despicere illos solent, qui eos regere δοθείσαν αύτφ χατ* αΟτών έξουσίαν - ώς παραβεβη- 
a dominis jussi sunt, si eos viderint admissis cri- χότος δΙ τδν θεΐον νόμον, ίστιν δτε καταφρονεί · κα\ 
minibus auctoriUtem amisisse. D γάρ κα\ οΐ πονηροί δούλοι διαπτύειν είώθασι τους 

Ιδύνειν αύτοΟς παρά τών δεσποτών χεχελευσμένους, δταν ίδωσι διά πλημμελήματα παόβησίας έστερη- 
μένους. 

* INTERR. XIX. EPQT. Ιθ'. 

Ctttnam dixit Deus : t Faciamus hominem ad ima· Tirt ό Βεός είρηχε, t Πoιήσωμ8r άτβρωΛογ xar 
ginem et similUudinem nostram f » ebcdra nal χαθ* όμοίωσιγ ήρετέροατ ; » 

Exsecrandi quidam haeretici dixerunt Deum haec ΤινΙς μίν τών δυσωνύμων αίρετιχών πρδς τους 
locutum esse angelis et improbis daemonibus : non Αγγέλους αύτδν εΐρηχέναι, χα\ τους πονηρούς δαίμο- 
intelligentes stupidi homines hujusmodi, quid sibi νας ίφασαν * ού συνιέντες οΐ Ιμβρόντητοι τδ c Κατ' 
velit illud : c Ad Imaginem nostram. » Substantia ειχόνα ήμετέραν. > Θεού γάρ ούσία χα\ Αγγέλων ού 
enim Dei et angelorum non est una, neque imago μία (49), ούτε είχών ή αύτή * δ μίν γάρ Αίδιον έχει 
est eadem. lUe enim aeternam habet naturam. Iit/ τήν φύσιν *g 1 δδ αύτδν Ιχουσι ποιητήν χαίδημιουρ- 


47) Cod. χόνυζαν. 

|48) Οΰτω — άστερ. Des. in cod. etapu l Pic. 


(49) Κα· — ρ/α. Des 


NOTiE. 



131 OVJRSr. IN GENES. CAP. I. 102 


mp* autou &^μένοι ctvdci oi δέ βα^μονβς i 
»l clc ιηνηρίαν Μνιες έτράηγ^σαν. Άνο£ας toCvuv 
έ^άτης* μίαν ύπολαΟβΤν etx6v« των πονηρών δαι- 
^ μδνων» χα\ του πχλάγους της άγαΟδτητος. Ιουδαίοι 
δέ τις έτέραν έξώχβιλαν παραφροσύνην. Φασ\ γάρ 
πρ^ Ιαυτδν είρηχέναι τδν των δλων Θ«6ν τδ t Ποιή- 
βωμεν Μρωπον, · χατά τινα μίμησιν τών τάς με* 
γάλος πεπιβτευμάνων &ρχάς. ΚαΙ γάρ ύπαρχοι (50) 
χαΐ στρατηγοί πληΟυντιχώς εΙώθασι λέγβιν τό * Κβ-* 
λευομ<ν« χα\ γράφομεν» χα\ προστάττομεν, χα\ δσα 
τοιαϋτα. ΚαΙ ού συνεϊδσν οΐ παραπλήγες, ώς.ένιχώς 
τά ιϋιείστα δ τών δλων λέγει Θεδς. c Καιρδς γάρ» 
φηΑ» παντδς άνθρώπου ήχει έναντίον μου, » Κα\ 
f ΈνεΟυμήδην 5τι έποίησα τδν άνθρωπον, > χα\ 

C "Απαλείι^ τδν άνθρωπον· ι Κα\, c Ούχ Ισονταί 
βοι θεο\ Ετεροι πλήν έμου, · χα\» c *Ιδοδ έγώ ποιώ 
χαινά» & νυν Ανατέλλει, ι χα\, f Ανοίξω έπΙ τών 
όρέων πηγΑς, χαι έπ\ τών βουνών ποταμούς. » Κα\ 
εν πΑβη δά ώς έπίπαν θείφ Γραφ{{ ένιχώς Εστιν 
άχουσαι του τών δλων διαλεγομένου Θεού. Όλιγάχις 
δέ πληθυντιχώς τί^ν διάλεξιν σχηματίζει, τών τής 
Τριάδας προσώπων έμφαίνων τδν άριθμύν. Κα\ γάρ 
ήνίχα τάς γλώσσας συνέχεεν, ούχ ένιχώς είπε, ι Κατα- 
δήσομαι, χα\ (51) συγχεώ τάς γλώσσας* > Αλλά, ι Δεύτε, 
χαταβάντες συγχέωμεν αύτών τάς γλώσσας > Κα\ 
ενταύθα τοίνυν, έπειδή τδ λογιχδν διέπλαττε ζώον, δ 
μετά πολλΑς Αναχαινίζειν ήμελλε γενεάς· ταϊς τής 
αγίας ΤριΑδος έπιχλήσεσι τελεσιουργών τδ πανάγιον 
βάπτισμα· μέλλων δημιουργεΙν τήν έχείνα παραλή- 
ψομένην τΑ μυστήρια φύσιν * αΐνιγματωδώς χα\ τδ ^ 
ταυτδν τής ούσίας, χα\ τδν τών προσώπων παρεδή- 
Ιωσεν Αριθμόν. Τψ φάναι μίν γάρ, ι εΤπεν 6 Θεδς, » 
τδ χοιν^ τής θείας έδήλωσε φύσεο>ς * έπαγαγών δέ 
τδ Μοιήσωμετ^ ένέφηνε τών προσώπων τδν άριθμύν. 
Ουτω πάλιν ένιχώς μέν είπων tiir elxSra, τδ ταυ- 
τδν τής φύαεως Ιδειξεν. Ού γάρ είπε χατ' εΙχύνας, 
αλλά C Κατ* είχύνα. ι Ήμεζέρατ δέ είρηχώς, τδν 
τών υποστάσεων δεδήλωχεν άριθμύν. ^Ατιαντα γάρ 
προορών δ τών δλων Θεδς ήδη (52) γεγενημένα ** τά 
μήπω γενύμενα, κα\ προθεωρών τήχ^τού Μονογενούς 
σΑρχωσίν τα χα\ ένανθρώπησιν, χα\ ώς ταύτην τήν 
φύσιν Ιχ Παρθένου λήψεται, χα\ ούτως έαυτφ συν- 
άψει τα χα\ ένώσει, ώς Ιν (55) πρύσωπον Θεού τε 
χαΐ Ανθρώπου νοεΐσθαι, χαΐ μίαν αύτφ προσχύνησιν 
παρΑ τής χτίσεως άπάσης προσφέρεσθαι · μάλα είχύ- I 
τως χα\ αύτήν τού γένους τήν χρηπίδα τιμής μεγί- 
στης ήξίωσε. Κα\ πρώτον βουλήν τής δημιουργίας 
προτάξας (54), ινα τού δημιουργού μένου (55) τδ λο- 
γιχδν προσημάνη* Ινα τών προσώπων ταιραδηλώσας 
τδν ΑριΟμδν, ίνα τους ύμνους δ μέλλων προσφέρειν 

I Gea. τι« 15.*^ ^ ibUl. 7. ^ Exod. τι, 3. “ lea. 


vero opificem et cmtorem habent ipsum, a quo 
acceperunt at essent. Daemones autem etiam sponte 
conversi sunt ad malitiam. Extremae igitur demen- 
tiae est fateri unam imaginem esse daemonum im- 
proborum et immensae boniialis. ludaei vero ad 
aliam se <x>n verterunt insaniam. Alunt enim Deum 
universorum sibi ipsi dixisse, i Faciamus homi- 
nem, > eorum more quibus imperia summa credita 
sunt. Nam et praefecti, et magistri militum, plurali 
numero consueverunt dicere : Jubemus, scribimus 
et mandamus, et quae sunt hujusmodi. At insani 
non animadverterunt, quod plurima Deus omnium 
effari soleat singulari numero, t Tempus enim, in- 
quit, omnis hominis venit coram mei, · et ; cPoe- 
iiiiet.me fecisse as hominem > et, « Delebo ho- 
minem. > Item : f Non erunt tibi dii alii praeter 
me 1 ; > et : c Ecce ego facio.nova, quae nunc orien- 
tur»; > et : I Aperiam In montibus fontes, et in 
collibus flumina » Et in universa plane Scriptura 
divina licet audire Deum omnium singulari nu- 
mero loquentem. Raro autem pluraliter sermonem 
format, nisi cum innuit numerum personarum Tri- 
nitatis. Etenim cum linguas confunderet, non dixit 
singulariter : c Descendam et confundam linguas, > 
sed : f Venite, descendentes confundamus ipsoniiii 
linguas » Et hoc igitur loco, quoniam Deus ani- 
mal rationale formabat, quod postea renovaturus 
erat post roulUs generationes, saiiclm Trinitatis 
invocationibus sacrosanctum baptisma instituens, 
cum fabricaturus esset nataram cui haec mysteria 
crederentur, subobscure identitatem substantis et 
personarum numerum aperuit. Dum enim inquit, 
c dixit Deus, > communionem divins natur» · indi- 
cavit : subjungens autem illud, faciamtu, expressit 
numerum personarum. Similiter cum iterum sin- 
gulari numert) dixit imaginem, eamdcm esse natu- 
ram ostendit. Non enim dixit, ad imagines, sed, 
c Ad imaginem, · Cum autem dixii * noairam, nu- 
merum bypostaseon manifestavit. Deus enim, qui 
prsnoscU omnia, qu» nondum facta sunt, tanquam 
jam facta, et qui prsvidebat foro ut Unigenitus car- 
nem et humanam naturam assumeret, utque ex Vir- 
gine hanc naturam sumpturus esset, quam Sibi 
coaptaret et uniret sic, ut una persona Dei et ho- 
^ minis inlelligatur, et una eademque illi 24 ^<^0* 
ratio ab universa creatura deferatur : justa de 
causa et ipsam, velut generis fundamentum, summo 
honore dignatas est; atque in primis creationi con- 
silium anteposuit, ut quod in creatura rationale 
erat pr»roonstraret ; deinde personarum numerum 

xLiii, 19. ■ Isa· xli, 18* · Gen. xi, 7. 


YARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 


Cai. p· 41. τάς γλώσσας αυτών. Cat. p. 4i. ώς ήδη γεγεν. 


NOTiT 


150) Pic. Ιππαρχοι. 

151) xal — γΜ&τσαςάβΒ. 
(82) ήδη. Cod. ώς !|^η· 


(53) ώς ir. cod. et Pic. είς Iv. 

(5i) Cod. et Pi<r. προστάξας. 

(55) Cod. et Pici τού δημιουργού τδν λογιχύν. 



1{β THEODORETI EPISCOPI CYKEflSiS 104 

insiDiMTvil, nt qui Uudes et hymnos oblaturas erat A γης» λάβη θεολογίας αΙνίγματα* χα\ οΐονε) 


super terram, theologi» aenigmata comprehenderet: 
et lanquam auctor hujusmodi creationis, majorem 
erga creaturam humanitatem patefeci,^ Hoc ipsum 
et strenuus ille Job, ipsum alloquens, clamat: 
c Manus tuae fecerunt me, et formaverunt me p. > 
Ilis quoque verbis usus est Oavid^, hoc ipsum etiam 
sane novit, qui sancio baptismate dignus habitus 
est : nempe quod is qui formavit salvavit, et qui 
salvavit formavit. Ad haec et ipse Creator per Jere- 
niiairi et Isaiam ait : c Quoniam nos lutum, ipse 
vero est qui formavit nos » Aiqui divinam natu- 
ram neque manus habere, neque consilio aut prae- 
meditatione egere profitemur, ut ex Platonicis fa- 
bulis secundum eam quam conceperit ideam opus 
construat : sed unumquodque horum majorem Dei 
sollicitudinem erga animal hujusmodi demonstrat. 


αύτουργ^ς της θιαπλάσεως γενύμενος, ΙθεΙξε τήν 
πλεΐονα περ\ τθ κλάσμα φιλοστοργίαν. Τούτο χαΐ 
Ίώβ ό γενναίος ιυρ6ς αύτ6ν βο^ λέγων, < ΑΙχεί· 
ρές σου έποίησάν με , χαΐ Ιπλασάν με. > Τοΰ^οις 
έχρήσατο τοϊς λόγοις χα\ ό θειος Δαβίδ, χα\ τόυτο 
χα\ ό του Αγίου βαπτίσματος άξιου μένος γινώσχεί 
σαφώς, ώς ό πλάσας διέσωσε, χα\ ό σώσας διέχλασεΓ 
Πρ6ς δέ τούτοις, χαΧ αύτδς δ Δημιουργδς, χαΐ 
διά Ιερεμίου, χαΐ διά Ήσαίου φησ\ν, c "Οτι ήμεϊς 
πηλδς, αύτός 6k «λάστης ήμών. · Άλλ’ οϋτε χεί- 
ρας δχειν τδ θεΐον οΟτε δείσθαι βουλής τίνος χαΐ 
προθεωρίας φαμλν, ινα χατά τους Πλάτωνος μύθους, 
«ρ6ς τήν τής ένθυμήσεως Ιδέαν χατασχευάση τ6 
^Ιημα * άλλά τούτων έχαστον την πλείονα τού Θεού 
τεερ\ τδδε τδ ζώον κηδεμονίαν δηλοϊ. 


INTERR. XX. Β ΕΡΟΤ. Κ\ 


Quid illud est , c ad imaginem ? > 

Quidam vocaverunt c imaginem Dei » id quod 
est in anima invisibile. Sed iion recte dixe- 
runt. Si enim invisibile animae imago Dei esset, 
imiUo magis angeli , archaiigeli, et universae 
naturae sanctae et incorporeae, utpote a corpo- 
poribus 25 prorsus liberae, et impermistam invi- 
sibilem naturam possidentes, vocarentur imagines 
Dei. Quidam nimium simplices corpus humanum 
aiunt factum esse < ad imaginem Dei : > quoniam 
audiunt vocem divinam dicentem : c Aperi oculos 
tuos, et vide, et inclina aurem tuam, et audi * ; » 
et: < Olfecit Dominus odorem suavitatis ^ ; >etiilud : 
c Os Domini locutum est ista < et : > In manu q 
ejus sunt fines terrae^, > et similia. In quo stolidi 
non animadverterunt, ^Dominum Deum pei ‘homines 
hominibus loqueiitem, audientium infirmitati ser- 
mones accommodare. £t quoniam .oculis non vide- 
mus, virtutem ejus perquam videt Scriptura vocat 
oculos : et rursum audiendi facultatem vocat au- 
res, quoniam hisce partibus audimus: et manda- 
tum Dei, os. Verum oportebat eos non solum su- 
pra dicta verba audivisse, sed etiam ea quae do- 
cent Deum esse incircumscriptum. < Quo enim, in- 
quit, ibo a spiritu luo? et quo a facie tua fugiam? 

Si ascendero in coelum, tu ibi es : si descendero ad 
infernum, ades > et quae sequuntur. Et Samari 
tanae Dominus dixit : i Deus spiritus est, et oportet 
eos qui adorant ipsum, in spiritu et veritate ado- d 
rare r. > Si autem Deus spiritus est, simplex igi- 
tur, incompositus, et figuram non recipiens. Atqui 
supervacuum est istum in longum producere ser- 
monem. Satis enim patet horum insania. Hunc igi- 
ufir locum : < Faciamus hominem ad imaginem et 
similitudinem nostram, > aliqui doctores ita intel- 
lexerunt: nempe Deuro omnium, cum creaturam 
sensitivam et intellectivam creasset, hominem po- 
stremo formasse, veluii sui quamdam imaginem. 


Ti kcxi τό f xaz' εΙχότα ; i 
Τινλς τδ άόρατον τής ψυχής < εΙκόνα θεού χεχλήχα- 
σιν* άλλά ούχ άληθώς είρήχασιν. Ε1 γάρ εΙχών του θεού 
τής ψυχής τδ άόρατον, μάλλον εΙχόνες του θεού χλη- 
θειεν άγγελοι κα\ Αρχάγγελοι, κα\ πάσαι αΐ άσώματοι 
χα\ άγιαι φύσεις· άτε δέ παντάπασι σωμάτων άπ- 
ηλλαγμέναι, χαι Αμιγές τδ άόρατον έχουσαι. Τινές δέ 
ύπδ πολλής εύηθείας τδ σώμα τδ Ανθρώπινον ι κατ' 
εικόνα θεού ι γεγενήσθαί φασιν · έπειδή τής θειος 
λεγούσης έπαχούουσι φωνής · < "Ανοιξαν τούς όφθαλ- 
μούς σου, χα\ (δε, χα\ χλΙνον τδ οδς σου, χαΐ άχου- 
σον * I χαΐ, Ώσφράνθη Κύριος όσμήν εύωδίας* » χαΐ, 
C Τδ στόμα KupCou έλάλησε ταΟτα, ι χα\, < Έν τή 
χειρί αύτού τά πέρατα τής γής, χα\ δσα τοιαύτα. 
ΚαΙ ού συνεΐδον οΐ άγαν ήλίθιοι, ώς Ανθρώποις δι' 
Ανθρώπων διαλεγό μένος ό Δεσπότης θεδς, τή των 
άχουόντων άσθενείφ τούς λόγους μετρεί. Κα\ έπειδή 
δι' όφθαλμών όρώμεν^ήμεις, τήν όπτιχήν αύτού δύ- 
ναμιν όφθαλμούς όνομάζει * χα\ αύ πάλιν τήν άχου- 
στιχήν, ώτα, επειδή διά τούτων των μορίων Αχούο- 
μεν · χα\ τδ πρόσταγμα, στόμα. "Εδει δέ αύτούς μή 
τούτων μόνον Αχούειν τών λόγων. Αλλά χα\ των τδ 
άπερίγραφον τού θεού διδασκόντων, c Πού γάρ, φη- 
σΐ, πορευθώ άπδ τού πνεύματός σου, χα\ Απδ του 
προσώπου σου πού φύγω ; Έάν Αναβώ είς τδν ούρανδν, 
σύ έχεΤ εΐ · έάν χαταβώ είς τδν ^ην, πάρει * » χα\ 
τά έξής. Κα\ τή Σαμαρείτιδι ό Κύριος £φη, f Πνεύμα 
ό θεδς, χα\ τούς προσχυνούντας αύτδν έν πνεύματ: 
χα\ Αληθεία δεί προσχυνείν. Ε1 δέ πνεύμα δ θεδς. 
Απλούς Αρα, χαΐ Ασύνδετος, χα\ ασχημάτιστος. Άλλά 
γάρ περιττδν τούτον μηχύνειν τδν λόγον * δήλη γάρ 
τούτων ή Ανοια. Τδ τοίνυν, c Ποιήσωμεν Ανθρωπον 
χατ* εΙχόνα ήμετέραν χαΐ χαθ* όμοίωσιν, > τινές τών 
διδασχάλων ούτως ένόησαν* ότι τήν χτίσιν τήν 
αίσθητήν τε χαΐ νοητήν πεποιηχώς ό τών όλων θεδς, 
τδν Ανθρωπον διέπλασεν έσχατον, οΤόν τι να εΙχόνα 
έαυτού έν μέ^ τεθειχώς τών Αψύχων τε χα\ έμψυ- 
χων, χα\ αίσθητών χα\ νοητών * (να τά μέν Αψυχά 


Ρ Job X, 8. aPsal. cxtiii, 75. ^ Isa. axiv, 8. · IV Reg. xix, 16. ^ Gen. vni, 21 . «Isa.i, 20. 
▼ Psal. xci?, 4. * Psal. cxxxviii, 78. J Joan. iv, 24. 



m guiiST. IN genes, cap. l m 

«e xa\ Ιμψυχα τούτφ ^ροσφΙρ{^, ωστζιρ τινά φόρον, α medium illum ponende inler unfmeU et inairinnatai 
την χρείαν * αι δέ νοητα\ φύσεις^ έν «ερί τούτον sensitiva et inlellecUva : ut 2β utraque quidem» 
χηδεμον^ςι τήν περ\ τδν πεποςηχδτα δειχνυωσιν εΟ- tam animata » quam inanimata, usum ilUveluti tri- 
votav. ΤοΟτο γάρ χα\δ6ε?ος 'Απόστολος Ιφη* < Ούχ\ bulum quoddam praeberent : naturae vero inlel· 
πάντες ε1σ\ λειτουργκχά πνεύ 2 λατα ε{ς διακονίαν lectivae, dum hominis curam gerunt» benevolentiam 
άποστελλόμενα δ*Λ τους μέλλοντας χληρονομεΐν erga Creatorem demonstrarent. Hoc enim etiam 
τηρίαν; > Κα\ ό Κύριος έν τοις ΕύαγγελΕοις, c 'Opot- divinus Apostolus dixit : c Nonne omnes sunt ad*> 
τε (56) μή χαταφ^νήσητε ένδς των μιχρών τούτων ministraiorii spiritus, in ministerium misai propU^r 
τών έλαχίστων. Αμήν γάρλέγω ύμίν, δτι οΐ Αγγελοι eos, qui baereditatem capient salutis *7 » Et 
αυτών χαθ' ήμέραν όρώσι τδ πρόσωπον του Πατρός minue in Evangeliis : c Videte, ne contemnatis 
μου του έν ούρανοΐς. » Τινές δέ, c χατ* εΙχόνα Θεού · unum ex pusillis istis minimis . Arnen dico vobis, 
χατα τδ άρχιχδν γεγενησθαι τδν Ανθρωπον έφασαν, quod angeli eorum quotidie vident faciem Patiis 
σαφέστατη) χεχρημένοι τεχμηρίψ, τφ τδν Ποιητήν mei, qui in coriis est *· > Nonnulli dixerunt, c ad 
έπαγαγεΐν, c Kal Αρχέτωσαν τών ΙχΒύων τής θαλΑσ» imaginem Dei · creatum esse hominem» secundum 
σης, χαΐ τών πετεινών του οΟρανοΟ, χαι τών κτηνών, facultatem dominandi, argumento clarissimo usi, 
χαι πάσης τής γης, χα\ πάντων τών έρπετών τών ^ ex eo quod Creator subjunxit: < Et dominenlur pi« 
έρπόντων έπ\ τής γης. · *Ωσπερ γάρ αΟτδς τών όλων scibus maris, et volatilibus corii, et btsiiis, et uni- 
Ιχει τήν δεσποτείαν * οΟτω δέδωχε τφ άνθρώπφ τών versae terrae, et omnibus reptilibus repentibus su· 
Αλόγων ζώων τήν έξουσίαν. *£στι δέ χαΐ Αλλα εόρεΖν per terram > Quemadmodum enim ipse omnium 
ώς Αρχετύπου μιμήματα. Δημιουργεί γάρ χα\ 6 Αν- tenet imperium : ita dedit homini dominium anina*^ 
Ορωπος, xotA μίμησιν του πεποιηχότος Θεοΰ, χα\ lium irrationalium. Facillime autem reperiuntur 
οιχίας, χαΐ τείχη, χα\ πόλεις, χα\ λιμένας, aal ναΰς, et alia, in quibus exemplar imitatur. Siquidem ad 
xal νεώρια, χα\ Αρματα, χαι έτερα μυρία * οΤον ού· imitationem Dei Creatoris homo condit et fabricator 
pavoO έχτυπώματα,^ xal ήλ(ου, xal σελήνης, xal domos, parietes, civiiates, portus, naves, navalia, 
Αστέρων, xal Ανθρώπων Ινδάλματα, χαΐ/ζώων Αλό- currus, et alia infinita: veluti imagines et figuras 
γων είχόνας * Αλλ' Απειρον τδ τής δημιουργίας διΑ- * corii,solis, lunae et slellaruin, item iiomiiium et aui- 
φορον. *0 μέν γάρ τών όλων Θεδς χαΐ έξ δντων χαΐ malium irrationalium formas. Infinita tamen esLiii 
έχ μή δντων δημιουργεί, χαΐ δίχα πόνου χαΐ χρόνου* ratione condendi diversitas. Nam Deus omnium 
Αμα γΑρ τφ βουληθήναι παράγει τδ δόξαν * Ανθρω* ex iis que sunt et non sunt creat, idque aine la- 
πος 6A δειται μέν Ολης, δείται δέ χαΐ όργΑνων, χαΐ bore et tempore : quia simul atque voltierii, pro* 
βουλής, xal ένθυμήσεων, xal χρόνου, xal πόνου, xal ^ ducit quod ei pUcuerit. Homo 27 vero materia 
τεχνών Ατέρων (57) είς τήν του γενομένου χατα- opus habet, indiget instrumentis, consilio et cogi- 
σχευήν. Ό γΑρ οΐχοδόμος δεΓίαΐ χαλχέως, χαΐ δ utione, tempore et labore, ac ceteris artibus ad 
χαλχευς μεταλλέως (58) χαΐ Ανθραχέως * χαΐ πΑντες opus construendum. Siquidem arebilecUis indiget 
έμού τών ύλοτόμων i 59), χαΐ οΐ ύλοτόμοι τών φυτ- fabro erario, faber autem erarius metallico et caf* 
ουργων τε χαΐ γεωργών * χαΐ οΟτως έχάστη τέχνη bonario : et omnes simul iis qui ligna cednnt, et 
παρΑ τών Αλλων τεχνών τήν οΙχε(αν έρανίζεται (60) qui ligna cedunt, iis qui plantas aut terram exco- 
XPeCccv. *ΑλλΑ xal οΟτω δημιουργών ό Ανθρωπος μι- lunt. Atque hoc pacto ars unaqueqne ab aliis ar* 
μεΐται άμηγέπη τδν Ποιητήν, ώς είχών τδ Αρχέτυ- tibus quod opus habet mutuatur. Yerumiamen 
«ov * xal γΑρ ή είχών Ιχει τά του Αρχετύπου Ινδάλ- homo, dum ita quidpiam construit, imitatur quo·* 
μοτα. 'ΑλλΑ τδ μέν τών μορίων είδος Ιχει, τΑς δέ dammodo Creatorem , velut imago arcfaety^ni. 
ένεργε(ας oOx Ιχει * έβτέρηται γάρ ψυχής, δι’ ής Imago enim archetypi figuram habet. Verum cum 
χινεΐται τδ σώμα. 05τω πάλιν χαΐ βασιλεύει δ Αν- membrorum speciem habeat, actiones tamen ηο·ι 
Ορωπος, χαΐ xplvet χατΑ μίμησιν τού τών δλων babet : caret enim anima, per quam movetur cor- 
Θεού. *Αλλ' δ μέν Θεδς ού κατηγόρων, ού μαρτύρων ** D pus. Rursum ad instar Dei omnium Condiioris re- 
δείται διχΑζων * οδτω γΑρ χαΐ τδν ΚΑΐν χατέχρινεν, goat homo et Judicat. Vqrum Deus accusatoribus 
ώς αύτδχτης του μύσους γεγενημένος. Ό δέ Ανθρω- aut testibus minime indiget , quando judicat. S>ic 
ιρος χρ(νων χαΐ μαρτύρων δεΤται, χαΐ κατηγόρων * enim Cain condemnavit, tanquam sceleris ejus te- 
ΑγνοεΙ γΑρ τΑ γεγβνημένα. Οδτω χαΐ Θεδς δ Ανθρω- stis oculatus. Homo vero judicando testibus opus 
πος ώνομάσθη , έπειδή είχών προσηγορεύθη Θεού * habet ei accusatoribus , cum ignoret qu£ perpe- 
f Άνήργ^, φησίν,ούχδφείλειχαταχαλύπτεσθαιτήν trata sunt. £t sic bomo vocatus est Deus, quia 

’ Hebr. i, U. « Mattb. xvni, 10. ^ Gen. i, 26* 

VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSL 
**. Cat. p. 45 ού μαρτύρων om. 

ΝΟΤΛ. 

(56) dpate — ir σΰρατοΐς. Aliter se habent hxc (58) Cod. et Pie. μετάλλων xal AvOpAxmw 

verba, quam sopra p. 6. (59) τώτ νΛ, χαϊ oL Desunt. 

(57) ArApcvr*. Cod. et Pic. στεββών. (60) Cod. et Pic. ένάρξβται. 

Panou Gn. LXXX. 


4 


167 THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS lOg 

lm«go Dei appdJaUie «et: « Yirenim, ait, non de- A χβφολήν, εΙχών χα\ Θβου Υπάρχων» ι *Αλλά ic&- 
bet velare caput, cum ait imago et gloria Dei *. » Xcv 6 μ^ν των βλων Θε6ς φοσ:ν Εχβι θβ£αν, ού ιεροσ· 
At DeuM omnium conditor naturam habet divinam, ηγορίαν ΐψιλήν* 6 Sk Ανθρωπος, ώς εΙχών, τοΟνομκ 
non appeUaCionem nudam : homo autem , veiut Εχει μόνον, έστερημένος ** του πράγματος. ΟΟτω χα\ 
Imago · tantum nomen habet , cum ipsa re careat. ^ άπερίγροφον Αληθώς μλν χα\ χυρίως 1βτ\ τοΟ 
Sic et incircumacriptumeaee, vere et proprie pertinet των δλων Θεού. Μιμε?τα: βέ οΟτω πως αύτδ χαΙό 
ad Deum omnium : imitatur nutem id quodammodo νους 6 Ανθρώπινος * έν άχαρε! γάρ περινοατεΤ χα\ τά 
mena humana, in momento perlustrana orientem Εφα, χα\ τά έαπέρια, χα\ τά βόρεια» χα\ τά νότια, 
et occidentem, aquilonem et meridiem, coelestia et xa\ τά Ιπουράνια, χα\τά δποχθόνια * άλλ* ού τ{ ού· 
subterranea, non revera, 28 rationis ima* σίφ, μόνη Sk τ^ τού λογισμού φαντασί^. '0 δέ γε 

ginatione. Deus autem secundum substantiam suam βεδς χα\ τ^ ούσίφ χα\ σοφίφ χα\ τ^ δυνάμει τδ 
et sapientiam et virtutem minime circumscribitur, άηερίγραφον Εχει. Εύροι Γ άν τις χα\ ΕτΕραν μίμη- 
Invenire etiam poterit quispiam imitationem aliam oiv άχριδεατΕραν Εν τ|) τού Ανθρώπου πάλιν ψυχ^. 
aptiorem et convenientiorem in anima humana. *Έχει! γάρ αύτη χα> τδ λογιχδν, χαΐ τδ ζωτιχδν Εν 
Habet enim ipsa facultatem rationalem et vitalem Εαυτ^. Κα\ γεννά μΕν 6 νούς τδν λόγον, συμπρόεισι 
ΐη se. Et mens quidem producit sermonem, proce- R δΕ τφ λόγφ πνεύμα, ού γεννώμενον χαθάπερ 6 λόγος* 
dit autem cum sermone spiritus, non generatus συμπαρομαρτούν δΕ άεΐ τφ λόγφ, χα\ συμπροΐδν 
quidem, quemadmodum sermo, sed perpetuo con- γεννωμένφ. *Αλλά ταύτα ώς Εν είχόνι πρόσεστι τφ 
sequens sermonem, ei cum eo, dum editur, proce- άνθρώπφ - ού δή χάριν χαΐ Ανυπόστατος 6 λόγος ΕστΙ, 
dens. Sed hujusmodi ‘adsunt homini tanquam iina- xa\ τδ πνεύμα. ΈπΙ δΕ της Αγίας Τριάδος τρεις 
giiii ^ quamobrem nec sermo, nec spiritus per se νοούμεν τάς ύτωστάσεις, χα\ Ασυγχύτως (6i) ήνω- 
subsistit. At in sancta Trinitate tres intelligimus μένας, χα\ χαθ* έαυτάς ύφεστώσας. Γβγέννηται μΕν 
hypostases, easque sine confusione unitas, et per γάρ πρδ τών αιώνων Ex τού Πατρδς ό βεδς Λόγος* 
se subsistentes. Nam ante saecula genitus est a Pa- Αχώριστος δέ Εστι τού γεννήσαντος * χα\ Εχπορευεταε 
tre Deus Verbum : Inseparabilis autem est a Geni- Ex τού θεού χα\ Πατρδς τδ πανάγιον Πνεύμα* νοεί- 
tore, et procedit a Deo et Patre Spiritus sanctus, ται δΕ χαΐ Εν ίδίφ ύποστάσει. < Πάντα γάρ Ενεργεί, 
qui et Inieliigitur in propria hypostasi, c Omnia φησί, τδ £v xa\ τδ αύτδ Πνεύμα, διαιρούν Ιδίφ Εχάστφ 
enim operatur , inquit , unus et idem Spiritus, di- χαθώς βούλεται, ι 'Αλλά περ\ τούτων μηχύνειν τδν 
videns sigiUatim unicuique prout vult<>. > Verum de λόγον ού δε!* μυρίας γάρ Εστιν εύρε!ν Αποδείξεις 
his non debet prolixius dici, quod hujus rei infinitas τούτου παρά τ^ θείφ Γραφ){. 
demonstrationes reperire licet in sancta Scriptura. 

DIODORI. Quidam ad imaginem Dei hominem crea- C (62) ΔΙΟΔΩΡΟΥ. ΤινΕς ** χατ* εΙχόνα θεού τδν άν« 

tum esse arbitrati sunt, secundum potentiam animae θρωπον Ενόμίσαν χατά τδ της ψυχής Αόρατον* χα\ 
invisibilem ; non intelligentes, quod et angelus in- ού συνήχαν βτι χα\ Αγγελος Αόρατος, χα\ δαίμων 
visibilis est, similiter et daemon. Quibus respon- Αόρατος. Πρδς ούς ΑναγχαΤον είπείν τοσούτον, δτι 
dendum est id modo, quod inter homines mascu- xal τδ Αβββν Εν Ανθρώποις, χα\ τδ θήλυ, χατά τε τδ 
Ius et femina secundum corpus et animam earodem σώμα χα\ τήν ψυχήν, τής αύτής εΚληχε φύσεως. Τί 
sortiti sint naturam. Cur igitur 29 Peulus virum δήποτε ούν δ Παύλος τδν μΕν Ανδρα εΙχόνα θεού λέ- 
quidem imaginem Dei dixit, non etiam mulierem, γει, ούχέτι δΕ χα\ τήν γυνα!χα, εΓπερ χατά τδν τής 
si secundum partem animae rationalem humo est ψυχής λόγον εΙχών θεού ό Ανθρωπος ; Λέγει γάρ, 
imago Dei ? Inquit enim : « Vir quidem, cum sit i *Ανήρ μΕν γάρ, είχών χα\ δόξα θεού ύπάρχων, 
imago et gloria Dei, non debet velare caput: mu- ούχ όφείλει χαταχαλύπτεσθαι τήν χεφολήν* γυνή δΕ 
lier autem gloria viri est ·. > SI ergo qui non debet δόξα άνδρός Εστιν. ι £1 τοίνυν είχών θεού ό μή 
velare caput, imago Dei est, profecto quae velatur, όφείλων χαλύπτεσθαι τήν χεφαλήν, δήλον, δτι ή χα- 
ηοη est imago Dei, quamvis ejusdem animae sit λυπτομένη ούχ είχών θεού, τής αύτής ψυχής μετ - 
particeps. Quomodo ergo humo est imago Dei ? Se- έχουσα Πώς ουν θεού είχών ό Ανθρωπος ; Κατά 
eundum imperium et potestatem. Quod perhibere ^ τδ Αρχιχδν, χατά τδ εξουσιαστιχόν. ΚαΕ μάρτυς αυτή 
videtur etiam vox divina, quae dicit : i Faciamus τού θεού φωνή ή λέγουσα, f Ποιήσωμεν Ανθρωπον 

« 1 Cor.xi, 7. ^ 1 Cor. χιι, II, · I Cor. ιι, 7. 

VARIJ: LECTIONES ΕΚ CATENA LIPSIENSI. 

** Εστερημένον. χαι τή σοφίφ om. Quae hic Diodori nomen prae se ferunt, in catena p. 47 
Tbeodoreto vindicantur. ** Cat. p. 47. τής αύτ. ψυχ. ύπάρχουσα. 

ΝΟΤ.Ε. 

(61) άσνγχύτως. Cod. et Pic. repetunt νοούμεν, desiderantur. Sunt qui putant, ea quae hoc loco ei 

post άσυγχ. passim in sequentibus e Diodoro aliisque scripto- 

(62) Nomen Diodori in cod. non ascriptum est. rtbus inseruntur, non a Tbeodoreto, sed ab alio 
Aliorum etiam, quorum interpretationes insequen- quodam esse addita. Vid. Oudin, l>e icriptor^eceki· 
llbus exhibentur, nomina, in codice et apud Picum 1 . 1, p. 1068. 



iC9 


QUiEST. IN GENES· ICAP. I. 


110 


X»* tix^va ήμχτέραν» χα\ χαθ* όμοίωσιν· > Κα\ τ&ν Α hominem ad imaginem el simiiiludi nem nostram t. » 
cpdxov Ικάγουαα, < Κα\ άρχέτω(ταν των Ιχθύων της modum eubjimgena ait : c ξΐ dominentur pi- 
θβΛάίίβης· τ(ολ των ιιετβινων τοΰ ούροινοΟ« χοΛ των scibus maris» et volatilibus coeli» et bestiis terrae , i 
θηρίων τζς γης» » χα\ τά έξης, 'βαπβρ οδν ό Θβθς et reliqua· Quemadmodum igitur Deus omnibus 
των θλων, οΟτω χα\ 6 άνθρωπος των έπΙ της γης imperat» sic homo iis quae siint super terram. Quid 
^utXsuci. Ti ούν; ούχ &ρχ« χαΐ ή γυνή των πρ(Η ergo mulier non dominatur praedictis? At virum 

χιρημένων; Αλλά χεφΑλήν Εχβι τόνάνθρα» κρατούσα habet pro capite, quae tamen reliqua sub potestate 

των άλλων άνήρ βέ ούχ ύχοτέτακται τή γυναιχί. tenet: vir autem non subjectus est mulieri· Unde 

Διύ θή χαλώς ύ μαχάρως Παύλος τύν άνβρα μύ- recte beatus Paulus ait» solum virum imagi* 

vov eexdva θΕού φησι είναι χα\ δόξαν» τήν δέ γυναίκα nem et gloriam Dei esse » mulierem vero gloriam 

τού άνδρύς δόξαν· · viri. 

ΘΕΟΑΠΡίΐΓ· *Ωσκβρ (Θ5) εΓ τις βασιλεύς πόλιν THEODORI· Quemadmodum si rex quispiam » 
τινα μεγίστην χατασχευάσας» πολλοις τε αύτήν χα\ exstructa civitate amplissima» roultisque et variis 

ηοιχίλοις διαχοσμήσας Εργοις, μετά τήν άπάντων operibus exornata» omnibus absolutis» suam Ipsius 

Ιχχλήρωσιν» χελεύσειεν εΙχόνα αύτοΰ γενομένην με- imaginem maximam et pulcherrimam in media ci- 

γΐβτην τινά χαΐ εύ'φρεπεστάτην» έν μέσφ χάσης ^ vitate collocari jubeat» indicio futuram quod ab eo 


Ισιάναε της χόλεως» είς Ελεγχον τοΰ τής πόλεως 
αΙτίου» ήν Ανάγκη χα\ ώς εΙχόνα του χεχοιηχότος 
την χόλιν βασιλέως παρά των χατά τήν χόλιν θερα- 
χεύεσθαι χάντων» χάριν όμολογούντων διά τούτο τφ 
χτίστη της χόλεως, οτιχερ αύτοΓς Ενδιαίτημα δέ- 
δωχε τοιοΰτον. Οΰτω χα\ ό τής κτίσεως Δημιουργδς 
χεχοίηχε μέν πάντα τδν κόσμον» διαφόροις τε χαΐ 
χοιχίλοις χαλλωπίσας το7ς Εργοις* τελευταίον δέ τδν 
άνθρωπον έν τάξει χαρήγαγεν είχόνος οΐχείας* ώς 
άν άχασα ή χτίσις τή τρΰ άνθρώπου χρεία φαίνηεαι 
συνδουμένη ·· · εί γε έξ άέρος» χαΐ γης, κα\ Οδα- 
τος» χα\ φωστήρων»^ ούς όούρανύ; φέρει έφ' έαυτοΰ» 
ή των καρπών σύστασις άποτελεΐται * ή δέ τούτων 
άπόλαυσις χάσι μέν έστιν άνθρώχοις άναγχαία * ι 
βραχεία δέ τις αύτών τοΖς άλόγοις νενέμηται μοίρα 
πρδς ύχηρεσιαν τεταγμένοις άνθρώτηον· Αί τε Αόρα- 
τοι δυνάμεις» δτι χάσαι τοίς θείοις βουλή μασιν ύχ- 
ηρετοΰνται πρές τύ ήμίν λυσιτελοΰν» Παύλος ό μα- 
κάριος διδάσκει λέγων * c ϋύχ\ χάντες είσ\ λειτουρ- 
γιχά πνεύματα είς διακονίαν άχοστελλόμενα διά τούς 
μέλλοντας χληρονομείν σωτηρίαν; » Πρόδηλον τοί« 
νυν, δτι ένα χόσμον άχοτελέσαι τ6 σύμχαν βουληΟεΙς 
δ Θεές » χαΐ χάσαν τήν χτίσιν έκ διαφόρων φύσεων 
συστάσαν» θνητών τε κα\ άθανάτων» λογικών τε χα\ 
Αλόγων» όρατών τε κα\ Αοράτων» είς Ιν τι συναγα- 
γείν έθελήσβις» σύνδεσμον άχάντων τδν Ανθρωχον 
κστεσχεύασεν * οΟτω χάντα χρδς αύτδν συναγαγών 
τή χρείφ, ώστε συνήφθαί τε τήν σύμχασαν κτίσιν 
έν αύτώ» κα\ φιλίας αύτύν ένέχυρον έναργές είναι τή 
χάση. Δέδωχε γοΰν αύτφ ταύτης Ενεκα τής αΙτίας 
χαΐ ψυχήν καΐ σώμα * τδ μέν όρατύν» τοίς δρατοίς 
οίχείον» έκ γης τε καί άέρος» χα\ ΰδατος» κα\ χυρδς 
, συνεστώς , χα\ τοίς έχ τούτων άχοτελουμένοις χαρ- 
ποίς τροφόμενον » τήν δέ νοεράν τε χαΐ άθάνατον 


clvius sit condita» quam proiude neoesse sit, tan- 
quam regis conditoris imaginem» ab incolis omni- 
bus observari» gratiam boc modo urbis auctori 
habentibus» quod tale ipsis donilciHum largitus 30 
sit. Sic reium Opifex mundum quidem universum 
condidit» -diversisque et variis operibus decoravit; 
ultimo vero loco, sum imaginis vice hominem crea- 
vit» ut creaturam omnem ad utilitatem hominis 
conspirare appareat· Quoniam ex aere et terra» et 
aqua, coelique luminaribus, exsistere fructus ac per· 
lici constat : horum autem usum plane hominibus 
esse necessarium, brutis vero ad hominum famula- 
turo natis exiguam illorum partem attributaiii· Qum 
autem sub oculos non cadunt virtutes, quod ad uti- 
litatem quoque nostram dlvinse voluntati obtem- 
perent» beatus Paulus docet dicens: c Nunqukl 
omnes administratorii sunt spiritus in ministerium 
missi propter eos qui bmredifatem capient salu- 
tis (? » Patet igitur Deum» cum ex hoc universo 
mundum unum efficere vellet» omnemque creato* 
ram diversis ex naturis constanlem» mortalium et 
immortalium» rationis participum et expertium» vi- 
sibilium et invisibiliom» in unum quidpiara con- 
cludere statueret, vinculum omnium bomineiii con- 
stituisse : in quem omnia utilitate ita congessit» iil 
in ipso cohaereant creaturae universae, et certum 
amicitia pignus ipse sil universis. Hac igitur de 
causa et animam ilii tribuit et corpus ; boc qui- 
dem aspecubile» propriomque eorum qua sub 
aspectum cadunt, quodque ex terra» aere» aqua et 
igne concretum est» et fructibus alitur, qui ex illis 
nascuntur» illam vero intelligeutia praeditam» im- 
mortalem» et rationis compotem» invisibilibus et 
rationabilibus similem substantiis» ut non utilitate 


f Gen. I» 26. f Hebr. i, 14. 

YARIiE LECTIONES EX CATENA LlPSIENSf. 

6 άνθρ. τών έχιγείων. ·· Cal. p. 48 plenius, ώς Av άχασα ή χτίσις έν τή χερί τούτων σχουδή τε καί 
θεραπεία τήν χροσήκουσαν Αναφέρει τιμήν τψ Θεψ. Ού γάρ άδηλον» δτι πάσα ή χτίσις τή τοΰ Ανθρώπου χρείφ 
φαίνεται συνδουμένη. 4 

NOTAS. 


(S3) ^Οσπβρ — εΙσρέροτνα χρείαιτ^ Des, in cod. et in edit. Pici· 


Jll THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 11Ϊ 

sola cotereant io ipso crealune, sed ipea etiam A xal λογιχήν, ταΐς άοράτοις και λογιχαΐς έοιχυΐαν 
cognatione natiirm : imo vero ut propter 31 na- σΙαις» Ivs xf) xptlq, μόνον in' αύτόν ή χτίσις 
tune cognalioaem ad iliios utiiiUlem omnia con- ουνάπτηται, άλλά γάρ χα\ tf| της φύοεως oExetd- 

ourrant, pro eo qui genere conjunctas cognatusqae τητι * μάλλον 6i, ίνα ix της χατά τήν φύνιν οΕχειό- 

sillaboremsuumllbenier utilitatemque conferentia, τητος χα\ ηρ6ς τΐ^ν χρείαν τήν αύτοΰ ηάντα συν- 

Εΐ post alia, Mibi vero vehementer admirari subit άιετηται * ήβέως ύπίρ του συγγενούς χα\ οΐχείου 

eos» qui assequi ista iion pocueront : sed hominem ηονοΰντΑ τε χα>. τήν έχείνην είσφέροντα χρείαν ** 
ad imaginem Dei creatum esse dixerunt» partim Kal μαθ' erepa * Σφόόρα Zi μοι θαυμάζειν έ^τελή- 

quidem propter imperium et potestatem» partim λυ6ε των ταύτη piv συνι$εΤν ούχ ο?ων τε γεγονότων» 

vero secundum ratiocinandi vim» partim autem se- χατ'εΐχόναόέτ^ν&νθρωποντουθβουγεγενήσθαι, (6i). 
eundum intellectivam, risu plena manifeste profe- vtij μ|ν κατά τό άρχιχόν είπόντων, «ή κατά τ6 
rente8;*cum eos animadvertisse oporuret» quod λογικόν ιτη χατά| τ6 νοερόν, γέλωτος μεστά 
solus homo dicatur imago Dei esse. Siquidem In σαφώς άποφθεγγομένων» δέον αύτους 'συνιδεΤν, οτι 
ejus creatione sic ait : c Faciamus hominem ad εΙχών βεου μόνος ό άνθρωτως λέγεται γεγένησθαι. 

imaginem nostraiii Κ ι Et rursum in historia Noe *£v μλν γάρ xf| χοιήσει, φησ\, c Ποιήσωμεν άνθρω- 

dicitur, quod c ad imaginem Dei fecit hominem 1 . 1 ^ πον χατ' εΙχόνα ήμετέραν. > ΈχΙ δλ τοΟ Νώε, δτι 
Et heatus Paulas ait : f Vir non debet velari, cum « έν εΙχόνι Θεού Ιποίησε τόν άνθρωπον. > δ& μα - 

sit imago et gloria Dei i . · Quod si solus homo ex χάριος Παύλος * < Άνήρ οΟκ όφείλει καταχαλύτυτε- 
pmnibus creaturis imago Dei est, plane cum is so- σθαι» εΙχών χα\ δόξα Θεού ύπάρχων. » £1 δλ μόνος 

|us sic appelletur, peculiarem quamdam rationem 6 άνθρωπος έν τοίς γεγονόσιν εΙχών, πρόδηλον, ώς 

bujnsce denominationis esse oportuit, non solum τούτου μόνου τούτο προσειρημένου, Ιδίαν τινά τής 
obfaciUutem intellectivam aut rationalem, qua* προσηγορίας προσηχεν είναι τήν αίτίαν άλλ' ούτε 
rum participes esse virtutes invisibiles dicimus: xb νοερόν μόνον, ούτε λογικόν* τοιαύτας γάρ είναι 

imo neque ob facultatem dominandi, quam etiam χα\ τάς άοράτους φαμέν δυνάμεις. Ού μήν ούδέ τό 
competere virtutibus invisibilibus cernimus» sicut άρχιχόν · χα\ γάρ κα\ τούτο ταΓς άοράτοις προσόν 
beatus Paukis ait : < Quoniam in ipso creata sunt όρώμεν δυνάμεσιν, ώς ό μακάριος Παύλος ποτέ μέν 
omnia, quae tn coelis sunt et super terram, visibi- λέγει» t *ϋτι Iv αΰτψ έκτίσθη τά πάντα, τά έν τοίς 

lia et invisibilia» sive Throni» sive Dominationes» ούρανοίς, χα\ τά έπ\ τής γής, τά δρατά, χαΐ τά άό- 

sive Principatus, seu PotesUtesi^. > Et alio loco: ρατα,εΐτε Θρόνοι, εΓτε Κυριότητες , εΓτε ΆρχαΙ,εΓτε 

C Ut innotescat nunc Principatibus et PotesUtibus ^ Έξουσίαι* > ποτέ δέ,ι Ίνα γνωσθή (65) νύνταΙςάρχαΤς 
ID ceelestibus » ;Unde et contrarias potestates χαέταΖς έ^υσίαις έντοίς έπουρανίοις. ι *Οθενκα\ 

iU vocat» unquam quae ceciderint ex illis ordinibus, τάςέναντίας οδτω χαλεΤ δυνάμεις, ώς άν έξ έκείνων 

f Non enim» inquit» est nobis colluetatao adver* έχπεπτωχυΐας τών ταγμάτων, c Ούχ έστι γάρ, φη- 
SUS carnem et sanguinem, sed adversos Principatus σ\ν, ήμίν ή πάλη πρός αίμα χα\ σάρκα, άλλά πρός 
et 32 Potesutes, et adversus mundi reolores Une- τάς άρχάς, πρός τάς έξουσίας, πρός τούς κοσμο- 
Erarum hujus saeculi a Sic et angeli vocantur : χράτορας του σκότους του αΙώνος τούτου **. ι Ουτω 

C Et Michael» ait» princeps vester, et princeps Per- xa\ άγγελοι καλούνται* « Κα\ Μιχαήλ, φησίν, ό 
sidis·. « Dictam est autem et de luminaribus: άρχωνΟμών, χα\ άρχων Περσίδός (66). > ΕΓρηταιδέ 

C Luminare majus In dominium diei, et luminare mi- xa\ περί τών φωσ^ρων, c Τόν φωστήρα τόν μέγαν 
nus in dommium noctis ·· t Quod David potesU- είς άρχάς τής ήμέρας, χα\ τόν φωστήρα τόν έλάσσω 
tem appellavit» dicens : ι Solem in polesUtem diei» cie άρχάς τής νυχτός. » *Οπερ Αα6ιδ έξουσίαν έκά- 
lunam et stellas in potesutem noctis r. » Quomodo λεσεν, εΐιοών * c Τόν ήλιον είς έξουσίαν τής ήμέρας» 
igitur limri poterat» ut homo diceretur imago Dei xa\ τήν σελήνην χα\ τους άστέρας είς έξουσίαν τής 
secundum quidpiam eorum quae sunt communia νυχτός. » Πώς ούν οΓόν τε ήν κατά τι τούτων λέγε- 
muiUs creaturis» cum tamen ipse solus ad imagi- D αθαι ,εΙχόνα τόν άνθρωπον» ών δή μέτεστι πολλοΤς 
nem factus dicatur ! Itaque perepicuum nobis est» · τών γεγονότων» μόνου γε αύτού κατ' είχόνα (67) γε- 
cerum quamdam causam esse oportere» curita so- γενήσθαι λεγομένου ·Θεού ; *Αφ' ού δήλον ήμΤν» δτι 

^ Gen. 1 , 36. > Gen. is» 6. ι I Gor.xi, 7. ^ Gol. ι, 16. t Ephes. iii, f 0. * Bphes· vi, 12. · Dan. 
X, 21. ® Gen. i, 16. p Psal. cxxxv, 8, 9. 

YARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

** xal τήν οίχείαν εισφ. χρ. ' πή δέ κατά τό λογικόν om. ** τού αΙώνος τούτου oro. 

NOTiE. 

(64) Kiat' slxl — γβγστ. Cod. et Pie. χατ' εΙχόνα (66) Kal άρχ. Uspe, Absunt a cod. et edit Pici, 

δέ τού Θεού γεγενήσθαι τόν άνθρωπον. Nec ad hunc locum perlinent, sed e Dan. x. 20» ut 

(65) Γνωσθ^. Cod et Pic. γνωρίσθή, quae est videtur, sunt desumpta. 

lectio recepia in hoc Epistolae ad Ephes. loco. (67) £ar' alni Desid^. άγίοις.. Cod. et Ρΐο.όμόίοις. 



113 QUiBST. IN GENES. CAP. 1. »4 

μ{αν τινβ κροσΐ^ τήν αίτναν iivat, καθ’ ήν οδτος Α Ι«β appelletur , cujns 'nulla rdlquanim creatu- 
οΟτω κροαηγ^ρβοται μ^νος, ζς ούδέν μετέχει των rarum sit particeps , ut quibus talis appellatio i 
ycy o vdttov, &τε μηθέ της προσηγορίας μετέχον ταυ- minime conveniat. Est autem illa , quam ante 
της. *£στ( βέ, ήν Ιφθην ε1τηί»ν. dixi. 

βΡΙΓΕΝΟΪΧ. Π^διαληητέον πρότερον, icoO συν- OKIGENIS* Prius discutiendum esl« ubi consi- 
ΙσιοΒται c Κατ’ είχδνα, > έν σώματι, ή iv ψυχή ; stat illud , < ad imaginem ι in corpore, an in ant- 

Ίθωμεν δέ πρδτερον οΓς χρώνται οΐ τ6 πρώτον λέ- ma. Et Ιη primis videamus, quibus utantur, qui 

γοντε^* ών έστι χα\ ΜελΙτων, συγγράμματα χατα- prliM asserunt : e quorum numero est Melito, qui 
λελοιπώς περί του ένσώματον είναι τδν Θεάν. Μέλη scripta reliquit, quibus asserit Deum corporeum 
γάρ Θεού όνομαζέμενα εύρΙσχοντες δφθαλμους Θεού esse. Membra enim Dei appellata cum reperiunt, 
έχιβλέποντας τήν οΐχουμένην, χαΐ ώτα αύτον είναι oculos Dei respicientes * terram^ et aures ejus in- 
είς δέησιν διχαΰον έπινενευχάτα, χα\, « Όσφράνθη lentas esse ad preces justorum ; et, c Olfecit Domi- 
Κύριος δσμήν εύωδίας, > xat, c Tb στέμα Κυρίου nos odorem suaviutis ; » et, c Os Domini locutum 

έλάλησε ταυτα, · χα\ βραχίονα Οεου, χα\ χεΤρας, est ista, » et braphium Dei, el manus, et pedes, et 


xal πόδας» xa\ δαχτυλους, άντιχρυς φάσχουσι ταυτα 
ο6χ δτερδν τι διδάσχειν, ή τήν μορφήν του βεου. Πώς 
δΙ, φασ\, χα\ ώφ6η)όβεδς τφ *Αδραάμ,χα\ Μωσή, χαΐ 
τοΣς άγΙοις , μή μεμορφωμένος ; μεμορφωμένος 
Μ, χατά ποΖον χαραχτηρα, ή τδν Ανθρώπινον ; Κα\ συν- 
άγουσι μυρία βητΑ, μέλη δνομάζοντα Θεού. Πρδς 
ο^ς Αγωνιστέον πρώτον Απδ τής λέ{εως * Αντιπαρα* 
χαλουμεν δλ βητΑ, τοίς πλέον του γρΑμματος μηδέν 
έπισταμένοις, έναντιοΰμενα αύτών τή ύπολήψει * έχ 
μέν του Ζαχαρώυ, δτι c ΈπτΑ δφθα^μοί Κυρίου οΐ 
Ιπιδλέποντες έπΐ πάσαν τήν γην. ι ΕΙ δέ έπτΑ Ιχει 
δφθαλμοΟς δ βεδς, ήμείς δλ δυο, ου χατ' εΙχένα αύ- 
«ου γrγdvαμev. ’ΑλλΑ χα\ ήμε?ς μέν ούχ έπτερυγώ· 
μέθα, περί δέ Θεού λέγει έν έννενηχοστψ ψαλμφ, 
δη I ΊΓπδ τΑς πτέρυγας αύτου έλπιεΖς. · £1 δέ 
έχείνος μέν πτέρυγας έχει, ήμεΣς U έσμεν ζώον 
Απτερον, ου χατ' εΙχένα Θεού γέγονεν 6 Ανθρωπος. 
Πώς δΑ ό σφαιροειδής οΟρανδς, χαλ Αελ κινούμενος, 
θρδνος είναι δύναται, ώς ύπολαμβάνουσι, του Θεού ; 
ΆλλΑ χα\ ή γη πώς ύποπύβιον τών ποδών αύτού ; 
Άπαγγελλέτωσαν ήμιν. Άρα γΑρ τδ Απδ γονάτων 
μέχρι τών βΑσεων σώμα τού μεταξύ ούρανου χα\ γης 
περιέχοντας, έν μέσφ δέ οΟσης τής γής τού παντδς 
χέσμου, χα\ περιεχομένης ύπ* αύτού, ώς γραμμι- 
χαις ΑποδεΙξεσι παρίσταται, παρ’ ήμίν είσιν αΐ βά- 
«τις τού Θεού, ή παρά τοϊς ΑντΙχθοσι; xgX δλην τήν 
οΐχουμένην ήμών πετ^ηρώχασιν, ή χαΐ ^πλέον τι 
έπιλαμδάνουσιν, ή Ιλαττύν τι ; διεστήχασιν οΐ πέδες 
αύτού διά τάς θαλΑσσας κα\ τούς ποταμούς, ή χαΐ 
τοΣς ύδασιν έπιβαΐνουσι ; πως δέ ού ό τηλιχούτος 
•ύρανδς θρόνος, χα\ ή γη ύποπέδιβν τών ποδών, έν 
μόνφ (68) τφ παραδεισφ εύρΙσχεται περιπατών, ή 
έν τή κορυφή τού ΣινΑ φαίνεται τφ Μωσή ; Κα\ πώς 
ταύτά τις περί Θεού δοξάζων ού μωρδς λεχθήσεται ; 
Είτα πολΧΑ πρδς Ανατροπήν είπων τής τοιαύτης 
δέξης έπάγει. '0 δέ φάσχων τδ, f Κατ' εΙχόνα, » μή 
έν σώματι είναι, έν δέ τή λογική ψυχή, παραστήσει 
ούχ εύχατοφρόνητον δόγμα, χαταλαβών, τίνες δυνά- 
μεις είσέν αύτής. Ή γΑρ γνωστική δύναμις ή έν τφ 
Ανθρώπφ, χριτκχή τε χα\· εύποιητιχή, διχαιοπρα- 

τ Zacbar. ιγ, 18 >yers. 4. 


digitos ; statim kifenint, baec nihil· aliud docere, 
quam formam Dei. Quomodo ten», alunt, visus est 
Deus Abrahae, Mosi, el sanctis, formam non habens? 
Bi autem formaro habet, 33 qn^l^ni formam, si 
non humanam? Et coacervant mille loca, quibus 
membra Dei appellantur. Adversus quos certandum 
est primum ex dictione Scripturae. Et ex adverso 
opponimus his, qui praeter litteram nihil norunt, 
Scriplurm verba eorum opinioni contraria : ex Za- 
charia dicente : € Septem oculi Domini respiciunt ^ 
super universam terram v. » Quod si Deus septem 
oculos habet, nos autem duos tantum, non ad sinii- 
litudinem qus creati sumus. Sed neque nos praediti 
sumus alis, cum tamen de Deo dicatur iii nonage- 
simo paalmo, < sub alis ejus sperabis '. > Qumi si 
Deus alas habet, nos auWm sumus animalia mini- 
' me pennata, non factas est bomo ad imaginem Dei. 
Al quomodo ccelom, cum sit sphaericum et seinper 
volvatur, thronus Dei esse potest, ut ipsi existi* 
mant ? Imo etiam terra quomodo scabellum pedum 
ejus ? Respondeant nobis. Nunquid enim, cum cor- 
pus illud quod a genibus usque ad plantas proten- 
ditur, comprehendat lioc spatium, quod intercedit 
inter coelum et terram, cum terra sit in medio 
totius mundi, et contiiieatiir ab ipso, iil demonstra- 
tionibus linearibus constat, apud nos sunt plantae 
Dei, an apud anlichihonas ? et an universnin ter- 
ram nostram replent, aut etiam plus comprehen- 
dunt, minusve ? distantne pedes ejus propter maria 
et flumina, aut eiiatn in aquis insistunt? Sed quo- 
^ modo is, cujus tantum coelum thronus est, ac terra 
pedum scabellum, invenitur deambulare in solo 
paradiso, aut apparet Mosi in vertice montis Sina? 
Et quomodo ille, qui talla de Deo existimaverit', 
non stultus dicetur? Deinde post mulla, quae dis· 
serit ad eversionem ejusmodi opinionis, subjicit. 
34 asseret illud, c ad imaginem, i non 

in corpore consistere, sed in anima rationali, do- 
gma statuet non contemnendum, comprehendens 
quae facultates sint ipsius. Nam quae in homine csl 


(68) Μόνφ, abest. 


NOTi£. 



115 


THEODORETI EPISCOPI CTREKSIS 


119 


tacuUas cognoscendi, )udieendi , bene merendi , ^ 
agendi qoae justa sunt, fortitudinis % et, ut semel 
dicam, omnis boni effectrix, a Deo ipsi creata est ad 
imaginem. Quod auiem non forma corporis, sed 
actiones repraesentent nobis imaginem Dei , aperte 
Apostolus iu Epistola ad Corinthios dicit : i Quem· 
admodum porUvimus imaginem terreni hominis, 
ita portemus et imaginem coelestis ·. » Et imagi- 
nem quidem terrenam portat, qui secundum car- 
nem rivit, et perficit opera carnis ; imaginem vero 
coelestis, qui spiritu actus carnis mortificat. Et in 
alia Epistola vitae praecepta tradens inter alia praeci- 
pit, c ut sitis secundum imaginem ejus qui creavit ^ .» 
Deus longanimis est : ita homo longanimis habet se 
ad imaginem Dei. Justus et sanctus est Dominus, mi- 
serator et misericors : qui igitur amat justitiam et 
sanctitatem, et peragit atque observat praeceptum 
istud Salvatoris : » Estote misericordes, quemadmo- 
dum Pater vester misericors est * ; et : 4 Estote per- 
fecti, sicut Pater vester coelestis perfectus est^, > fit 
imago Dei per omnia. 8S * dominenUir, inquit, 
piscibus maris et volucribus coeli, et pecoribus, atque 
universae terrae et omnibus reptilibus repentibus in 
terra Observandum est, quod silentio praetermitti- 
tur, non omnia animalia propter hominem creata esse, 
sed ea tantum, quibus dominari dicitur, scilicet pisces 
maris, volucres coeli, et pecudes terrae; fortasse etiam 
reptilia terrae, ob summe necessarios usus niedica- 
nentorum, quae ex illis conficiuntur. Non tamen pro- 
pter hominem sunt ceti illi magni feraeque terrestres. 
Alioquiu si in haec etiam animalia daia esset homi- 
ni potestas, eorum quoque nomina addita fuissent : 
non invenimus autem in Scriptura serpentis genus 
inter reptilia positum, sed inter bestias. 1 Serpens 
enim, inquit, callidior erat omnibus bestiis r. » Et 
in Actis apostolorum : c Vipera, quae momorderat 
Paulum, pendebat ab ejus manu. I Et addit; 4 Viden- 
tes autem barbari pendentem bestiam >. » In Levi- 
lico autem vide, inter quae ponat reptilia, quomodo 
illa non annumeret iis quae nunc ita vocari solenu 
4 Hoc, inquit, edite ex omni reptili volucri, quod 
ambulat qualuor pedibus, quod .habet crura supra 
pedes suos, quibus saliat super terram. Ex illis co- 
medite liaec : bruchum et ei similia, locustam et ei 
similia, attacum et ei similia, ophiomachum et ei 
similia. Omne reptile e volatilibus quatuor pedes 

* I Cor. XV, 49· * Coloss. iii, 19. « Luc. vi, 3< 
* Act. xxviii, 5, 4. 


χτιχή τε χα\ Ι^^ώμένη, χαΐ &πζξαπ>ώς παντβς χα· 
λοΰ έτκτελεστιχή, κατ’ εΙχόνα ύ«6 του Θεού γεγό- 
ναοιν αύτψ (69). *Οτι rb χατ* εΙχόνα αΐ πράξεις 
χαραχτηρίξουσι, χα\ ούχ\ ή του σώματος μορφή, 
σαφώς 6 Απόστολος έν τή πρδς Κορινθίους φησί· 
4 Καθώς έφορέσαμεν τήν εΙχόνα του χοϊχου, οΟτως 
φορέσωμεν (70) χα\ τήν εΙχόνα του έπουρανίου. » 
ΕΙχόνα μέν γάρ φορεΤ χοιχήν ό χατά σάρχα ζών, χαΐ 
ποκών τά 6ργα της σαρχός· εΙχόνα του έπουρα- 
νίου δ |τψ πνεύματι τάς πράξεις της σαρχδς (71) 
θανατών. Κα\ Ιν έτέρφ 6λ Επιστολή βιθάσχων ώς 
Μ βιουν, έπιφέρει ταίς έντολαίς τδ, 4 *Ινα γένησΟε 
χατ* εΙχόνα του Κτίσαντος (72). Κύριος μαχρόΟο- 
μος, χα\ δ μαχρόθυμος άνθρωπος Ιχει τδ χατ* εΙ- 
χόνα Θεού. Δίχσιος χα\ όσιος δ Κύριος, χα\ οΐχτίρ- 
μων χα\ έλεήμων δ Κύριος. Ούχούν δ άγαπών δι- 
καιοσύνην χα\ δσιότητα, χα\ πράττων χα\ τηρών 
τήν έντολήν του Σωτηρος, τήν, 4 Πνεσθε οΐχτίρμο- 
νες, ώς χα\ δ Πατήρ δμών οΐχτίρμων έστί* ι χαΐ, 
4 Γ1νεσθε( 73) τέλειοι, ό>ς 4 Πατήρ δμών δ ούράνιος 
τέλειός έστιν, ι εΐχών^γίνεται χατά πάντα του Θεοΰ. 
Κα\ άρχέτω'σαν φησ\, τών Ιχθύων τής θαλάσσης 
κα\ τών τ»τεινών του οδρανου, κα\ τών χτηνών, κα\ 
πάσης τής γής, κα\ πάντων τών έρπετών τών έρπόντων 
έπ\ τής γής. > Τηρητέον, ότι σεσιώτιηται, μή τά 
ζώα πάντα διά τδν άνθρωπον γεγονέναι άλλά ταυτα 
ών ·· άρχειν λέγεται, Ιχθύας θαλάσσης, χα\ πετεινάι 
ούρανοΟ, κα\ κτήνη τής γής · τάχα κα\ έρπετέ^ 
•εής γης, διά τάς άναγχαιοτάτας τών φαρμάκων 
χρείαις άπ* αψτών τελουμένας. 06 μέντοκ γβ διά τδν 
' άνθρωπον τ^^χήτη τά μεγάλα χα\ τά θηρία τής γής. 
Ή γάρ άν «ρο^ετ^θη τή δεδομένη έξουσΙφ τών άν- 
θρώπων χα\ ή τούίχυν δνομασία , οδχ εύρΙσχομεν δά 
έν τή Γραφή τδ ιών δφεων γένος έν έρπετοίς τετα- 
γμένον, άλλ* έν Οηρίοις· 4 Ό γάρ δφις, φησ\, ήν 
φρονιμώτατος πάν^ν τών θηρίων, ι Κα\ έν ταΐς 
Πράξεσι, 4 *Έχιδνα δαχουσα τδν Παύλον έχρέματο 
κατά τής χειρδς αύτού. ι Κα\ έπιφέρει * 4 Ίδόντες 
δέ οΐ βάρβαροι κρεμάμενον τδ θηρίον. » Έν δέ τφ 
Αευΐτιχφ,δραέπΙ τίνων τάσσει τδ έρπετδν,ώς ούδα- 
μώς έπ\ τών νυν έν τή συνηθεΐα χαλουμένων, t Ταυτα 
φάγεσθε,φησ\,άπδ τών έρπετών τών πετεινών, & τη>- 
ρεύεται έπλτών τεσσάρων, & Ιχβι σκέλη άνώτερον 
τών ποδών αδτού, πηδ^ν έν αύτοΤς έπ\ τής γής. ΚαΙ 
^ ταυτα φάγεσθε άπ* αύτών, τδν βροΰχον χα\ τά δμοια 
αύτφ* χα\ τήν άχρίδα, χα\ τά δμοια αδτή * χα\ τδν 

▼ Mattb. V, 48. > Gen. 1 , 26. y Gen. iii, 1. 


YARIiE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 


** Ka\ άρχέτωσαν, etc· Haec post alia interposita sequuntur in cat. p. 32, addito Origenis nomine ; 
frequentissima est sectionis unius in duas vel plures partitio; cujos boc primum in catena ilia exemplum. 
** Cat. p.'52, δτι σεσιώπηται τδ τών κητών γένος, χαΐ τδ τών. θηρίων. Κα\ έπΙστησον, ε1 δυνατδν, διά τδ 
σεσιωπήσθαι μή πάντα τά ζώα διά τών ανθρώπων γέγονεν, άλλά ταύτα ών, etc. « 


NOTiE. 

(69) Αύτφ. Doest· ξεις τού σώματος. Alludit Tbeodoretus ad locum 

(70) Οΰτ. φορεσ. Recepta lectio est φορέσομεν. Pauiinum Rom. viii, 13, vbi recepta lectio esi τάς 
Praestat autem lectio φορέσωμεν, quam multi quo· πράξεις τού σώματος. 

que codices a Millio aliisque in subsidium vocati, (72) KaX kr er. — κτίσαττος. Dee. in eod« et 
tuentur. Particula ούτως li. 1. bene additur. Pici edit. 

(71) Τάς 3cp. tk σαρκ. God. et Pic. τάς προστά· (73) Aiia est lectio recepta hujus loci. 



m QUiEST. IN .GENES. CAP. Ih 118 

βττάιτην χολ τ1 βμοια αύτφ * χαι τ6ν όφιομάχην χαΐ Λ babens abominabile est vobis, et iHis pollaeraini ··!» 


τέδμο(ααΔτφ**.Ι1&ν έρπβτόν άπ^ των χβτβινων, οΤς 
sin τέοαβρβς ηόββς, β^λυγμα (74) ύμ?ν έστς- χα\ 
fcv τούτοις μιανθήοεσθε. ι Ούχ &ρχει τοΙνυν & &ν- 
ίρύΚΒος ον» των χτηνών των μεγάλων οΟτε των 
Οι^ρίων , τάχα τί^ν άρχήν βΰτε δι* αύτδν γεγεννημί- 
νων. δέ δμοιον τοίς ένθάδε άναγεγ ραμμένους ύπδ 
djv έξουσ£αν του Ανθρώπου έν τψ δγδόφ ψαλμφ λέ- 
γεται* C Πάντα ΰπάταξας ύποχάτω των ποδών αΟ- 
του, πρδβατα χα\ βδας άπάσας, Ιτι δέ χα\ τά χτήνη 
του πεδ(ου, τά πετεινά του οΰρανου, χα\ τους ίχθύας 
ής θαλάσαης, τά διαπορευόμενα τρ(βους θαλασσών^ 
«ijTai (76). 


3β dominatur itaque homo bestiis illis magnis, 
neque feris, quas fortasse ab initio non propter il-. 
Ium creaue sunt. Et simile quid bis, quae hic de- 
scribuntur, ut bominjs dominio subjecta, in octavo 
psalmo dicitur : < Omnia subjecisti pedibus ejus , 
oves et armenta cuncta, insuper quoque pecora 
campi, volucres coeli et pisces maris, qui ambulant 
in semitie maris >>.i Hoc etiam in loco ceti et ferae 
silentio praetermittuntur 

. » ΚάνταΟθα (75) γάρ τά χήτη χα\ τά θηρία σεσιώ<- 


Ερατ. ΚΑ'. Β INTERR. XXI. 


Π Α4 Λση ί^ajPf|/)ώιrωc riir έϋίιίμητ ήμ4ρατ βύ- 
Λόγησετ ό Θεός ; 

Έχάστη των άλλων ήμερων Ιδίαν τινά δημιουρ- 
γίαν έδέξατο. Επειδή τοίνυν μέχρι ταότης συμπα- 
«V τήν χτίαιν έδημιούργησε , δέδωχεν άντ\ δη- 
μιουργίας τή έδδδμΐ) ήμέρ^ την εύλογίαν · fva μή 
μένη παρά τάς άλλος Αγέραστος διαμείνη. Τ6 μέν- 
τ», C *Ηγ£ασεν αυτήν, ι άντί του άφώρισετ τέθειχε. 
Πολλαχου γάρ οδτω , τούτο νοούμενον Ιστιν εύρεϊν 
παρά τ|| θείςι Γραφή. Κα\ γάρ περ\ των Μήδων φη- 
Λν, C Όγιασμένοι ε1σ\, χα\ έγώ άγω αύτούς · > τουτ- 
έστιν , είς τούτο άφωρισμένοι. 'Άλλως τε χο\ Ίου- 
δκίοισ ταυτα γράφων, άναγχαίως τδ, c Ήγίασεν αΰ- 
τήν,» τέθειχεν, Ινα πλεΤον σέβας άπονε ίμωσιτψΣαβ- 
βάτφ. Τούτο γάρ χάΐ νο|λοθετών έφη, βτι, c Έν iξ(77) 
ήμέραις Ιποιησε Κύριος δ Θεδς σου τδν ούρανδν, χα\ 
τήν γην* τή δέ έβδδμη ήμέρφ χατέτιαυσεν άπδ πάν- 
των των Ιργων αύτου ών έποΓησεν, χα\ ήγίασεν αδ- 
τήν. » ΘΕΟΔύΡΟΤ. c ΚαΙ συνετέλεσεν δ Θεδς έν τή 
ήμέρα τή Ιχτη (78) τά Ιργα αδτοϋ ά έποίησε, χα\ χατ- 
έπαυσεν έν τή ήμέρα τή έβδδμj[ϊ, » χα\τά έξης* δει- 
χνϋς δτι έπΙ μέν τής έχτης συμπεπλήρωχε πάντα , 
άτε μηδέν αύτοίς προστιθέναι μέλλων χαινδν, έπει- 
δή μηδέ* λείπειν τι αύτοΓς ήγεΤτο, έ παύσατο δέ τή 
έβδδμη ήμέρφ του ποιειν · τούτου γε Ινεχεν τήν ήμέ- 
ραν-ταύτην προστέθειχεν (79) άπραχτον ούσαν, χαί έν 
η χαθάχαξ πεποίηχεν ούδέν* ώς άν τή χατάτήν ήμέ- 
ραν άργίφ δηλώσειεν, πάντα έχει πέρας αύτφ. 
*0 γάρ χαΐ τή πρώτη, χα\ τή δευτέρφ, χα\ τή τρίνη, 
χάΐ τή τετάρτη, χαΐ τή πέμπτη, χα\ τή έχτη, άεί 
τι χαινδν πεποιηχώς, δ λείπειν ήγεΤτο (80) τή χτί- 
01 « (61) , εθδηλον δτι διά τούτο έπΙ τή Ιβδδμη του 


Quamohrem iupra cateron septimo diei benedixit 
Deus? 

Unusquisque dierum reliquorum peculiarem 
quamdam crealionem^sortitus est. Cum igitur us- 
que ad diem septimum Deus creaturam omnem eon- 
suinroasset, diei septimo fin creationis locum largi- 
tus est benedictionem, ne solos ille dies prae caete* 
ris honore careret. Posuit autem istud : « SanctU 
bcavit eum, » pro segregavit. Saepe enim hoc ita 
intellectum reperitur in Scriptura divina. Nam ei 
de Medis ait : c Sanctifleati sunt, et ego duco eos, i 
hoc est, ad hoc segregati. Maiime autem Judaeis 
ista scribens, necessario posuit hoc : « Sanctifica- 
vit eam :i ut majore cultu prosequantur Sabbatum. 
Hoc enim in legibus quoque sanciendis ait : « Sex. 
diebus creavit Dominus Deus tuus ccelum et. terram·, 
septimo autem die requievit ab omnibus operibus 
quae patravit, et sanctifleavit ipsum «· » 37 
THEODORI, c Et consummavit Deus die sexto 
opera sua, quae fecerat, ei requieviidie septimo^, > 
et quae sequuntur. Demonstrans quod sexto qui- 
dem die peregerat omnia, nempe nihil ejus novi 
a<yecturus , siituidem in eis nihil desiderari puta- 
bat, cessavit ab opere, die septimo. Hac autem de 
causa diem hunc feriatum addidit,, in quo nihil 
* plane creavit, ut otio illo diurno certum esset ab 
eo omnia esse perfecta. Qui enim primo, secundo, 
tertio, quarto , quinto,, et sexto die semper novi 
quidpiam creaverat, quod in creaturis desiderari 
putabat, manifestum est idcirco die septimo ab 
agendo cessasse, ut otio septimi diei creationem 
perfectam esse declararet» Unde et septem diebua 


« Levit. XI, 21-i4. ^ Psal.viii, 7-9» « Exdd. xx, II. 


YARliE LECTIONES EI CATENA LIPSIENSI. 
** xa\ τδν — δμοια αύτφ onr. ** Gat. p. 55b των χητων των μεγ. ' 


NOTiE. 


(74) Cod. ού βδέλυγμα, et paucis interjectis, ού 
μιαι^αεσθε, ββα I, perperam, utroque enim loco 
particula οδ est a verbis sacri scriptoris aliena. 

(75) Cod. xa\ ταυτα. In textum autem recipienda 
fuit lectio Pici. 

(76; Ka} άρχέζωσατ — τά ΘτφΙα σεσιώπψαι. 
Ηε» e codice nostro supplenda fuerunt, cum In ediu 
Sirmond. desideraremur. Eadem fere sunt, quse 
Picus, p. 17 sq.. exhibuit. 


(77) Έτ δξ— abr/tr. Haec parlim e loco 
Etod. XX, II , partim e Gen. ii , 2 desumpta 
sunt. 

(78) Έχτη. Cod. έβδδμη. 

(79) Προστέθειηετ. Cod. et Pic. προστβθει- 
χως. 

(80) Λεία. ήτ· Cod. et Pic. ού λείπειν ήγείτο. 

(81) Tfl xWrsi — άργέμ. Des» in cod» 


! 1 » 


THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 


120 


circulam omBem dierum conclusit, cum hoc umen i 
ipsum sex diebus facere potuisset, quibus creatio- 
nem cousummarerat : ut sex quidem dies signihca- 
lio.sint eorum quas creata sunt, {septimus vero, 
omnia perfecta esse, ei in eis nihil desiderari. 
Deinde ne quis eiistimaret septimum diem inutilem 
et superfluum esse, quod in eo Deus nullum opus 
Ibcerit, et ne detestandus omnibus putaretur, aut 
qui divinam operationem nullam promeruisset, fa- 
cile nimirum suspicante aliquo, Deum velut die 
minus fortasse idoneo, nihil in eo faciendum ceu* 
suisse, queniadinoduro nonnulli feriatos d>es de- 
teriores censere solent : ne quid tale de septimo 
die etlstimaretur, subjecit : c Et benedixit Deus 
diei septimo, et sanclifieavit eum ·. » In quo de· 
monstravit, i38 quod illum diem non inutilem 
putabat ad creandum, sed ad quietem accommoda- 
tum statuit. Itaque benedixit ellam ei : utpote qui 
reliquos quidem dies, aliquid in eis creando, sum- 
mo boBore prosecutus est : septimum autem, quod 
index sitopi^ oreaiionis absolutum esse. Ob id c et 
aanctiflcavit eum » dixit, pro eo quod est, segrega· 
vit ad boc, ut illius diei cessatione creationem 
adeptam esse finem demonstraret. 


Tcoiefv άπεπαύσατο, ώς iv tfj έν 

ββίξβ» xh πέρας είληφέναι τήν κτ(σιν. *Οθεν κα\ fev 
έτΓτά ήμέραις τδν πάντα κυχλον των ήμερων περι- 
έγραψε, δυνάμβνος κα\ Ιν ταΤς έξ τούτο ποιήααι, έν 
αΤς συνεπλήρωαε τήν χτίσ&ν * tva αΐ μέν &ξ δήλωσις 
δαι των γεγονότων, ή δέ έβδόμη του πάντα είληφέ- 
ναι πέρας, χαΐ μηδέν αύτοΓς λείπειν Ιτι. Εΐτα ώς μή ·· 
άχρηστος εΤναί τις κα\ περιττή νομίζοιτο ή έδδόμη 
ούδέν f ργον δεξαμένη θεού, καί ώς (82) μή βδελυχτή 
τις ύπολαμβάνοιτο τοΓς πάσιν είναι, κα\ ούχ ήξιω- 
μένη θείας τινδς έργασίας , εύχόλως άν τίνος ύπο- 
πτεύσαντος, δτι ώς άνεπιτηδει> τάχα ήμέρ<{ΐ ούδ^ 
πβιήσαί τι είλετο έν αύτή, χαθώς έθος ένίοις τάς 
φαυλοτέρας άπράχτους νομίζειν · ώς άν μή τι τοιουτο 
χα\ περ\ της έδδόμης ύπολαμβάνοιτο, έπήγαγ* · € ΚαΧ 
^ εύλόγησεν ό θεδς τήν ήμέραν τήν έβδόμην, χα\ ήγίβ- 
σεν αύτήν. · Έδειξε γάρ, δτι ούχ άχρηστον τήν ήμέ- 
ραν πρδς τδ ποιεΐν ήγήσατο · άλλ’ άρμόδιον Ιθετο 
είς άνάπαυσιν. Εύλόγησεν ούν χαΐ αύτήν · άτε τάς 
μέν λοιπάς τίρ τ\ ποιήσαι έν αύταΤς τιμήσας , ταυ— 
την δέ τψ έλεγχον είναι του πεπληρώσθαι τήν χτί- 
σιν. Διά τούτο, f χα\ ήγιασεν αύτήν, ι εΤπεν, άντ\ 
του, άφώρισε *πρδς τούτο, ώς τή έπ* αΟτής άργί^ι 
δεικνύηται (85) τδ τής κτίσεως πέρας. 


1NTERR. ΧΧ1Τ. 


ΕΡΩΤ. ΚΒ*. 


Quid dt, c Fotu autem ascendebat a terra^ et trn- 
gabat universam faciem terra ^ ? > 

Summatim iterum Moses quae pertinebant ad 
creationem recensuit, et docuit, Deum elementa 
quae non erant, produxisse, eaque ab invicem se- 
parasse, et unumquodque horum exornasse pro ar- 
bitrio, et quod terra, nullo eam colente, neque 
nubibus ullis pluviam effundentibus, germinavit 
quemadmodum Creatori libuit, irrigata videlicet ab 
humore et vapore, qui supererat a separatione 
aquarum. Sic enim Aquiia interpretatas est, et 
ebullitio ascendebat e terra, et irrigabat universam 
faciem terrae. 

DIODORI. Hoc dicere voluit, quod terra incom- 
posita creata est. Neque enim quidquam produxe- 
rat ex iis, quae Deus postea produci jussit. Utpote 
cum nec exstaret homo, qui terram coleret, nec 
etiam plueret, cum hoc Deus jubere nondum coe- 
pisset. Unde et rationem subjungens ait : c Fons 
nutem ascendebat e terra, > 39 et reliqua. Ait eoim 


ΊΙ icti, I nnrh (W) άτέ6αιτετ iu της· rnCf 
έ^ζότιζο xar τδ Λρόσωποτ τής T»ic; * 

Έν χεφαλαίψ πάλιν ό συγγροφεύς τά περ\ τής 
χτίσεως διηγήαατο · χα\ έδίδαξεν, δτι μή δντα τά 
στοιχεία παρήγαγεν ό θεδς, χαΐ δτι ταύτα απ’ άλ- 
λήλωνδιεχώρισε, χα\ δτι έκαστον τούτων διεκόσμη- 
σεν ώς ήθέλησε, χα\ δτι μήτε τού άνθρώπου γεωρ- 
γούντος τήν γην, μήτε των νεφών τδν ύετδν ώδι- 
νούντων βεβλάστηχεν ώς δ δημιουργήσας ήθέλη- 
σεν, άρδείαν έχου σα τήν μετά τδν χωρισμδν των ύδάτων 
έναπομείνασαν αυτή νοτίδα τε χα\ Εχμάδα · ούτω γάρ 
χα\ ΙΑχύλας ήρμήνευσβ, χα\ έπιβλυσμδς (85) άνέβη 
έκτης γής,κα\ έπύτισεπάντδ πρύσωπον τής χθονός. 

ΔΙΟΔΩΡΟΥ. Τούτο είπεϊν ήβουλήθη, δτι άδιαχό- 
σμητος γέγονεν ή γή ’ ούτε γάρ έχδέδοτύ τι έξ 
αύτής, ών ύστερον διέταξε γίνεσθαι ό θεύς. Έπε\ 
μήτε έργαζύμενος άνθρωπος ήν , μή*?® ύετδς κατ- 
βνήνεχτο άτε μήπω τής διατάξεως ταύτης λαβούσης 
Αρχήν. "Όθεν χαΐ τήν αΙτίαν έπάγων λέγει, ι Πηγή 
δέ άνέβαινεν έχ τής γής·’» έξής. Λέγει μέν 


^ €en. II, 2. t ibid. 5. t |bid. 6. 


YARIiE LECTIONES EX CATENA UPSIENSI. 

** Haec quidem ki eat. ^iis interpositis (et omisso είτα) sequuntur pag. 58 ; eorum autem loco haec le- 
gimus p. 57, ex Theodoro : Εύδηλον γάρ, ώς ούδέν ούχ έτι καινδν μετά τήν έχτην έγένετο, γινομένων μέν 
άε\ χα\ φυτών, χα\ σπερμάτων, χα\ ζώων · ού καινών δέ, άλλ’ οιάπερ ήν τά προτερον γεγονότα κατ’ έχεΤ- 
νον τδν Ορον, κα\ τήν έπ’ αύτοίς άπόφασίν τε χα\ εόλογέαν τού θεού, πάντων χαθ έχάστην έπιδιδόντων 
τήν ήμέραν. Cal. ρ. 58. τών νεφών ύόντων. Sequitur ά^ίαν είχε, omissis illis βεβλάστηκεν — 
ήθίλησεν. 

ΝΟΤΛ. 


(82) Καί ώςτ~ έτ αύτή. Des. 

(85) God. ei Pie. δειχνύς. 

(8Δ) Πηγή. Ita quidem vox Hebr. a LXX in- 
terpretibus exprimitur, praestat autem versio Aquilae 


cuius deinde mentio iqjicitur. . 

(85) Cod. et Pic. έπκρλυγμός. Uiramque lectio- 
nem notarunt Monif. Hexapil Orig. lom. 1, p. Vk 
seq. et Drusius Fragm. inierpr. vet., p. lL. 


121 QUiEST. IN GENES. CAP. II. , 122 

γίρ (26) 6 x 1 ixaXSTcxcxo πδίσα ύπ 6 των 66 άτων * εΓ- Α toiam illaoi ab aquis fuisse contectam : ac si dice- 
ρηχέ 61 αύχ 6 ουτω «ως» ώς 6 ν έξ αύτης της γης βλό· ret, ex ipsa terra scaturiebant et exundabant aquat 

Covxd τε χαΐ πηγάζοντα (87) τά 66 ατα, χα\ έξ Ληά· quae per eam fluebant» et ita universam terram te·* 

οης τΰτης φβρόμχνα» ο 6 τω «fleav αύτήν συνεχάλυ· gebant. 


EPDT. ΚΓ. 


INTERR. XXIII. 


£/hc rov Mcvέ/i$PV(n^^iarocγέrorεrή^χiί, i» Si ex insnfflalione Dei creata e»t anima^ erit utique 
νης ουσίας άρα τον θεόν έστιν ij ψυχή ; anima ex substantia Dei *? 


Άσε€είας Ισχάτης χα\ βλασφημίας ή τοιαύτη Cv- 
ν«α. Τής γάρ δημιουργίας τήν εύχολίαν έδειξε 6td 
τούτου ή θεία Γραφή. Πρ6ς 6έ τούτφ» χαΐ της ψυχής · 
τήν φύσιν αΙνίττεται» 6τι ηνεΰμά έστι χτιστέν» Α6ρα- 
τδν τε χαΐ νοερ6ν» της των σωμάτων άπηλλαγμένον 
χαχύτητος. ΚάχεΙνο 66 χρή συνιδείν» 6τι 6εΤ «ρότβ- 
ρον νοήσαι «νεύμονα» χαΐ τοΟς άποθλίβοντας τούτον ]| 
μυς» χα\ συστέλλοντας» χαΐ τήν συμηεφυχυΤαν άρ- 
τηρίαν τψ «νεύμονι» χα\ ύπερφαν» χα\ στδμα» είθ* 
οΟτως δέξασΟαι τ6 Ιμφύσημα. Ei 66 τ6 βείον άσώ- 
ματον» Οεοπρεχως &ρα χαΐ τ6 Ιμφύσημα νοη - 
τβον (88). 

ΕΡαΤ. Κά\ 

77 ^ήχοτε xhr xofMeuror έφύτευσετ ό Θβός μέΛ· 
Ματ έκεΊθετ tbr *Α6άμ διά άμαρτώτ 
Θυς έζορίζειτ ; 


Extremae impieutis est et blasphemiae sententin 
hujusmodi. Nam per boc Scriptura divina facilita- 
tem creandi demonstravit. Praeterea etiam ipsina 
animae naturam obscure indicat: nempe ipsam 
esse spiritom crepbilem» invisibilem» et intellecli- 
vuro, expertem crassitudinis corporeae. Hoc autem 
animadvertendum est» inteliigere prius oportere 
pulmonem, et musculos eum comprimentes et 
constringentes» et palatum» et os, et innaum ptil- 
rooni arteriam, deinde hoc modo insuffiationem 
accipere. Quod si Deus incorporeos est» prout 
Deo convenit, intelligenda est insufllatlo. 

INTERR. XXIV. 

Qua de causa Deus plantavit paradisum, stqlim ex- 
pulsurus inde Adamum propter peccatum ? 


Πρώτον oux Ανέχεται έχ «ρογνώσεως χαταχ^ναι 
έ δεσχύτης θεδς. Αι 6 χα\ τήν παράβασιν «ροορών» 
των Αγαθών αύτφ μεταδέδωχεν. Έπειτα χα\ γνώναι 
αύτδν τΑς θείας δωρεάς ήβουλήθη * Ινα τούτων στε- 
ρηθείς μισήση τήν Αμαρτίαν, ώς τοσούτων αύτ 6 ν 
γνμνώσασαν Αγαθών. Πρ 6 ς 66 τούτοις» 16ε ι τδν δί- 
καιον Αγωνοθέτην τοίς τής άρετης Αθληταΐς προθβΤ- 
να: της νίχης τΑ Αθλα. 06 6 ή χάριν χα\ περ\ της βα- 
σιλείας Ιφη * C Δεύτε» οΐ εύλογημένοι τού Πατρδς 
μου, χληρονομήσατε τήν ήτοιμασμένην ύμΤν βασι- 
λείαν Απθ καταβολής χδσμου. > 


C 


EPQT. ΚΕ'. 


Ιη primis Dominus Deus non solet condemnare 
ex praescientia. Quapropter transgressionem Adami 
praevidens» bona illi concessit. Deinde voluit illum 
cognoscere beneiicia divina, ut iis privatus odio 
prosequeretur peccaturo, per quod untis bonis 
careret. Praeterea conveniebat justum agonothetam 
athletis virtutis proponere praemia victoriae. Quare 
et de regno ait : c Venite» 40 benedicti Patris niei» 
possidete regnum vobis paratum a coiistituiione 
mundi ^ 


INTERR. XXV. 


Τέτέςίτ ούρατφ <ρασι τότ χαράδεισοτ elrcu. 

Τής θείας λεγούσης Γραφής * ι Έξανέτειλεν Ετι 6 
βε 6 ς έχ τής γης πΑν ξύλον ώραίον είς δρασιν» χα\ 
χσλ 6 ν είς βρώσιν * » τολμηρδν Αγαν τ 6 τοίς οΐχείοις 
ΑχολουθεΖν λογισμοίς, χαταλιπδντας τήν διδασκαλίαν 
τού Πνεύματος. ΔΙΟΔΩΡΟΥ, c Κα\ έφύτευσεν δ Θεδς 
παράδεισον 6 ν Έδέμ χατΑ Ανατολάς (89). ι Έ 66 μοΙ 
μ 6 ν τδν χαράδεισοτ αυτδν λέγεσθαί φασιν * οΐ 66 
τόν τύπον πάντα, έν φ χα\ δ παράδεισος ήν» δθεν 
χαι δ *Α 6 Αμ Ιπλάσθη» χα\ ΆδΑμ έχ τού Απδ τής γής» 
έν Έδ 6 μ γεγενήσθαι προσηγορεύθη. *£δώμ γΑρ τ 6 


Quidam in coelo paradisum esse dicunt. 

Cum divina Scriptura dicat : t Produxit etiam 
Deus e terra omne lignum visu pulchrum» et bo- 
num ad vescendum t, i * nimis est improbum» reli- 
cta Spiritus doctrina, propriis opinionibus adhae- 
rere. DIODORI, c Et plantavit Deus paradisum in 
Edem ad orientem i . » Quidam paradisum ipsum 
dici putant. Edem : alii vero locum universum, ia 
quo etiam paradisus erat : unde et Adam formatus 
est: et denominatus est Adam» ex eo , quod ortus 
sit a terra illa quas est In Edem. Edom enim ru- 


> Gen. II» 7. ^ Matth. xxv» 54. ^ Gen. ii, 9. i ibid. ii» 8 . 

VARLE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 


^ Cat. p. '64. παράδεισον εΤναί φασιν. 


NOTiE. 


785) Μέτγάρ — χως, ώς. Desid. 

ί 87) Τε χαΐ χηγάζοττα. Des. 

88 ) /Vcqrdor. Des. 


(89) Kc{^ έ^ύτευσετ — άνατοΛάς. Haec in cod. 
novam interrogationem constituunt. Responsio in- 
cipit ab illis, Έδέμ ol μέν x. τ. λ. 



t23 


THBODORETI EPISCOPI CYRENSIS 


12t 


fuiii sigtiiOcat : queniadinodum et Esau, qui pro 
lenticula rufa vendidit jura primogenilura: suae, 
appelialionem sortitus est ; quod verius est. 

INTERR. XXVI. 

An lignum vitm^ et lignum scientia boni et mali; 

secundum intellectum accipienda sunt, an secun-~ 

dum sensum corporeum? 

E terra orta esse hujusmodi ligna, perbibet Scri- 
ptura : non igitur alterius sunt naturae quam re- 
liquae plantae. Quemadmodum enim lignum crucis 
lignum est, et salutare appellatur, propter' salutem 
nascentem ex flde quae de eo est : sic et ista ligna 
aunt quidem plantae e terra natae, sed propter di- 
vinam sententiam, alterum ex iis c lignum vitae > 
nominatum est, alterum vero, quia per ipsum sen- 
tiri 41 coepit peccatum, appellatum est c lignum 
scientiae boni et mali. > Et circa hoc quidem ipsi 
Adamo certamen indictum est. Lignum autem vitae 
veluti quoddam praemium propositum erat obser- 
vanti mandatum. Ita etiam patriarchae et locis ei 
puteis cognomina dederunt; et illum quidem voca- 
verunt puteum visionis non quod videndi facul- 
tatem conferret, sed quod apud eum apparuerit 
Dominus omnium. Item puteum laUtudinis, quo- 
niam saepenumero, qui erant ex Geraris, dimica- 
verant pro aliis puteis, at propter hunc non inter- 
pellaverunt eos qui illum construxerunt i. Sic et 
puteum juramenti *, quod apud illuni juramenta 
praestita sunt. Sic et Luza appellata est Bethel “, 
hoc est domus Dei, quia apparuit Jacobo in illo 
loco Creator omnium. Et collis dictus est testis, ^ 
non quod ille animatus esset, sed quod apud illum 
locum inter se foedera inierunt. Similiter aqua viva 
vocatur baptisma, non quo<l aqua baptismatis aliam 
habeat naturam, sed quia per illam aquam divina 
gratia donat vilam aeternam. Ita c lignum vitae i 
divina sententia vocatum est, eti lignum scientiae, > 
eo quod inde*coepit esse sensus peccati. Cum enim 
peccati periculum necdum fecissent, ac deinde 
vetitum fructum gustassent, tanquam praecepti 
Ifiiisgreseores, conscientiae stimulos senserunt. 

42 INTERR. XXYIL 


, πυ^^ν, ως που χαΧ 6 Ήοαυ πυ^(^ς 
κώς αύτοΰ τά πρωτοτόκια τήν προσ^γορίαν βίληφε * 
κα\ τούτο μάλλον άληθές. 

ΕΡΩΤ. KCT*. 

Τό ξύΛοτ τής ζωής, καϊ τό ξύΛοτ τον sldiras 

yrfMrxbr κοΛον καϊ ηοτηροϋ (90), τοητά χρή 

Χέγβίν, ή αίσθητά ; 

Έκ τής γής κα\ ταυτα ρεβλαστηκέναι εΤπεν ή 
θεία Γραφή * ού τοΙνυν ϊτίρα\» τινά φύσιν Εχει παρΑ 
τά &λλα φυτά. *Ωαπερ γάρ τό του βταυρου ξύλον 
ξύλον έστ\, κα\ σωτήριον όνομάζβται, διά (91) τήν 
Ικ τής περ\ αύτό πίστεως σωτηρίαν προσγινομένην · 
οΟτω καΙ ταυτα φυτά μέν έστιν έκ τής γής βεβλα- 
στηκότα * διά δέ τδν θεΐον όρον, θάτερον (92) αύτί^ν 
€ ξύλον ζωής ι ώνομάσθη * τό δέ έτερον, διά τό ττερί 
: αύτό γενέσθαι τής άμαρτίας τήν αΓσθησιν, ξύλον έκ^ 
λήθη € γνωστόν καλού καΐ πονηρού, ι Κα\ περ\ τού- 
του μέν προετέθη δ άγών τψ *Αδάμ * τό δέ τής 
ζωής (93),οΤόντι Επαθλον προΟκειτοτετηρηκότι τήν 
Εντολήν. Ούτω καΐ οί πατριάρχαι, κα\ χωρίοις καΐ 
φρέασι τάς έπωνυμίοις έπέθηκαν. Κ%\ τό μέν έκά- 
λεσαν φρέαρ όράσεως * ούκ έπειδή όρατικήν δύναμιν 
έχαρίζετο, άλλ* έπειδή &φθη παρ' αύτψ των δλωνΑ 
Κύριος. Κα\ φρέαρ εύρυχο>ρ1ας * έπειδή περ\ των 
άλλων φρεάτων πολλάκις ο1 άπό Γεράρων διαμαχε- 
σάμενοι , ούκ ήνώχλησαν τοίς τούτο κατεσκευακόσε 
τό φρέαρ. Ούτω φρέαρ όρκου, διά τό παρ' αύτφ γε- 
γενήσθαι τους όρκους. Ούτως ή Αονζά ΒαιθήΛ (94) 
ώνομάσθη, τουτέστιν οϊκος θεού * έπειδή ώφθη τω 
Ιακώβ έν έκεΐνφ γε τφ χωρ(φ δ των όλων Ποιητής. 
ΚαΙ βουνός μάρτυς* ούκ έπειδή Εμψυχος ήν δ βου- 
νός, άλλ' ότι έν έκείνφ τφ χωρίφ πρός άλλήλους έπε- 
ποίηντο τάς συνθήχας * ούτως ύδωρ ζών καλείται τδ 
βάτιτισμα* ούκ έπειδή φύσιν έτέραν Εχει τού βαπτί- 
σματος ύδωρ, άλλ' ότι δι’ έκεΐνου τού ύδατος ή θε(α 
χάρις τήν αΙώνιον δωρειται ζωήν. Ούτω κα\ε ξύλον 
ζωής I διά τόν θείον όρον έκλήθη · κα\ t ξύλον γνώ- 
σεως (95), ι διά τήν περί τούτο γεγενημένην αΓσθη- 
σιν τής άμαρτίας. Ούδέπω γάρ πείραν ειληφότες τής 
άμαρτίας (96), εΤτα τού άπειρημένου μετειληχότες 
καρπού, ώς παραβεβηκότες τήνέντολήν, τάς τού συν- 
ειδότος (97) άκίδας έδέξαντο. 

ΈΡΩΤ. ΚΖ\ 


Ergo notitiam non habebant boni et mali, antequam 
prohibitum [ructum attigissent f 

Quomodo fieri poterat ut ii qui ratione ornati, 
et ad imaginem divinam creati erant, discretionem 
beti et mali non haberent ? Quomodo vero de- 


Ούκ o^r είχοτ τήτ γνωσιν τον άγαθον καί τον 
D κακού, πρό τής τον άχειρημέτον καρπού με-- 
ταΛήψεως ; 

Κα\ πως οΤόν τε ήν, τούςλόγφ τετιμημένους, χαΐ 
κατ' εΙκόνα θεΐαν γεγενη μένους, ούκ Εχειν διάκρι-^ 
σιν (98) άγαθού καί κακού ; Πώς δ' &ν αύτοΤς έτβ* 


^ Gen. XVI, 14. * Gen. χχνι, 22, 23. · Gen. χχι, 32. « Gen. χχιι, 19. 


NOTiE. 


(90) ΚαΛού καϊ πονηρού. Cod. et Pic. καλόν καΐ 
πόντον. 

(91) ΣύΛοτ ξύΛοτ — άιά. Desid. Pro σωτή- 

t iov ιη cod. quodam Vindob. leg. σταυρός, teste 
ainbecio, lib. iv, p. 165. 

(W) Sdrupor. Desid. iu cod» et pro αύτών leg, 
αυτό. * ^ 

(93) Τό δέ τής ζωής. Ilis verbis in cod. et apud 


Pic. bene additur, ξύλον τής ζωής. 

(94) Cod. Λιουζά Βεθήλ. 

(95) Γτώσεως. Cod. et Pic. ζωής. 

(96) Ούδέπω — άμαρτίϋίς. Des. 

(97) * Ακίδας. Cod. et Pic. κακίας. 

(98) Ούκ έχειτ διάκρισιτ. Cod. ου κα\ xpetc,. 
διάκρισιν. Pic. ού κα\ χρεία διάκρισιν. 


» OU^ST. IN GENES. CAP. IT. 126 

6c£xci νόμον της διχαιοούνης ή Αβυσσος, τβύτην Λ dissel legem abyssus ilFc justilfae, iis qui noliliaiii 
ούχ Ιχουσιν έν τ]) φύσβι τήν γνώσιν * μηδΙ γινώ- hujusmodi a natura non haberent, neque iniefU- 

σχουσιν ώς άγαθδν μ4ν th φυλΑξαι τήν έντολήν, gerent honum esse servare praeceptum, pernieio- 

ϋλέΟριον 9k xh παραβηνακ; Είχον ουνΑρα τήν γν<3ΰ- sum vero transgredi? Habebant igitur sine dubio 

σιν * τήρ» βέ πβίραν προσέλαβον 6στβρον. notitiam : sed experimentom postea ceperunt. 

EPOT. KH'. INTERR. XXVill. 

Πώς οδτ*^/ί£τά τήτβρώσίν ίγτωσοίτ δτι 'in/jdrol Quomodo igitur post esum amiovormt ηηοώ nudi eo· 
^σατ · πρό γάρ τής βρώσεως rcit)rqr ούχ εϊχοτ sent, qui ante esum nihil tale senseram ? 

τήτ αϊσΟησιν ; 

Ούβέ τά χομκδή νέα ^ιδ(α έρυθρκ^ν πέφυχβ της Pueri juniores veste nudati erubescere natum 
Ιϊθητος γβγυμνωμένα* χατά βραχΟ βλ του σώματος ηοη aolent : paulatim autem crescente eorpore« 

αύξανομένου, χα\ του voG λοιπόν Αρχομένου τήν cum mens postea propriam naturam exserere cos- 

oncstav φύσιν λπιβειχνύναι, ούχέτι λοιπόν φορητή perit, adulti jam non patienter ferunt se nutfari, ^ 

τοίς μαιραχ(οις ή γύμνωσις, Αλλ* έρυθριώσι, χα\ sed erubescunt, et conteguntur. Quod si quis ve- 

«ριβΑλλονται , xAv τις Αφέληται τήν Ισβητα, τα?ς stem eis abstulent, genitalia membra manibus abs- 

χ<ρσ\τΑ παιβογόνα χαλύπτουσι μόρια. Πολλών (99) Β condunt. Multos autem juvat, ad abolendum hunc 
M xa\ τό Ι6ος ΑφαιρεΤται ταύτην τήν αίσχύνην. Κα\ pudorem, consuetudo vivendi. Siquidem nautas nudi 

γΑρ ol ναΟται γυμνοί πλέοντχς, χαΐ οΐ λουόμχνοι γυ- navigantes, et qui lavantur, dum se nudos mutuo 

μνοί ύπ* Αλλήλων δρώμενοι, ταυτην Ινταΰβα τήν conspici ιιιιΐ^ lioc pudore ibi non ducuntor. At si 

αίσχύνην ούχ Εχουσιν. ΈΑν βέ τις Εξω των βαλα- quis nudus sit extra balneas, vehementer erobe- 

vetoiv γυμνός ή, λίαν έρυθριΑ* οΟτω χα\ οΐ περ\ scit. Ita de Adamo et ejus uxore sentiendum est : 

τόν *ΑβΑμ, εύθός μέν βιαπλασθέντες, οΓα δή qui stati m obi formati sunt, veint infantes et re~ 

νήπιοι, xa\ εύθυγβνεΐς(ΐ), χαίτης Αμαρτίας Αμύη- cens nati, nullaque peccati macula polluti non 

τοι, ούχ ήσχύνοντο δ{χα περιβολαΐων διΑγοντες. ΜετΑ alliciebantur verecundia sine amictu agentes. At 

δΕ τήν πείραν, τοίς φύλλοις Ενια του σώματος συν- periculo facto, quasdam partes corporis foliis oc- 

εχΑλυψαν μόρια. cultaverunt. 

''ΘΕΟΑΠΡΟΥ. ΈπειδΙ] βάπτοντες Ετι τΑ φύλλα, 43 THEODORI. Quoniam dum adhuc consue 
ήχουσαν τής φωνής του Θεού περίπατου ντος, υπό τό rent folia, audierunt vocem Dei deambulantis, sub 

ξύλον Ιχρύβησαν * ούχ Αλλο δηλονότι, Αλλ* ή ουπερ arbore latitarunt, non alia videlicet, quam unde 

Εββαπτον τΑ φύλλα. Τούτο δέ ήν (2) έφ* ψ τήν έντο- folia decerpserant. Haec autem erat, de qua prab- 

λήν εΠίήφβισαν. Ός ό προφήτης γάρ φησιν, « Έχρύ- C cepium acceperant. Nam,|ut propheta Inquit, < abs- 
βησαν iv μέσφ του ξύλου του παραδείσου, ι Άπ* conditi sunt in medio ligni paradisi. > De eo au- 

αΰτου δό χα\ βεβρωχότες, τΑ φύλλα Εββαπτον, διΑ tem cum mandiicasseiit, etiam folia texebant, pro - 

τήν γεναμένην αύτοις αίσχύνην έπΙ τή γυμνώσει, pterea quod suae nuditatis eos puderet. Hsec autem 

Ταυτα (5) δό ήν φύλλα συχής. Άναντιββήτως Αρα erant folia ficus. Ergo sine * controversia arbor illa 

συχή τό δένδρον ήν, Εφ* φ παρειλήφεισαν τήν έντολήν. erat ficus, de qua praeceptum acceperant. Sed non 

Άλλ* ού προσίενται τοΰτό τινες, διΑ πολλήν εύή- assentluntur quidam, prae nimia, ut mihi videtur, 

θειον, έμο\ δοχει, οΙόμενοι χρήναι χαινόν τι είναι τό simplicitate : qui putant oportere novum quoddam 

ξύλον · χα\ ού λογιζόμενοι , δτι μή τή ποιότητι του esse lignum, non attendentes, quod non ligni qua- 

ξύλσυ, μηδέ τή χαινότητι τής βρώσεως τΑ Αμαρτή- litate, neque novitate cibi, peccata censentur, sed 

ματα χρίνεται · ΑλλΑ τή δόσει τής Εντολής, ήν έφ’ ex praecepto dato : cujus transgressio quanlulacun- 

δτου δήποτε παραβήναι ΓσηνΕχει τήν μέμψιν. fiue pari reprehensione digua est. 

EPQT. ΚΘ'. ' INTERR. XXIX. 

Πώς ix Tov ΛαραβεΙσον φιι\σ\γ ό Μωϋσής τότ Qui fit, ut Moses alserat, Tigrim et Euphratem e 
ΤΙγρτρτ έξίέτοί, xal tdr Εύφράζτρτ, ούς φαϋΐ ^ paradiso fiuere quos oisnl nonnulli e montibus 
Tsrsq έχτώτ όρων άταβΛύζεΐγ της ^Αρμενίας; Armenia scaturire f 

Ίεστιν ΙδεΙν χα\ Αλλους ποταμούς έτέρωθεν μέν Yidcre licet et alia flumina aliunde quidem egredr, 
εξιόντας* Επειτα δέ είς τήν γην διΑτινων χαταδύσεων deinde in terram quibusdam ductibus fluentia. Ite· 

χωρουντας, xal πάλιν Ανωθεν Αναβλύζοντας. Τούτο rom sursum scaturire ; quod et his fluminibus 

xai Επ\ τούτων γεγένηται των ποταμών. Έξίασι μέν accidit. Exeunt enim illinc, ut ait Scriptura divina; 

*Gen. II, 14. 

YAKIiE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

** Haec ad Geii. iii, 8, icg. iii cat. pag. 83. Haec exstant in cat. pag. 88, ad vers. 9. 

NOTiE. 


(99) Ι?€λΙ.1ω»*. Cod. et Pic. πολλήν. 
(I) Cod. et Pic. ευγενεΐς. 


fi) Τούτο Sk ήν, Cod. et Pic. ΑλλΑ τούτο γε ήν· 
[3) Ταντα. Cod. et Pic. πάντα. 



127 THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS ttS 


postea per qiios4am meatus subterraneos transeun- 
tia, Ilie originem aliam sumunt. Quod quidem 
non frustra omnium Deus ita dispensavit, sed ut 
amrutaret superfluam hominum curiositatem. Nam 
si paterent eorum omnes meatus, quidam utique 
conarentur, eorum ripas prosecuti, locum paradisi 
44 perlustrare ; sed frustraremur optatis, et lon- 
gitudine itineris fessi, atque necessariorum pe- 
nuria laborantes, modo in aspera loca incidentes, 
modo in deserta, interdum in manus crudelium et 
barbarorum hominum devenirent. Haec igitur prae- 
videns misericors Deus, ignotos illorum meatus 
reddidit. 


INTERR. XXX. 

Cur €x latere Adami mulierem formavit P ? 

. Volebat Creator naturae ad concordiam adducere 
unumquodque genua. Hac de causa Adamiim qui- 
dem e terra formavit, ex Adamo vero mulierem: 
ut et eanidem in illis esse naiiirain demonstraret, 
et naturalem quamdam bene volentiam mutuam in 
illis insereret. Si enim rebus sic se habentibus, 
viri cum mulieribus contendunt, et mulieres cum 
viris, quid non admisissent, si aliunde mulierem 
ibrmasset? Sapienter igitur eos distinxit, et rursum 
copulavit. Nuptiae enim in unum conciliant sexus 
diversos : c Erunt enim , inquit , duo in carnem 
unam a. i Atque boo verum esse testatur id quo<i 
inde nascitur. Siquidem per conversationem nu- 
ptialem fructus unus ex ambobus oritur, * ab boc 
quidem seminatus, ab Sila vero enutritus, consuni- 
matus autem ab Opifice naturae. 

INTERR. XXXI. 

Si prudens erat serpens, ob id laudandus erat , eum 
prudentia sit pars virtutis. 

Mulla nomina dicuntur aequivoce ; nam el idola 
gentium deos vocaverunt, lloc vero magis proprie 
dictum est de daemone, qui per ilium operabatur. 
Stolidi autem imperite eos 45 qui fabulis 
studuerunt, sapientes appellarunt. Sic et Scriptura 
divina dicit : c Stulta hujus mundi elegit Deus, 
ut confundat sapientes > Et rursum : i Ubi sa- 
piens *? > et per prophetam: c Sapientes sunt 
ad male agendum » Et bic sane serpentem pru- 
dentem nominavit, ut callidum et versutum. Sic 
enim et Aquila interpretatus est : c Et serpens erat 
versutae prae omnibus animalibus agri, quae a Do- 
Ίηίηο Deo creau sunt. > 

P Gen. II, 21. ^ ibid. ii, 24 ; Mattii, xix, 5 ; 
1^ 27. · ibid. 20. ^ Jerem. iv, 22. 


γάρ έχΕίθεν, &ς φησιν ^ OaCoi Γραφή * εΐτα διά τινων 
ύτϊογείων βιιδντες icdpcav, έτέρας άρχάς 4ντοΜθ« 
λαμβάνουσι. Τούτο δέ ο6 μάτην ούτως φχονόμησεν 
δ των δλων θεδς, άλλά τήν ιβεριττήν των άνθρώ- 
7«i)v π3λυπραγμοσύνην Ιχχόπτων (4). ΕΙ γάρ δήλος 
ήν αυτών ΐτης 6 πόρος έπειράθηααν μέν άν τινες, 
τιαρά τάς τούτων δχΟας όδεύοντες, τδ του παραδεί- 
σου χατοπτεΰσαι χωρίον. Διημάρτανονδέ του ποθου- 
μένου (5), χα\ τψ μήχει τής όδοιπορίας χοπτόμενοι» 
χαΐ τή σπάνει των άναγχαίων διαφθειρόμενοι * χα\ 
νυν μ^ν είς δυσχωρίας, νυν δ& είς έρημίας έμπί- 
πτοντες * δστι δτε χα\ άπηνέσι χα\ βαρβάροις 
άν0ρωποις(6) περιπίπτοντες. Κα\ τούτων Totvuv 
προμηθούμενος 6 φίλοιχτίρμων θεδ;, Αδήλους αύτών 
τους τιόρους άπέφηνεν. 

ΕΡΟΤ. Α·. 

τι ύή αοτ8 άπό τής αΛενράς τον *Αδάμ T^r 

γνταΊχα dtixAacer ; 

ΕΙς δμδνοιαν ήδουλήθη τά γένη συναγαγεΙν δ τής 
φύσεοις Ποιητής. Τούτου χάριν τδν μδν *Αδάμ άτΛ 
τής γής διέπλασεν, έχ δδ του Άδάμ τήν γυναίχα · 
Ινα χα\ τδ ταυτδν έπιδείξη τής φύσεως · χα\ φυσι- 
κήν τινα φιλοστοργίαν αύτοις περ\ άλλήλους έμφύσγ^. 
ΕΙ γάρ χα\ τούτων οΟτω γεγενημένων, χα\ άνδρες 
γυναιξΐ διαμάχονται, χα\ γυναίκες άνδράσιν, τί ούχ 
άν έδρασαν, εΙ έτέρωθέν ποθεν τήν γυναΖχα δι- 
έπλασε ; Σοφώς ούν &ρα χα\ διείλε, χα\ πάλιν συνήρ- 
μοσεν. '0 γάρ γάμος είς Εν συνάγει τά γένη · 
€ *Έσονται γάρ, φησιν, οΙ δυο είς σάρκα μίαν, ι Κα\ 
δτι τούτο άληθές, μαρτυρεί (7) τδ γενδμε'Λν. Διά γάμ 
τής γαμιχής δμιλίας εΤς έξ άμφοΤν βλαστάνει χαρ- 
πδς , δχ μίν τούτου σπειρδμενος, έχ δέ ταύτης τρέ- 
φδμενος, τελεσιουργού μένος δδ ύπδ τού τής φύσεως 
Δημιουργού. 

ΕΡΟΤ. ΛΑ'. 

ΕΙ φρόημος ό δφις^χαϊ έααινού μένος· μόριοτ γάμ 
ή φράντισις άρβτής. 

Πολλά των δνομάτων δμωνύμως προφέρεται * χαΐ 
γάρ τά είδωλα τών εθνών θεούς ώνομάχασι. Τούτο 
δέ γε άχριβέστερον περί τού έν έχείνφ ένεργήσαντος 
εΓρηται δαίμονος. Άμαθώς δδ οΐ άνδητοι χα\ τους 
περί τούς μύθους Ισχολαχδτας, σοφούς προσηγδ- 
ρευσαν. Ούτωχα\ ή θεία Γραφή λέγει, c Έξελέξατο 
δθεδςτά μωρά τού χδσμου, ίνα καταισχύνη τούς 
^ σοφούς. > Κα\ πάλιν * c Πού σοφδς ; » χα\ διά του 
προφήτου* c Σοφοί είσι τού χαχοποιήσαι. > Τοιγάρ- 
τοι χάνταύθα φρόνιμον τδν δφιν ώνδμασεν , ώς 
πανούργον. ΟΟτω γάρ χα\ δ Άχύλοις ήρμήνευσεν · 
C Και δ Οφις ήν πανούργος άπδ παντδς ζώου τής χώ- 
ρας, οΟ έποίησεν Κύριος δ Θεός. > 

Mare. X, 8 * I Cor. νι, 16 ; Epbes. τ, 51. ^ 1 Cor. 


NOTjE. 


i 4 \ ΈχχόΛτων. Cod. έγκότιτων. (61 Άνθρώχοις. Deest. 

ι 5) ΠοΘονμένον. Cod. πειθομένου. (7) Μάρτνς, Cod. μαρτυρεί» 


139 


QUiBST. IN GENES. CAP. ΙΙΓ. 


» EPDT. AB». 

'A4oroc ώτ <5 δ^ίς πώς διεΧέγβτ\ Εϋφ; 

•Οργβνονζν αότ^ς του τής ά?.ηθε{ας έχ0ρου. Κα\ 
ΐοϋτοΜήλωχβν 6 Κύριο; έν τοΓς Oe(oc; Εύαγγελίοις. 
εΐρι^χώς γάρ το7; *1ουδα(ο(ς * f ΎμεΤ; Ιχ τού πατρύς 
ύμωτ τού 6ca6dXou έΦτΙ, ι έπήγ«γεν* c Έχεινος 
ΜρΐιΜΒοχτύνος ήν &it* άρχής. > Ούτος τοίνυν διά 
τού δ?εως διελέχθη τ|) £0qi. Επειδή γάρ των άλύ- 
γων άπάντων παρά τού Θεού των όλων τήν ήγεμο- 
νίαν είλήφειααν, δι’ ένδς αύτή των ύπηχύων τήν 
παγίδα προσήνεγχε, πιθανωτεραν οΟτω τήν άπάτην 
χατασχευάζων. *Οτι δϊ χα\ αύτδν τδν διά τού δφεως 
ένερτήααντα, δφιν ή θεία προσαγορεύει Γραφή, 
μάρτυς Ήσαΐας 6 προφήτης (8) ^οών , ι Τή ήμέρφ 
έχείνη (9) έπάξει δ Θεδς τήν μάχαιραν αυτού τήν 
άγίαν, τήν μεγάλην, καΐ τήν Ισχυράν, ετΛ τ6ν δρά- 
κοντα τδν δφιν, τδν σχολιδν χα\ Ισχυρόν * έπ\ τδν 
δράκοντα τδν 5φιν(10), τδν φεύγοντα, τδν έν τή 
θαλάσση (11). · Κο\ ό Κύριος δέ τοΤς Ιεροί; ειρηκε 
μαθηταίς · i Ιδού δέδωχα ύμΤν τήν έξουσίαν (12) του 
πατείν έπάνω βφεων, χα\ σκορπιών, χα\ έπι πάσαν 
τήν δύναμιν τού έχθρού. ι 

EPQT. ΑΓ. 

2Ϊ έαχι € άιτξτοίχθτισίητ οΐ όρΘαΛμόϊ τωιτ δύο ; » 

•Οτι χαΐ πρδ τής βρώϋσεως ρύ μεμυχύτας είχβν 
τούς όφΟαλμούς, δήλον τοί; προσέχειν έθέλουσι. 
ΙΙώς γάρ αϊδεν ή γυνή τύ ξύλβν, δτι χαλδν είς Ρρώ- 
σιν, χα\ άρεστύν τοίς όφθαλμοίς Ιδείν, χαΐ ώραΙόν 
έατιτού χατανοήσαι, εΐ μή άνειργύτας εΤχοντούς 
δφθαλμούς; Ούχούν τήν μετά άμαρτίαν αΓσθησιν 
ούτω χέχληχεν ή θεία Γραφή. Εύθύς γάρ μετά τήν 
άμαρτίαν χεντάται τύ συνειδός 
ΕΡΟΤ. ΑΔ'. 

Τί δί( ΛΟΐΒ τον διαβόΛον ‘τήν* 'dxdtrir apoc^ 
ετεγχύττοζ ό δφις χοΛάζετεα ; 

Κυρίως μέν τήν άράν τφ ένεργήσαντι προσενή- 
νοχεν δ βεδς. *Οφις γάρ χάχείνος ώνόμασται * ού 
ταύτην παρά τού θεού των δλων τήν φύσιν δεξάμε- 
νος- άγαθδς γάρ Ιχτίσθη, χαΐ τοίς άσωμάτοις 
σννεδημιουργήθη δυνάμεσιν * έπειδή δέ έχών είς 
πονηρίαν άπέχλινε, χα\ τής τιμής ής έξ άρχής £λα- 
χεν έστερήθη, χαΙείς τήν γην άπε^ρίφη. ΚαΙ αύτδ δέ 
τδ ζώον είς δνησιν των άνθρώπων (15) έδέζατο τήν 
άράν. Όρώντες γάρ τδν δφιν έπ\ τής γής συρδ- 


1NTERR. ΧΧ1Π. 

€η»ι terpetu facultate loquendi careat^ quomodo «i- 
locutui eit Evam ? 

Serpens erat organum inimici veritatis. Et hoc 
declaravit Dominus in Evangeliis divinis. Cum 
dixisset enim Judaeis : c Vos ex patre diabolo estis,» 
subjunxit : « Ille homicida erat ab initio i Diabo- 
lus igitur per serpentem allocutus est Evara. Cum 
enim a Deo omnium accepissent iirperium in uni- 
versa irrationalia, diabolus ministerio unius ani- 
malium subditorum laqueum illi tetendit, hoc pa- 
cto suasu faciliores componens insidias. Quod au- 
tem diabolum, ministerio serpentis operantem. 
Scriptura divina serpentem appellet, testatur * 
Isaias proplieta, clamans; < In die ilio vibra- 
bk Deus gladium suum sanctum, magnum et 
fortem, adversus draconem serpentem, tortuosum 
et validum, adversus draconem serpentem fugien- 
tem, qui est in mari > Dominus quoque sacris 
discipulis dixit: c Ecce dedi vobis potestatem cal- 
candi super serpentes et scorpiones, et super om- 
nem virtutem inimici > 

46 INTERR. XXX m. 

Quidnam e$t hoc^ t Aperti sunt oculi amborum 7? » 

Quod etiam ante esum non habebant oculos clau- 
sos, satis constat iis qui volunt attendere. Quo- 
modo enim mulier lignum vidisset, et bonum* ad 
escam, et ocniisgratum ad videndum, et speciosum 
ad intelUgendum, si non habuissent oculos aper· 
tos ? Vocavit igitur ' divina Scriptura sic sensum 
illum, qui peccatum secutus est. Mox enim port 
admissum peccatum stimulatur conscientia. 

INTERR. XXXIV. 

QtMiKo6rem punitur serpens^ cum sit diabolus qui 
decipit f 

Maledictionem Deus proprie intulit ei, qui ma- 
lum perpetravit· Nam et ille serpens quoque ap* 
peilatus est : non qui talem a Deo omnium con- 
ditore naturam acceperit, bonus enim creatus est, 
et una cum incorporeis virtutibus conditus ; at ubi 
sponte in nequitiam declinavit, tum honore priva- 
tus est, quem ab initio sortitus erat, et in terram 
I projectus est. Sed et ipsum animal quoque ad ho- 
minum uiUiUlem maledictionem recepiu Itaque 


■ Joan. VIII, 42. ▼ Isa. xxvii, 4. * Luc. a, 49. 7 Gen. iii, 7. 

VARIiE LECTIONES EX CATENA LiPSlENSL 

** Qumstio 52 Diodoro tribuitur in eat. p. 80. Inter quaest. 33 et 34 haec sub Theodoreti nomine le- 

? lmu8 in cat. p. 90, ad Gen. iii, 43 : Άλλ’ ούχ^έπΐ τούτο Ιφη δ βεδς τήν γυναίκα δέδωχα, Γνα σοι κελεύη χα\ 
γήται των πρακτέων. Σέ τοίνυν ήγείσθαι προσήκον ήν, Ιπεσθαι δέ έκείνην. Καϊ μετ' όΜγα. *Έθος τοίς 
άπατωμϊνοις μετά τήν έχβασιν έπαισθάνεσθαι τού κακού. Κατά γάρ τήν αρχήν, τής ήδονής έπιχρυπτούσης 
τήν αίσθησιν, ού γίνεται έπί*^νωσις. 

NOTiE. 

(8) *0 προφήτης· Abest. videtur, ita expressa sun... 

(9) ΈχεΙγη. Deest. (12) 7ή»* έξονσίατ. Cod. et Pie. addunt κοιτά 

(40) T6r σκοΜύτ — bjptr. Desunt. πνευμάτων. 

(41) ήμέρφ — βαΛάσση. Haec e memoria, uti (43) Kal αύτύ — άτΘρώχωτ* DeS. 



127 THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 128 

postea per qiios4am meatus subterraneos iranseiin· A γ&ρ ixeiOev, ώς φησιν 0a(« Γραφή * sha διά τινων 
tia, Ilie originem aliam sumunt. Quod quidem ύτηγείων βιιδντβς icdpcav, έτέρας άρχάς ένταυθα 

non frustra omnium Deus ita dispensavit, sed ut λαμβάνουαη. Τούτο δλ ou μάτην ούτως φχονόμησεν 

amrutaret superfluam hominum curiositatem. Nam ό τών δλων θεδς, άλλά τήν περιττήν των άνθρώ- 

si paterent eorum omnes meatus, quidam utique πων π3λυπραγμοσύνην έχχόπτων (4)· Et γάρ δτμος 

conarentur, eorum ripas prosecuti, locum paradisi ήν αύτών άπας 6 πόρος έπειράθησαν μέν &ν τινες, 

44 perlustrare ; sed frustrarentur optatis, et Ion- παρά τάς τούτων δχΟας όδεύοντες, τδ του παραδεί- 

gitudine itineris fessi, atque necessariorum pe- σου χατοπτεΰσαι χωρίον. Διημάρτανον δέ τού ποθου- 

nurla laborantes, modo in aspera loca incidentes, μένου (5), χα\ τψ μήχει τής όδοιπορίας χοπτόμενοι, 

modo indeserta, interdum in manus crudelium et χα\τή σπάνει των άναγχαίων διαφθειρόμενοι * χαΧ 

barbarorum hominum devenirent. Haec igitur pra- νυν μ^ν είς δυσχωρ^ας, νυν δ& ε(ς έρημίας έμπι- 

videns misericors Deus, ignotos illorum meatus πτοντες * Ιστι δδ δτε χα\ άπηνέσι χαι βαρβάροις 

reddidit. άνθρώποις(β) περιπίπτοντες. Κα\ τούτων τοίνυν 

προμηθούμενος 6 φιλοιχτίρμων θεός, άδήλους αύτών 
τούς πόρους άπέφηνεν. 

INTERR. XXX. ® ΕΡΟΤ. Α'. 

Cur 0 χ laiere Adami mulierem formavit p ? Tl ίίή αοτα άπό της ΛΛειφάς τον *Αδάμ τ^ν 

γυτάΐκα diixAacer ; 

. Volebat Creator naturae ad concordiam adducere. ΕΙς όμόνοιαν ήδουλήθη τά γένη συνογαγεΙν ό τής 
unumquodque genus. Hac de causa Adamiim qui- φύσεως Ποιητής. Τούτου χάριν τδν μδν Άδάμ ά«6 
dem 6 terra formavit, ex Adamo vero mulierem : τής γής διέπλασεν, έχ δδ τού Άδάμ τήν γυναΐχσι · 

ut et eamdem in illis esse naliirain demonstraret, Tva xa\ τδ ταυτδν έπιδε(ξη τής φύσεως * χα\ φυσι- 
et naturalem quamdam beiic volentiam mutuam in χήν τινα φιλοστοργίαν αύτοίς περ\ άλλήλους έμφύαγ^. 
illis insereret. Si enim rebus sic se habentibus, Ei γάρ χαΐ τούτων ούτω γεγενημένο>ν, χα\ άνδρας 
viri cum mulieribus coitlendunt, et mulieres cum γυναιξΐ διαμάχονται, χλ\ γυναίκες άνδράσιν, τί οΟκ 
viris, quid ηοιι admisissent, si aliunde mulierem άν έδρασαν, εΙ έτέρωθέν ποθεν τήν γυναίκα δε- 
formassetl Sapienter igitur eos distinxit, et rursum έπλασε ; Σοφώ; ουν άρα κα\ διείλε, κα\ πάλιν συνήρ- 
copulavit. Nuptiae enim in unum conciliant sexus μοσεν. '0 γάρ γάμος είς έν συνάγει τά γένη · 
diversos : c Erunt enim , inquit , diip In carnem c Έσονται γάρ, φησ\ν, οΐ δύο εις σάρκα μίαν. > Κα\ 
unam > Atque hoc verum esse testatur id quod (] δτι τούτο άληθές, μαρτυρεί (7) τδγενόμενον. Διά γάρ 
inde nascitur. Siquidem per conversationem nii- τής γαμιχής δμιλίας εΤς έξ άμφοίν ρλαστάνει χαρ- 

plialem fructus unus ex ambobus oritur, · ab hoc πδς , ix μδν τούτου σπειρόμενος, έκδδ ταύτης τρέ- 

quidem seminatus, ab illa vero enutritus, consoni- φόμενος, τελεσιουργού μένος δδ ύπδ τού τής φύσεως 

matus autem ab Opifice naturae. Δημιουργού. 

INTERR. XXXL ΕΡΟΤ.ΛΑ'. 

Si prudene erat serpem, ob id laudandae erat , eum Et (ρρόημος ό δ^ις, naX έαωνούμετος· μόριον γάρ 
prudentia eu pars virtutie. ^ ή ρρότησις dper^. 

Multa nomina dicuntur aequivoce ; nam et Idola Πολλά τών όνομάτων όμωνύμως προφέρεται ■ καΐ 
gentium deos vocaverunt, lloc vero magis proprie γάρ τά είδωλα τών έθνών θεούς ώνομάχασι. Τούτο 

dictuni est de daemone, qui per illum operabatur, δέ γε άχριβέστερον τιερί τού Ιν έχείνφ ένεργήσαντος 

Stolidi autem imperite eos 45 etiam qui fabulis είρηται δαίμονος. Άμαθώς δδ οΐ άνόητοι χα\ τούς 

studuerunt, sapientes appeliarunl. Sic et Scriptura περί τούς μύθους Ισχολαχότας, σοφούς προσηγό- 

dlvina dicit: ι SlulU hujus mundi elegit Deus, ρευσαν. Ούτωχα\ή θεία Γραφή λέγει, c Έξελέξάτο 

ut confundat sapientes *· > Et rursum : c Ubi sa- όΘεδςτά μωρά τού χόσμου, ίνα χαταισχύνη τούς 

piena * Τ ι et per prophetam : c Sapientea sunt D σοφούς. > Κα\ πάλιν * c Πού σοφός ; » χα\ διά τού 
ad male agendum » Et bic sane serpentem pru- προφήτου* c Σοφοί είσι τού χαχοποιήσαι. ι Τοιγάρ- 

dentem nominavit, ut caiiiduni et versutum. Sic τοι χάνταύθα φρόνιμον τδν δφιν ώνόμασεν , ώς 

enim et Aquila interpretatus est : c Et serpens erat πανούργον. Ούτω γάρ χα\ 6 Άχύλας ήρμήνευσεν · 

versutus prae omnibus aulroalibus agri, quae a Do- i Ka\ ό δφις ήν πανούργος άπδ παντδς ζώου της χώ- 

ΊηΙηο Deo creata sunt, > ρας, ού έποίησεν Κύριος ό Θεός. > 

Ρ Gen. II, «I. <ι ibid. ιι, 24 ; Ilatth. χιχ, 5 ; Mare, χ, 8 · I Cor. νι. 16 ; Epbes. ν, δ1. » I Cor. 
1^ 27. ■ ibid. 20. » Jerera. tv, 22. t , f . 

notj:. 


( 4 \ ΈηχόΛτωγ. Cod. έγχάπτων. 
(5) ΠοΘουμέτον. Cod. πειθο μένου. 


(β| Άνθρώχας, Deest. 

(7) Μάρτνς, Cod. μαρτυρεί» 



«9 


OUiBST. IN GENES. CAP. ΙΠ. 

«EPflT. AB'. A INTER R. ΧΧ1Π. 


13 » 


'AJloroc ώτ ό S$Ptc πώς ^ιεΛέχθτι rj Εϋςι; 

'Οργβνον ζν αύτ^ς του τής άληθε(ας έχ0ρου. Κα\ 
τούτο €ββήλωχβν 6 Κύριος έν το?ς θβ£οις Εΰαγγελίοις. 
ΕΙρηχώς γάρ τοΤς Ίουδα{οις· ι ΎμεΤς έχ του πατρ6ς 
ύμνι του βιαβύλου έστέ, » έπήγχγεν* c Έχείνος 
άνθρωίΜχτύνος ήν άπ* άρχής. > Ο^τος τοίνυν διά 
του δ?εως διελέχθη τή Ε&ςι. Επειδή γάρ των άλύ- 
γων άπάντων παρά τού Θεού των όλων τήν ήγεμο- 
ν{αν είλήφεισαν, δι' ένδς αύτή των ύπηχύων τήν 
πβγίδα προαήνεγχε, πιθανωτ^ραν ούτω τήν άπάτην 
χατασχευάζων. Ότι δέ χα\ αύτδν τδν διά τού δφεως 
ένεργήααντα, δφίν ή θειά προσαγορεύει Γραφή, 
μάρτυς Ήβαΐας 6 προφήτης (8) βοών , ι Τή ήμέρα 
Ιχείνη (9) έπάξει δ Θεδς τήν μάχαιραν αυτού τήν 
άγ£αν, τήν μεγάλην, χα\ τήν Ισχυράν, επί τ6ν δρά- 
χοντα τδν 5φιν, τδν σχολιδν χα\ Ισχυρόν * έπ\ τδν 
δράχοντα τδν 6φιν(10), τδν φεύγοντα, τδν iv τή 
θαλάσση (11). » Κα\ δ Κύριος δέ τοΤς ΙεροΙς εΓρηχε 
μαθηταις * ι Ίδου δέδωχα ύμ!ν τήν έζουσίαν (12) τού 
ιατεΖν Ιπάνω δφεων, χαΐ σχορπίων, χα\ έπ\ πάσαν 
τήν δύναμιν τού έχβρού. » 

ΕΡΟΤ. ΑΓ. 

71 ioxi C ΑιηνοίχΘη(Τίητ οΐ όρθοΛμοΙ τωτ δύο ; » 

*Οτι χα\ πρδ τής βρώσεως οδ μεμυχότας είχον 
τούς δφΟαλμούς, δήλον τοίς προσέχβιν έθέλουσι. 
Πώς γάρ είδεν ή γυνή τύ ξύλον, δτι 3(αλδν είς βρω- 
σιν, χα\ άρεστδν τοΤς δφθαλμοίς ΙδεΙν^ χα\ ώραΙόν 
Ιβτι τού χατανοήσαι» εΐ μή άνεφγότας βΤχον τούς 
δφθαλμούς ; Ούχούν τήν μετά άμαρτ(αν αίσθησιν 
ουτω χέχληχεν ή θε£α Γραφή. Εδθύς γάρ μετά τήν 
άμαρτ£αν χεντάται τδ συνειδός **· 

ΕΡΟΤ. ΑΑ'. 

Π dii τσυ διαβύΛου τήν 'άαάτητ χροσ·· 
srexTcdrtoc ό δρις χοΛάζεται ; 

Κυρίως μέν τήν άράν τφ ένεργήσαντι προσενή» 
νοχεν δ Θεός. Όφις γάρ χάχεΤνος ώνόμασται * ού 
ταύτην παρά τού Θεού των δλων τήν φύσιν δεξάμε- 
νος- άγαΟδς γάρ Ιχτ(σθη« χαΐ τοΤς άσωμάτοις 
συνεδημιουργήθη δυνάμεσιν * έπειδή δΙ έχών είς 
πονηριάν άπέχλινε, χα\ τής τιμής ής έξ άρχής Ελα- 
χεν Ιστερήθη, χα\ε1ς τήν γην άπεββίφη. ΚαΙ αύτδ δδ 
τδ ζώον είς δνησιν των Ανθρώπων (13) έδέζατο τήν 
άράν. Όρώντες γάρ τδν δφιν έπ\ τής γής συρό- 


Cum serpens facv liate loquendi eareat, auomodo aU 
loculus est Evam? 

Serpens erat organum inimici veritatis. Ei hoc 
declaravit Dominus in Evangeliis divinis. Cum 
dixisset enim Judaeis : c Vos ex patre diabolo estis,^ 
subjunxit : c Ille homicida erat ab initio v. i Diabo· 
Ius igitur per serpentem allocutus est Evam. Cum 
enim a Deo omnium accepissent iirperium in uni- 
versa irrationalia, diabolus ministerio unius ani- 
malium subditorum laqueum illi tetendit, hoc pa- 
cto suasu faciliores componens insidias. Quod au- 
tem diabolum, ministerio serpentis opi^-rantem. 
Scriptura divina serpentem appellet, testatur ' 
Isaias propheta, clamans: < In die illo vibra- 
bit Deus gladium suum sanctum, magnum et 
fortem, adversus draconem serpentem, tortuosum 
et validum, adversus draconem serpentem fugien- 
tem, qui est in mari > Dominus quoque s«*icj'is 
discipulis dixit : c Ecce dedi vobis potestatem cal- 
candi super serpentes et scorpiones, et super om- 
nem virtutem inimici > 

46 INTERR. XXXIII. 

Quidnam est hoc, t Aperti sunt oculi amborum 7U 

Quodeiiam ante esum non habebant oculos clau- 
sos, satis constat iis qui volunt attendere. Quo- 
modo enim mulier lignum vidisset, et bonum* ad 
escam, et ocolisgratum ad videndum, et speciosum 
ad intelUgeodum, si non habuissent oculos aper- 
tos ? Vocavit igitur * divina Scriptura sic sensum 
Illum, qui peccatum secutus est. Mox enim port 
admissum peccatum stimulatur conscientia. 

INTERR. XXXIV. 

Quamobrem punitur serpens, eum sit diabolus aui 
decipit f 

Maledictionem Deus proprie intulit ei, qui ma- 
lum perpetraviu Nam et ille serpens quoque' ap- 
pellatus est : non qui talem a Deo omnium con- 
ditore naturam acceperit, bonus enito creatus est. 
et una cum incorporeis virtutibus conditus ; at uLi 
sponte in nequitiam declinavit, tum honore priva- 
tus est, quem ab initio sortitus erat, et in terram 
projectus est. Sed et ipsum animal quoque ad ho- 
minum utilitatem maledictionem recepit. Itaque 


B Joao. VIII, ▼ Isa. xxvii, 1. ^ Lue. x, 49. τ Gen. iii, 7. 

VARLE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

·· Qcastfo Si Wedero trihniwr in cat. p. 80. *· Inter quxet. 33 et 3* bxc sub Theodorei! nomine le- 
gimus in cat. p. 90, ad Gen. iii, 13 : Aaa ούχ>δπ\ τούτο Ιφη δ Θεδς τήν γυναίχα δέδωχα, Γνα σοι χελεύη κα\ 
ήγήται των πραχτέων. Σϊ τοίνυν ήγείσθαι π^σήχον ήν, δπεσθαι δέ έκείνην. Καί ματ' όΜγα. Έθος τοίς 
άπατωμένοις μετά τήν Εκβασιν έπαισθάνεσθαι τού καχου. Κατά γάρ τήν αρχήν, τής ήδονής έπιχρυπτούσης 
τήν αΤσθησιν, οΟ γίνεται έπί^^νωσις. ^ 


(8) Ό xpo^iirrtc· Abest. 

(9) ^Exeir^, Deest. 

(10) TbycxoMdv·^ δφιτ^ Desunt. τενευματων. 

(Η) IIS ήμέρςι — ύοΛάσστ(. Haec e memoria, uti (13) Καί αϋχδ — άτΘρώχωτ. DeS. 


ΝΟΤΛ. 

videtur, ita expressa sun.., 

(12) Γή»· έξονσίατ. Cod. et Pic. addunt κατά 



ISl TBEODORETI £PIS€OPI CYRENSIS 132 

\tdenie(i eerpeniem repere» ei voluUri super ter- A μενόν ts xal Ιλυσσώμβνον, ΑρΰΙζ &να^ 


ram» maledictionis aotiqun recordamur : .et di- 
scimus » quanta mala peccatum accersat, non so- 
lum Ilis qui illud admittunt» sed et illis qui 
subserviunt. At ipse quidem serpens nullum 
inde damnum accepit» cum iu gradi natus sit : 
hanc enim babet a natura motus speciem ; nihil 
autem naturale molestum videtur esse. Homo vero 
multum inde commodi consequitur. 

47 1NT£BIL XXXV. 

duar 4 Itas serpentem creavit, eum vriBnoseet Uium 
futurum organum neqmtiee? 

Hoc ipsum et de homine quispiam dicere possit. 
. Praeviderat enim Heus quod ille praeceptum trans- 
gressurus esseu Caeteruiii diabolo perfacile erat» 
alterius bestiae ministerio fallere. 


μΐ{χνησχόμεθα * xat μανθάνομεν ως 
νος ή άμαρτία χάχων» ού μόνον τοίς ταύτην 
ένεργουσιν» άλλά χα\ τοίς ύπουργουβι. Κα\ 
μίν ό δφις ούδεμίαν εντεύθεν δέχεται βλάβην» οδτω 
βαδίζειν (14) νκφυχώς* έν τ{) φύσει γάρ Εχει τδ 
τοιόνδε τής χινήσεως είδος * ούδΙν δέ των φυσιχων 
φορτιχδν είναι ^χεί. *0 δέ &νθρωτ6ος πολλήν Εντεύ- 
θεν ώφέλειαν χαρπουται. 

EPQT. 

άιά τΐ dk xbr δφιν έδημιούργησετ ό βεός » Hp- 
γατοτ o^rdr ηροειδώς τιΐ(ς ποτηρίας ίσο^ 
μετοτ; 

Τούτο Αν τις είποι χα\ περί τού Ανθρώπου * προ- 
ήδει γάρ ώς χα\ ούτος τήν Εντολήν παραβήσεται. 
"Άλλως τε β^ιον ήν τφ διαβόλφ» χα\ δι* Ετέρου θη- 
ρίου τήν Απάτην προσενεγχείν. 


INTERR. XXXVI. 

Cur Deus creavit diabolum, cum sciret iUum talem 
futurum? 

Deus universam naturam incorporeorum creavit» 
rationalem eam et immortalem efficiens. Rationalis 
autem proprium est , libero arbitrio potiri. Horum 
autem alii benevolentiam erga Creatorem conserva- 
verunt» reliqui vero declinaverunt in malitiam. 

. Quod et inter homines reperire licet. Nam alii sunt 
virtutis amatores, * alii vero nequitiam exercent. Si 
quis igitur de improborum creatione conqueratur, 
pttval utique virtutis athletas praemiis victoriae. Si 
enim in electione voluntatis non (haberent deside- 
rium virtutis, sed natura immutabiles essent» ignoti 
essent egregii pietatis athletae. At cum voluntas 
habeat optionem bonorum et malorum, hi merito 
victoriae coronam consequuntur» illi vero poenas 
luunt pro iis quae volentes admiserunt. 

INTERR. XXXVll. 

Cum Deum vocetis bonum, cur tantam severitatem 
Uli tribuitis? Crudelitatis enim est et stevitite, mo· 
dicum ob cibum tantum supplicium in ferre ^ non 
solum his qui deliquerunt^ sed etiam his qui ex illis 
orti sunt. 

In primis hoc sibi persuasum habere debent, qui 
pie 'rivere statuerunt» omne id qood ab omnium 
48 Deo fit aut praecipitur» sanctum et justum esse» 
et bonum» et ad hominum utilitatem institutum. 
Si enim confitemur ipsum, haec omnia habere» 
procul dubio quae ab ipso dispensantur aut juben- 
tur» talia esse existimanda sunt. Deinde sciendum 


ΕΡΩΤ. ACT. 

Aia xi dh xbr Α^ο/ησβτ» εΙΑώς xotovzor 

. έσόμετοτ ; 

*0 θεδς πάσαν των άσωμάτων τήν φυσιν Εδη- 
μιούργησε» λογιχήν αύτήν χαΐ Αθάνατον άποφήνας* 
του λογιχου δΕ τδ αύτεξουσιον ίδιον. Τούτων δΕ ο( 
μΕν τήν περί τδν ποιητήν Εφύλαξαν εύνοιαν, οΕ βέ 
εις πονηριάν άπέχλιναν. Τούτο δΕ χαί Επί των Αν- 
θρώπων Εστιν εύρείν. ΟΕ μΕν [γάρ εΕσι της Αρετής 
*Ερασταί, οΕ δΕ τής χαχίας Εργάται. ΕΕ τοΕνυν μέμ- 
φεταί τις τή των πονηρών δημιουργίφ» Αποστερεί 
Αρα των τής νΕχης βραβείων τούς τής Αρετής Αθλη- 
τάς**. ΕΕ γάρ μή Εν τή αΙρέσει τής γνώμης είχον 
τδν ττόθον τής Αρετής, Αλλά Εμπεφυχδς τδ Ατρεπτον» 
Ελαθον Αν οΕ Αξιόνιχοι τής εύσεβείας άγωνισταί* 
Επειδή δΕ τήν αίρεσιν των Αγαθών» χαί τών Εναν- 
τίων» Εχει ή γνώμη, διχαίως χαί ούτοι τυγχάνουσε 
τών νικηφόρων στεφάνων» χΑχεΐνοι δίχας τιννύουσιν 
ύπΕρ ών χατΑ γνώμην Εξήμαρτον» 

ΕΡΩΤ. ΑΖ". 

Αγαθότ xdr θεότ broμάζorτες, Λως αύχφ χέρι· 
άαχετε χοσαύχη^ άΛοχομΙατ; ^Ομόχη^ος γάρ 
καί άχχρτίας, χό άιά βρώσιτ όΛΙγτ^τ χοσαύ· 
χητ έχετεγχεΐχ χιμωρίαν, ού χοΐς ήμαρχιιχόσι 
μόνοτ, άΧΧά χαί χοΐς έξ έκεΐχωτ j^edicurri}- 
κόσι. 

Πρώτον τιεπεΤσθαι προσήχει τους εύσεβεΤν %ρο- 
αιρουμένους» ώς πΑν ότιούν ύπδ τού Θεού τών δλων 
γινόμενον ή χελευόμενον» χαί δσιον» χαί δίχαιον» χαί 
Αγαθδν» χαί φιλάνθρωπον. ΕΕ γάρ ταύτα πάντα Εχειν 
αύτδν δμολογούμεν * χαί τά ύπ* αύτού οΕχονομούμενά 
τε χαί προσταττόμενα χρή τοιαύτα είναι νομίζειν· 
"Έπειτα είδέναι δει» ώς πΑς νόμος» χΑν περί σμιχρώίν 


VARIiE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

' Quaest. 35 et 36 in cat. praemittuntur trigesimae quartae» secundum versiculorum ordinem. CaU 
p. 91. Αποστερεί τών στεφάνων τους τής Αρετής Εραστάς. 

NOTiE. 

(14)· Οϋχω βαδΙζ/Βΐτ cod. et Pie. ώς τδ βαδίζειν. 



133 QUiEST. IN GENES. CAP. III. 184 

fivttfv Ιιαγορευη, τήν ίοην ίχβι βύναμιν τψ τά μέγι- Α 6St, omnem legem, licet de minimis qnibnsdeni 
στα χελιύοντι nocelv, άπαγομεύοντι χαΐ 6ta- statuat quid agendum sit, parem habere Tim cm 
ψερόψτξι^ς (15) ι:άς θείος νόμος. Αύτ{χα γοΰν ό 'κερι· ea quse maxima praecipit aut prohibet; sed praeci- 
τέμνεσθαι χελεύων, ούθεμΓαν παραβαινόμενος τφ pne fegein omnem divinam. Yerbi gratia, qui trans- 
κΟλζ Ιργάζεται βλάβην. Άλλ* δμως ό νομοθέτης greditur legem quae circumcisionem jubet, proxi* 
9 qdtv,&n c Πάς άπερίτμητος Αρσην, βς ού περιτμη· mo nullum damnum infert. Nihilominus legislator 
θήσεταιτΙΙ ήμέρατ^ όγβόη, έξολοθρευθήσεται. ι Κα\ ait : ι Omnis masculus incircunicisus, et qui iioo 
l|v δρισε τοίς Ανβροφόνοις xa\ τοΤς μοίχοίς τιμωρίαν, luerit eircumcisus octavo die, interimelur*. » Et 
ταύτην χα\ τούτψ έχλήρωσεν.- Επειδή δέ είχδς τούς qualem homicidis et adulteris pcenam statuit, talem 
δοβωνΟμους αίρετιχούς, Αντιχρυς τ|) παλαιΑ πόλε- huic Indicit. At quoniam Tertsiroile est, infames 
μουντας Γραφή, χα\ τουδε χατηγορησαι του νόμου * baerelicos, palam Scripturae veteris adversarios» 
έχ της εύαγγ^λιχής νομοθεσίας τάς Αποδείξεις ποιή- hanc legem suggillaiuros, ex evangdica legislatione 
σομαι. Εύρισχομεν γάρ tv έχείνοις τοίς νόμοις, τδν eam demonstrabo. Reperimus enim in iliis legi- 
λάγνως δρωντα γύναιον μοιχείας χρινόμενον* χα\ bus·, eum qui lascive mulierem aspexerit, forni- 
τδν είχή όργιζόμενον, ίνοχον βντα τή χρίσει* τδν δέ cationis reum esse : et qui temere irascitur, reum 
βαχΑ τδν άδελφδν όνομά^οντα, γραφής πάλιν ύπ- ® judicio : qui vero fratrem appellaverit, raca· 


εύθυνον* τδν δλ μωρδν άποχαλοΰντα, τής γεέννης 
Αξιόν · χαΐ τδν όμνύντα, χΑν Αληθεύων όμνύη, τής 
διαβολικής βντα συμμορίας. Τί δή τ^τε τοίνυν τούτον 
μίν άγαθδν όνομάζουσιν. Απηνή δέ τδν τής παλαιΑς 
νομοθέτην; ταυτα γΑρ έχείνων χατΑ τδν τούτων δρον 
ώμότερα. ΆλλΑ τής έχείνων ταυτα βλασφημίας τολ- 
μάν. ΉμεΙςδέ χΑχείνους χα\ τούτους τούς νόμους ένδς 
ίσμεν βεου* τδ δέ διάφορον ή των νομοθετουμένων 
ποιότης είργάσατο. ΟΓα γάρ σοφδς διδάσχα).ος, τοίς 
μέν Ατελάσι τΑ Ατελή, τοίς δέ τελείοις τΑ τέλεια 
προσενήνοχε. Πρδς δέ τούτοις σχοπητέον χαΐ τούτο, 
ώς τοίς πρώτοις (16) παραβαίνουσι τούς νόμους έπι- 
φέρονται δίχα συγγνώμης τιμωρίαι * ώστε τούς Αλ- 
λους Αρώντας τήν χόλασιν, μή τολμάν τήν παράβα- 
σιν. Τούτο χα\ έπ\ τής τού Σαββάτου νομοθεσίας 
έγένετο* τδν γΑρ έν Σαββάτψ τΑ ξύλα συλλέξαι τε- 
τολμηχότα, χαι πρώτον τδν περί τούτου παραβεβη- 
χότα νόμον. Απας χατέλευσεν ό λαός * τού Θεού τού- 
το προστεταχότος, ίνα αύτουργοί τής τιμωρίας γε- 
νόμενοι, φρίττωσι τήν παρανομίαν, ώς τήν τιμω- 
ρίαν έπάγουσαν. Χρόνιρ δέ ύστερον, πολλών τδν περί 
τού Σαββάτου παραβεβηχότων νόμον, μαχροθύμως ό 
νομοθέτης ήνεγχε τήν παράβασιν. Ούτω τδν Κάίν 
πρώτον πεφονευχότα ταίς Ανηχέατοις ύτυέβαλε τιμώ- 
ρίαις* ίνα τούς έπ* έχείνου, χαΙ μετ’ έχείνον γεγε- 
νημένους, δεδίξηται τΑ παραπλήσια μή τολμάν. 
Πολλών δέ ύστερον Ανδροφόνων γεγενημένων, οΰ 
παραυτίχα τΑς τιμωρίας έπήγαγεν. *Έδει τοίνυν 
χαΐ τδν ΆδΑμ, πρώτον δεξάμενον νόμον, χα\ νόμον 
^χουφότατον * τών παντοδαπών γΑρ αύτφ χαρπών έδε- 
δώχει τήν Αφθονίαν, ένδς δέ μό^υ τήν έδωδήν Απ- 
ηγορεύχει (17) * δούναι δίχην τού πλημμελήματος 
είςώφέλειαν τού γένους. Εί δέ δυσόργητος ών, ώς δ 
δυσώνυμος έφη Μαρχίων, διΑ βρώσιν δλίγην τήν τού 
θανάτου τιμωρίαν έπήνεγχε, πώς Ανθρώπων Απάν- 
των είς ασέβειαν χα\ παρανομίαν έξωχειλάντων, 
έσχάτην οδ πανωλεθρίαν έπήνεγχεν * Αλλά τδν Υίδν 
αύτού δέδωχε, χα\ τήν διΑ σταυρού χαΐ πάθους έδω- 


accusatione teneri : qui vero stultum, gehenna di- 
gnum esse : et qui juraverit, licet verum dicat, dia- 
bolijBOcium fieri. Cur igitur hunc legis evangelicae 
latorem bonum appellant, immitem vero antiquae 
legis auctorem? Nam haec, illorum sententia, sunt 
illis crudeliora praeceptis. Verum quod* ista audeant, 
illorum blasphemiae est. Nos auiem et bas et illas 
leges ab uno Deo latas esse didicimus : sed diver- 
sitatem effecit eorum quae lege jubentur qualitas. 
Velut enim praeceptor sapiens, imperfectis imper- 
fecta, et perfectis perfecta proposuit. 40 Praeterea 
vero considerandum est, qudd primis legum trans- 
gressoribus sine venia supplicia infliguntur, ut alii 
. punitione conspecta transgredi non audeant. (}iiod 
^ et factum est circa legem de Sabbatp latam. Eum 
enim, qui die Sabbati ligna colligere ausus erat, 
et ita primus legem transgredi, populos universus 
lapidavit. Id enim Deus praeceperat, ut qui suis 
manibus de nocente supplicium sumpserant, dbiit- 
ceps legem transgredi reformidarent, tanquam 
supplicii causam. Longo vero post tempore, cum 
permulti legem de Sabbato latam' violassem, trans- 
gressionem legislator patienter tuliu Sic et Gain, 
qui fuit primus homicida, inexpiabili affecit sup- 
plicio: utura hi qui tunc temporis erant, quam 
qui postea nati suni, talia perpetrare non auderent, 
l^sterioribos tamen temporibus, licet homicida 
multi fuerint, non protinus posnas inflixit. Con- 
\ veniebat igitur Adamuin, qui primus legem acce- 
perat, et eam quidem levissimam (omnis enim ge- 
neris fructuum Deus illi dederat copiam, unios 
tantum eso interdixerat), luere poenas delicti, ad 
utilitatem generis humani. Quod si pra muiia ira- 
cundia Deus, ut ait exsecrandus iiie Marcion, pau- 
culam ob escam supplicio mortis affecit, quomodo 
omnibus hominibus ad impietateni et transgres- 
sionem extremam delapsis extrema supplicia non 
inflixit, sed Filium suum dedit, et per crucetti et 


* Gen. XXII, 14. « Matth. v, 22 seqq. 

NOTiE. 


il5) Cod. et Pic. διαψερόντων. 

ilS) 7o<c χρώτοις. l»cod. ei apud Pic. sequi 


Αλλαι. 

(17) Cod. et Pic. άπηγόριυσεν. 


J35 THEODORETl EPISCOPI CYRENSIS 136 


pueionem salutem concessit? Haec aulem dico i 
adTersus eos* qui arbitrantor Deum universorum 
ira quadam permotum ista perpetrasse, ignorantes 
mysterium dispensationis. Certum enim esse puto 
iis qui doctrinam divinam didicerunt , '50 Heum 
universorum per poenitentiam nihil agere solere : 
quoniam affectus liic proprius e^t eorum qui mu- 
tabilem habent naturam, et nunc quidem bis, nunc 
vero illis delecuntur, et qu» futura sunt ipenitus 
ignorant. At universorum Deus immutabilis est nan 
tune : quae vero noudum facta sunt, perinde novit, 
ac si jam facu essent. Quapropter praevidens et 
* praesciens futurum ut Adam mortalis lleret ob vio- 
latum mandatum, ulem ejus naturam jam ante 
composuit ; et in masculum ct femineum corpus 
formavit. Haec siquidem est corporum mortalium, ] 
et procreatione liberorum indigentium ad conser- 
vationem generis, conslrucUo. Nam immortalis 
natura non opus babet femineo sesu. Hac de causa 
creator incorporearum creaturarum numerum si- 
mul produxit : mortalia vero animalia bina cujus- 
que speciei creavit, masculum et femellam, quibus 
postea incrementi benedictionem donavit : 4 Cre- 
scite enim, inquit, et multiplicamini^. > Sic el 
hominem formavit masculum et feminam, eamdem- 
que benedictionem illis dedit : c Crescite, et mul- 
Hplicainini, ct replete terram, el in eam imperium 
habete » Hoc igitur praevidens Deus omnium, 
fion solum eos ita formavit , sed etiam de edendo 
legem eis dedit. i Ecce enim, inquit, dedi vobis 
omnem berbam seminalem, seminans semen, quod 
est super universam terram : et omne lignum, 
quod habet (ructum seminis seminalem, vobis erit 
in cibum, ct omnibus bestiis terrae, ct omnibus 
volatilibus coeli, et omni reptili repenti super ter- 
ram, quod hgbet in selpso auimam vitae. Et om- 
nem herbam viridem dedi vobis in escam » SI 
Haec enim dixit Deus Adamo ante praeceptum. Mor- 
uli autem creaturae necessarius est cibus : nam 
'Immortalis natura cibo non indiget» Id quod Domi- ' 
Dtts docens ait: c Post resurrectionem nuptiis non 
tradunt, neque traduntor , sed sunt sicut angeli ia 
coelis·. » Igitur minime procedit ab ira Ule sup- 
pUeiom, sed dispensatio est summae sapientiae. 
Nempe Deus sapientissimus post mandati transgres- 
sionem fert mortis senteniiaro, ut humanum genus 
prosequatur odio peccatum, quippe quod fuerit 


, ρήσατο σωτηρίαν ; Κα\ ταυτα λέγω vphς τους οΐο- 
μένους όργ^ τινι ταυτα β^δραχέναι τ6ν των βλων 
Θεόν, χα\ άγνοουντας τό της οΐχονομίας μυστήριον 
όήλον γάρ οίμαι (18) τοΤς τά θεΤα πεπαιδευμένοι;, 
'ώς ούβέν &χ μεταμελείας είωθε ποιεΐν δ των δλΐιΐν 
Θεές* τούτο γάρ δή τό πάθος ίδιον των τρεπττιν 
λχδντων τήν φύσιν, χαΐ νυν (19) μέν τούτοις, νυν δλ 
(χείνοις άρεσχομένων, χαι τό μέλλον έσεσθαι παντά- 
πασιν άγνοούντων. *0 δέ των δλων Θεός άτρεττΓον 
μλν Ιχει τήν φύσιν * οίδε δέ, ώς ήδη γεγενημένα, τά 
μήπω γεγενημένα. Αύτίχα γουν χα\ τά χατά τόν 
*Αδάμ προορών, χα\ προγινώσχων ώς θνητός γενή- 
σεται τήν έντολήν παραβάς, τοιαύτην αότου χα\ * 
τήν φύσιν προχατεσχεύασεν * είς &^(&εν γάρ χα\ 
θήλυ τού σώματος Ισχη μάτισε τήν διάπλασιν * τών 
δό θνητών, χα\ παιδοποιίας δεομένων είς τήν τού γέ- 
νους διαμονήν, ή τοιαύτη τών σωμάτων χατασχευή. 
*Η γάρ άθάνατος φύσις ού δείται τού θήλεος * τούτου 
χάριν δ ποιητής δμού τόν τών άσωμάτων παρήγαγ§ν 
άριθμδν Τών δό θνητών ζώων άνά δύο χαθ* έκα- 
στον έδημιούργησβ γένος, &ρσεν χα\ θήλυ * χα\ τής 
αύξήσεως αύτοις τήν εύλογίαν έπήνεγχεν. ι Αύξάνβ- 
σθε, χα\ πληθύνεσθε, χα\ πληρώσατε τήν γην, χα\ 
χαταχυριεύσατε αύτής. ι Ταύτα τοίνυν προορών δ 
τών δλων Θεός, οδ μόνον αυτούς ούτω διέπλασεν, 
άλλά χα\ τόν έπ\ τής βρώσεως αύτοίς δέδωχε νόμον, 
t Ιδού γάρ, φησ\, δέδωχα ύμίν πάντα χόρτον σπό- 
ριμον σπεΐρον σπέρμα, δ έστιν έπάνω τής γής * χα\ 
πάν ξύλον, δ Ιχει έν έαυτφ χαρπόν στιέρματος σπό- 
ριμον ύμϊν Ισται είς βρώσιν, χα\ πάσι τοίς θη- 
ρίοις τής γής χα\ πάσι τοίς πετεινοίς τού ούρα- 
νού, χαΐ παντ\ έρπετψ ίρποντι έπ\ τής γής, δ έχει 
έν αύτφ ψυχήν ζωής * χα\ 'πάντα χόρτον χλωρόν 
ύμίν δέδωχα είς βρώσιν. ι Ταύτα γάρ πρό τής έντο- 
λής πρός τόν Άδάμ δ τών δλων £φη Θεδς. Θνη- 
τών (20) δό ή βρώσις * άθάνατος γάρ φύσις ού δείται 
τροφής. Κα\ τούτο διδάσκων δ Κύριος δφη, δτι 
4 Μετά τήν άνάστασιν ούτε γαμούσιν (21), ούτε γα- 
μίσχονται, άλλ' ε1σ\ν ώς άγγελοι iv τοίς οΰρα- 
νοΖς (22). » Ού τοίνυν δργής ή τιμωρία, άλλ* οίχονο- 
μία σοφίας μεγίστης Ίνα γάρ μισή τήν άμαρ- 
τίαν τών άνθρώπων τδ γένος, ώς αΙτίαν θανάτου 
γεγενημένην, μετά τήν παράβασιν τής έντολής Ιπι- 
φέρει τού θανάτου τήν ψήφον δ πάνσοφος. Τούτιρ 
μόν τό περ\ τήν άμαρτίαν μηχανώμενος μίσος, προ- 
) ευτρεπίζων δό τψ γένβι τής σωτηρίας τό φάρμαχον, 
τό διά τής (26) τού Μονογενούς Ινανθρωπήσεως, τήν 


Gen. I, 28. · ibid. ^ ibid. 29, 30. · MaUb. xxii, 30. 

YABLE* LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

Cal. p. 97 παρ^γ. δρμαθόν. σπέρματος σπορίμου. post της γής sequitur in cat. ρ· 97, χα\ πά: 
ξύλον δ Ιχει έν έαυτφ χαρπδν. σοφίας μεστή. 


i 18) God. et Pie. δήλον γάρ είναι οΤμαι. 
ι19) Καϊτντμέτ — φύσιτ. Desunt. 
201 Θτητώτ. Cod. etPic. θνητψ. 

|21) Ούτε γαμοΰσιτ. DesunI. 


NOTiE. 


(22) Μετά — ούρατοις. Haec a communi lectione 
recedunt. 

(25) Τό διά τής χ. J. Cod. et Pic. τό δό τής 

X. λ. 


π OUiEST. iN GENES. 1.ΑΡ. IIL 138 

bc ηχρων άνάττασιν, χα\ τήν άθανασίαν ικραγμα- Α mortis causa . hoc pacto procurans Uli eiHuin ail* 
msifuvov T( Sk &πηνές ή άπδφασις ίχει, c Γή versus peccatum , et praeparans ^ salutis reme- 
eI, *λ\ είς γην άπελεύση; > 'Aic6 γης σε, φησ\ν, dium, quod per humanae naturae assumptionem ab 
Ιιελασα, χαΐ είς άμείνω πολλψ μετεσχεύασα (U) φύ- Unigenito factam, per resurreolionem a mortuis, 
σιν. Έι»ι«ι Sk φυλάξαι μου τήν έντολήν οΟκ et per immortaiiUlem ei peperit. Quid igitur seve- 

λησας, -κ(Λς τήν προτέραν έ-πάνελθε φύσιν. Άνθ' riialis habet haec senlenlia: < Terra es^ et in 
hw) ii σμικρ^ν είναι δοχεί τ6 Αμάρτημα ; Πάντων terram reverteris^ ? » E terra, inquit, formavi te, 
αύτφτων φυτών ϋεδώχει τΙ]ν έζουσίαν * έν6ς 5i μό- et ad multo meliorem naturam ie provexi : at post- 
vou τήν έδωδήν άπηγορεύχει. ’ϋ δΐ τά άλλα πάντα quam servare praeceptum meum noluisti, in prio- 
χβταλιπων, τοΰτον χαΐ πρώτον κα\ μόνον Ιτρύγησε rem revertere naturam. Num leve libi videtur «sse 
«iv χαρπάν. Τούτο γάρ αΟτφ χαΐ ό Δεσπότης βεδς peccatum? Dederat ei plantarum omnium potesUi- 
έμέμψατο * c Τ(ς γάρ, φησ\ν, άνήγγειλέ σοι δτι γυ- lem, unius solius manducationem prohibuerat ; 
μνό; εΤ, εΐ μή άπδ του ξύλου, ένετειλάμην σοι ille vero reliquis omnibus^ praetermissis, ex hac 
τούτου μ^υ μΙ) φαγεΤν, άπ' αύτου ίφαγες ; ι Δεδή- prima et sola arbore fructum decerpsit. Hoc enim 
3^ϋχε 6i τούτο χα\ δ διάβολος δι' ών έφη vfj ΕΟφ* et Dominus Deus illi objicit : c Quis enim, inquit, 

4 TC δτι εΤπεν δ βεδς, ού μή φάγητε άπδ παντός ξύ- ^ tibi indicavit, quod nudus esses, nisi quia de ligno 
λου του εν τφ παραδε(σφ ; » ΕΙ δέ είδεν έδηδοχδτας, comedisti, de quo soio praeceperam ne comede· 
oCx άν φήθη περ\ πάντων αύτους τών δένδρων είλη- rcs^ ? ι Declaravit etiam boc diabolus, per Iqec quae 
φέναι τήν έντολήν. Οδ σμιχρά τοιγαροϋν ή παράβα- dixit Evae : ι Quare Deus dixit, ne comederetis de 
σις. Πρώτου γάρ μετέλαβον, οό μδνου μή μετασχεΐν omni ligno, quod est in paradiso^? i Quod si sci- 
έχελεύσΟηααν. visset illos comedisse, nunquam 52 cxislimassqi 

eos pnecqptom accepisse de omnibus arboribus. Non igitur modica est haec transgressio. Primum 
enim de eo sumpserunt, de quo soio sumere prohibiti erant. 

EPflT. AH'. INTERR. XXXVllI. 

Τίνος hrcTca^ rov Seov εΐ^ηκάτος, y δ* άν * Quamobrem^ cum Deus dixisset : 4 Quacunque die 

άπό τον ξύΛον, θανάτψ άχοθατχΐ^ ονκ comederis ex boc /i^no, morte morieris^ i no« 

cv^C djiddare τήν έντο^ήτ παραδάς ; coufeslim mortuus esl^ ubi traMgresβus est mat^ 

jtaium ? 

Εναντία αΟτη κατηγορία. Πρδ βραχέος γάρ άπηνη Contraria est haec accusatio. Nam paulo ante 
τόν Θεόν άποχαλουντες, νυν αύτοΰ φιλανθρωπίαν C Deum crudelem vocabaUs, nunc autem ipsum cie- 
κατηγορείτε. Ύμνειν δέ μάλλον έχρήν, άλλ' ού χατ- mentise et bumanitaiis accusatis. Atqui coiivenie- 
ηγορεϊντης άγαΟδτητος τουβεοΟ. ΕΓωθε γάρ μείζονα bat eum laudare pollue ob ejus bonitatem, quam 
μίν Δηειλειν, έλάττους δά των άπβιλών τάς τιμωρίας accusare. Solet enim duriora minari, sed pmuas 
επάγεεν. ΚαΙ τούτο ηολλαχή Εστιν εύρε?ν παρά τή minis leviores infligere. Quod quidem saepius repe- 
θεΐφ Γραφξ. Ενταύθα μέντοι τδν της θνητότητας rire licet in Scriptura divina. Caeteriiiu bic scfnlcu- 
opov ώνόμασε θάνατον * οΟτω γάρ χα\ δ Σύμμαχος tiain mortalitatis appellavit mortem : sic enim in- 
ήρμήνευσεν · δ’ αν ήμέρφ φάγη άίΑ τού ξύλου, terpretatus est Symmachus. 4 Quacunque die co- 
θνητάς Εσιμ » Μετά γάρ δή τήν θείαν άπδφασιν, χαθ* mederis de ligno boc, mortalis eris. » Siquidem 
άχάοϋην, ώς Επος είπεΙν, ήμέραν τδν θάνατον προσ- post sententiam divinaro, per singulus propemodum 
εδέ^ζετο * οΟτως oi πεπιστευχδτες τφ Δεσπότη Χρι- dies mortem exspectabat. Sic qui crediderunt 
στφ, χα\ οφαττδμενοι ζώσι, προσμένοντες τήν άνά- Christo Domino, etiam occisi vivunt, exspectantes 
στααιν, χαΐ τήν των ούρανων βασιλείαν. 4 γάρ resurrectionem, et regnum coelorum. 4 Spe enim 
Ελπίδι έσώθημεν. » salvi facti sumus t. » 

EPfiT. ΑΘ^. ^ INTERR. XXXIX. 

Τούς χίζώνας τούς δβρματίνονς zi νοητέοτ ; Quid per vestes peiticeas inieiitgendum esi f 

0! μλν άλληγορηταλ τήν θνητήν σάρκα φασί τά Qui allegorias persequuntur, pelles aiunt esse 
δέρματα · άλλοι δέ τινες άπδ φλοιών δένδρων τούτους carnem mortalem. Quidam vero alii e corticibus 
χατεσχευάσθαι εί^ήχασιν. Έγώ δέ γε ούδέτερον τού- arborum eas comparatas fuisse dixerunt. Ego vero 
των προσίεμαι. Τδ μν γάρ περίεργον, τδ δέ άγαν neutrum horum approbo ; hoc enim nimis cdrio- 
μυθώδες. Τής γάμ θείας Γραφής καΐ πρδ τής ψυχής sum, illud vero valde fabulosum. Cum enim Seri- 

το σώμα διαπεπλάσθαι φησάσης, πώς ού μυθώδες τδ plura divina dixerit ^corpus formatum esse anW 

* Gen. III, Δ9. « ibid., It. ibid., 4. * Rom. viii, 24. 

YARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 
τήν αφθαρσίαν πραγματ. Cat. p. 99, τήν έντ. παραβάς om. 

NOrji. 

124) Μετεσκεύασα^ Cod. μ χατεσχεύασα. Picus, σέ χατεσχεύασα. 

Patrol. 6r. LXXX. 5 


A 


J39 THEODORKTI EPISCOPI CYRENSIS 140 

animam, quomodo fabulosum non est dicere, ac- A λέγειν μετά τήν παράβασιν της έντολ)|ς σάρχα ού- 
cepisse illos carnem mortalem post transgressio- τους είληφίναι θνητήν ; Tb δέ γε «ολυπραγμονειν, ^ 
nem mandati? 53 Verum 'curiose inquirere, unde «δθεν τψ βεψ δέρματα, κα\ διά τοΰτο χαινδν είδος 
pelles Deus habuerit, et ob id novam amictus spe- περιβολα£ων έπινοεΤν, περιττόν εΐναΙ μοι δοχεί. Xpij 
eiem excogitare, superfluum esse mihi videtur. τοΙνυν στέργειντάγεγραμμένα, xa\ είδέναι ώςούδέν 
Sunt igitur* amplectenda , qus scripta sunt , et άπορον τψ των δλων Δημιουργψ, χαΧ θαυμάζειν αΟ- 
sciendum, quod omnium Creatori nihil difficile aut τοΰ τήν άπειρον (25) άγαθδτητα · δτι χα\ παραβεβη- 
Impeditum est. Sed admirari oportet perennem κότων έπιμελεΤται · χα\ δεηθέντων περιβολαίοο (26), 
ejus bonitatem, quippe qui etiam delinquentium oO περιείδε γυμνοϋ^ 
curam gerat, nec vestimentis necessariis carere nu- 
dos permittat. 

THEODORI. Quaesitum est, quae sint vestes pel- * ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Έζήτηται, τ( έστι χιτώνας ^δερμα- 
liceae ? Nam sl ex animalibus occisis /acta sunt νΙνους · άλλ’ εΐ μέν ζώων αφαγέντων έξ αύτών έγέ- 
indumenta, perspicuam est quod occisorum ani- ^ντο τά ένδύματα, εΟδηλον, δτι έπέλιι» τό γένος 
malium genus defecerit, cum Deus paulo ante σφαγέντων άρτι μέν τοΰ θεοΰ άρ^εν τε χαΐ 

masculum et feminam creasset, nec adhuc ulli par- ® πεποιηκδτος, οΟπω δό ούδενός (27) τετογμέ- 
tus exstitissent. Praeterea nemo existimare potest ''V κάκεϊνο μή ένδέχεσθαι νομ(ζειν, δτι 

Deum animalia jugulari praecepisse, quando non- σφάττεσΟαι έχέλευσεν ό Θεός, δτε μήπω χρεο- 

dum esus carnium erat permissus hominibus. Multo φοίγία ήν έπιτετραμμένη τοίς άνθρωποις τους μΙ] 
miiius decet nos arbitrari Deum vestes quae non Ι^ντας δό χιτώνας δτι πλέον άπρεπός νορίζειν δτι 
erant, produxisse : qui homine creato desiit quid- «αρήγαγεν 6 θεός, δς έν τή του άνθρώπου ποιήσει 
quam creare, quod non esset, quasi in ipso crea- ώς έν χούτφ 

tiouem universi muiidi concludens. Constat igitur ουμηεράνας τήν ηοίησ.ν. E6_- 

Deom pelliceas vestes non creasse ex nihilo. Sed °uv, ως ούδ Sv χιτώνας βερματίνους έχ τοΰ 

forusse ignorabam, ut verisimile est, qui talia 1*^ δντος χαρήγαγεν. Ά»ά γάρ ήγνίηααν, ώς fot- 
qumrunt, quod peUes non solum illte dicuntur, qu» · «''» ζιίτοΰντβς, 8τι (έρματα ού μό- 

ab animalibus auferuntur, sed etiam quae ab arbo- vov τά ix των ζώων άφαιρουμενα λέγεται, άλλά χοΛ 
ribus, quas cortices appellare vulgus consuevit. ** ■'“v δένδρων, & χα\ φλοιοΰς δνομάζειν ίβος 
Igitur Adam indumenU confecit ex arboribus ha- «ολλοις. Έχ δένδρων τοίνον έπιτηδείους *ως 
bentibus cortices aptas ad vestimenU componenda, « δχδντων εις ένδυμάτων χαταβχευήν, έχοίη- 

Deo menti illius sqggetenle, quomodo id fleri de- ‘νδυματα, τού βεοϋ ·· κατ' 

])eret. έννοιαν αύτοϊς ύποΟεμένου, πώς χρή τοΟτο ποιή- 

σαι. 

ORIGENIS. Quid existimare debemus esse vestes ΩΡΙΓΕΝϋΥΣ· TC δε? νοειν τους δερμάτινους χι - 
illas pelliceas ? Valde quidem stolidum est, et anile, τώνας ; Σφόδρα μόν oSv ήλΙθιον, χα\ γραώδες, χα\ 
Deoque minime dignum , arbitrari Deum pelles άνάξιον τοΰ θεοΰ, τό οΓεσθαι ζώων τινών περιελδντα 
animalium jugulatorum, 54 mortuorum δέρματα τόν Θεόν, άναιρεθέντων, ή άλλως πως άπο- 

accepisse, et inde pelles illas consuendo, conarii θανδντων, πεποιηχέναι σχήματα χιτώνων, χαταρ- 
more, in vestimenti formam redegisse. Rursum, ut ^άψαντα δέρματα δ(χην σχυτοτδμου. Πάλιν τε φυ- 
vitetur haec absurdltas, dicere, vestes illas pelliceas γδντα τ0 οΰτως άτοπον, λέγειν τους δερματίνους χι^ 
nihil aliud esse quam corpora, probabile quidem τώνας οόκ άλλους είναι, ή τά σώματα (29), πιθανόν 
est, et ad assensionem eliciendam efficax : at non μόν, χαΐ είς συγχατάθβσιν έπισπάσασθαιδυνάμενον* 
evidens quod* sit verum. Si eiiim pelliceae vestes ού μήν σαφές ώς άληθές. £1 γάρ οΐ δερμάτινοι χι - 
sunt carnes et ossa, quomodo antea dixit Adam : τώνες σάρχες χα\ όστέα είσι, πώς πρό τούτων φη- 

€ Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne ]> σ\ν 6 Άδάμ, c Τοΰτο νΰν όστοΰν έχ τών δστών μου, 
meaJ ? ι His igitur ambiguitatibus obruti nonnulli, χα\ σάρξ έχ τής σαρχός μου ; ι Ταύτας οδντάς άπο- 
asseruerunt vestes pelliceas esse mortalitatem ρΐας περιιστάμενοί τινες, δερματίνους χιτώνας, τήν 

i Gen. ιι, 25. 

VARlj£ LECTIONES EX CATENA LlPSIENSl. 

^ Cat. p. 100. τήν ά(&((ητον άγαθδ^τα * δτι χα\ παραβεβηχδτων ούχ ύπερειδε, χα\ δεηθεντων περιβολαίιον 
έπιμελεΓται μή είναι αύτους γυμνούς. Cat. ρ. i 02. ούδενός τεταγμένου. ** είς ένδυμ. χατασχ. oi περί 
τόν Άδάμ ήχον, τοΰ Θεοΰ, etc. 

NOTiE. 

(25) 'Aarscpcr. Cod. et Pic. άπό^^ητον. (28) 71 μή Sr. Cod. et Pic. τίμιον. 

* (26) Cod. et Pic. περιβολαίων. (29) Ούκ — σώματα. Cod. el Pic. ούχ άλλο (ia 

(27) Cod. et Pic. τεταγμένου. ' cod. άλλος, perperam) είναι τοΰ σώματος. 



»1 OUiEST. IN GENES. CAP.IIL U* 

vsxpcajiv, ήν άμφιέννυχαι ό *Αοάμ, χα\ ή ΕΟα» διά Α illam, qua circumdaii sunt Adam et Eva, . morti 

τήν άμαρτίαν θανατωθέντες, άπεφήναντο τυγχάνειν. propter peccatum addicti. Sed isti non facile pro- ^ 

Οΰ ::άνυ τι ουδέ αύτο\ εύχερώς δυνάμενοι (50) ιχα- bare possunt, quomodo Deus, et non mullo magis 

ριτήοαι, πως δβεές, χαι ούχΙ άμαρτία, νέχρωσιν peccatum, mortalitatem pariat transgressori. Prae- 

έμποιεΣ τφ παραβεβηχότι. Πρδς τούτοι;, άνάγχην terea necesse est eos dicere carnem et ossa propria 

λέγειν βάρχα χαΐ όατέα τψ 16(φ λόγψ μή et- ratione non esse corruptibilia,* cum postea patres 

'jai φθαρτά, et γε ύστερον τήν νέχρωσιν οΐ πατέρες nostri propter peccatum . raortalttatis conditionem 

ήμωνδιά τήν Αμαρτίαν εΙλήφασιν'.Αλλ* εΐ (51) χαΐ ό acceperint. Gmterum, si paradisus est locus quidam 

παράδεισος 9ε10ν τι χωρίον έστ\, λεγέτωσαν πώς Ιχα- divinus, exprimant, quomodo illic unumquodque 

στον έχε? των μελών μή μάτην δεδημιουργημένον menibruiu , ηοη frustra creatum , propriam vim 

τήν οίχείαν ένέργειαν ένήργει (52). Περ\ μέν ούν exercebat. Ac de eo quidem quod nasus dicitur 

τού μυχτηραλέγεσϋαι παρά τφ*Αχύλφχα\Συμμάχφ, apud Aquilam et Symmachum, apud Septuaginta 

πρύσωπον παρά τοις Έδδομήχοντα του πέπλα- vero facies, ea pars formati hominis, in quam Deus 

σμενου, είς δ ένεφύσησεν ό θεές πνοήν {ωής * λε- insufflavit spiritum vitae ; dicendum est non opor- 

ζτεον (55), δτι ού δεί περιέχεσθαι του γράμματος tere adhaerere nudae Litterae Scripturae , tanquam 

της Γρβιφηςώς άληθους* τδν δέ χεχρυμμένον θησαυ- ^ verae: sed thesaurum in littera latentem quaerere 

p6v έν τφ γράμματι ζητεΐν ··. 

ΕΡΩΤ. Μ'. 55 IWTERR. XL. 

Γ< έστι τό , C *Ιδοϋ γέγοτετ \\δάμ ώς είς έζ Quid illud esi : c Ecce, Adam factus est ut unus ex 
ήμώτ (Si) ; I nobis ^ ? > 

Επειδή δ διάβολος εΤπεν, c *Έσεσθε ώς θεο\ (55), γι- Cum diabolus dixisset : c Erilis sicut dii, cogno- 

'.ώσχοντες χαλδν χαίπονηρέν, ι έδέζατο δέ του θανάτου scentes bonum et malum ι Adamus vero susce- 

τον δρσν τήν έντολήν παραβάς, εΙρωνικώς τούτο εΓ- pisset sententiam mortis, quia transgressus erat 

ρηχεν δτών δλωνβεδς,δειχνύς της διαβολικής έπαγ- mandatum, Deus omnium hoc per ironiam dixit, 

γελιας τδ ψεύδος Μεταλαβειν δέ αύτδν τού χαρ- demonstrans promissionis diabolicae mendacium, 

πού (56) του ξύλου τής ζωής διεχώλυσεν * ού φθο- Prohibuerat autem ipsi Deus, ne acciperet «le ligno 

wv αύτφ τής άθανάτου ζωής, άλλά τής άμαρτίας vitae, ηοη quod invideret homini vitam aeternam : 

έπέχων τδν δρδμον. Ιατρεία τοίνυν δ θάνατος, ού sed ut peecati cursum cohiberet. Medicina igitur 

τιμωρία (57) έστίν. Έπέχει γάρ τής άμαρτίας τήν, mors est, ηοη poena. Reprimit enim peccati impe- 

όρμήν. c Ό γάρ άποθανών, φησ\, δεδιχαίωται άπδ ^ tum. Nani c mortuus JustiOcatus est, ait, a pee- 

τής άμαρτίας. > Καταντιχρύ δέ τού παραδείσου διά- caio"^. > Jussit autem Deus Adamum e regione 

γειν αύτδν προσέταξεν* tva τής άλύτιου βιοτής είς Paradisi agere, ut pristinam vitam dolore caren* 

μνήμην έρχδμενος, μισή τήν άμαρτίαν,ώς πρόξενον tem revocans in memoriam, odio prosequeretur 

τής έπιπόνυυ ζωής. peccatum, Unqaaui auctorem laboriosae et aem· 

ninosae viiae. 

ΘΕΟΔΩΡΟΥ. Ούχ αοράτους τινάς δυνάμεις λέγει THEODORI. Cherubim dicit ηοη virtutes qoas- 
τά Χερονδ^μ^ ώς τινες οΐονται * έπεί μηδέ συνβτέλει dam invisibiles, ut quidam existimant ; quoniam 

τι άόρατος φύσις έχε?, αίσθητής δψβως όφβιλούσης invisibilis natura nihil illic contulisset ; cum visio 

είναι τής τδν Άδάμ παιδευούσης. Ούτε ούν ή φλο- sensibilis €886 deberet, quae Adamum institueret, 

γτνη ^μφαία φύσις ήν πυρές, άλλ' δψις τοιαύτη * Neque igitur gladius ille flammeus natura igiiis erat, 

ούτε τά Χερουβ\μ ζώα, άλλ’ βψις τοιαύτη, Έπε\ χα\ sed visu talis : neque Cherubim erant animalia, 

Ιεζεκιήλ τετραπρόσωπα τά Χερουβίμ δρ^ * τετρά- sed talia videbantur. Siquidem et Ezechiel Cheru- 

πρόσωπος 6έ άοράτου φύσις ούχ έστιν Άλλά Χε- bim videt habentes qualuor facies : cum tamen 

ρουβίμ χαλε? πάν τδ δυνατόν. Ούτως λέγει, c Ό invisibilis natura quadruplicem faciem non babeat. 

^ Geo. 111 , 22. ' ibid. 5. ** Rom. vi, 7. 

VARIiE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSL 

περ\ μέν — έν τφ γρ. ζητεϊν. Haec in eat. leguntur p. 60, ad Geii. ii, 7 ; seJ πεπλανηκότος leg. 
pro πεπλασμένου, minus recte. ·■ Illa, μεταλαβείν — δέδιχ. άπδ τ. άμαρτίας exstant in cal. p. ΙΟδ. Re- 
liqua, Καταντιχρύ — έπιπόνου ζωής vero, ibid. p. 104. ·· Cat. p. 104. τετραπρόσωπα δέ άόρατος φίσις 
ούχ έστιν. 

NOTiE. 


(30) Cod. et Pie. δυναμούμενοι. 

(51) Cod. et Pie. άλλα χαΐ εΐ 6. 

(52) Cod. et Pie. ένεργει. 

(55) AexTior drt. Des. 

(54) In cod. Aogust. bxc adjiciuntur : "Οτι ψευ 


δές λέγει τδ γράμμα τής θείας γραφής. 

(55) Ός. Deest. 

(56) Του καρπόν. Cod, et Pic. τού ξύλου. 

(57) Ό θάνατος ού Τιμωρία. Cod. el Pic, ού θά- 
νατος ή τιμωρία. 



139 THEODORKTI EPISCOPI CYRENSIS 140 

animam, quomodo fabulosum non est dicere, ao- A λέγειν μετά τήν τεαράβασιν τής έντολής σάρχα αύ- ^ 
cepisse illos carnem roorlalem post transgressio- τους είληφέναι θνητήν ; Τ6 βέ γε ιηλυπραγμονεΐν, 
nem mandati? 53 Verum 'curiose inquirere, unde «όθεν τψ Θεψ θέρματα, χλ \ διά τούτο χαινδν είδος 
pelles Deus habuerit, et ob id novam amictus spe- περιβολαίων έπινοεΙν, περιττόν εΐναΙ μοι δοκεΐ. Χρ^ 
ciem excogitare, superfluum esse mihi videtur· τοΙνυν στέργειν τά γεγραμμένα, xa\ είδέναι ώς ούδΙν 
Sunt igitur* amplectenda , quae scripta sunt , et άπορον τψ των δλων Δημιουργψ, κα\ θαυμάζειν αύ - 
sciendum, quod omnium Creatori nihil difficile aut του τήν άπειρον (25) άγαθδτητα · οτι χα\ παραθεβη- 
impeditum est. Sed admirari oportet perennem κδτων έπιμελειται · χα\ δεηθέντων περιβολαίοο (26), 
ejus bonitatem, quippe qui etiam delinquentium ού περιείδε γυμνούς 
curam gerat, nec vestimentis necessariis carere nu- 
dos permittat. 

THEODORI. Quaesitum est, quae sint vestes pel- ' βΕΟΔΟΡΟΥ. Έζήτηταί; τί έστι χιτώνας δερμα- 
liceae ? Nam si ex animalibus occisis facta sunt τίνους · άλλ’ el μέν ζώων σφαγέντων έξ αύτών έγέ- 
indumenta, perspicuum est quod occisorum ani- νοντο τά ένδύματα, εύδηλον, δτι έπέλιπε τό γένος 
malium genus defecerit, cum Deus paulo ante *^*v σφαγέντων άρτι μίν τού Θεουάρ^^εντε κα\ 
masculum et feminam creasset, nec adhuc ulli par- ® πεποιηκδτος, ούπω δέ ούδενός (27) τετογμέ- 
tus exstitissent. Praeterea nemo existimare potest ''V κάχεινο μή ένδέχεσθαι νομίζειν, δτε 

Deum animalia jugulari praecepisse, quando non- σφάττεσθαι έχέλευσεν 6 θεός, δτε μήπω κρεο- 

dum esus carnium erat permissus hominibus. Multo 9*γ^« ήν έπιτετραμμένη τοίς άνθρωποις · τους μή 

minus decet nos arbitrari Deum vestes quae non δό χιτώνας 6τι πλέον άπρεπός νομίζειν δτι 

erant, produxisse : qui homine creato desiit quid- «®ρήγαγεν ό θεός, δς έν τή του άνθρώπου ποιήσει 

quam creare, quod non esset, quasi in ipso crea- Α^'ε^'^ύσατο, ώς έν τούτψ 

tionem universi mundi concludens. Consiat igitur κόσμου παντός συμπεράνας τήν ποίησιν. Ε6- 
Deom pelliceas vestes non creasse ex nihilo. Sed χιτώνας δερματίνους έχ του 

forusse ignorabant, ut verisimile est, qui talia δντος παρήγαγεν. Άλ)ά γάρ ήγνόησαν, ώς Ιοι- 
quaerunt, quod pelles non solum illae dicuntur, quae * τούτων ζητοΰντες, δτι δέρματα ού μό- 

ab animalibus auferuntur, sed etiam quae ab arbo- ^ ζώων άφαιρουμενα λέγεται, άλλά χαΐ 

ribus, quas cortices appellare vulgus consuevit. ''^v δένδρων, ά χα\ φλοιούς όνομάζειν Ιθος 

Igitur Adam indumenta confecit ex arboribus ha- πολλοϊς. Έχ δένδρων τοίνυν έπιτηδείους πως 

bentibus cortices aptas ad vestimenta componenda, n Ιχίντων εις ένδυμάτων κατασκευήν, έποίη- 

Deo menti illius sqggerente, quomodo id fieri de- Άδάμ τάένδύματα, τού θεού ·· κατ’ 

l)eret. έννοιαν αύτοις ύποθεμένου, πώς χρή τούτο ποιή- 

σαι. 

OR1GEN1S. Quid existimare debemus esse vestes ΟΡΙΓΕΝΟΥΧ. Τί δεΓ νοείν τούς δερματίνους χι - 
illas pelliceas ? Valde quidem stolidum est, et anile, τώνας ; £φδδρα μέν ουν ήλίθιον, χαΐ γραώδες, χαΐ 
Deoque minime dignum , arbitrari Deum pelles άνάξιον τού Θεού, τό οΓεσθαι ζώων τινών περιελδντα 
animalium jugulatorum, 54 mortuorum δέρματα τόν θεόν, άναιρεθέντων, ή άλλως πως άπο- 

accepisse, et inde pelles illas consuendo, coriarii θανύντων, πεποιηχέναι σχήματα χιτώνων, καταρ- 
more, in vestimenti formam redegisse. Rursum, ut ράψαντα δέρματα δίκην σκυτοτόμου. Πάλιν τε ψυ- 
vitetur haec absurditas, dicere, vestes illas pelliceas γόντα τό ούτως άτοπον, λέγειν τούς δερματίνους χι- 
nihil aliud esse quam corpora, probabile quidem τώνας ούκ άλλους είναι, ή τά σώματα (29), πιθανόν 
est, et ad assensionem eFiciendam efficax : at non μόν, xa\ είς συγκατάθεσιν έπισπάσασθαιδυνάμενον* 
evidens quoil sit verum. Si enim pelliceae vestes ού μήν σαφές ώς άληθές. £ί γάρ οΐ δερμάτινοι χι- 
Sunt carnes et ossa, quomodo antea dixit Adam : τώνες σάρκες χα\ όστέα είσι, πώς πρό τούτων φη- 

I Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de came d σ\ν ό Άδάμ, c Τούτο νυν όστούν έκ τών όστών μου, 
mea i ? » His igitur ambiguitatibus obruti nonnulli, xa\ σάρζ έκ τής σαρκός μου ; > Ταύτας οδντάς άττο- 
asseruerunt vestes pelliceas esse mortalitatem ρίας περιΐστάμενοί τινες, δερματίνους χιτώνας, τήν 

i Gcn. II, 25. 

VARIiE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

^ Cat. p. 100. τήν άρρητον άγαθότητα * οτι κα\ παοαβεβηχότων ούχ ύπερείδε, καΙ δεηθεντων περιβολαίων 
έπιμελειται μή είναι αύτούς γυμνούς. Cat. ρ. ΙΟζ. ούδενός τεταγμένου. είς ένδυμ. χατασκ. οΐ περί 
τόν Άδάμ ήκον, τού Θεού, etc. 

NOTiE. 

(25) Ά^βιροτ. Cod. et Pic. άπόρρητον. (28) 71 /ιή δτ» Cod. et Pic. τίμιον. 

» (26) Cod. el Pic. περιβολαίων. ( 29 ) Ούκ — αόμματα, Co<l. el Pic. ούχ άλλο (ia 

(27) Cod. et Pic. τεταγμένου. < cod. άλλος, perperam) είναι τού σώματος. 



«1 OU-*ST. IN GENES. CAP.IIL U* 

\έχρωσι^, ήν άμφιέννυχαι 6 Άδάμ, χαϊ ή ΕΟα, διά Α illaiii^ qua circuindnli sunl Adain et Eva, . morli 
τήν Αμαφτέαν θανατωθέντες, άπβφήναντο τυγχάνεκν. propter peccatum addicti. Sed isti non facile pro· ζ 
Ού τχάνυ τι ουδέ αύτοί βύχερώς δυνάμενοι (30) ιχα- bare possunt» quomodo Deus» et non mullo magis 
ρζττησαι, πώς δ βεδς» χαι ουχ\ Αμαρτία» νέχρωβιν peccatum» mortalitatem pariat transgressori. Prae- 
έμκοιει τψ ιεαραβεδηχδτι. Πρδς τούτοις» άνάγχην terea necesse est eos dicere carnem et ossa propria 
^ 9 ( 000 « λέγβιν σάρκα χα\ όστέα τφ ΙδΙφ λδγφ μή et- ratione non esse corruptibilia»* cum postea patres 
ναι φθαρτά, εΓ γε Οατερον τήν νέχρωαιν οΐ πατέρες nostri propter peccatum . mortalitatis conditionem 
ήμών διά τήν Αμαρτίαν εΙλήφααιν'.Αλλ* εΐ (51) χαΐ δ acceperint. Cmterum» si paradisus esi locus quidam 
παράδεισος δεΐδν τι χωρίον έατ\» λεγέτωσαν πώς Ixa- divinus, exprimam» quomodo illic unumquodque 
στον έχε? των μελών μή μΑττρ/ δεδημιουργημένον membrum , ηοη frustra creatum , propriam vim 
τήν οΕχεΙαν ένέργειαν ένήργει (32). Περ\ μέν οδν exercebat. Ac de eo quidem quod nasos dicitur 
τοΰμυχτήραλέγεσϋαιπαρΑτφ'ΛχύλφχαΙΣνμμάχφ» apud Aquilam et Symmachum» apud Septuaginta 
ή πρδσωπον παρΑ το?ς Έβδομήχοντα του πέπλα- vero facies, ea pars formati hominis, in quam Deus 
σμενου» είς δ ένεφύσησεν δ θεδς πνοήν {ωής * λε- insufflavit spiritum vius ; dicendum est non opor- 
χτίον (33)» ότι ού δει περιέχεσθαι του γράμματος iere adhaerere nudsp litterae Scripturae » tanquam 
τής Γραφής ώς Αληθούς * τον δέ χεχρυμμένον θησαυ- ^ verae: sed thesaurum in littera latentem quaerere 
ρδν έν τψ γρΑμματι ξητεΐν 

ΕΡΩΤ. Μ'. 55 1NTERR. XL. 

Γι Αστέ τό , C 7δού γέ)'οκετ *Αδάμ ώς σίς έξ Qutd iilud est : c Ecce^ Adam factus est ut unus ex 
ήβιώτ (Si) ; > nobis ^ ? > 

Επειδή 6 διάβολος είπεν, ι*Έσεσθε ώςθεο\ (35), γι- Cum diabolus dixisset : c Eritis sicut dii» cogno- 
'.«>σχοντεςχαλδνχα\7εονηρδν, >έδέξατοδέ του θανάτου scentes bonum et malum ^ ι Adamus vero susce- 
τον 5pov τήν έντολήν παραβάς, εΙρωνιχώς τούτο εΓ- pisset sententiam mortis» quia transgressus erat 
ρηχεν δτώνολωνβεδς,δειχνυς τής διαβολικής έπαγ- mandatum» Deus omnium hoc per ironiam dixit, 
γελίας τδ ψευδός Μεταλαβειν δέ αύτδν του χαρ- demonstrans promissionis diabolicae mendacium. 
ποΟ (36) του ξυλου τής ζωής διεχώλυσεν * ού φθο- Prohibuerat autem ipsi Deus, ne acciperet %le ligno 
νών αύτψ τής Αθανάτου ζωής. Αλλά τής Αμαρτίας vitae, ηοη quod invideret homini vitam aeternam : 
έπέχων τδν δρδμον. Ιατρεία τοίνυν δ θάνατος» ού sed ut peccati cursum cohiberet. Medicina igitur 
τιμωρία (37) έστίν. Έπέχει γάρ τής Αμαρτίας τήν, mors est, ηοη poena. Reprimit enim peccati impe- 
δρμήν. c '0 γΑρ Αποθανών, φησ\» δεδιχαίωται Απ6 ^ tum. Nam ι mortuus justilicalus est» ait» a pee- 
τής Αμαρτίας. > Καταντιχρύ δέ του παραδείσου διά- cato"^. > Jussit autem Deus Adamum e regione 
γειν αύτδν προσέταξεν· Ινα τής άλύπου ριοτής εις Paradisi agere, ut pristinam vitam dolore caren- 
μνημηνέρχδμενος» μισή τήν Αμαρτίαν» ώς πρδζενον tem revocaris in memoriam, odio prosequeretur 
τής έπιπδνυυ ζωής. peccatum. Unquam auctorem laboriosae et aero· 

mnosae vitae. 

βΕΟΔΩΡΟΤ. Ούχ Αοράτους τινάς δυνάμεις λέγει THEODORI. Cherubtm dicit ηοη virtutes quas- 
τΑ Χερονδ^μ, ώς τινες οΓονται * ΙπεΙ μηδέ συνβτέλει dam invisibiles» ut quidam existimant ; quoniam 
τι Αδρατος φύσις έχεΖ» αίσθητής δψβως δφειλούσης invisibilis natura nihil illic contulisset ; cum visio 
είναι τής τδν Άδάμ παιδευούσης. Ούτε ούν ή φλο- sensibilis esse deberet, quae Adamum institueret, 
γίνη ^μφαία φύσις ήν πυρδς» Αλλ' δψις τοιαύτη * Neque igitur gladius ille flammeus natura ignis erat 
ούτε τΑ Χερουβίμ ζώα, Αλλ' βψις τοιαύτη. ΈπεΙ χα\ sed visu talis : neque Clierubiin erant animalia, 
Τεζεχιήλ τετραπρδσωπα τΑ Χερουβ\μ δρΑ * τετρά- sed Ulia videbantur. Siquidem et Ezechtel Cheru- 
πρδσωπος 6e Αοράτου φύσις ούχ έστιν *ΑλλΑ Χε- bim videt habentes qualuor facies : cum Umen 
ρουβίμ χαλε? πΑν τδ δυνατόν. Ούτως λέγει, ι '0 invisibilis natura quadruplicem faciem non habeat. 

^ Gen. 111 , 22. ^ ibid. 5. Rom. vi, 7. 

VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSl. 

περ\ μέν — έν τψ γρ. ζητεΓν. Ha;c in cat. leguntur p. 60, ad Geii. ii, 7 ; seJ πεπλανηκότ^ leg. 
pro πεπλασμένου, minus recte. ·■ Illa» μεταλαβεΓν — δέδικ. Απδ τ. Αμαρτίας exstant in cat. p. 103. Re- 
liqua, Κατα·Λΐκρύ — έπιπόνου ζωής vero, ibid. p. 104. ·· Cat. p. 104. τετραπρδσωτ»ι δλ Αόρατος φίσις 
ούχ έστιν. 

NOTiE. 

(30) Cod. ctPic. δυναμούμενοι. δές λέγει τδ γράμμα τής θείας γραφής. 

(31) Cod. et Pic. Αλλά καΐ εΐ δ. (55) *Ως. Deest. 

(32) Cod. et Pic. ενεργεί. (56) Τον καρπόν. Cod. et Pic. του ξύλου. 

(35) Αεχτέοτ δτι. Des. (37) "Ο θάνατος ού τιμωρία, Cod. et Pic. ού ΘΑ- 

ρ4) In cod. Aogusl. haec adjiciuntur : Ότι ψευ- νατος ή τιμωρία. 



113 


THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 


lU 


Sed Gherehim vocet Illud omne, quod potentia prae- 
ditum est. Sic dicit : c Qui sedet super Cberahim »,i 
hoc est, qui potenter regnat ; et : c Ascendit super 
Cherubiro, et volavit <>, > hoc est, advenit cum 
multa virtute. Illud igitur : c Et statuit Cherubim 
disit, ut Indicet potentem quamdam et terribilem 
visionem ei SG formam, quasi quorumdam ani- 
malium collocatum esse in ingresso Paradisi, qui- 
bus inde Adamus arcereiur. 

• INTERR· XLI. 

St tristatus eU Cain non iuscepHs ejui obtationibus^ 
erao panitentiam effit. Nam poiniienlium est Iri- 
itHia· 

Angebat illum non peccatum ipsius, sed fratris 
prosperitas. Ad hoc enim Aquila alludit, dicens 
hunc in modum :c Et iracundia fuit Caiiio vehe- 
menter, et concidit vultus ejus. Et dixit Dominus 
ad Cain Ad quid iracundia tibi? > 

IISTERR. XLll. 

Quod siffnum Detis apposuit Caino, 

Ipsa Dei sententia, quae prohibebat illum oeeidi, 
signum erat : et ipsa membrorum concussio, notum 
nanifestumqoe eum reddebat. 

INTERR. XLIIl. 

Quam uxorem habuit Cain ? 

Certum est sororem duxisse in uxorem : hoc 
enim tunc temporis non damnabatur, cum nulla 
lex esset, qus istud prohiberet. Erataiioqul impos- 
sibile aliter augeri genus humanum. Yoluit autem 
Deos ex uno viro et una muliere subsistere univer- 
sas hominum gentes. Primum quidem» ut eamdem 
esse naturam cognoscerent, ex nno pari prognati : 
deinde ut in concordiam coirent, Unquam ex una 
radice effloruissent. Nam si, cum 5^ univer- 
sorum baec omnia ita ordinaverit, mullae umen 


χαθή μένος έικί των Χερουβίμ, » άντί του, ό βυνατώς 
βασιλεύων*^* χα\, c Έπέβη έπΙΧιρουβΙμ χαΐ Ιπε- 
τάοΟη, > άντ\ του, μετά νιολλης «ηρεγένετο τής βυ- 
νάμεως.Τό οΐίν, c Έταξε νά Χερουβίμ, ι fvet είπη δυνα - 
τήν τινα χα\ φοβερΑν βψιν χα\ μορφήν, ώσανεΙ τι- 
νων ζώων, Ιπέβτησε τήεΐοόβφ του ιιαραδεΙαου, ώβτο 
ΑπεΙργειν τ6ν *Α6άμ. 


EPQT. ΜΑ'. 

ΕΙ έΧνΛήθη ΚάΤιτ /ιή δβχάέττωτ τίότ παρ'" αυτόν 

ΛροσατΒχθέττων ·, δήΧοτ δτκ μετεμβΛήθη · τών 
μεταμεΛουμέτοιίΤ ij Λύχη. 

Ήνίασεν αύτδν ούχ ή αύτοΟ πλημμέλεια, άλλ' ή 
του άδελφοΰ εύπραξία. Τούτο γάρ χα\ 6 Άχύλας^ 
ήνίξατο * δφη 6έ οΰτως,<ΚαΙ όργίλον τψ ΚάΙν (38) 
σφόδρα, χα\ Ιπεσε τ6 ιερδσωπον αύτου. Κα\ είπε Κύ- 
ριος πρδς Κάϊν, ΕΙς τ( τδ δργ(λον σοι ** ; » 

EPQT. Β1Β'. 

Ποιον σΐίιμέϊον Sdezo τφ Κά(ν ό θβός ; 

Αύτδς δ τού Θεού δρος σημεΤον ήν, χωλύων αύτδν 
ΑναιρεΟήναι * χαΐ αδτδς δλ τών μελών 6 χλδνος &τεί- 
οημον αύτδν χα\ δήλον εΙργάζετο. 

KPQT. ΜΓ. 

ΤΙνα ό Κά$ν έσχε γνναίχα ; 

Δήλον δτιτήν Αδελφήν * ούχ ήνδδ τούτο τηνιχαύτα 
χατηγορία, ούδενδς Αιιαγορεύοντος νόμου. Άλλως xe 
ούδδ οίδν τε ήν Αλλως αύξηθήναι τδ γένος. Ήβου- 
λήθη δέ δ Θεδς, έξ ένδς Ανδρδς χα\ έχ μιΑς γυναιχδς 
Απαντα συστήσαι τών Ανθρώπων τΑ έθνη ' πρώτον 
ένα τδ ταυτδν της φύσεως γινώσχωαιν, ώς έξ ένδς 
ζεύγους (59) βεβλαστηχδτες * έπειτα χαΐ εις δμδνοιοιν 
συνάπτωνται (40), ώς έχ μιΑς ^Ιζης ήνθηχδτες· ΕΙ 
γΑρ χα\ τούτων παρΑ τού Θεού τών δλων πρυτανευ- 
θέντων μυρ(αι τολμώνται σφαγα\, τΐ ούχ Αν έτδλ- 


Psal. xcviii, f . *Psal. xvii, H. p Gen. iii, 24. 


VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

Cat. p. 104, 1. 54. δ δυνατδς βασιλεύς ών. Inter quaest 41 et 42 basc ad Gen. iv, 15, sub Tlieo- 
doretl nomine exstant in cat. p. 113 : DolA εΐαι τΑ έπτΑ έχδιχούμενα ; τουτέστι διΑ τδ έπτΑ έχ^χήαεις ζη- 
τητέον. Κα\ διατί έτετΑ έχδιχήσεις ζητητέον, χα\ διατ( έπτΑ ύπέρ ένδς φδνου. *Οτι χα\ τΑ Αμαρτήματα 
τοσαύτα ήν* τΑ γΑρ Απδ γης προσάγων τψ Θεψ, ύβρισεν βτι μή διέχρινε, δέον τΑ έχλεχτΑ προσαγαγεΙν* 
έλυπήθη, δτι ούτω; ύβρίσας τδν Θεδν, μή έδέχθη * ήσυχΑσαι προταχθείς παρ' αύτού τού Θεού, ούχ ήρέαη- 
αεν * έώοχηνβ τδν Αδελφδν ώς Αδελφδν, δη πιοτευθείς έξαγαγών είς τδ πεδίον Ανειλε * ψεύδεται τφ Θειμ 
έροτΐώμενος, ι Πού έοτιν Άβελ δ Αδελφέ σου; » 'Κλύπηοε τούς γεγεννηχδτας, Ανελών τδν Αδελφδν. Είχδτως 
Αρα των έπτΑ ΑμαρτημΑτων τοοαύτας τιμωρ£βίς άντιλαμβΑνει. Πρώ^ν, τδ τής έπιχαταρΑτου γης, έπιχατά- 
ρατον γενέσθαι * ή μεν γΑρ διΑ τδν Ανθρωπον, δ δέ δι' έαυτδν έδέξατο τήν χατάραν * οευτέραν, τδ μ1ι των 
πόνων κατ’ Αξίαν τήν τών απδ γής προσφοράν δέχεσθαι * τδ μέν γάρ c ’Εργ^ τήν γήν, » χαΐ τώ πατρί οέδο- 
το, τδ δέ C Ού προσθήσει δούναί σοι τήν ισχύν αύτής, » τφ Κάϊν · τρίτην, τδ στένειν · τετάρτην, τδ τρέ- 
μειν, ή χατΑ άλλους έρμηνευτάς Αχαταστατεΐν, τουτέστι τδ πλανΑσθαι έπι τής γής · πέμπτην τήν Απάντων 
χαλεπωτέραν, τδ τής τού Θεού οΐχειώσεως Αλλοτριωθήναι * ώσαύτως δ ΚΑΙν, i ΕΙ έχβάλλεις με Απδ τής 
γής, χα\ Απδ τού προσώπου σου χρυβήσομαι * ι έχτην, τδ ταύτας τάς τιμωρίας ύπέχειν έως μο 3 ^ύ γήρως, 
ων Αν ηύξατο πολλάχις θανΑτφ Απαλ>«αγήναι * έβδδμην τδ σημεΐον, δπερ βίληφεν, ώστε μή Αναιρείσθαι ύτΰδ 
τών Ανθρώπων. ^Ην δέ χαΐ τούτο ούχ άνεχτή χδλασις αΰτφ, γνωριζομένφ δι' αύτού, κα\ δτι οΤα μαστιγίας 
δούλος έπ\ χαχοΤς Αλούς τΑ στίγματα περιέφερεν έν πάση τή 

NOTiE. 


(58) Τψ ΚάΙν. God. et Pic. τδν Κάΐν. lu quoque 
Aquila: lectionem exprimit Drusius Fragm. vet. 
iiiierpr. Gr. p. 12, recte Umen monet legi debere 
τφ Καιν, quam lecliuiieiu etiam schedae Coiiibeii- 
sianae coulirmaiit, observante Monifauc. Uexapl. 


Orig. toni. 1, p. 20. 

(S9) Ζεύγους. Cod. γένους, lu enim (nti etiam 
Picus habet) legendam est pro γένος. 

(40) Cod. et Pic. συνάπτιο'Λ 


145 QUiBST. IN GENES. CAP. IV. V. 146 

fii|aav, εΐ Ix $(αφ^ρ(ιΐν βεβλχβτηχέναι «ατέρων φή* A caedes admilliintur» quid nen perpetrassent, si c 


9η«κν ; Τοΰτου χάριν |να μίν έχ της γης βιέπλασεν 
Μρα * Ιχ Λ τούτου μ{αν Ιβημιούργησε γυναΖχα * 
έχ & τούτων χΑααν τήν οίχουμένην του γένους 
έχλήριΜ. Αιά τήνύβ τοένυν τέ^ν αΙτίαν, συνεχώρησεν 
4^ των Αύελφών τήν έχιμιξίαν * έπειύή έί ηύ· 
ξήβη xb γένος» ώς παράνομον τούτον άιιαγορεύει τ6ν 
γάμον. Διά τοι τούτο αυν τφ Νώε χα\ τοίς υΙέαι» 
xal τάς ΙχεΙνων γυναίκας βιέσωσεν έν τ] χιβωτφ» 
Γνα ταΐς άνΒψιαΖς οΐ έχε(νων (4!) αυναφΟώαι παί* 
4βς. 


diversis patribus ortos scessecxistiinasseni? Ilujus 
rei gratia unum quidem virum e terra formavit, et 
ex eo unam creavit mulierem, et ex eorum genere 
replevit universam terram. Hanc igitur ob causam 
Deus ab initio permisit fratrum commlstionem : at 
postquam creavit humanum genus, hujusmodi nu- 
ptias, tanquam iniquas, prohibuit. Et ob fd una 
cum Noe el flliis ejus. Deos conservavit eorum uxo- 
res in arca, ut eorum liberi consobrinis copula- 
rentur. 


EPfiT. m\ 


INTERR. XLIV. 


Ίίνας drsUer ό Αάμεχ ; 

Ού ddo, χαθά τινες ύπειλήφααιν * ούδέ τδν Κάΐν, 
ώς Ιτεροι μεμυθολογήχααιν * άλλ' Ινα, χαΐ τούτον 
νέον. € *Αν$ρα γάρ, φησ\ν, άπέχτε(να είς τραύμα 
έμοί, χα\ νεανίσχον ε!ς μώλωπα έμοΙ * ι τουτέατιν, 
άν^ νέαν άγοντα τήν ήλιχίαν. Διέρυγε μέντο( τ1]ν 
τιμωρίαν, άιά τήν της Αμαρτίας ύμολογίαν * χα\ χαθ’ 
Ιαυτού (4%) τήν φ!|φον έξενεγχών, τήν θεΐαν διεχώ- 
λύσε φηφον. 


Quosnam inier fecit Lameeh t 
Non duos, ut quidam putaverunt, neque Ipsum 
0 Cain, ut alii fabulati sunt : sed unum, et hunc 
juvenem, c Virum enim, inquit, occidi io vulnus 
meum et adolescentolmn in livorem meum^i ; > hoe 
est, virum agentem juvenilem atatem. Poenam ta- 
pien evask, propior peccati confessionem rei con- 
tra se ferens sententiam, evitavit sententiam di- 
vinam. 


ΕΡύΤ. ME'. 

Uov /mritfifxsr* (45) ό τώτ δΛωτ θβός τύτ ^Ετώχ ; 

Ού άεΙ ζητεΐν τά αεσιγημένα * στέργείν δέ προσ- 
ηχει %ά γτγραμμένα. 'Εγώ Λ οίμαι τούτο πεποιη- 
χέναι τδν των βλων Θεδν, είς ψυχαγωγίαν των της 
άρετης Αθλητών. Επειδή γάρ δ Άβελ, πρώτος γε- 
γοι^ διχαιοβύνης χαρπδς, πρδωρδς τε χα\ πρδ^· 

^ος έξεχόπη * Ιλπ\ς δέ τής άναστάσεως ούδέπω 
τούς Ανθρώπους Ιψυχαγώγει, μετέθηχεν εύαρεστή- 
βαντα τθν Ένώχ ό τών δλων βεδς, χαΐ τής τών θνη> 
των έχώρκββ βιοτής * Ινα Ιχαατος τών εύαεθεΐν πρ·- 
αιρονμένων λογίζηται, οία δή λδγφ τετιμημένος, ώς 
4 τούτον τετιμηχώς, Αγέραατον ούχ έάσεΐτδν Άθελ, 
&ts δή δίχαιος ών, χα\ δικαίως Ιθύνων τά σύμπαντα. 
Τούτοο δή χάριν, τδν μέν παρείδεν άναιρούμενον, 
τδν δά μετ^χεν · Ινα τή άνα^^ήσει τή τούτου μή- 
νυσή τήν άσομένην άνάοτασιν. '0 γάρ χατά τδνδε 
«4ν β£ον τών της άρετης μή τετυχηχώς άντιδδαεων, 
βήλον ώς άν έτέρφ τούτων άπολαύσεται β(ω. 

ΕΡΟΤ. Μφ ··. 


INTEaiR. XLV. 

Quem in loeum Deus omnium iranttuiit Enochum T 
Non inquirenda sunt, qua silentio sunt tradita, 
sed veneranda qua scripta sunt. Ego vero puta 
Deum omnium boc fecisse, ad consolandos .virtutis 
athletas. Cum enim Abel primus justitia fructus. 
Immaturus adhuc radicitus abscissus esset, et non- 
dum resurrectionis spes homines 5 S consolaretur, 
transtulit omnium Deus ipsum Bnoch sibi gratissi- 
mum, eumque sejunxit a mortalium vita : ut qui- 
cunque pie vivere statuerit, ita ratiocinetur, utpote 
ratione praditus, cum Deus omnium, qui justus 
est, et juste gubernat universa, Enochum honore 
prosecutus sit, eum Abelem quoque ornamento ca- 
rere non permissurum. Hac de causa illum quidem 
occidi permisit, Enochum autem transtulit : ut 
bujus pradicaiione futuram indicaret resurrectio- 
nem. Qui enim in hac vita virtutis remunerationem 
non fuerit adeptus, illam in altera vita certo conse- 
quatur. 

INTERR. XLVi. 


Ti Sil του Αδάμ ή^πφζτικότος ’'A€sA ό δΙχΛίος Quare^ cum Adam peccasset^ justus AM primue 
έτεΛεύτησβ χρωτος ; D mortuus est? 

Σαθράν ήβουλήθη δ Θεδς γενέσθαι τδν τού θανά- Debile voluit Deus esse mortis fundamentum. Si 
10 U θεμέλιον. Et γάρ Άδάμ πρδτερος έτελβύτησεν, enim Adam prior obiisset, firmiore fundamento 
Ισχεν dv έχείνος Ισχυράν τήν χρηπίδα, πρώτον νε· mors niteretur, primum mortuum excipiens pec- 
χρδντδν ήμαρτηχδτα δεξάμενος. Επειδή ^τδνάδΐ- calorem. Quia vero primum recepit eum, qui in- 


V Gen. iv, 25. 


YARLE LECTIONES EX CATENA UPSIENSI. 
** Quaestio 46 alio ordine ponitur in cat. o. 110 . 

NOTiE. 


(41) 01 έζείνωτ. Abest a cod. et edit. Pici. 
(42; Cod. et Pic. χατ' αύτού. 


(43) Cod. et Pic. μετατέθειχε. 


147 


THEODORETl EPISCOPI CYRENSIS 


IIS 


jtisie occisus erat, dubium fundameiitam habet. 

INTERR. XLVII. 

Quosnam Moses vocavit filios Dei ? 

Quidam nimis stupidi et stolidi existimarunt 
eos angelos esse, putantes suae Torsan intemperan- 
tiae patrocinium se habituros, si angelos ejusdem 
criminis reos tenerent. Oportebat autem eos audisse 
Deum omnium ita dicentem : c Non permanebit 
Spiritus meus in hominibus illis in aeternum, quia 
carnes sunt. Erunt autem dies illorum centum τί- 
ginti anni ' ; > et inde perspicere naturam incor- 
poream carnes non habere, neque angelos vitam 
habere tempore definitam : immortales enim creati 
sunt. Et quae sequuntur, sub eamdem 59 senten- 
tiam cadunt : i Videns enim, inquit. Dominus Deus : 
quod completae essent * nequitiae hominum super 
terram, et quod unusquisque omni tempore in 
corde suo intentus esset ad mala, poenituit Deuro, 
quod fecisset hominem super terram. Et dixit Deus : 
Delebo hominem quem feci, a facie terrae, ab ho- 
iniiie usque ad pecus, et a reptilibus usque ad vola- 
tilia coeli, quia poenitet me, quod fecerim ipsos 
Et ipsi Noe dixit iterum : c Finis universae carnis 
venit coram me. Quia repleta est terra iniquitate 
ipsorum, ecce disperdo eos, et terram *. > Haec uti- 
que omnia indicant homines esse qui vitam ini- 
quam amplexi sunt. Quod si angeli filiabus homi- 
num permisti essent, homines ab angelis essent 
injuria affecti, quia vi iiorum filias corrupissent. 
Injuriam quoque passi essent a Deo creatore, eo 
quod pro angelis, qui libidinosi fuerant, ipsi puniti 
essent. Verum haec, ut arbitror, ne pater quidem 
mendacii dicere auderet. Multis enim docuit sacra 
Scriptura tum homines deliquisse, tum adversus 
eos divinam sententiam esse latam. Caeterum ple- 
rique idcirco in ignorantiam incidunt, quod Scri- 
pturam divinam oscitanter legant. Nam cum nar- 
rasse! Moses, quomodo Seth ex Adamo natus esset, 
ex Seth autem Enos, subjunxit : c Ilie speravit in- 
vocare 60 nomen Domini Dei > Quod quidem 
Aquila interpretatus est sic. c Tunc coeptum est vo- 
cari nomine Domini. » Subindicat autem sermo ille, 
quod propter pietatem primus hic divinam appella- 
tionem sortitus est, et a cognatis vocatus est Deus : 
unde et qui ex eo nati sunt, vocati sunt filii Dei : 


χως άνηρημένον έδέξατο «ρώτον, οφαλΓ.ρδν xb θε- 
μέλιον ίχχι. 

EPQT. MZ^ 

ΤΙνας νΙοϋς τον θ8ον χέκΛηκεν ό Μωστ{ς ; 

Έμβρέντητοί τινες χαΐ Αγαν ήλίθιοι. Αγγέλους 
τούτους ύπέλαβον, τής οΐχείας Ισως άχολασίας Αγιο- 
λογίαν σχήαειν ήγούμενοι, ε1 των Αγγέλων τοιαυτα 
χατηγοροΤεν·^.*Έδει δέ αύτους Αχοΰσαι του Θεού των 
δλων λέγοντος · c ΟΟ μή χαταμείνη τδ Πνεύμάτλου Αν 
το!ς άνθρώποις τούτοις είς τδν αΙώνα, διά τδ elvon 
αύτοδς σάρχας * έσονται δλ αΐ ήμέραι αύτών Ιτη έχα- 
τδν εΓχοαι * » χα\ συνιδεΤν έντεύθεν, ώς ούτε σάρχας 
Ιχει των άσωμάτων ή φύσις, οΟτε χρύνφ ^ητψ «ε- 
ριωρισμένην έχουσι τήν ζωήν Αθάνατοι γάρ έχτί^ 
σθησαν. Καλ τά έξης δέ τήν αύτήν έχει διάνοιαν · 
f Ίδών γάρ, φησ\, Κύριος ό Θεδς, δτι έπληθύνΟτ^σαν 
αΐ χαχίαι των Ανθρώπων έπλ τής γής, χαΐ πΑς τις 
διανοείται έν τή χαρδίφ αύτοΰ έπιμελώς έπ\ τά πο- 
νηρά πάσας τάς ήμέρας (41), κα\ ένεθυμήθη ό Θεδς, 
δτι έποίησε τδν Ανθρωπον έπι τής γής. Κα\ εΐπεν ό 
Θεδς, Απαλέ ίψωτδν Ανθρωπον δν έποίησα άπδ προσ- 
ώπου τής γής, άπδ Ανθρώπου Ιως κτήνους, χα\ άτΑ 
έρπετών Ιως πετεινών τού ούρανού, δτι ένεθυπά· 
θην (45) δτι έποίησα αύτούς. ι Κα\ τψ Νώε μήλιν 
έφη* C Καιρδς παντδς Ανθρώπου ήχει εναντίον μου · 
δτι έπλήσθη ή γη Αδιχίας Απ’ αύτών · χαΐ Ιδού χατα- 
φθείρω αύτούς, χαΐ τήν γήν. » Ταυτα δέ πάντα Αν- 
θρώπους είναι δηλο7, τούς τδν παράνομον βίον ήγα»- 
πηχδτας^ Εί δέ Αγγελοι ταΤς των Ανθρώπων έπεμί- 
γησαν θυγατράσιν, ήδίχηνται οΐ Ανθρωποι παρά των 
Αγγέλων · βία γάρ δηλονύτι τάς τούτων θυγατέρας 
διέφθειραν * ήδίχηνται δέ χαΐ παρά τού πεποιηχότος 
θεού, ύπέρ Αγγέλων λελαγνευχδτων αύτοί (46) χολα- 
ζύμενοι. 'Αλλά ταύτα ούδέ αύτδν (47) οΤμαι φάναι 
τολμήσαι τδν τού ψεύδους πατέρα. Διά πολλών γάρ 
έδίδαξεν ή θεία Γραφή, χα\ Ανθρώπους ή μαρτηχέναι, 
χαλ χατ* Ανθρώπων τήν θείαν έξενηνέχθαι ψήφον. 
Ποιεί δέ τοϊς πολλοίς τήν Αγνοιαν τδ παρέργως άνα- 
γινώσχειν τήν θείαν Γραφήν. ΕίρηχώςγΑρ ό συγγρα- 
φεύς, δπως έχ μέν τού ΆδΑμ ό Σήθ έγεννήθη, έχ 
δέ τού Σήθ δ Ένώς, προσέθηχεν, c Ούτος ήλπισεν 
έπιχαλεισθαι τδ βνομα Κυρίου τού Θεού (48). » *0 δέ 
Άχύλας ούτως τούτο ήρμήνευσεν, c Τύτε ήρχθη τού 
^ χαλείσθαι τψ δνόματι (49) Κυρίου · » αΙνίττεται δέ ό 
λδγος, ώς διά τήν ευσέβειαν ούτος πρώτος τής θείας 
προσηγορίας τετύχηκε, χα\ ύπδ των συγγενών ώνο- 


' Gen. VI, δ. ibid., 5-7. * ibid., 1δ. * Gen. ιν, 26. 


YARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 
Cal. 0. 127, εΐ των — χατηγοροϊεν om. 

NOTiE 


(44) ^Ημέρας. Cod. Αμαρτίας. Minus bene. 

(45) ^Ενεθνμή$ητ. ^eundum lectionem codicis 
Yaticani ; Alexandrinus autem habet, έθυμώθην. 

(46) ΑεΛαγτ. αύζοί. Cod. λελατρευχδτων αύτοί. 
Pic. λελατρευχδτων αύτφ. 

(47) Ούδέ αύτόγ, Cod. et Pic. ούδέν. 

(48) Ούτος — τού θεού. Multos fefellit falsa LXX 
interpretum versio, cui omnino h. 1. prxfereuda 


est Aquilas interpretatio. Snvi enim non descendit 
a speravit, sedi solvit, incepit. Vid. Drusius 
l. c. p. 91. 

_(49) Tov xccXstcBai τφ ότόματι. Cod. et Pic. 
του χαλείν έν όνόματι. Ita quoque Drusius 1. c. pag. 
14, leait. Cum Sirmondiana lectione convenit ea 
quam Monifauc. 1. c. p. 20, exhibet, ubi tamen le- 
gitur έν δνδματι. 



»9 QUiEST. IN GENES. CAP. VI. 159 

V μάοβΐ)βι^*8θ€νοΙ ix τούτου φύντβςυΙοΙ βεοΰέχρη- A queroadmoitam et noa^ quoque ex nomme CbrVsti 
I μάτιζον* ώσικερ &ι xx\ ήμβΤς έχ τής του Δβστυύτου Domini nuncupamur Gbristiani. Quod si quis hunc 
Χριοτοΰ «ροσηγορίας Χριστιανοί χαλούμεθα. Ei δέ intellectum non recipit, propterea quod harc inter - 
τις ταύτην ού δέχεται τήν διάνοιαν, διά τ6 τδν Άχυ- pretatio ab Aquila profecta est , Deum audiat di- 
λαν ούτως ήρμηνευχέναι, άχουσάτω του Θεοΰ διά Δα- centem per prophetam David : c Ego dixi : Dii estia, 
βίδτον ιεροφήτου λέγοντος * f Έγώ είπα, Θεοί έστε, et filii Excelsi omnes > Et : c Deus stetit In syna· 
«al ubi Ύψίστου ιεάντες. > Κα\, < ΌΘεδς ίστη έν goga deorum, in medio autem deos dijudicet ▼· > 
αυναγωγή θεών , έν μέσφ δέ θεοΟς διαχρινε?. > Sic enim appellat principes et magistratus, ut se- 
09tu> δέ δνομά(ει τοιις άρχοντας, ώς δηλο2 τά έξης, quentia declarant : c Quousque judicatis iniquita- 
c *£ως ηύτε χρίνετε άδιχίαν, χαίιτρύσωπα άμαρτω- tem, et facies peccatorum sumitis? Judicate or- 
λών λαμβάνετε ; Κρίνετε όρφανψ χαΐ τετωχφ, ταπει- phanoet egeno, humilem et pauperem justificate^,» 
vhy xa\ ιεένητα δικαιώσατε, » χα\ τά έξης. ΚαΙ αύ- et quae sequuntur. Et iterum ; c Deus deorum Db- 
6ις, c Θεδς θεών Κύριος έλάλησε, χαΐ έχάλεσε τήν minus locutus est, et Tocavit terram r. > Illorum 
γην. » Τούτων αυτών δηλονύτι τών χάριτι της προσ- nempe, qui digni habiti sunt hac appellationis gra- 
ηγορίας ταύτης ήξιωμένων. Ούτω χαΐ δ νομοθέτης tia. Sic et legislator ait : c Diis non detrahes, et 
Φησ\, c Θεούς ούχαχολογήσεις, χαΐ άρχοντας (50) του principibus populi tui non maledices ^ > Illi igitur 
λαού σου ούχέρείς χαχώς. > ΚάχεΤνοι τοίνυν ώς εύσε- ^ etiam, tanquam pii et boni, cognominati sunt lilii 
βείς ώνομάσθησαν υΙο\ του Θεού. Έχεχώριστο γάρ Dei. Separatum enim erat genus Selh, et non per - 
τού Χήθ τδ γένος, χα\ ούχ έπεμίγνυτο τοίς έχ τού miscebatur*cum cognatione Cain, propter illatam 
ΚάΙν,διά τήν έπενεχθεΐσαν αύτφ <καρά τού Θεού. τών ab omnium Deo maledictionem. Multo autem post 
άράν. ^Αλλάχρύνου συχνού διελθύντος* (μετά tempore (nam post annos phis bis mille dlluviumvi 
ι^ίονα γάρ ή δισχίλια έτη τδν χαταχλυσμδν έπ- induxit Deus), ridentes filias cognationis Cain spe* 
ήγαγενδ βεδς), εύειδεις θεασάμενοι της τούΚάΤνσυγ- ciosas, et illecti, ut rerisimile est, instrumen- 
γενείας τάς θυγατέρας, χαι χαταθελχθέντες, ώς ε1- tis musicis ab eis excogitatis (Jubal enim ex ipsis 
χδς, τοις mp' αύτών έπινοηθεισι μουσιχοις δργά- prognatus psalterium et citharam invenerat), per- 
νοις (δ γάρ Τουβάλ έξ αύτών άνθήσας, ψαλτήριον misti sunt illis, et contaminarunt suam nobilitatem : 
xa\ χιθάραν χατέδειξεν), έπεμίγησαν αύταΐς, χαΐδι- et eadem perpessi sunt, quae Israeliis, qui Madia- 
έφθειραν τήν οιχείαν εύγένειαν * χα\ τά αύτά τοΤς ni tarum filiabus permisti, et impietatis eorum par- 
Ίσραηλίταις ύπέμειναν, oi ταΤς τών Μαδιανιτών θυ- ticipes facti sunt, et divinam ultionem pertulerunt, 
γατράσι μιγέντες, χα\ της έχείνων δυσσεβείας μετ- De his divinos David inquit : c Permisti sunt inter 
έσχον, χαΐ θεήλατον τιμωρίαν έδέξαντο. ΠερΙ του-^· gentes, et didicerunt opera eorum, et servieruni 
των χαι ό θειος έφη Δαβίδ, c Κα\ έμίγησαν έν τό?ς sculptilibus eorum > Sic et hi qui ex Setbo ge- 

έθνεσι, χα\ Ιμαθον τά έργα αύτών, χαΐ έδουλευσαν nus duxerunt, olim quidem, ut virtutum studiosi^ 

τοις γλυτττοές αύτών. ι Ούτως οΙ έχ τού Χήθ τδ γέ- vocabantur filii Dei. Ycruro impurarum mulierum 

νος χατάγοντες, χάλαι μέν ώς άρετής έπιμελούμε- pulchritudine capti confuderunt familias alioqui 

voi υΙο\ Θεού έχρημάτιζον* ύπδ βέ της ώρας τών distinctas, et pro fructu haereditario commune exi- 

άνοσίων γυναικών δελεασθέντβς, συνέχειαν μέν δια- tium receperunt. Hoc tamen aniraad vertendum est» 

χεχριμένα τά γένη * χαρπδν (51 ) δέ χληρονομίας τήν quod divinus Sermo non simpliciter peccatum eo- 

«ανωλεθρίαν έδέξαντο. Έχείνο μέντοι έπισημή- rum damnat, sed cura et studio quaesitam iniquita- 

νασθαι χρή, ώς ούχ άπλώς αύτών άμαρτίαν δ θείος tem reprehendit. Hoc enim significat, quod ait : 

λδγοςχατηγορεί-άλλάτήν μετ' έπιμελείας χαΐστιου- c Unusquisque meditatur in corde suo studiose ad 

δης παρανομίαν. Τούτο γάρ δηλοι τδ, c Πάς τις δια- mala peragenda omnibus diebus > Qui enim argre 

νοείται έν τή χαρδίφ αύτού έπιμελώς έπ\ τά πονηρά ferunt oblatam sibi peccandi occasionem, a ne - 

πάσας τάς ήμέρας. » 01 μέν γάρ δυσχεραίνοντες ' quitia tamen victi per mentis ignaviam, postea do - 

της άμαρτίας τήν προσβολήν, ήττώμενοι δέ διά τήν leni et lugent, mediocrem quamdam aliquatenus 

τού νού (^φθυμίαν τή τΐονηρίφ, είθ' ύστερον άλγούντες D habent excusationem. Qui vero declinant prorsus ad 

%a\ στένοντες, έχουσί τινα μετρίαν άμηγέπη παραί- intemperantiam et malitiam, subservire facientes 

τησιν * ol δέ είς άχολασίαν χαι πονηρίαν παντάπασιν affectionibus rationem, ut etiam excogitent alias 

άποχλίνοντες, χα\ δουλον τών παθών τδν λογισμδν nequitiae species, et hoc non semel aut bis, sed per 

■ Psal. Lxxxi, 6. ibid., 1. * ibid., 2, 5. r Psal. xlix, 1. * Exod. xxii, 28. * Psal. cv, 55, 56. 

^ Geo. Ti, 5. 

VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

' ** έχείνο μέντοι et quae reliqua sunt ex hac scelione, exstant in cap. p. 155. 

NOTAE. 

(50) Recepta lectio cod. Vaticani aeque ac Alex, est άρχοντα. 

(51) Cod. et Pic. παρά χαρτιύν. 



f5l THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 152 

loUoi vitam, qiia venia digni eunt ? quod suppH- A άποφβίνοντβς, ώοτ« κα\ προνειηνοεΙν Ιτέρο^ χαχία^ 
cium illia no» leve, qui ila aetpaos exilio devove- Ιδέας, xai τούτο ούχ &ιβαξ ή Λς, άλλά itap4 χάντβ 
rintf τδνβ^ον, χοίας Αξιοι συγγνώμης; χο(α χόλασν^ 

ού σμιχρά τοίς ουτω σφΑς αύτοϊις Ιχδβδωχέσιν 
δλεθρον ; 

62 1NTERR. XLYin. EPQT. ΜΗ'. 

Quos vocat Scriptura divina gigantes T Τίγας καΖέι γίγαγτος ή θεία Γραρή ; 

Aiunt quidam eos esse, qui mullos annos vixe- Τινές φασι τοΙ>ς έτη χολλά βεβιωχέτας * τινές 
runt. Nonnulli vero dicunt esse Dei osores, et Dei νους θεομιαεΤ; χα\ άντιΟέους Ανθρώπους. 01 ταυτα 
adversarios homines· Qui hsc sic ratellexeriint, non οΟτω νενοηχέτες» οΰ φασι τούτους με Ιξονα των Αλ - 
dicunt illos grandiora caeteris hominibus liabutsds λων Ανθρώπων σώματα Ισχηχέναι. Έγώ δέ δταν 
corpora. Ego vero, cum audio Scripturam divinam Αχούσω της θείας Γραφ9)ς λεγούσης περί τού ΈνΑχ« 
dicentem de Enac ·, quod c a gigantibus oriundus δτι c Απδγονος ήν των γιγάντων » (52) * χα\ περ\ του 
erat;»el de Og * : quod · cubile ipsius ferreum erat, *RYt δτι « ή χλίνη αύτού σιδηρά ήν, έννία πηχών τδ 
habens longitudinem novem cubitorum, et latita- ^ τεσσάρων πήχεων τδ εύρος* > χαΐ δτε 

dinem quatuor cubiforum,>et quod iste c reliquas ούτος c έκ των 'ΡαφΑίν ύπελείφθη. > Ra\ των χα - 

factus est de Raphaim; litem cum audio* explora- τασχδπων θιηγουμένων, δτι c ^μεν ένώπιον αύτών 

tores narrantes quod c eramus in conspectu eo- d>ee\ Αχρίδες * i xa\ τού Θεού βεβαιούντος τούς λό- 

rum tanquam locustae, > et Deum confirmantem hos γους,χαΐ λέγοντος, δτι c Παραδέδωχά σοι τδν Άμο^ 

sermones, et dicentem^; c Tradidi tibi Amor- ^alov, ού τδ ύψος ήν ώς χέδρου, χαΐ ισχυρδς ήν*ώς 

rbaeum, cujus altitudo erat tanquam cedri, et ro- δρύς* i xaV ηερ\ τού ΓολιΑδ, δτι c τεσσάρων (55) 

bustus erat ut quercus; >et de Goliad^ : quod πήχεων χα\ σπιθαμής τδ μήχος εΤχεν* ι ήγούμαε 

C longitudinem habebat quatuor cubitorum et γεγενησθαι τινάς παμμεγέθεις Ανθρώπους. Τού βεου 

palmi ; ι arbitror fuisse qaosdam praegrandes ho- τούτο σοφώς (54) πρυτανεύσαντος, tva γνώσιν 
mines. Deo hoc etiam sapienter dispensante, ut co- νύχ Ασθενών 6 Αημιουργδς τοσούτον τοις Ανθρώ- 
gnoscant Creatorem non infirmum tantam horni- Απένειμε μέτρον * [δ^ιον γάρ ήν αύτφ χα\ μεέ- 

nibus attribuisse mensuram ; perfacile enim erat δημιουργησαι * Αλλά τδν τύφον έχχδπτων, χα\ 
ei etiam majores homines creare, sed ut superbiae Αλαζονείαν χωλύων, μέγιστα τοΤς Ανθρώποις 
tumorem reprimeret, et arrogantiam cohiberet, non Ιδωχε σώματα. EI γάρ έν σμιχροΓς σώμασιν οΟ 
dedit hominibus maxima corpora. Nam si exiguis C Αλλήλων, Αλλά χατ’ αύτού μεγαλαυχούσι τοα 
corporibus praediti ηοο contra se modo, sed contra ποιητού, τ1 ούχ Αν έδρασαν εΐ μεγίστων σωμάτων 
Deuro creatorem attolluntur, quid non conimisis- μενέλαχον ; 
sent, si maxima corpora sortiti essent? 

63 INTERR. XLIX. EMT. MD' ··. 

Quare longo tempore vivebant antiqui? Aiar/ χοΛυν χρόγοτ Αζωχ οΐ χαΛαιοΙ; 

Ut longiore temporis spatio augeri numero pos- αύξηθήναι τψ πλείονι χρδνψ · διά τούτο καλ 

sent. Nam. propter hoc etiam plures uxores duce- * πολλαίς συνήπτοντο (55) γυναιςίν. ΑύτΙχα γούν καΐ 
banl. Itaque etiam post diluvium, usque ad tempora μ**^^ κατακλυσμδν μέχρι τών πατριαρχών μα- 
patHarchanim , longaevi erant. Posteaqiiam autem κρύβιοι ήσαν · έπειδή δλ τήν οικουμένην έπλήρωσαν, 

terram repleverunt , diminutus est deinceps anno- ήλαττώθη λοιπδν ό τών έτών Αριθμύς. 

rum numerus. 

INTERR. L. EPOT. Ν', 

Cur diluvio multitudinem hominum delevit ? Tl δήποτε νφ χατακΛνσμφ τά τώγ άγθρώπωτ 

πΛήθή διέρβεφετ; 

Delere aobolem Cain voluit : et quia piorum tri- ^ Έξαλείψαι τού ΚάΤν τδ γένος ήθέλησεν άνεμιγη 
bus illi permista erat, ob id supplicii particeps fuit, δδ αύτφ καΙ τών εύσεβών ή φυλή · διδ χα\ τής τι- 
Yolens enim Deus prineipiam quoddam novae [vitae μωρίας μετέσχηκεν. Αρχήν δέ τινα καινού βίου 

faeere , conservavit ipsum Noe et liberos ejus cum ποιήσασθαι ρουληΟε\ς, τδν Νώε χα\ τοδς έκείνου 

uxoribus : Noe, inquam, virum pium et justum, et παΤδας συν ταΐς γυναιξν διετήρησεν, εύσεβή τε δντα 

• Num. XIII, 54. * Deut. iii, 2. ® Num. xiii, 34. ^ Amos ii, 9. * I Reg. xvii, 4. 

VARIi£ LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

Qiiaest. 49 in cat. p. f 31 ponitur ante quaest. qoae exstat tbid. 

NOTiE. 

(52) "Ori — γιγάντων. Haec referunt sese ad ver- (53) τεσσάρων . Secundum lectionem cod. Vaiic., 

ba illa Num. xiii, 34 : ΥΙούς Ένάχ έχ τών γιγάν- sed codex Alex, habet, έξ πήχεων. 
των, quae in versione LXX interpretum desunt, a ( 51 ) Cod. et Pic. σαφώς. 

Grabio autem ct Breitingero asterisco addito inserta ( 55 ) floUJoic c'vyήΛτorro. Cod. et lic. πχε.οσι 

sunt. συνάπτοντο. 



153 QOMST. m GENES. CAP. VI. 154 


xal 4£xatov, έχ της των β6σ<6ών βυγγβνε(ας ρλα- j 
βτήσαντα, χα\ -φ; της παρανομίας έπιμιξίαν μιαή- 
εαντα. Ού μήν, ώς τινές φασιν, 4ργή τινι, χα\ με- 
ςαμελεΐα ταΟτα πεποίηχε. ΤαΟτα γάρ τοι άνθρώπινα 
=αβη · ή δέ θεία φυσις έλευθέρα παθών. Άλλω; τβ 
ή μεταμέλεια τοΖς μετά τήν «εΤραν μανθάνουσι των 
πραγμάτων τί^ν φύσιν κατάλληλος · άγνοουντβς γάρ 
zh έβάμενον, προβουλεύονται · είτα τ^ πείρφ μανθά- 
νοντες, ώς οΟκ όρθώς έβουλεύσαντο, μεταμέλονται. 
Ό δλ βεδς οΟτως όρά τά μετά πολλάς έβάμενα γε* 
νεάς, ώς ήδη γεγενημένα. *0ς προορών τοίνυν χαΐ 
προγινώσχων, οδτως άπαντα πρντανεύεδ. Τί δήποτε 
τοίνυν μεταμελεΐταν· άτκαντα πρδς τήν πρδγνωσιν 
τήν οίχείαν οΐχονομών; ούχουν έπ\ Θεού (56) μετα- 
μέλεια οΕχονομίας έστ\ μεταβολή, c Μεταμεμέλη- 
μαι (57) γάρ, φησίν, βτι χέχριχα (58) τδν Σαοΰλ είς 
βασιλέα, » άντί του, Έδοχίμασα μέν παυσαι τούτον, 
Ιτερον δλ χειροτονηβαι. Ουτω χάνταΰθα, ένεθυμή- 
θην δτι έποιησα τδν άνθρωπον, έδοχίμαοα διολέσαι 
των ανθρώπων τδ γένος * άλλά φιλάνθρωπος ών 
επέρμα τδν Νώε τή φύσει (59) τετήρηχεν. Επειδή 
& χαΐ τών άλόγων τά γένη τής τών άνθρώπων 
ένεκα δεδημιούργηται χρείας, καί ταυτα τοίς άν- 
θρώποις βυνδιεφθάρη, πλήν τών έν τή κιβωτώ συν 
εψ Νώε διασο>θέντων *·. Έκέλευσε ·* γάρ ό άεσπά- 
της Θεάς άνά δύο μέν έξ έκάστου γένους τών δο- 
χούντων άχαθάρτων διασωθήναι, άνά έπτά δλ τών 
καθαρών. Επειδή γάρ ήμελλε συγχωρεΓν τοές άν- 
θρώποις μετα).αμβάνειν χρεών, ήμελλον δέ χαΐ θυ- 
σίας αΰτφ προσφέρειν της ευσεβείας οΐ τρύφιμοι, 
^ίονα τά χαθαρά φυλαχθήναι προσέταξε· τάς 
μέν τρείς συζυγίας είς τήν αΟξησιν του γένους · τδ 
δέ έντδ περιττδν είς θυσίαν. Εύθδς γάρ δ Νώε, μετά 
τήν παύλαν της τιμωρίας, θυσίαν τφ Θεφ χαριστή- 
pwv προσενήνοχεν * άπδ πάντων, φησί, τών κτηνών 
τών καθαρών, καΐ άπδ πάντων τών πετεινών τών 
καθαρών. Ός είναι δήλον, δτι τούτουγε χάριν άνά 
έπτά προσέταξεν έξ έκάστου γένους τών καθαρών 
είς τήν χιβωτδν είσαχθήναι, Γνα τδ δν ζώον έξ έχά- 
στου γένους ό Νώε προσφέρων μή διαφθείρη τάς 
βυζνγ^ας. 

EPQT. ΝΑ'. 


e ptonim familia ortum , et qui permistionem ini* 
qnitatia summo odio habebat. Non amem, ut ferunt 
quidam, ira quadam et poenitentia ductus Deus lisec 
egit. Hae sunt enim liumanae passiones , a quibus 
natura divina pforsus est libera. Maxime cum poe- 
nitentia conveniat eis, qui periculo facto rerum 
conditionem didicerunt. Ignorantes enim quod fu- 
turum est , antea consultant : tum periculo facto 
discentes quod non recte deliberaverint, poeniieniia 
ducuntur. Deus autem perinde videt ea quae multas 
post generationes futura soni, ac si jam evenissent. 
Hinc Ht ut tanquam praevidens et praesciens omnia 
dispenset. Quomodo ergo * poenitentia cadat in eum, 
qui sua praescientia regit universa : quare poeniten- 
tia Dei iiibll aliud est , quam mutatio dispensatio- 
nis ejus : c Poenitet me, Q4 inquit, quod consti- 
tuerim Saul regem ^ , pro eo quod est , suiui illum 
deponere , et alleram creare. Sic et in lioc loco , 
f Poenitet me fecisse hominem , » hoc est , decrevi 
perdere hominum {genus. Verum , cum benignus et 
clemens esset, semen totius generis, ipsum Noe 
naturae humanae conservavit. Et quoniam animalium 
irrationaiittin genera in usura hominum creata 
erant , etiam haec cum hominibus deleta sunt , ex- 
ceptis his, qus in arca cum Noe servata sunt. Man- 
davit enim Dominus Deus bina ex unaquaque spe- 
cie animalium, qn« habebantur immunda, servari, 
et mundorum animalium septena. Nam cum homi- 
nibus esset, permissurus manducare carnes, el ho- 
; mines pii sacrificaturi essent iUi, majorem numerum 
mundorum animalium custodiri jussit; nempe sex 
connubio juncta, ad augmaitationem generis, unum 
vero animal reliquum , ad sacrificandam. Statim 
enim ubi cessavit ultio, Noe sacrificium obtulit Deo, 
gratiarum actioni conveniens ; c Ex omnibus , In . 
quit , pecoribus mundis , et ex omnibus volatilibus 
mundis ^ » Ita ut certum sit hac de causa Deum 
jussisse ex unaquaque specie mundorum animalium 
septena in arcam introduci, ut Noe unum animal 
offerens, ex unaquaque specie » non tolleret quas 
connubio juncta erant. 

INTERR. Ll. 


Ti f^adisr έτ χιβωτφ τά $ηρ(α ; Quid manducabant in arca bntim? 

Δήλον δτι χιλδν τε χα\ σπέρματα. Έφη γάρ πρδς ^ Constat fenum el semina manducasse. Dixit 
αύτδν 6 βεδς* ι Σδ δδ λήψη σεαυτφ άπδ πάντων enim Deus ad Noe : ι Τιι vero sumes libi ex oin- 


^ 1 R^. XT, 11. i Gen. viii« 20. 


VARiiE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

*· Cat. p. 155. σδν τφ N. διαφυλαχθέντων, ·» Qnrt in ed. nostra sequuntur, έχέλευσε, etc., exstant iii 
eat. p. 145, ad c. vii, 2. Pne^it autem in cat. p. 145 quasslio 51. 

NOTiL. 


( 56) *Exi θαοΌ, Cod. et Pic. μετά Θεού. 

(5^ ΜαταμαμέΧτ^Μΐ. Ita legitur etiam, ut Lamb. 
Boa testatur, in edit. Coroplut. Cod. Alex, et Va- 
tie. habent παραχέχλημαι. 


(58) Κέχριχα. Recepta lectio est , έβασίλευσα. 
Alii legunt Έχρισα. 

(59) Τη φύσει. Cod. et Pic. Ιτι φύσει. 


155 THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 156 


nibiis cibis quos comeditis , et coacervabis apad 
teipsum : et erant tibi et Illis esui i . > 05 Hoc 
autem ipsum etiam hominibus edere lege praece- 
pit : f Ecce enim dedi vobis omnem herbam semi- 
nalem , seminans semen , quod est super uuiver· 
sam terram, et omne lignum habens in se fructum 
seminis seminalem erit vobis in cibum et universis 
bestiis terrae , et omnibus volatilibus coeli , et uni- 
verso reptili repenti super lerram , quod in se ha- 
bet animam vitae : et omnem herbam viridem dedi 
vobis in escam i Ita ut manifestum sit, quod et 
homines et animalia ab esu carnium abstinebant : 
pro alimento vero , fructibus e terra nasceutibus 
utebantur. Iliud* autem, c seminans semen, i Aquila 
interpretatus est, c producens semen. > 

INTERR. Lli. 


των βρωμάτων δν ISeoOe, χολ 'συνάξεις πρδς 
τ6ν, χα\ δσται σο\ χαΧ έχε(νοις φαγεΤν. ι Ταυτίι Sk 
χα\ το?ς άνθρώποις έσΒΙειν ένομοθέτησεν * c *Ιδου 
γάρ, φησ\, βέβωχα ύμίν ιτάντα χόρτον σπβμιμον 
σπεΤρον σπέρμα δ έστιν.έπάνω πάσης τής γης · χαΐ 
παίν ξύλον, δ £χει έν έαυτφ χαρπδν σπέρματος σπό- 
ριμον, ύμΓν έσται είς βρώσιν, χα\ πάσι τοίς θηρίοις 
τής γης, χαΐ π3σι τοΤς πετεινοϊς του ούρανου, χα\ 
έρπετψ Ιρτυοντι έπΙ τής γης, δ έχει έν έαυτφ ψυχήν 
ζωής, χα\ πάντα χόρτον χλϋ>ρδν είς βρώσιν. ι *Ως εί- 
ναι δήλον, δτι χα\ οι άνθρωποι χα\ τά ζώα χρεωφαγίας 
άπείχοντο, τροφήν δέ εΐχον τους άπδ γης φυομένους 
καρπούς, Τδ δέ t στιεΤρον σπέρμα, > ι σπερμαϊνον σπέρ- 
μα (60)» δ *Αχύλας ήρμήνευσεν. 

ΕΡΟΤ. ΝΒ'. 


Quomodo intelligendum e$i illud : ι Et recordatui 
est Dominus iVoef » 

Scriptura divina loquitur, prout hominibus expe- 
dit, et pro captu auditorum varias habet loquendi 
formae. Quemadmodum ergo poenitentia in Deo 
est adininistralionis adversitas : c Poenitet enim me 
quod unxerim Saul in regem ^ , > pro eo quod est , 
decrevi alium in ejus locum constituere : sic et 
hic : I Poenitet me quod feci hominem > pro 
eo quod est, statui hominibus inferre exitium. 
Hoc igitur: c Recordatus est Dominus Noe·*, > non 
priorem fuisse oblivionem designat, sed maximam 
ipsius humanitatem denotat quod summo erga 
eum amore Jusserit infioitam illam et immensam 
copiam aquarum quam citissime 00 exhauriri. 
Atque ut immensae suae bonitatis 8igui6cationem 
praeberet , addidit : c Quod etiam recordatus sit 
omnium pecorum et universorum volatilium et 
reptilium, quae erant cum illo in arca » Nostra 
autem' causa etiam his consulere dignatus est : quod 
et magnus ille David clamat : c Qui producit fenum 
juinenlis, et herbam servituti hominum p. » Et 
iterum : i Homines et jumenta salvabis, Domine <i. > 
Propter iios enim etiam nostra curat. 

INTERR. LllI. 

Quid est : c Olfecit Deu$ odorem suavitatis f > 

Suscepit ipsius Noe promplitudinera animi , non 
quidem hoc nidore delectatus , niliil enim pejus 
olet, quam ossa exusta, sed offerentis animum lau- 
dans. Non enim partes corporeas habet Deus, ut 
illi pares etiam tribuere possimus. Nam per nares 


Πως νοητέον rd, c Έμτήσθτι Κύριος τον Νώε ; t 

Προσφύρως το7ς άνθρώποις ή θεία Γραφή διαλέ- 
γεται · κα\ ώς άχούειν δύνανται μετασχηματίζει τοϊις 
λδγους, "Ωσπερ τοίνυν έπ\ Θεού ή μεταμέλεια οίκο- 
νομίας Ιστ\ διαφορά * ι Μεταμεμέλημαι γάρ δτι χέ- 
χριχα τδν Σαούλ είς βασιλέα, » άντ\ τοδ, Έδοχίμασα 
άλλον άντ' αύτου χαταστήσαι* ούτω xaV ένταΟθα 
νοητέον, ι Ένεθυμήθην δτι έποίησα τδν άνθριοπον, > 
άντ\ τού, Έδοχίμασα είς αύτους πανωλεθρίαν έπ· 
ογαγεΤν. ΚαΙ τούτο τοίνυν τδ,ι Έμνήσθη ό Θεδς τού 
Νώε,» ού προτέραν λήθην αΙνίττεται, άλλά τήν άββη- 
τον αύτου φιλανθρωπίαν δηλοΓ* δτι διά τήν περί 
έχεΤνον φιλοστοργίαν προσέταξεν ώς τάχιστα χατα- 
ποθήναι τδ άπειρον έχεϊνο καΐ άμέτρητον ύδωρ. 
Δήλην δέ αύτου ποιών τήν άφραστον άγαθύτητα, 
προσέθηχεν, δτι c Κα\ πάντων τών κτηνών, χα\ 
πάντων τών πετεινών, χαΐ πάντων τών έρπετών, δσα 
ήν μετ’ αύτου έν τή χιβωτψ. > Ημών δέ χάριν καΐ 
ταυτα προμηθείας ήξίωσεν. Τούτο γάρ χα\ ό μέγας 
Δαβ\δ βο? · € Ό έξανατέλλων χόρτον τοίς χτήνεσ:, 
χαΐ χλδην τή δουλεία τών άνθρώπων. » Κα\ πάλιν · 

C Ανθρώπους κα\ κτήνη σώσεις, Κύριε·*. »Δι’ ήμδς 
γάρ χα\ τών ήμετέρων έπιμελείται. 

EPQT. ΝΓ. 

τι έσηχ, c Ώσ<ρράνβη Κύριος ·· <5<τμήκ ευ- 
ωδίας ; » 

Ύπεδέξατο τού Νώε τδ εύγνωμον, ού τή χνίσση 
τερφθείς· όστών γάρ χαιομένων ούδέν δυσωδέστε- 
ρον * άλλά τήν του προσενηνοχδτος έπαινέσας γνώ- 
μην. Ού γάρ σωματικά έχει μύρια, Γνα χα\ βίνας 
αύτψ περιθώμεν · διά βινών γάρ ή δσφρησις. Άμεί- 


1 Gen. VI, 21. k Gen. ι , 29, 30. ι I Reg. χν, 11. “ Gen. νι, 7. ® Gen. νιιι, I. · ibid. 1· 

Ρ Ρβ;ι1. C 1 II, 14. q Psal. χχχν, 7. 

VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSl. 


•*Cat p. 148, post Κύριε sequitur ώς έπλήθυνας τδ ίλεύς σου έφ' ήμάς.ΐ Cat. ρ. 153. ώσφρ. Κύ- 
ριος δ θεδς. 

ΝΟΤΑΕ. 


(60) ΣχεριιαΙτογ σπέρμα, Cod. σπαρμένον σπέρ- 
μα. Picus, έσπαρμένον σπέομα, et sic quou^e Dru- 
sius, 1. c. p. 4, hanc Aquila: verstonem e Theodo- 
reto nostro protulit, qui lamcn in Addendis p. 83, 
perperam subsiiiuil lectionem corruptam σπειρδ- 


μεν. Haud satis constat, quae hoc loco sit vera 
Aquilae interpretatio. Pici 'lectionem habet Montf. 
I. c.p.13, sed p. 12, In ipso textu Graeco longe alia 
esi versio, quam Aquilo: tribuit. 



J57 OUiEST.IN GENES. CAP. VIII IX. 158 

Cmt oSv αΰτ^ τή εύλογ£ςι* χα\ έπειδή σπέρμα του Α fil olfactus. Remunerari i{titur iHum benedictione : 
γένους ήν» χα\ ^Ιζα της φύσεως, χαΐ δεύτερος Αδάμ, et cum esset semen generis, et radix naturae, atque 
δΙ&ιίσιν αύτφ ti]v εύλογίαν, 9}ς έχεΤνος εύθϋς δια- secundus Adam, largitur ipsi benedictionem, quam 
ι^ασδε\ς &πολελαύχει * c ΑύξάνεσΟε, χαΐ τεληθύνβ- consecutus erat ille statim, ubi formatus est. c Gre- 
σΦε, χα\ πληρώσατε τήν γην, χα\ χαταχυριεύσατε scite, et muliiplicamini, et replete terram, et domi- 
αύτΙ|ς - xa\ 6 φδβος ύμών χα\ δ τρύμος ύμών ίσται ni sitis ejus — Et timor ac tremor vestri erit su- 
έπΐ oabt τοΤς θηρίοις τής γης, χα\ ** έπΙ πάντα τά per omnes bestias terrae, et super omnia volatilia 
πετεινά του ούρανού, χα\ έπ\ πάντα τά κινούμενα cceli, et super omnia quae moventur super ter> 
M της γης, χα\ ϊπ\ πάντας τους Ιχθύος της θαλάσ- ram, et super omnes pisces maris : quae sub mano 
σης, & ύπδ χειρα ύμΓν δέδωχα. ι ΚαΙ 6 λόγος έργον vobis dedi *. ι Et evenit, ut dictum est. Reformidant 
γέγονε * δέδιε γάρ άτεαντα χα\ αύτήν τήν του άνθρώ- enim universa animalia vel ipsam hominis umbram, 
που σχιάν, χα\ τά νηχτά, χα\ τά χερσαία, χα\ τά sive natatilia , sive terrestria, sive volatilia. * Post - 
πτηνά. ΕΙτα τδν περί τής χρεωφαγίας αύτφ δέδωχε modum dedit illi legem edendae carnis, praecipiens 
νόμον, ώς λαχάνων των χρεών άπολαύειν χελεύσας. carnibus vesci , quemadmodum et oleribus. 

EPQT. ΝΔ'··. g 07 INTERR. LIV. 

Itroc x4p^ άχαγορεύει, τον οΛματος tipr μετά- Quamobrm ne sanguinem degustarent prohibuit 2^ 
ar^r (61); 

Σαφέστερου &δ(δαξεν έν τψ νόμφ * c *Όπερ γάρ Apertius docuit in lege : ι Quod enim homini est 
loTt, φησλν, άνθρώπφ ψυχή , τούτο τοΤς άλόγοιςτδ anima, inquit, boc animalibus irrationalibus esi 
αΤμα. i Δ£χα τοίνυν τού αίματος των χρεών μετά- sanguis^.» Itaque si sumas sine sanguine carnes, 
λαμβάνων, ώς λαχάνων δήπουθεν μεταλήψη * άψυχον utique tanquam olus manducabis : olus etiam ani - 
γάρ τδ λάχανον. Et δέ μετά τού αίματος μεταλάβοις, ma caret. Quod si cum sanguine sumpseris, animam 
ψυχήν έσθίεις. Διδ δή χαΐ ένταύθα Εφη , ι Πλήν manducas. Propterea et boc loco dixit : c Verum- 
χρέας έν αΓματι ψυχής ούχ Ιδεσθε. Κα\ γάρ ύμέτε- tamen carnem in sanguine anims non comedetis, 
pov αίμα των ψυχών ύμών έχζητήσω (62)* έχ χειρδς Etenim sanguinem animarum vestrarum requiram : 
παντειίν των θηρίων έχζητήσω αυτό·’* έχ χειρός άν· de manu omnium bestiarum requiram illum , et de 
Ορώπου άδελφού αυτού έχζητήσω τήν ψυχήν αύτοΰ. ι “anu hominis fratris sui requiram animam ejus » 
Ένταύθα αΙνίττεται τήν άνάστασιν * ούχ ώς τά θη- insinuat resurrectionem : non quod bestias νο- 
μέα ποράξων είς τδ χριτήριον, καΐ δίχας τής άνθρω- caturus sit in judicium , et de his supplicium sum- 
ποφαγίας είσπραξάμενος* άλλ* ώς τά ύπδ τούτων C homines devorarint; sed ut congre- 

χαταναλωθέντα σώματα συνάξων τε χαΐ συναναστή- gaturus corpora ab ipsis consumpta , et illa susci- 
σαιν. f Έν γάρ τή χειρίαύτού τά πέρατα τής γής* ι talurus. c In manu enim ejus sunt omnes ilnes ter- 
xa\ ^t^iov αύτφ πάντοθεν συναγαγείν τδ ήμέτερον rae » et est illi facile undecunque corpus nostrum 
σώμα* ένταύθα μέν αΐνιγματωδώς τούτο δεδήλωχε * congregare. Et hic quidem istud indicat subobscure: 
διά & Ίεζεχιήλ σαφέστερου έχήρυξε τήν άνάστασιν. per E/.echielem autem clarius resurrectionem prae- 
dicavit. 

EPQT. NE'. INTERR. LV. 

Διατέ di dJUac τήν* κρεωφαγίαγ ίτομοθέττισβτ ; Cur plane de carnibus edendis legem tulit ? 

Εύθύς δημιουργήσας τδν άνθρωπον , τής γής Μοχ ubi creasse! hominem , dedit illi terrae fru- 
αύτφ τούς χαρττούς έδωρήσατο, άπδ σπερμάτων χαΐ ctus, jubens illum vesci fructu seminum et arbo- 
δένβρων βιοτεύειν χελεύσας * μετά δέ τδν χαταχλυ- rum : post diluvium autem majores illi delicias 
σμάν , πλείονι τούτον φιλοτιμείται τρυφή (63), χα\ munifice largitur, jubens occidere et comedere vo- 
πεταινά χα\ νηχτά (64) χα\ χερσαία ζωα θύειν τε latilia, et natatilia, et terrestria 00 animalia, affe- 
xal έσθίειν χελεύσας * πάΟει πάθος έξελαύνων , χα\ ρ ctum affectu repellens , et leviori curans graviorem, 
τφ έλάττονι θεραπεύων τδ μεΐζον. Προορών γάρ δ Praevidens enim Deus homines in extremam de- 
Θεδς, δτι ταύτα πάντα" θεοποιήσουσιν οΐ είς έσχά- menliam lapsos, haec omnia pro diis habituros, per· 

* Gen. VIII, 17. ■ Gen· ix, 2, 5. ‘ Levit, vii , 26; xvii , 14. ® Gen. ix, 4, 5. ▼ Psal. 

XCX1V, 4. 

VARIAE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

xa\ έπειδή — χαταχυρ. αύτής in cat. p. 155, ad Gen. ix, 1 ; reliqua autem, xal δ φόβος — άπολ. 
χελαύσας, ibid. ad vers. 2 exstant. ·· Cat. p. 155, έπ\ π. τ. θηρ. τ. γής καί om. ·* Qiiaest. 54 in cat. 
p. i 36. post quaest. 55 ponitur in duas sectiones divisa , quarum posterior exstat p. 157, ad Gen. ix, 5. 
” έχ χειρδς — έχζητήσω αύτό om. “ Cat. p. 155. πάντα om. 

NOTiE. 

(61) Cod. μεταβολήν. Ita quoque legit Picus, qui (65) WLelort — Tpvyy. Cod. πλείονα φιλοτιμεί- 
isiiiitm in margine lianc apposuit notulam : i Le- ται τροφήν. Apud Picum deest πλείονα, reliqua cum 
gen diiin videtur τδ μεταλαβείν, ut sensus constet. > coilice consentiunt. 

"ΕκΟ^ιζήσω. Iu cod. additur, τήν ψυχήν αυ- (64) ΚαΙ νηχτά. Desid. in cod. 

τοΰ. 



!59 THEODORETI EPISCOFi CTREllSIS 160 


misil iUnnim estim« uc impieutem illam cohibe* 
rei· Summa enim est insania , adorare quod com- 
editur. Propterra vero animalia quaedam immunda 
dixit, alia vero munda : ut illa quidem Unquam 
immunda exhorrentes, non deificent; haec vero, 
quse comedantur , non adorent. 


την άλογίαν έχπβιβνωχ^τβς , συγχωρβΙ 
tv* τήν ιηιΰση. Άββλτηρίας γάρ 

xb έσθι^μβνον xpoorxoverv. Δι& τοι τούτο, τά fjLdv 
Ακάθαρτα των ζώων λέγει , τά θέ χαθαρά * tvdl xdt 
μίν ώς Ακάθαρτα βθελυττόμενοι μ1] θεοποιώαι · xdt 
θέ μή χροαχυνώσιν έαθιέμενα 


INTERR. LVI. 

Qui fit , ut Not uon sit redarguiut , qaod se ine~ 
briarit ? 

Ab imperitia proficiscebatur haec passio . non ab 
intemperantia. Nam ille primus ex hominibus com- 
presso vitis fructu, ignorans non solum quantum * 
esset biliendum , sed etiam quomodo sumendum , 
nempe quod prius temperari debeat , et sic poUrl , 
incidit in ebrieutem. Quod vero nudatus est, nihil 
novi pertulit· fiteoim etiam nunc quidam dormien- 
tes nudantur, somno sensura eripiente. Cum vero 
somno etiam accedit ebrieUs, multo probabiliorem 
nudiutis excusationem reddit. 


EPOT. NCT. 

Ti ^ήπηβ οϋκ έμέμρθη Νώβ μέθχ^ πβρυησκύχτ ^ 

'AiceipCac ?;ν ούχ Αχρασίας τ6 χάθος. Πρώτος γάρ 
Ανθρώπων Αποθλίψας τ6ν της Αμπέλου καρπόν, χαλ 
Αγνοων ού μόνον τό ποαόν της πόσεως. Αλλά καΐ χ6ν 
τρόπον τής μεταλήψεως, ότι βεΓ χεράσαι πρότερον, 
είθ' οΟτω πιε!ν, τόν χάρον ύπέμεινε. Καινόν 0ό οΟδέν 
πέπονθε γυμνωθείς. Κα\ γάρ χα\ νυν τινες γυμνουν- 
ται χαθεύόοντες, Αφαιρουμένου του Οπνου τήν αίσΟη- 
Β οιν ' τφ Οπνφ 0ό ή μέθη προσγινομένη, πιθανωτέραν 
της γυμνώαεως (βδ) τ^ν Απολογίαν ποιεί. 


1NTERR. LVII. 

€am nofu/imi ulUt euet lata leae, quas juberet Aoao- 
rare patrem et matrem , quomodo Cham ut reu$ 
parricidii damnatur? 

Leges necessarias per naturam sancivit Creator : 
et ita Gaiiium condemnavit, quoniam ipsum natura 
docebat eaedem esse contra legem. Unde ille , usus 
dolo, fratrem a parentibus procul abductum inter- 
fecit. Deo autem interrogante : Q9 c Ubi est Abel 
frater tuus * T » negavit. Sciens procul dubio malum 
id esse , quod fecerat , pernegavit illud se facinus 
admisisse : convictus autem a justo judice , confes- 
sus est se gravius peccasse, quam ut veniam me- 
reretur : < Major est enim , inquit , iniquitas mea , 
quam ut mihi condonetur r. i Terum Adam quoque 
cum divinam praesentiam sensisset, latere conatus 
est, quasi cognoscens furari malum esse. Ita et 
Gbam parricidii reus habitus est , tanquaro trans- 
gressus legem naturae. Nam quod natura ipsa do- 
ceret venerari et colere parentes oportere , testifi- 
cantur fratres ipsius Gham : a quo cum intellexis- 
sent, quod patri acciderat , multo cum pudore retro 
gradiemes patrem operuerunt , ut minime viderent 
unde erant prognati. Itaque merito benedictionem 
a patre acceoerunt. 


EPOT. NZ'. 

Tov τόμον μηδέαω τεθέττος^ Ις διαγορβύβι rt^ 
μφτ τότ αατέρα, καΐ τήτ μητέρα^ διά τΐ ό Χάμ 
ώς ΛατροιΛοΙας xplretat; 

Τή φύσει τους Αναγκαίους τέθειχε νόμους ό (66) 
ποιητής. Ούτω τόν ΚάΧν χατέχρινεν , έπειόήπερ αύ- 
τόν ή φύσις έόίόασχεν , ώς ό φόνος παράνομος. Αύ- 
τ(χα γοΟν όόλφ χρησάμενος συνεργφ, των 

γεγεννηχότων Απαγαγών , ΑνεΙλε τόν αδελφόν , χαΐ 
του Θεού πυνθανομένου , c ΠοΟ *Λβελ 6 Αδελφός 
σου ; ι ήρνήθη. Αήλον δό ώς έπιστάμενος ότι χαχόν 
τό γεγενημένον, ήρνήσατο (67) τό τολμηθέν. Έλεγ- 
C χθε\ς δό ύπατου δικαίου χριτού**, ώμολόγησεν ύπόρ 
συγγνώμην ήμαρτηχέναι. c Ηείζων γάρ, φησ\ν, ή 
Αμαρτία μου του Αφεθήναί με. ι ΚαΙ μέντοι κα\ ό 
ΆδΑμ της θείας Ιπιφανείας αίσθόμενος έπειράθη 
λαθεΖν, ώς είδώς ότι δή τό χλέπτειν χαχόν* ουτω 
χα\ δ Χάμ τήν τού πατραλοίου κατηγορίαν έδέξατο, 
ώς παραβάς τόν τής φύσεως νόμον. *Οτι γάρ χαΐ τό 
γεραίρειν τους γεγεννηχότας ή φύσις έδίδασχε, μαρ- 
τυροΰσιν ο1 τού ΧΑμ Αδελφο\, ot παρ* έχείνου τό 
πάθος μεμαθηχότες του πατρός, μετά πολλής αΙδοΰς 
είς τούπίσω ^αδίζοντες συνεχάλυψαν τόν πατέρα , ώς 
Αν ήκιστα ίδοιεν οθεν σπαρέντες Ιόλάστησαν. Τοιγάρ 
τοι χα\ μάλα εΙχότως χα\ τού πατρός τήν εύλογίαν 
έδρέψαντο (68). 


0K1GEN1S Guf Scriptura, cum dixisset: c Et ΟΡΙΓΕΝΟΓΣ. Ti δή τιοτε εΙποΟσα ή Γραφή, c ΚαΙ 
erant filii Noe, qui ab arca egressi sunt, Sem, Gham ήσαν ol υΙο\ Νώε έξερχόμενοι Από τής χιβωτού, Σήμ, 
et Japhet,»addidit : c Et Gbam ipse est pater Gha- ΧΑμ, Τάφεθ, » προσέθηχε, c ΚαΙ ΧΑμ ούτος πατήρ 


X Gen. IV, 9. ^ ibid. 13 

ΥΑΚΙάε LGGTIONES ΕΧ GATENA UPS1ENS1. 

**Cat. ρ. 156. ώς έσθιόμενα. Gat. ρ. 164. ύπό τού διχαιοχρίτου. Hic locus pnemiUitur in 
eat. p. lol quaestioni 56 et 57. 


NOTA2:. 

(65) Γνμηυσεως. God. γνώσεως. Picus autem (67) ’Π[ρτη(τατο. Cod. ήρνηοη. apud Picum desid. 
legit πιθανωτέραν τής γνώσεως τήν αΙτίαν φθεί- τό γεγενημένον ήρνήσατο. 

^ι. (08) Go(T et Pic. Ιδέξαν^ο. 

(66) God. ct Pic. ώς. 



ni ' OU^ST. IN GENES. CAP. IX. 162 

Χαναάν ; · EI γάρ έχρήν μνημονευσαι των υΙών , Α naan * ? > Nam gi opus erat mentionem facere II- 
Efci Kdvctdv» xa\ μή μ^νου Χαναάν. '0 Χαναάν χαΐ lioruin, omnium utique oportebat, et non solius 
αυτός άβββΐ^ς όγένετο , ώς ή Ιστορία βηλοΓ. Βουλό-» Chanaan. Ghanaan ipse etiam erat impius, ut histo- 
|K£vov oliv τό πνεύμα βείξακ τήν οΕχειότητα (69) του ria declarat. Volens igitur spiritus divinus osten- 
πατρός^ πρός τόν υ16ν, τρόπον τινά άπαλλοτριοί dere similitudinem patris et 61ϋ, eum quodammodo 
^ των άόελφών βύσεβεΕας , προσθήκη του, < Χάμ a suorum fratrum pietate distinguit, adjiciens: 
ήν (70) πατΙ^ρ Χαναάν, ι Υ1ο\ μέν γάρ πάντες του c Ipse Cham pater est Gbanaan. > Genere siquidem 
Νώα τφ γένει * μόνος οΙίτος ούχ υΙός τφ τρόπψ * erant omnes fiiii Noe: solus autem iste moribus non 
άλλά του όμοίου παιβός πατήρ. Διόπερ έμψαντιχως erat filius, sed sui similis filii pater. Quamobrem 
ζεΓται, c Αυτός πατήρ Χαναάν, ι Έφερε ό ad majorem demonstrationem positum est istud : 
Εβραίος ό ταυτα εΙπών χαΐ παράβοσιν τοιαότην, c Ipse pater est Glianaaii. » Qui vero * hasc dixit 
έπενεγχων άπόβειξιν τή παραδόσει * ώς άρα ό Χα- Hebraeus, banc etiam traditionem afferebat, et tra- 
ναάν πρότερος είβε τήν άσχημοσυνην του πάππου, ditionem ratione 70 ^>^6rmabat. Primum Gbanaan 
χαΐ άνήγγειλεν αύτου τφ πατρ\ μόνφ, ^αταμωχώμε- verenda avi sui vidisse suoqoe solum patri nar- 
νοςώαπερ του γέροντας. Ό βέ Χάμ δέων, όμοίως (71) rasse tanquam senem irridentem. Gbam vero, cum 
τοές άδελφοίς μή προοελθεΤν τφ πατρί άσεβώς, άλλά Β similiter ac fratres non deberet impie ad patrem 
xaX άπιπλήξαι τφ πρώτφ θεασαμένφ χα\ διαβάλ- accedere, sed objurgare eum qui primus viderat, ei 
Αοντι, αύτός δό χα\ τιέπεισται, χα\ είσηλθε, χαΧ illudebat; ipse quoque persuasus, et accessit, ei 
είδε, χα\ άνήνεγχε τοΓς άδελφοις. Κα\ ταυτα δό δο- vidit, fratribusque renuntiavit. Sed Jiaec viderentur 
χεί μΰθος είναι, ε1 μή τό τής άποδε^εως ήν Ισχυ- esse fabulosa, nisi boc quod sequitur demonstra- 
ρόν. € ΚαΙ έξυπνίσθη γάρ, φησί, Νώε έχ του όπνου tk>nis vim baberet : c Et suscitatus est a somno 
αύτοϋ, xaX έγνω δσα έποΕησεν αύτφ δ υΙός αύτοΰ ό suo, inquit, et cognovit qua)cunque fecerat ei filiua 

νεώτερος. » Μικρότερος (72) μέν γάρ υΙός αύτου ό suus junior ·. ι Gbam autem non erat ejus filius 

Χάμ ούχ ήν, άλλά όεύτερος. ι Χήμ γάρ, φησι, χα\ junior, sed secundus. eSem enim, inquit, et Gbam, 

Χάμ, χα\ Ίάφεθ. > Κα\ ε1 τόν μικρόν ήθελε δεΤξαι, et Japhet » Quod si 'filium minimum demonstrare 

τόν ΊάφεΟ άν έλεγεν. Έτιειδή δό τούς έχγόνους (73) volebat, Japbet nominasset. Quoniam vero avi iie- 
υίους άε\ λέγουσιν oi πάπποι , χα\ τούς μαχρόθεν potes, ac eos etiam qui ab bis longa sm*ie nascun- 
απογόνους , τόν βραχύτατου των έχγόνων (74) τόν iur, solent filios appellare, Ghanaan nepotum mi- 
Χαναιάν, είρηχεν ή Γραφή έγνώσθαι παρά τού Νώε , oimum dicit Scriptura cognitum fuisse a Noe, ace- 
δτι αύτός έποιησε ταυτα· Κα\ βτι τούτο ούτως έχει , ^ Ieris hujus auctorem exstitisse. Et quod boc ita se 
εύΟΰς έπάγει τό θεΐον λόγιον , χα\ εΐπεν. c Έπιχα- ^ habeat, subjungit statim divinus Sermo, et ait : 
τάρατος Χαναάν, δούλος δούλων (75) έσται τοίς < Maledictus Gbanaan, servus servorum erit fra- 
άβελφοίς αυτού. Ei δέ τις ^αυμάζοι , τ( δήποτε δ tribua suis ·. > Quod si quis miretur, quamobrem 
Χάμ, χα\ αύτός άσεβής ών, τήν αύτήν χατάραν ούχ Gbam, cum ipse quoque esset impios, eamdem eum 
£σχε τφ υΐφ, έπιγνώτω ώς εΐ ήν λελεγμένον τφ Χάμ, filio maledictionem non sit sortitus, cognoscat, 
f Δοώλος δούλων Satat , » τής δουλείας μετέσχον άν qiiod si hanc sortitas esset, videlicet c servus ser- 
xa\ ol άδελφολ αύτού, ώς οΐ τού Χαναάν άδελφοί δου- vorum erit, » servitutis etiam participes fuissent 
λο« Ιγένοντο χατά τήν χατάραν , ών δούλος άπεφάνθη fratres ejus. Nam ex maledictione fratres quoque 
Χαναιάν. Ghanaan servi fuerant eorum, quorum servus de- 

claratos est Chanaan. 

EPQT. m\ 71 INTERR. LVIII. 

T£ ^xoze tov Χάμ iavcuxdrocf ό kxsircv παίς Quare, cum Cham deliquiuei^ fiUtn ejus maUdH 
έύέξατο τήν άράν; ctionem suscepit ? 

Κοινή πάντες μετά τήν τού κατακλυσμού παύλαν Cessante diluvio omnes pariter lienedictionis dV 
τής θείος μετέλαχον εύλογίας. Τολμηρόν τοΣνυν Ο viiiiB participes facti sunt. Temerarium igitur exi- 
ύπάλαβεν 6 Νώε, ΙπαγαγεΤν άράν τφ τής θείας εύλο- stimavit Noe maledictionem illi inferre, qui bene- 
γίαις μετειληχότι * τούτου χάριν τφ έχείνου παιδί dictionem divinam consecutus erat : quamobrem 

* Gen. IX, 18. · ibid., 24. ^ ibid. 18. « ibid. 25. 

YARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

Gat. p. 161. τήν ομοιότητα τού Πατρός. 

ΝΟΤΛ. 

(69) οικειότητα. Cod. et Pic. δμοιότητα. (73) Cod. et Pic. έγγόνους. 

(70) ^Er. Cod. et Pic. αύτός. (74) Cod. et Pic. έγγόνων. 

471) Αέωτ όμοίως. Cod. ct Pic. εΐ όμοιος ήν. Ad (75) ΑονΛος δούΛων. His verbis utitur Aquila· 
lunrginem itaque notavit Picus : * Deest έδει aut ol θ' habent παις οΙχέτης, quos alio loco sequitur 
aimile. » Tlieodoretus. V id. infra iiiterrog. 12 in Josuam· 

(72) Cod. et Pic. μιχρός. 


183 THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 1C4 

ejus filio maledictionem intulit. Est autem suppli- A mpix^Oecxc τήν &ράν· Έχει xat ή τιμωρία xh 
Cium justum. Quia enim, cum filius esset, in pa- fiixquov. Επειδή γάρ υΐδς ών έξήμαρτεν είς ηατέρα. 


trem deliquit, οη id per liiii maledictionem poenas 
luit. Ad haec considerandam est illud, quod si ipse 
€ham maledictionem suscepisset, in totum genus 
maledictio ea pervagata fuisset. Verum, minimum 
filium ejusmodi castigatione increpavit. Hoc autem 
sciendum, quod verba justi, non maledictio, sed 
prophetia sunt. Nam cum Israel ex Sem genus du* 
ceiis, Pala;stinam * occupaturus esset, quam olim 
incoluerant, qui ex Chanaan descenderant, in ma- 
ledictionis formam prophetiam effert; praedicens 
quidem futura, deterrens autem posteros, ne pec- 
cent in parentes. Id quod nos aperte docet bene- 
dictio Seni : c Benedictus, inquit. Dominus Deus 
Sem, et erit Chanaan servus ejus i Non enim 
duobus hunc subjecit, sed soli Sem. Et Japheth qui- 
dem multiplicem progeniem praedixit, Sem vero pie- 
tatem. Nam Deum prophetavit habitaturum in ten- 
toriis Sem : habitavit autem apud patriarchas, qui 
ex Sem oni sunt : et apud prophetas, qui ex illis 
descenderunt : et prius in tabernaculo, posterius 
Hierosolymis. Et haee prophetia certissimum finem 
habuit, mysterium dispensationis : 72 quando Deus 
verbum. Dei et Patris Filids unigenitus, carnem 
assumpsit et homo factus est, et carnem, quam ac- 
cepit ex semine David et Abraham » templum suum 
nominavit. Nam ex Sem hi quoque originem duxe- 
runt: at servitus Chanaan in Gabaonitis finem 
cepit. ^ 

INTERR. LIX. 

Vixerunt quidam ex maghlrh bitumen e$se calcem 
vivam. 


διά τής του παιδδς αύτοΰ άράς δέχεται τήν τιμεο- 
ρΐαν. Πρδς δέ τούτοις σχοπητέον χάχεΓνο, ώς εί αΰ- 
τδς δ Χάμ έδέξατο τήν άράν , εις δλον Αν διέβη 
γένος ή τιμωρία* είς δέ τδν νεώτατον υΐδν τήν τται- 
δείαν παρέπεμψε **, xaV τούτο δέ δεί είδέναι, * 
πρδ(^^ησ(ς έστιν, ούχ άρά, του διχαίου τΑ βήματα * 
έπειδή γάρ ήμελλεν δ Ισραήλ έχ του Σήμ χατάγεον 
τδ γένος, της Παλαιστίνης παραλαμβάνειν τήν δε- 
σποτείαν * ταύτην δέ πάλαι ψχουν οΕ έχ του Χαναάν 
βεβλαστηχδτες · εΙς άράν σχηματΕζει τήν πρδ^^δησιν, 
προαγορεύων μέν τΑ έσδμενα, δεδιττδμενος δέ του; 
Οστερον έσομένους, μή πλημμελεΐν εΕς γονέας. Κα\ 
τούτο σαφώς ήμόΐς ή του Σήμ εύλογία διδΑσχει. 

I Εύλογητδς γάρ , φησ\. Κύριος δ θεδς τού Σήμ * · 
χα\ ίσται Χαναάν παις αυτού, ι Ού γάρ τοις δύο 
τούτον ύπέταξεν (76) αλλά μδνω τψ Σήμ. Κα\ του 
μέν Ίάφεθ τήν πολυγονίαν προείρηχε,· τού δέ Σήμ 
τήν εύσέβειαν * τδν γάρ Θεδν έν τοίς σχηνώμασι τού 
Σήμ χατοιχήσειν προείρηχε. Κατψχησε δέ έν τοΤς 
έχ τού Σήμ πατριάρχαις, χαΐ έν το7ς έχ τούτων βε- 
βλαστηχδσι προφήταις* χα\ έν τή πρδτερον 

χα\ έν Ίεροσολύμοις ύστερον. *Αχρι6ές δέ τέλος 
έσχεν ή προφητεία τδ τής οίκονομ ίας μυστήριον · δτε 
αύτδς δ Θεδς Αδγος, δ τού Θεού χαΐ Πατρδς ΤΕδς μο- 
νογενής, έσαρχώθη χα\ ένηνΟρώπησε χα\ ναδν έαυ* 
τού προσηγδρευσεν, ήν έχ σπέρματος Δαβίδ χαΐ 
'Αβραάμ έλαβε σάρκα. Έχ τού Σήμ γάρ χα\ ούτοι 
χατήγον τδ γένος. Ή δέ τού Χαναάν δουλεία έν τοίς 
Γαβαωνίταις τδ τέλος έδέξατο. 

EPQT. ΝΘ»»*. 

Tiir άσφαΧνότ ureq των Βι^ασχάΧωτ (77) 
σαν άσβεστον είναι. 


Ignorantes, ut Terisimile est, fontes in Assyria 
exsistentes, putaverunt ex calce viva turrim aedi- 
ficatam esse. Ego vero diligenter didici ab iis qui 
illinc veniunt, esse fontes, qui hanc materiam cum 
aqua effundunt : et quod aedificiis construendis il- 
lam adaptantes, coctilem cum ea laterem compo- 
nunt, atque hoc pacto turrim aedificatam esse aiunt. 

Et oculati testes afiQrmant se effregisse particulam 
aliquam, et probe novisse bitumen esse coailibus 
lateribus substratum : asserentes alloqui penuriam d 
esse lapidum in Assyria, et ob eam rem lateribus 
uti pro lapidibus. Atqui sine lapidibus quomodo 
calx viva confici possit ? 


01 άγνοούντες, ώς είχδς, τάς έν τή 'Ασσυρία σιη- 
γάς, ώήθησαν άσβέστφ τδν πύργον φχοδομείσθαι. 
'Ακριβώς βέ τιαρά τών έχεΤθεν άφιχομένων μεμά- 
6ηχα, ώς ε1σ\ πηγαλ ταύτην άναβλύζουσαι τήν ύλην 
μεΟ' ύδατος * χαΐ δτι ταύτην τα7ς οΕχοδομίαις (78) 
συνυφαίνοντες, έπ\ ταύτης τήν ώπτημένην συνετί- 
θεσαν πλίνθον. Ούτω χα\ τδν πύργον φχοδομήσθαί 
φασι, χα\ οΕ αύτδτιται τούτου δια(^|&ήξαΕ. τι μέρος ** 
Εσχυρίσαντο , χα\ άχριβώς διαγνώναι , ώς άσφαλτος 
τα7ς ώπτημέναις ύπέστρωται πλίνθοις. 'Αλλως τε 
χα\ λίθων είναι σπάνιν έν τή Άσσυρί^ι φασ\, χα7 
διά τούτο τα7ς πλίνθοις άντ\ λίθων χεχρήσθαι * λίθων 
δέ δίχα πώς άν γένοιτο άσβεστος; 


^ Gen. IX, 26. 


VARIAE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 


Cat. p. 165. τήν παιδ. διά τούτο παρέπεμψε. Quaest. 59 in cat. ρ. 175 ponitur post quaest. 
60 et 61. Cat. p. 175. xai διορύξαι τι μέρος. 

NOTiE. 


176) God. et Pic. ύπέδειξεν. 

(77) Τινές τών διδασχάΛων. Hebi^seus scilicet, 
ut Svrus interpres, ut e Diudoro liquet. Vide 
Montf. Hexapl. Orig. p. 27. In editione Graeca 1 
Pici haec interrogatio est pars praecedentis, in mar- 


gine autem hanc notularo apposuit Picus : c Hic 
videtur ponenda alia quaestio, τί έστι άσφαλτος, ι 
(78) Ταΐς οΐχοδ. God. ταΐς έν ύδασιν οΕχοδομίαις, 
Pic. τάς έν ύδασιν οΕχοδομίας. 



165 


166 


QUiBST. IN GENES. CAP. IX, X. 

EPOT. S». A INTERR. LX. 


ΠοΙα γΛωσσα άρχαιοτέρα^ 

τΑ άνόματα. *Αδάμ γάρ , χα\ Κάΐν , χα\ 
*Α6ελ, χαΐ Νώε, της Σύρων Εδια γλώττης. 
γΑρ τήν έρυθράν γην ίθος τοίς Σύροις χαλε7ν. ΆβΑμ 
τοένυν, ή ό γι^Χνος^ ή δ χοϊκός έρμηνεύεται. ΚαΙ 
KAcv «ri}<r<c 9 ^υτο ^ Άδάμ ύμνων Θεύν είρηχεν. 
« ΈχτησΑμην Ανθρωπον βιά τού Θεού, ι ΚαΙ ’Άβελ 
χέτ&ος · πρώτος γάρ ο&τος ώφθη νεχρός. Κα\ πρώ- 
τος τοίς γεγεννηχδοι προύξένησε πένθος* χα\ Νώε, 
άτάχαυσις. 

EPQT. ΕΑ'. 

TS ουν *Ε€ραΙα Λόθετ ήρζατο ; 

ΟΙμαι αυτήν Ιεράν είναι φωνήν. *Οσπερ γάρ έν 
τ««ς 'ΕλληνιχοΓς ναοις Γδιοί τινες ήσαν χαρακτήρες 
γραμμάτων, ούς Ιερατικούς προσηγδρευον (79), οΟτω 
διά τού Μωαέιος ό των δλων βεδς ταύτην Ιβωχε 
τήν γλώτταν, διδακτήν ουσαν, ού φυσικήν. Τοιγάρ- 
τοί των Αλλων Απάντων κατά τήν των έθνών έν 
€Λς αν γεννηθώσι φθεγγομένων φωνήν κα\ των μέν 
έν 1ταλ{α τικτομένων, τή Ιταλών κεχρημένων 
των δέ έν τή Έλλάδι τή Ελλήνων · καΐ των έν 
flspaCSi τ|5 Περσών, και των έν ΑΙγύπτψ τή ΑΙγυ- 
πτίων * τά Εβραίων παιδία ού τή Εβραίων έστιν 
εύρείν εύθύς χεχρημένα φωνή, άλλάτή έκείνωνπαρ’ 
οίς έγεννήθησαν είτα μειράκια γενδμενα, διδά- 
αχεται των γραμμάτων τούς χαρακτήρας· μαν- 
θάνει δέ διά των γραμμάτων τήν θείαν Γραφήν, τή 
*Ε€ρΜι γεγραμμένην φωνή. ΟΤμαι δέ τούτο αΐνίτ- 
τεσθαι χα\ τδν μακάριον Δαβ\δ έν τφ όγδοηκοατφ 
^αλμφ * € Γλώσσαν ήν ούκ Ιγνω ήκουσεν. > Αλλά 
τινές φασιν άπδ τού Έβερ 'Εβραίαν κεκλή- 
σθαι τήν γλώσσαν. Εκείνον γάρ μόνον έν τή 
προτέρα μεΐναι φωνή, χα\ έκείθεν Εβραίους 
βνομασθήναι (80). Έγώ δέ οίμαι Εβραίους όνομα- 
βθήναι έκ τού τδν πατριάρχην 'Αβραάμ άπδ τής 
ΧοΕλδαίων χώρας είς τήν Παλαιστίνην έλθεΤν τόν 
Ευφράτην ποταμδν διαβάντα. ΈβρΑ γάρ j τή 
Σύρων φωνή δ αεράττις (81) δνομάζβται. Εί δέ 
Ακ τού *Εβερ Εβραίοι καλούνται, ού μόνους έχρήν 


Qwenam lingua e»t antiquiot? 

Nomina ipsa indicant. Adam enim, et Caln, et 
Abel, et Noe, propria sunt linguse Syriae». Syro- 
rum enim mos est, terram rubram appellare adam- 
tha. Exponitur ergo Adam, aut (erraims, aut p«/- 
verosu$;ei Gain, ροεεβεείο. Hoc enim 73 Adam lau- 
dans Deum dixit : c Possedi hominem per Deum ·. » 
£t Abel idem est, quod Incluta Primus enim ille * 
eonspectus est mortuus, et primus parentibus lu- 
ctum attulit. Noe vero idem, quod requi^, 

INTERR. LXI. 

Unde empit igitur Hebraica lingua? 

Eam arbitror vocem esse sacram. Quemadmo- 
dum eiiim in templis Grsecoruni quidam erant lit- 
terarum characteres peculiares, quos sacros appel- 
labant : sic Deus omnium per Mosen donavit hanc 
linguam, non naturalem, sed doctrina et arte com- 
paratam. Siquidem cum reliqui omnes loquantur 
lingua geniis, in qua nati fuerint, et nati in Italia 
Italorum utantur voce, qui in Graecia, voce Gi-ae- 
corum, qui in Perside, Persarum, et qui in iEgypio, 
lingua ^gypiiorum loquantur : pueros Hebraeorum 
nullos reperire est, qui slalira Hebraica lingua utan- 
tur, sed eorum apud quos nati sunt. Deinde cum pa- 
rum adoleverint, docentor litterarum charactere, et 
discunt ex litteris Scripturam divinam Hebraica 
voce scriptam. Quod puto beatum Davidem indi- 
casse octogesimo Psalmo ; c Linguam, quam non 
noverat, audivit i Sed quidam dicunt ab Heber 
Hebraicam linguam appellatam osse. Illum enim so- 
lum in pristina lingua permansisse, indeque He- 
braeos esse dictos. Ego vero polo appellatos esse 
Hebraeos, es eo quod Abrabam patriarcha, cum e 
regione Ghaldaeorum veniret in Palaestinam, fluvium 
Euphratem pertransiit. 74 Hebra enim Syrorum 
lingua dicitur trajiciens fretum. Quod si Hebraei 
denominarentur ab Heber, non solum illos oporte- 
bat sic appellatos esse. Permultae enim nationes ab 
Heber originem ducunt. Et utreliquaa omnes prae- 


• Geo. IV, ii. ' Psal. lxxx, 6. 

YARl^ LEGTIONES EX GATENA LIPSIENSI 


Cai.p.l74. ού μόνον έχρήν. Inter quaest.61 et 62 hxesub Theodoreti nomine leg, in cat. p. 183 sq., 
ad Gen. xii, 4 : £1 είρηχώς 6 Μωύσής, c ΚαΙ ίζησε θάδ^α έτ^ έβδομήκοντα, χαΐ έγέννησε τδν Άβραμ χα\ 
τύν Ναχώρ, χα\ τδν Ά^άν · ι εΐτα μετ’ δλίγα γεγραφως, f κα\ έγένοντο πΑσαι αΐ ήμέραι Θά^ό^α έτη σε', 
χα\ άπέθανε Θ^^α έν Χα^^^άν, ι μετά βραχέα φησίν, c 'Αβραάμ δέ ήν έτών οε', δτε έξήλθεν έχ Χαββάν. > 
ΚάΙ πώς, εΐ δ θάββα έβδομηχονταετής γβγονώς, έσχε τδν 'Αβραάμ καΐ τδν Ναχο>ρ, χα\ τδν Άββάν, τψ σ' 
& έτει χαλ ε' άπέθανε, μετά δέ τδν θάνατον αύτού έξήλθεν έχ Χαββάν δ 'Αβραάμ έβδομηχονταπέντε έτών, 
δέον αύτδν έχ^τής άχολουθίας ρλβ' έτών είναι ; Ζήτημα ουν τδ βηθέν τοις μή παρέργως άναγινώσχουσι. 
Νοείται γάρ ούτω τδ Μωσαΐχδν βητόν. Τριών μνημονεύει, τήν ποσΛητα δειχνύς* καΐ γάρ τδν Νώε πενταχ^ 
αιοστψ Ιτει, φησ\. γεγεννηκέναι τρεις υιούς, ουδέ τούτους τριδύμους · άλλ* δμού τίθησιν έν τή Ιστορίφ τούς 
κατά διαφόρους χρόνους αύτψ τεχθέντας. Ίσμεν δέ, δτι πολλοίς άρτιγάμοις μέν δ προ>τότοκο; τίχτεται · 
γηρώαι δέ δ νεώτατος · χα\ έσΟ’ δτε τάχιστα τήν άρχήν τινες παιδοτιοιήσαντες, βραδύτατα δεύτερον έσχήκασι 
τεχνον. Άμέλει χαΐ ό 'Αββάν ούτω πρεσβυτερος τού Ναχώρ, ώς τήν Σάββα, θυγατέρα αύτού, γενέσθαι τφ 


NOTifi. 


(79) Cod. et Pic. προσηγ^ευσεν. 

(80 i ΆΧΙΛ — dropctaerirai. Haee in cod. Au- 
gusi. novam quaestionem faciunt, ascripta, ut solet, 
vocula, Έρώτησις. Responsio ad hanc quaestionem 


incipit a verbis Έγώ δέ οΤμαι x. τ. λ. In Pici codice 
haec etiam ad quaest. 61 relata sunt. 

(81) '0 Λβράτης.Ρίο. δπερ Εύφράτης. Perperam· 
ut jam monuit Drusius 1. c. p. 25. 


167 THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 168 

leniiiium,ex eo orti eunt Ismaclil», et qui exGheC- A τούτους ούτω προσαγορ^ΟισΟαι. Πολλά γάρ £θνη έχι 
lura, Idumaei, Ainalecitae, Moabitae, atque Ammo- του *E6ep χατάγβ( τύ γένος* χαλ ίνα τούς άλλους» 
«litae, et qui Carras habitant, ex Nacbor et Laban «ιάντας πάρω, sx τούτου etolv ΙσμαηλΙται, χα\ oi* 
genus trabeales. Nullos tamen illorum Hebraica άπύ τής Χβττούρας, χα\ ΙδουμαΙοι, χαΐ ΆμαληχΙ- 
lingua usus est. Sic vero et ipse Abraham voeaba- τα(, ΜιοαβΖται, χα\ *ΑμμανΙτ«ι, χα\ οΕ τάς 
ιιΐΓ, ut testis est divina Scriptura. Nam post capti- Κά^^ς οΐχούντις* έχ του γάρ Ναχώρ χα\ του 
vitatem Lot, adveniens, ait quispiam denunCiah Λάβαν τύ γένος χατάγουαιν. *Αλλ* ούδελς τούτων 
vit Abrafaamo, qui trajecerat fretum. Ego autem τ1) ΈβραΙβι χέχρηται φων9|. 06τω βέ χα\ αύτύς ά 
istud reperi in Hebraeo sermone positum Hebri. 'Αβραάμ έχαλβίτο. Κα\ μάρτυς ή 6sCa Γραφή· Μετά 
Hebri autem Graeca lingua formatum fit Hebraeos, γάρ τήν τού Αώτ αΙχμαλωαίαν, έλθών τις, φησλν,· 
Nain et in illo loco, ubi Ailgyptia de Joseph dixit : Ανήγγειλε τφ 'Αβραάμ τψ περάτη. Τούτο ββ παρά' 

C Introduxisti nobis puerum Hebraeum, ut illuderet τφ Έβραύρ χείμενον εύρον ΈβρεΙ. Τ6 βλ ΈβρεΙ 
nobis S » ίη Hebraeo sermone ponitur Hebri. Sed άξβλληνιζόμενον, Έβραϊοςγ1νεται.Κα\γάρέν έχε£νω 
de hoc contendere ' superfluum est. Nullum enim τψ χωρΙψ, Ινθα ή ΑΙγυπτΙα περ\ του Ίωαήφ άψη * 
ex eo pietatis rationibus detrimentum accedit, sive ε ΕΙσήγαγες ήμιν παΙβα Εβραίον έμπαΐζειν ήμιν * · 
hoc, sive illud recipiamus. E παρά τψ Έβραιψ ΈβρεΙ χεΤται. 'Αλλά περ\ τούτου 

ζυγομαχεΐν πεοιττύν. Ούδλν γάρ τψ λύγφ τής ευαεβείας λυμαίνεται, χάν τε τούτο, χάν τε έχεΐνο βεξώ- 
μέθα. 

1NTERR. LXH. «ΡΟΤ. SR. 

Quidam ferunt Pharaonem rem habuisse cum Sara. Τινέςρασίτϋ Γάρ/5(ΐ μί^γαι τότ Φαραώ 
Quantae igitur curae fuit Abraham omnium Deo, si ΠοΙας ούν χτ^δεμονίας άπήλαυαεν (82) 'Αβραάμ· 
ejus uxorem adulterio stupratam neglexit? Cur vero παρά τού των δλων Θεού, εΐ περιείβεν (85) αυτού' 
afflictionibus magnis et saevis Pharaonem et totam do- μοιχευομένην τήν γαμετήν ; τΐ δήποτε 6έ κα\ ήτοτ 
inum ejus afflixit, si noluit cohibere congressuro <ϊεν έτασμοις μεγάλοις χαΐ φοβεροϊς ** τύν Φαραώ, 
'illum iniqnum ? Sed et ipse Pharao ignorationem xat άπαντα τδν οΐχον αύτού, εΐ μή χωλύσαι τήν 
jprodefenbionepropoiiil,et75€xp<’s^ulatcum Abra- παράνομον ήβούλετο συναφήν; Κα\ αύτύς 6' 
hamo, quod uxorem suam vocavisset sororem : et Φαραώ τήν άγνοιαν είς άπολογίαν προβάλλεται * xaV 
•ostendit, qnod non eam acceperit, ut ea contume- μέμφεται τψ 'Αβραάμ Αδελφήν χεχληχύτι τήν< 

4iose uteretur, sed ut in uxorem haberet : c Quid γαμετήν * χα\ διδάσκει ώς ούχ ύβρίσοα αύτήν, άλλά: 

4ioc enim fecisti mihi, inquit, quia uxor tua est ? γημαι βουλόμενος έλαβε, ε Τ( τούτο γάρ, φησίν,· 
Cur dixisti, soror mea est, et sumpsi eam mihi in iTcotqadc μοι, δτι γυνή σού έστιν ; Ινα τ1 εΤπας,. 
uxorem ? Εΐ ecce none uxor tua coram te, accipe (] !Αδελφή μου έστι, χα\ έλαβον αύτήν άμαυτψ είς γυ-ι 
eam et abi » Et ηοη solum dixit, sed etiam opero ναιχα (84) ; xa\ νύν Ιδού ή γυνή σου, Εναντίον σου, 
complevit, et omnimoda sollicitudine dignum sesti- λαβών άπύτρεχε. Κα\ ού μόνον είπεν, άλλά χαΧ, 
«navit, ε Praecepit enim, inquit, Pharao viris de έπραξε, χα\ παντοδαπής (85) κηδεμονίας ήξίωσεν^ 

Abrahamo, ut dedocerent illum, et uxorem ejus, ε Ένετείλατο γάρ, φησί. Φαραώ άνδράσι πε{Α τού 

«t omnia quaecunqiie possidebat i . ε Constat ergo, 'Αβραάμ συμπροπέμψαι αύτύν, χα\ τήν γυναΓχα 
^uod rapta Sara stalim rector universorum Pba- αυτού, χα\ πάντα δαα ήν αύτψ. ι άήλον τοίνυν, ώς 
oaonero obetrlnxit morbo, qui libidinem ejus ircgil: εύθύς άρπασθείσης της Εά^^ας, άπέδησε τΕ) νόσψ 

•sGen. XIV, 1δ. >>Gen. χχχιχ, 14. 

YARliE LECTIONES EX CATENA LiPSIENSf. 

;άδελφψ αύτού γυναίκα. Κα\ μή τις οΙέσΟω τότε πολύ νεωτέρας είναβ των άνδρών τάς γυναίκας. ΆχουΕτω 
^άρ τού Μωσέως λέγοντος* ε Κα\ έπεσεν Αβραάμ έπ\ πρόσωιην, χα\ έλάλησε, χαΐ έΤπεν έν τή διανοίφ, λε- 
ύγων, ΕΙ τψ έχατονταετεί παΙς γεννήσεται, χαΧ £ά^ρα έννενήχοντα Ετών ούσα τέξεται. » ΕύρΙσχεται τοΙνυν 
''Α^ράν, ου μέμνηται τελβυταίον Μωσής, ζτε τούς τεχΟέντας τφ ΘάρραήρΙθμιι, τοσούτοντού Ναχώρ με(ζων, 
τύς τήν θυγατέρα αύτού γενέσθαι γυναίκα τψ Ναχώρ. Ει δΕ τού μεΐςονος ού μέμνηται πρ^ερον, δηλον ότι 
'Αβραάμ, Όΐα τελειότατον, πρώτον τίθησιν. Επειδή χαΧ δι' αύτόν αύτύ τό τής Ιστορίας άναγχαιότερον ήν. 
Τύν δ^Ε Ναχώι^, μέσον, χαΧ τήν ήλικίαν μέσον όντα * ένθα uEv γάρ βούλεται δεΤξαι τ(ς ό πρωτότοκος, τή τά- 
των ήλιχιων Εξ άνάγχης ακολουθεί * οπού δΕ μή εΓτ| τουτου ](peta, τύν τιμιώτερον προτίθησι, χάν τελευ-. 
*ταΙος ή. Ός δΕ λόγος χαι ή Σάββα θυγάτηρ Ενός των άδελφων τού 'Αβραάμ Ετύγ;(αν8ν· ώς αύτός φησι, 
•ε ΚαΧ'γάρ άληθώς άδελφή μού έστιν, άλλ' Εχ πατ|:^ς, ούχ Εχ μητρός. » *0ς που χαΧ τύν Αώτ υΙόν όντα τοΰ 
άδελφου, άδελφόν άποχαλεΓ. ΕΙχύς δΕ Άββάν τού αδελφού χατοιχομένου, τούς άδελφούς τάς θυγατέρας άγα- 
γέσθαι * ούτε τού Θά^βα ούτε αύτών άνεχομένων χαταλιπεΤν αύτάς τή ΧαλδαΙφ, 0τε εις τήν Χάββαν έξήεσαν. 

Cat. η. 189. τήν ίάββαν μιγήναι τω Φαραώ. μεγ.. καΧ πονηροίς. 

ΝΟΤ.Ε. 




(82) 'Απή.1ανσεν. God. et Pic. άπέλαβεν. 
(85) £1 περιειδατ. Cod. et Pic. εΐπερ είδεν. 


(84) ΚαΧ — γνναϊχα. Des. in cod. et apud PiC- 

(85) Cod. παντοδαπώς. 



m -OUiBST. IN GENES. CAP. XII. 170 

Φαραώ των 8 λων ό Πρύτανις * ή ν^σος τήν Λ βΐ venator habens intra retia praedam , capta frui 
βραξιν ήμβλυνεν* χα\ των δςχτύων εΓσω τήν Θήραν ηοη potuit, quia morbus non permisit. 

Ιχων 6 θηρευτής, ούχ άπήλαυσε ( 8 (ί) τής άγρας · ή ^ 

γάρ νέαος έχώλυσε. 

EPQT. SP. INTERR. LXIU. 

£α2 Ητος irexsr έττανθα μέτ έσίγησεν ή causa hoc loco Scriptura silentio prester- 

τό ξρνΜιχθηται τ^γ Σά^βαγ dJM6tiTory misit y Saram illwsam esse servatam , tu historia 
ir ώ np χατά xbr ΆβιμέΛδχ διηγήματι, σα· Ahimelech hoc aperte declaravit ? 

ρώς Tovro δεδήΛωχε; 

Έμελλεν ή Σά^^α τηνιχαΰτα τΐχτειν τ 6 ν Ισαάχ. paritura Isaac. Ne igitur semen 

^va τοΙνυν μή ύποπτον γένηται τ 6 σπέρμα του Abrahae suspectum esset, illic manifeste declaravit 
Αβραάμ, σαφώς έχει βεβήλωχεν ή θεία Γραφή, δτι Scriptura divina, quod Abimelech illam non attigis- 

αύτής Αβιμέλεχ. ΚαΙ έντευθεν μέντο& Hinc tamen et illinc sciendum est naturam 

χάχείθεν Ιστέον, ώςχαΐτους Βαρβάρους ή φύσ(ς(87) ^ti^m Barbaros docuisse, adulterium esae pravum 
έδίίδαξεν, βτι πονηρδν ή μοιχεία, χαΐ τιμωρίας ultione dignum. Quod Pbarao quoque patefacit, 
σξιον. ΚαΙ γάρ ό Φαραώ τούτο δεβήλωχεν έπιμεμ- 0 objurgavit Abraham ; et Abimelech Beuin om- 
{άμενος τψ 'Αβραάμ* χαΐ ό Άβιμέλεχ πρδς τδν sic allocutus est : « Domine, gentem insciam 

των όλων Ιφη Θεόν * c Κύριε, ίθνο; άγνοοΰν χα\ justam interficies ? Nonne mihi ipse disit, so- 
δίχαιον άποχτενείς; Ούχαύτός μοι είπεν, ότι Άδελ- ®st ? 7β dixit mihi, frater meus 

Φήμού έστι, χαΐ αύτή μοι ειπεν, ότι Άδελφός μού est? Cum corde puro et justitia manuum hoc feci » 

έστιν; Έν χαθαρά χαρδία, χαι έν διχαιοσύνη χειρών Addidit etiam scriptor 'responsionem Dei : c Dixit 

Ιποίησα τούτο. » Τ^θειχε δά δ συγγραφεύς χα\ τού enim, inquit, Deus ad Abimelech per somniam : 

Θεού τήν άπόχρισιν. c Είπε γάρ, φησ\ν, όθεδς τφ Εΐ ego scio quod corde puro boc .fecisti : et peperci 

Άβιμέλεχ χαθ' ύπνον. Κάγώ Ιγνων ότι έν χαθαρ^ libi, ut non attingeres illam, ne peccares in me· 

χαρδια έποίησας τούτό, χα\ έφεισάμην σου τού μή Hac de causa non permisi le illam * tangere. Nunc 

άψσσθαι αύτής ( 88 ) τού μή άμαρτεΐν είς έμέ * Ινεχεν igitur redde viro uxorem, quia propheta est, et ora- 

τούτου ούχ άφήχά σε άψασθαι αύτής. Νύν ούν bit pro te, et salvaberis tu, et universa domus tua. 

«πόδοςτήν γυναΤχα τφ άνθρώπφ,ότι προφήτης έστ\. Quod si non reddideris, scito, quod morieris tu t. > 

xal προσεύξεται περ\ σου, χα\ σωθήση, σύ, χαϊ πάς Docet quoque nos divinus sermo, quod amatores 

ό οΙχός σου (89). £t δέ μή άποδίδως, γνώθιότι άπο* justitiae, qui per ignorantiam peccaturi erant, Deus 

Οανξ σύ. » Αιδάσχει δέ ημάς 6 θειος λόγος, ότι τής Q pcccare ηοη permittit. Liquet igitur 'eum etiam 

δικαιοσύνης τούς έραστάς πλημμελεΐν έξ άγνοίας Pbaraonem peccare prohibuisse, qui tanquam so- 

μέλλοντας ούχ έά· Δήλον τοίνυν, ώς χαΧ τδν Φαραώ rorem Abrabas legitimam uxorem sibi junxerat· 

χεχώλυχεν άμαρτεϊν, ώς Αδελφήν τού Αβραάμ Quia vero probior erat Abimelech, ut verisimile est, 

νόμφ γάμου είληφάτα (90). Επειδή δέ χρείττωνήν, ώς Pbaraoiie, illum castigatione collibuit ne peccaret : 

είχύς, 6 Άβιμέλεχ τού Φαραώ ,‘έχεΤνον μέν διά παι^ huic vero contumeliae et delicii non dedit ipse ve- 

θείας τής παρανομίας άπείρξεν (91)* τούτφ δέ χα\ niam ; sed exspectavit ut ab coqui injuria afiectiis 

της αΙχίας xal τού πλημμελήματος ούχ ίδωχεν αυτός erat, illam peteret. Apparitione etiam benigna il- 

τήν συγχώρησιν * άλλά τόν ήδιχημένον αΐτήσαι ταύ- )οιη prosecutus est, et blandis sermonibus admis- 

την Ανέμεινεν * έπιφανείας τε ήμέρϋ)ς(93) ήξίωσε, sam iniquitatem indicavit, t Dixit autem Abime- 

χαίλβγοις ήπίοις έπέδειξε τήν τετολμημένην παρα- Icch quid vidisti, ut hoc faceres’·? Dixit autem 

νομίαν. s Είπε (93) δέ ’· Άβιμέλεχ τψ "Αβραμ* Abraham : cogitavi enim, forsitan ibi non erit pie- 

“fi ένιδών έποίησας (94) τό /ίήμα τούτο; Είπε δέ U 8 , sicque me interficient ob uxorem meam. Et- 

Άβραμ* Ειπον γάρ, μήποτε (95), ούχ έστιν θεοσέ- enim vere soror mea est ex 77 p^lre, non autem 

βεια έν τφ τόπφ τούτω, έμέ τε άποχτενούσιν Ινεχεν ex matre· Vere enim soror mea est, quippe filia 

της γυναιχός μου· Κα\ γάρ άληθώς αδελφή μου έστιν Η patris mei est, at vero non est filia matris meae | 
εχπατρός, άλλ' ούχ έχ, μητρός. Κα\ γάρ (96) άληθώς άδελφή μου, θυγάτηρ πατρός μού έστιν, πλήν 
ού θυγάτηρ μητρός μου. > 

4 Gen· XII, i8, 19· 1 ibid. ΪΟ. ^ Gen.xx, 4 ,5. ^ ibid. 6, 7. “ ibid.il-12. 

YARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 


** είπε δέ, etc. Haec et quae reliqua sunt, desiderantur. 

NOTA. 


( 86 ) Coti, et Pie. άπέλαυσε· 

(87) '0 φνσις. Abest a cod. et edit. Pici. 

( 88 ) Γον — αυτής. Haec a Theodoreto addita 
SURI, et versu 4, ut videtur , desumpta. 

(89) Σωθήσχι — όΙχός σου. Pro ζήση , ul habet 
vers:o Graeca. 

( 9 U) ΚεχώΛυχετ — εΙΛη^ρότα. Desid. in cod. et 
a|>ad Pic. 

(90 Τής — άπειρζετ, Cod. τήν παρανομίαν έδί- 
Patrol. Ga. LXXX. 


δαξαν. Pic. την παρανομίαν έδίδαξεν, quod meUus· 

(92) Cod. et Pie. ήμέρας. 

(93) Reliqua e codice Augustano supplevimus, 
quae etiam in Piei editione Cracca iisdem fere ver- 
bis leguntur. 

(94) Iu Hebr, η^ΚΊ ΠΟ exprimunt ol θ'. Tbeo- 

dotio vertit, τ( έώραχας. 

(95) Pic. μή ποτέ έστι. 

(96) Γάρ. Deest apud Pic· 


β 



171 


THEODORfiTI EPISCOPI CYRENSIS 

INTERR. LXIV. A ΕΪΌΤ. 2Λ'. 


172 


Unde Meichitedech genus traxit ? 

Cum divinus ille Paulus dicat : c sine patre, si- 
ne matre , et 'sine genealogia » quis veritatem 
hujis rei nosse potest ? Verisimile est autem illum 
esse ex illis gentibus, quae Palaestinam incole- 
bant. Nam illarum tum rex, tum sacerdos erat : sa- 
cerdos autem Dei omnium, c Erat enim, inquit, 
sacerdos Del altissimi » Unde etiam Abraham 
patriarcha obtulit ei spoliorum decimas, et cum ju- 
stus esset, et amicus Dei, ab illo benedictionem 
percepit. Typum enim gerebat ^cerdotii Dominici. 
Ideoque et Abrahae panes et vinum vicissim dedit, 
ut qui fortasse solitas erat Deo omnium talia offerre. 
Oportebat enim et in boc typum patefieri. 

INTERR. LXV. 


Ό ΜεΛχισεδέχ Λόβεν κατηγε τό γετος { 

Joij θεσπεσίου λέγοντας Παύλου, ι ’Ατ;άτωρ, άμή ^ 
τωρ, άγενεαλύγητος, » τ(ς &ν γνοίη τ6 άληθές ; 
ΕΙχδς αύτδν έχ των έθνών έχείνων είναι των 
Παλαιστίνην οΐχούντων. Έχείνων γάρ (97) χαΐ pai- 
σιλευς χα\ (ερευς έτύγχανεν ων, ΙερεΟς δέ του «ών 
δλων θεού, i ^Ην γάρ, φ^ησ\ν, Ιερευς τού Οεο5^· 
του ύψΙστοο. ι *ΟΟεν αύτφ χα\ 'Αβραάμ δ ita- 
τριΑρχης χροσενήνοχε τάς των λαφύρων βεχάτας. 
ΚαΙ δίχαιος ΰν, χα\ του Θεού φίλος, παρ' έχείνου 
την εύλογίαν καρποΰται. Τής γάρ Δεσποτιχής είχ^ν 
Ιερωσύνης τδν τύπον. Διδ δή χα\ Αρτους τφ 'Αβραάμ, 
καΐ οίνον (98) άντέδωχεν· ώς τοιαυτα τυχδν (99) προσ- 
^ φέρειν, εΙωθώς τφ των δλων θεφ. Έδει (1) γάρ 
** χάν τούτψ δειχθήναι, τδν τύπον 
EPQT. 2Ε'. 


Quomodo fideln appellatur Ahraham, cum dixerit 

DeOy Ex quo cognoscam hoCp quod possessurus 

sim emn/ 

•Istud : c Ex quo cognoscam hoc p, » non diffi- 
dentis est, sed modum possidendi scire desideran- 
tis. Cum enim videret multa hominum millia Palae- 
stinam incolentium, discere volebat, quo pacto do- 
minium illius terrae accepturus esset : uum jure 
belli, an sine armis : et an viventibus illis, an sub- 
latis, aut prorsus ejectis. Hac de causa 7β sacri- 
ficio finito Deus omnium dixit : c Cognoscens co- 
gnosces, quod semen tuum incola erit in terra non 
sua ; et servituti subjicient eos, et affiigent illos, 
atque humiliabunt quadringentos annos. Gentem 
vero, cui servierint,*jodicabo ego. Postea vero egre- 
dientur huc cum apparatu multo. Tu vero' decedes 
ad patres tuos in pace, nutritus iu senectute bona. 
Quarta autem generatione revertentur huc. Nondum 
enim complelse sunt kiiquitates Amorrhseorum 
usque nunc s. i Ex responsione divina formam 
interrogationis cognoscere licet. Nara postquam 
dixit : c Ex quo cognoscam, quod possessuros sim 
eam'? » didicit, quantum temporis incolae futuri 
essent, et quam misere tractandi, et quanta tandem 
providentia Dei excipiendi, tum supplicio sumendo 
de bis, qui illis bellum inferre vellent, tum eorum 
bonis fruendo : et quod Abraham nulla horum ex- 
perientia accepta, in pace e vita discessurus esset. 
Docuit pariter rationem dilationis, ne quis suspi- 
caretur, ob numerosam incolarum multitudinem 
Dominum Deum non potuisse illis tradere domi- 


Πώς ^Αβραάμ Λίστός ότομάζεται είρηχ^ς τφ ββφ. 

Κατά τί γτώσομαι rovro, δτι κΛηροτομήσω 

αύτήν ; 

Τδ, C Κατά τ1 γνώσομαι τούτο, » ούχ άπιστουν- 
τδς έστιν, άλλά μαθειν ποΟοΟντος τής χληρονομ£ας 
τδν τρόπον. 'Επειδή γάρ έώρα πλήθη μυρία την 
Παλαιστίνην οΐχουντα, μαθεΤν ήβούλετο τίνι τρόπψ 
παραλήψεται τής γης έχείνης τήν δεσποτείαν · πολέ- 
μου νόμω, ή δίχα πολέμου · ζώντων έχείνων , ή 
άναιρουμένων (2), ή έξελαυνομένων**. Τούτου χάριν 
μετά τήν Ουσίαν ό των δλων θεδς Ιφη · ι Γινώσκων 
γνώση, δτι πάροιχον 6σται τδ σπέρμα σου έν tIJ 
γή(3) ούχ Ιδίφ* χα\ δουλώσουσιν αύτους, χαΐ χαχώ- 
σουσιν αύτους, ΐχαΙ ταπεινώσουσιν Ιτη τετραχόσια. 
Τδ δέ έθνος, φ έάν δουλεύσωσι, χρινώ έγώ. Μετά 
δέ ταυτα έξελεύσονται ώδε μετά άποσχευής πολλής * 
σύ δέ άπελεύσει πρδς τούς πατέρας σου έν ειρήνη, 
τραφείς έν γήρει χαλφ. Τετάρτη δέ γενεδ στραφή- 
σονται ώδε * οΟπω γάρ άναπεπλήρωνται αΐ άμαρτίαι 
των Άμο(&όαίων έως τού νύν. ι Έχ της θείας 
άποχρίσεως δστι γνώναι (έ) τδν τρόπον τής έρωτή- 
σεως. Επειδή είπε, c Κατά τί γνώσομαι δτι . .q- 
ρονομήσω αύτήν, » έδιδάχΟη δσον μέν παροικήσου σι 
χρόνον, χα\ δτιως ταλαιπωρήσουσιν, δσης τε &ξιω· 
θήσονται προμήθειας, των μέν πολεμήσειν έθελόν> 
των αύτο?ς χολασθησομένων, τούτων δέ τά έχείνων 
χαρπωσαμένων* χα\ δτι τούτων αύτδς ούδεμίαν πει- 
^ ραν λαβών, έν εΙρήνη χαταλύαει τδν βίον. Έδίδαξε 
δέ χα\ τής Αναβολής τήν αιτίαν, fva μή τις τοπάση 
διά τδ πλήθος των ένοιχούντων μή δυνηθήναι τδν 
Δεσπότην θεδν τής γής έχείνην αύτοΓς παραδδΰναι 


Hebr. νιι, δ. ® Gen. χιν, 18. ρ Gen. χν, 8. e Gen. χν, 13-16. ' Gen. χν, 8. 


YARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

Cat. p. 198. του Θεού oin. ** δειχΟ. τδν τρόπον. ** Cat. ρ. 20έ. ή έξελαυνομένων om. 


NOTiE. . 


tfi7) Cod. et Pie. έχείνος. 

(98) Kal olror. Cod. et Pic. addunt, xa\ στέαρ. 

(99) Τνχότ. In cod. et apud Pic. sequitur τινά. 
(1) Έδει. Cod. et Pic. είδεν. 


(2) Άvcuί^ovμέrωr, Cod. et Pic. έλαυνομένων. 
(5) 'AV τη γη. Cod. et Pic. adduni, άλλοτρία. 
(4) Cod. et Pic. έπιγνωναι. Minus bene. Picus 
supplere voluit έξεστι, aut simile. 



173 QUiEST. IN GENES. GAP. XV. 174 


ti]v β 69 ΐ»τ«(αν· Έφη ούτως* < Ούπωγάρ άναπε· 
«λήρωνται ai άμαρτίαι τών Άμο^όαίων Ιως του 
νΰν. I φησίν, &ζια πανωλεθρίας πεπρά- 

χααιν * ου χρη πρό τής αμαρτίας «&χ προγνώαεως 
έπενεχθηναι τήν τιμωρίαν. *Οτι ύπηρχον (5) 
χατ' έχείνον τλν χαιρ^ν εύαεβεις, δήλον έχ του Μελ- 
χιαεδεχ, χα\ του Άβιμέλεχ, χαΐ τών τήν Χεβρων 
οΐχουντων. Κα\ γάρ έχεΖνοι πολλής τδν πατριάρχην 
θεραπείας ήξίωοαν* χαΐ Ιστιν άχοΰσαι αυτών βοών- 
τών* « Βααιλευς εΐ συ παρά θεοΰ έν ήμΖν. Έν τοίς 
έχλεχτοίς μνημείοις ήμών θάψον τδν νεχρδν σου. » 

EPQT. SCT. 


nium illius terrae. Dixit autem sic : c Nondum com· 
pletae sunt iniquitates Amorrbaeorum usque nunc*. > 
Nondum, inquit, communi exilio digna perpetra- 
runt. Non decet autem ante peccatum ex prae- 
scientia poenam infligere. Quod autem illis tempori- 
bus essent viri pii, constat ex Melctiisedeco et Abi 
inelecbo, et his, qui incolebant terram Gbebroii. 
Illi enim patriarcham magnopere venerati sunt. 
Audiuntur itaque clamantes, c Rex es tu a Deo 
apud DOS. In 78 ^iectis monumentis nostris sepeii 
mortuum tuum ^ » 

INTERR. LXVI. 


Atarl δέ τνβήται χροσέταξβ δάμefΛiy τριεζίζον· Quare Deu$ prwcepit, iacrificari sibi vaccam trien^ 
carfSusl xpibr τριετίζοττα^ καί τάέξής; nem et hcedum triennem? et reliqua. 

Αινίγματα ταυτα ήν τών τφ γένει συμβησομένων. Β Haec erant illorum aenigmata, quae posteris erant 


Τωγάρτοι μετά τάς θυσίας έπήγαγε* c Γινώσχων 
γνώσυ ** Ατι πάροιχον 4σται τ6 σπέρμα σου έν γή 
ο6χ ίδίςι. I Κα\ προσέθηχβ* c Τετάρτη δέ γβνε^ 
βποστραφήσονται ώδε. ι Διά τούτο τρία τών χαθαρών 
τετραπδδων, χαΐ έχαστον τριετές (6) τυθήναι προσ- 
έταξε, τών τριών γενεών εις δήλωσιν, αί παροιχου- 
σαι διατελέσουσιν * ή δέ τρύγων τήν γενεάν έχείνην 
ένέφηνε, τήν οΐονεί άποπτασαν μέν χα\ έξελθοΰσαν 
εξ Αίγυπτού, έν δέ τή έρήμφ χατασχηνώσασαν ' 
φιλέρημον γάρ τδδε τδ δρνεον. Ή δέ περιστερά τήν 
άλλην γενεάν παρεδήλου, ή τήν έπηγγελμένην άπ- 
ελάμβανεγήν* ήμερον γάρτδ ζώον, χαΐ ταΐς οΙχίαις 
έμφιλοχωρουν. Διά τοι τούτο, τά μέν ου διείλεν, ώς 
τήν τής δουλείας άπαλλαγήν αΐνιττδμενα. Τά δέ τε- 
τράποδα διείλεν, έπεί τήν έν ΑΙγύπτφ χαχουχίαν 
έσήμαινε. Τά δέ γε έφιπτάμενα τοίς διχοτομήμασιν 
δρνεα, άπερ 6 πατριάρχης έχ τών Ιερείων έξήλαυνε, 
τήν φονιχήν τών ΑΙγυπτίων προηνίττετο γνώμην · 
ήν άπραχτον άπέφηνεν δ Δεσπδτης θεές, τάς πρές 
τδν 'Αβραάμ έμπεδών Υποσχέσεις ' ώσπερ γάρ έν τφ 
τύπφ τους σαρχοβδρους δρνεις έξήλαυνε ν 'Αβραάμ, 
ούτως ή τιμή του 'Αβραάμ τούς Αίγυπτίουςέχόλασε. 
Τδ δέ περ\ ήλίου δυσμάς δφθήναι τδν χαπνιζόμενον 
χλίβανον, χαΐ τάς του πυρδς λαμπάδας, έδήλου μέν 
χα\ τδ δεχΟήναι τά θύματα* προεσήμαινε δέ χαέτήν 
παρά τδ τέλος τού προββηθέντος χρδνου έσομένην 
έπιφάνειαν του τών δλων Θεού. Διά πυρδς γάρ έφά- 
νη ^ χα\ Μωσή τφ νομοθέτη, και μετά ταυτα παντ\ 
τφ λαφ. Έδίδασχε δέ πρδς τούτοις, χα\ δτι ταΰτα 
ύτεερον νομοθετήσει τά ζώα προσφέρεσθαι. Τινές 
δε φασιν, δτι βεβαίαν ** δειξαι βουλδμενος δ Θεδς 
τήν ύπδσχεσιν, κατά τδ κρατούν έθος έποιήσατο τάς 
συνΟήχας. ΕΙώθασι γάρ, ώς φασι, διχή τά Ιερείά 
διαιροΟντες, οδτω ποιεΤσθαι τούς δρχους. 'Εγώ δέ 


obventura. Siquidem sacrificio peracto, subjunxit : 
c Cognoscens cognosces, quod semen tuum peregri- 
num erit in terra non sua. i Et addidit : < Quarta 
vero generatione revertentur buc ». » Propterea ex 
quadrupedibus mundis tria, et unumquodque eo- 
rmn trimum sacrificari praecepit, ad significandas 
tres generationes, quae in incolatu permansure 
erant. Turtur autem generationem illam denotabat, 
quae ex ^gypto egressa velut avolavit, et habita- 
vit ih deserto. Hujusmodi enim avis est amans de- 
serti. Columba autem generationem aliam innuebat, 
quae terram promissam accepit. Mansuetum enim 
est hoc auimal et domesticum. Quam ob causam, 
bsec quideia*miiiime divisit, ut liberationem a ser- 
vitute significantia. Quadrupedes autem partitus est, 
eo quod indicarent quam male tractandi erant in. 
i£gypto. Aves autem illae, quae supra portiones 
divisas volitabant, quas quidem patriarcha a sacri- 
ficiis abigebat, sententiam ^gyptiorum significa- 
bant, qua omnes caedere decreverant : quam tamen 
irritam Dominus Deusreddidit, volens ea firma lala- 
qiie esse, quae Abrahamo promiserat. Sicut enim 
in figura aves illas praedatrices expellebat Abrabam : 
sicAbraharni honor repressit iEgyptios.Quod autem 
dicitur, visum esse circa solis occasum clibanum fu- 
mantem, et lampades ignis, significabat, suscepta 
esse sacrificia : 80^^ praeterea, Deum omnium 
fore conspicuum circa finem praedicti temporis. 
Nam in igne visus est Mosi legislatori, deinde uni- 
verso populo. Docebat etiam, quod posthac anima- 
lia hujusmodi per legem erant offerenda. At qui- 
dam ferunt, quod Deus volens demonstrare, pro- 
missionem suam firmam esse, de more, qui tum 
obtinebat, pactiones iniverit. Solebant enim , ui 


• Gcd. XV, 16. * Gen. xxiii, C. ® Gen. xv, 13. 

VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

** Cat. p. 206. γινώσχων γνώσει. Cat. p. 206. έπεφάνη. βεβαίως. 

NOTiE. 

(5) Cod. et Pic. εΤχον librarii. Apud Picum nullum oujus vocis esi ve-> 

\U) Τρίετές. Cod. τμαπές. Ex errore, ut videtur, stigium. 


175 TIlEODORETl EPISCOPI CYRENSIS 176 


aiunt, victimas bipartito dividentes sic pactiones 
juramento firmatas contrahere. Ego vero utrumque 
posui, ut quisque recipiat, quod sibi verius vide- 
bitur. 

INTERR. LXVII. 

Permulti intemperantes inde sua laseioia sumunt 

occasionem , quod patriarcha Abraham pellicem 

habuerit. 

Unumquodque opus judicatur e.v faciem ium in- 
tentione. Sic igitur et ea, quse ad Agarem spectant, 
contemplemur. Si enim attendamus patriarcham 
eoncupiscentise inservientem, rem reprehensione 
dignam vocabimus. Si vero uxor naturae suae infir- 
mitatem declarans, et a Creatore sterilem sibi fa- 
ctum esse uterum 'dicens, exponensque quanto li- 
berorum desiderio teneatur, rogavit ea de causa 
Abrabamum, ut cum Agar congrederetur, quo ipsa 
liberos inde susciperet, quid peccavit Abraham? 
Maxime, cum neque natura, neque lex ulla tum 
scripta, plures ducere uxores prohiberet : ipsa vero 
«onjux sterilis obsecraret, virum ancili» permisceri : 
non ut voluptati inserviret, sed ut ille quidem na- 
tura, ipsa vero adoptione vocarentur genitores. 
Nam foeda voluptate superiorem fuisse virum 
illuni*div ilium, non haec tantum, verum eiiam qu» 
secula sunt, fidem faciunt. Cum enim Agar gravida 
esset, superbiendi occasionem inde accepit, et in 
dominam suam magna procacitate utebatur : quod 
aegre ferens Sara, apud patriarcham non recte con- 
questa est. Ille vero valde patienter ferens petulan- 
iiasi, neque exspectans doiiec ancilla peperisset 
puerum quem in [utero gestabat , tradidit illam 
uxori puniendam, c Ecce, inquit , ancilla tua in 
manibus luis : utere ea prout tibi placuerit ^.i 

^ Gen. xvi 6. 


xai ταΰτα χάχεινα τέθειχα, fva βοχουν άληθέστχ- 
ρον οΐ έντυγχάνοντες δέξωνται··. 

EPQT. 

ΠοΛΛοΙ t&r άκοΛάστωτ άφορμ^τ είς ΛαγτεΙακ 

Λαμβάνονσι rdr χατριάρχητ 'Αβραάμ JiaJLZa- 

xi\r έσχτιχότα. 

"Εκαστον των πραττομένων έχ τοΰ cxoicoO κρ£- 
νεται των διαπραττομένων. Ουτω τοΙνυν χα\ τά 
κατά τήν Άγαρ σχοπήσωμεν. Κάν επιθυμία δεδου- 
λευχδτα τδν πατριάρχην Γδωμεν, νεμεσητδν πράγμα 
καλέσωμεν. Ει δδ τής όμοζύγου τής φύσεως έπι- 
δειξάσης τδ πάθος, χα\ τδν ποιητήν άγονον δεδη- 
μιουργηχέναι τήν μήτραν εΙρηχυίας, χα\ τής παι- 
δοποιίας βηλωσάσης τδν πόθον, χα\ τούτου χάριν 
Ιχετευσάαης όμιλήσαι τή Άγαρ, Ινα αύτή έχειΟεν 
παιδίον έπινοήαη (7) , τ( έξήμαρτεν 'Αβραάμ, ούτε τής 
φύσεως, ούτε νόμου τινδς έγγράφου τηνικαΟτα τήν 
πολυγαμίαν χωλύοντος, τής δ& όμοζύγου στείρας (8) 
μέν ούσης, λιπαρή σάσης δ& τδν άνδρα τή παιβίσχ^ 
μιγήναι, ούχ Ινα ήδυπαθείφ δουλεύση, άλλ* δτηος αύτδς 
μέν φύσει, αύτή δλ θέσει χληθώσι (9; γεννήτορες ; 
•Οτι γάρ χρείττων ήν αίσχράς ήδονής 6 θείος έχεί- 
νος άνήρ, ού μόνον ταΰτα (10), άλλά και τά έξης 
μαρτυρεί. Επειδή γάρ έγχύμων ή *Άγαρ γενομένη 
μεγαλαυχίας πρόφασιν έσχε τήν χύησιν, χα\ χατά τής 
δεσποίνης έλύττησεν, έδυσχέραινε μέν ή Σά^^, χαΐ 
τοΰ πατριάρχου χατεβόησεν ούχ όρθώς * ό δέ μάλα 
ήπίως τήν παροινίαν δεξάμενος, έξέδωχεν αύτή τήν 
παιδίσκην είς τιμωρίαν, ούδέ τεχθήναι προσμείνας 
τδ χυοφορούμενον βρέφος* c *1δοδ γάρ, φησιν , ή 
παιδίσκη σου έν ταίς χερσί σου, χρώ αύτή ώς &ν σοι 
άρεστδν ή. 


VAUIiE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSl. 

**Ρθ8ΐδέξωνται ad eurodem locum Gen. xiv, 9 — 11, haec ex Tbeodoreto sequuntur ineat. p.5M)6 : Έδηλοΰντο 
μέν άρα διά των εύτρεπισθέντων ζώων^ αί γενεαί * διά δέ τοΰ τριετοΰς αύτων, τδ νεάζον έτι τοΰ λαοΰ, χαΐ έν 
άχαή χαθεστός. Κα\ ή μέν δάμαλις πρώτη ληφθείσα, τήν πρώτην είχότως έσήμαινε γενεάν* ώς γάρ’ή^μαλις 
άδαμαστός έστιν, άπειρος ούσα ζυγοΰ, οΰτω χαΐ ή του είς Αίγυπτον χατελθόντος λαοΰ πρώτη φορά τής ΑΙγυ-> 
πτιαχής σκληραγωγίας έλβυθέρα διεφυλάχθη · ή δέ αΐξ δευτέρα παρελήφθη μετά τήν δάμαλιν, διά τδ τήν 
δευτέραν γενεάν προαινίττεσθαι. "Οσπερ γάρ ή α!ξ βραχεΐαν μέν τοίς δεσπόταις παρέχει τήν πρόσοδον, 
παρέχει δ* δμως, ούτως χα\ ή τοΰ λαοΰ δευτέ^ ^ρά δουλείαν τοίς ΑΙγυτηίοις, εί χαΐ μή πολλήν, άλλ’ όμως 
παρβίχετο. Τρίτος δέ ό χριδς προσαχθείς, τήν τρίτην άντιχρυς προεμήνυεν* δ τε γάρ χριδς πλείονα δίδω- 
σιν έξ αύτου τφ δεσπότη τδν πόρον · δμοίως δέ χα\ των Ισραηλιτών έπεχαρπώσαντο μάλιστα τήν τρίτην 
γενεάν οΐ Αιγύπτιοι."!! *γε μήν τρύγων μετά τής περιστεράς τους έξελθόντας έξ ΑΙγύπτου δηλοί * χα\ ή μέν 
τρύγων, ώς φιλέρημος δρνις, τδν έν τή έρήμφ διαγενόμενον γνωρίζει λαόν * ή περιστερά δέ, ώς ή(ΐερος χαι 
άνθρώποις &μα κατοικούσα χα\ αύλιζομένη, τδν έν τή γή τής έπαγγελίας χατοικισβέντα λαόν. Τούτου γοΟν 
Ινεχεν τήν τε δάμαλιν χα\ τήν αίγα, χαΐ τδν χριδν έν μέσψ διείλε, χα\ τέθειχεν αυτά άντιπρόσωπα. Διά 
μέν τής τομής τήν έν τή παροικήσει θλίψιν αύτών καί τήν συντριβήν ύπεμφαίνων * διά δέ*τής θέσεωςτήςάντι- 
προσώπου, τδ της δουλείας άλ).ήλοις αύτοΰς συμμετεσχηχέναι δηλών. Τήν μέντοι τρυγόνα χαλ τήν περιστε- 
ράν έφύλαξεν άδιαίρετον, ώς των έξελθόντων τήν Αίγυπτον, τής ΑΙγυτττιαχής όπαλλαγέντων ταλαιπωρίας. 
*Η δέ έπΙ τά διχοτομήματα των όρνέων χατάπτησις, τήν χατά τοΰ λαοΰ των Αιγυπτίων όρμήν προεμήνυσε. 
Τδδέ συγχαθεσθήναι αύτοΐς άποσοβοΰντα τδν "Αβραμ, έδείχνυ τοΰ Θεοΰτήν περί τδν λαδν πρόνοιαν έσο- 
μένην διά τάς πρδς τδν Άβρααμ ύποσχέσεις. Deinde ad versic. 12 eat. p. 208 : Περί δέ ήλίου, φησί, δυ- 
σμάς* ή τής ήμέρας συμπλόρωσις, τήν συμπλήρωσιν των χρόνων δηλοί. "Εχστασις δέ έπεπεσεν έπΙ τδν 
"Αβραμ, χαλ Ιδου μέγας φόβος χαΐ σχοτεινδς επιπίπτει αύτφ, πρδς τδ άμετεώριστον αύτδν, οίμαι, γενέ- 
σθτι, χα\ συντεταμένον είς τήν των λεγομένων άχρόασιν. Cut. ρ. 214. θέσει παίδων. 

NOTiE. 


i7)Cod. έπινοήσαι, Pic. έπιγεννήσαι. (10) "Οη raOre. Desid. in cod. et apud Pi- 

(8) Χταίρας. Cod. στεριφής. Pic. στερίφης. Cum. 

(9) Κ4ηάώσι. In codice pr»cedil παίδων. 



177 


178 


QUiEST. IN GENES. CAP. XVII-XIX. 

EPOT. SH'. A INTERR. LXVlir. 

7Γ δ^χοτε αύ'τότ χροσέτίίζβτ ό Quare Deu$ juuil ipitim eireumcidi T 

θεός; 

Προ»κων τήν «apoixCav, φυλαχήν Tcva μηχα- Cum Deus praedixisset incolatum, pietatis cusio· 
vd?ai τ|) βύσεβείςι , Γνα τοίς βυσσεβέσιν άνθρώποις diam excogitavit : ne hominibus impiis permisti, 
άναμιγέντες, μή διαφΟείρωΦΐ τήν εύγένειαν, άλλά macularent nobilitatem, sed in signum intuentes, 
sic σημεΐον όρωντες, &σβε9τον του βεδωχότος indelebilem memoriam ejus, qui dedit illud, con- 
w3to τήν μνήμην φυλάττωσι. ΚαΙ δτι τουτί έοτιν servarent. Atque boc esse Terum, testatur deser- 
άληθές, ή Ιρημος μάρτυς (II). Τεβσαράχοντα γάρ tum. Nam cum in eo degerent quadraginta annos,· 
χρόνους (ti) έν αύτή δ*.ατρ(ψαντες, περιττήν ένό- superfluam existimabant circumcisionem : nempe 
μιζκτ* τήν περιτομήν, των έθνών χεχωρισμένοι, χα\ a caeleris gentibus segregati, et quod secum inter 
χαθ' έαυτους πολιτευόμενοι. Ήνίχα λοιπήν είς se versarentur. Quando vero postea ingressi sunt 
τήν έπηγγελμένην εΐοήγοντο γην, τηνιχαΰτα πάλιν ό terram promissam, tunc iterum Deus omnium prae- 
τών δλων θεhς Ίησου τψ του Ναυή προσέταξε περί- cepit Josuae filio Nave, circumcidere omnes, et ita 
τεμειν Απαντβς· κα\ οδτω τής γης παραόοΰναι τήν dominium terrae tradere. Eranlenim futuri proximi 
ίεσποτείαν. Έμελλον (15) γάρ Ιθνεοιν άλλοφύλοις ® populis alienigenis : quamobrem indigebant neces-^ 
προσπελάζειν · ovi δή χάριν άναγχαίως τής σφριγΤδος sario signo quodam, quod illos distingueret ab alie· 
έδ^οντο , τής άπδ των αλλογενών αύτο’ϋς χωρι^ουαης nigenis nationibus. Quod si Judaei gloriantur de 
εθνών. Et δέ μέγα φρονουαιν ΙπΙ τή περιτομή Ίου· circumcisione, discant quod non solus patriarcha 
6αΖοι,μαθέτωσανδτι(Ιά)ού μόνος ·*ό πατριάρχης πε- circumcisus fuerit, β2 etiam Ismael semiser- 
ριετμήθη, άλλά χα\ Ισμαήλ ό ή μίδουλος, χαίοίοιχο- vus, et vernae, et pretio empti servi, et Idumaei, 
γενείςοίχέται, χαΙοΕ αργυρώνητοι, χα\οΙ ΊδουμαΖοι, et qui ex Cbetura orti sunt. Quin et ASgyptii quo* 
xa\ ot άπδ τής Χεττούρας. "ΕμαΟον δέ έχ των que didicerunt ab Israelilis circumcidi.. Non igitur 
Ισραηλιτών χα\ Αίγυπτιοι περιτέμνεσΟαι. Ού το(νυν eircumcisio justos reddit. Isti enim omnes, lan- 
ή περιτομή δικαίους έργάζεται. Οζτοι γάρ άπαντες, quam impii, a divina Scriptura noUntur. Ergo ne· 
ώς δυσσεβεις, ύπδ τής θείας χατηγορουνται Γρα- que Ahrahamum circumcisio justiflcaviti sed fidet 
φής. Οόχοΰν ούδ^ τ^ν 'Αβραάμ ή περιτομή έδιχαΕω· illum justum declaravit, et illustriorem reddidit vir- 
σεν, άλλ* ή μλν πίστις άπέφηνε δίχαιον* λαμπρό· tus. Circumcisio autem data est veluti signum fidei, 
τερον δά ή αρετή χατεσχεύασεν. *Η δλ περιτομή 
σημειον έδόΟη τής π(στεως "*·(;; 

»· EPQT. se*. INTERR. LXIX. / 

Ή ΰεΐα Γρα^ Λέγει, δη ίφηγοτ οΐ άγγεΛοι kr Scripiura diviaa perhibet anaetoe eomedine in teth 
σκην^ τον Αβραάμ» torio AbranamL 

ΚαΙή αυτή λέγει Γραφή, δτι άνδραςεΤδεν 'Αβραάμ. Eadem quoque Scripiura asserit Abrabamum 
EI τοΙνυν γυμνώ προσεχτέον τφ γράμμ&τι, άνδρες, viros vidisse. Si ergo litteram nudam attendamus, 
ούχ άγγελοι εφαγον * εΐ δλ τδν νουν άναπτύσσωμεν, viri, non angeli comederunt : si vero mentem ex- 
ώς ώφΟησαν έφαγον. Ίΐστεερ γάρ άσώματον έχον· plicemus, visi sunt comedere.‘Quemadmodnm enim 
τες (15) φύσιν , χα\ αύτόΐ, χα\ ό τούτων Δεσπό- 11Π, naturae cum sint incorporeae, tamen et ipsi ei 
της, σώματα εχειν έδοξαν, οΟτως γάρ έωράθησαν * eorum Dominus visi sunt liabere corpora, ita enim 
ούτως έσθίοντες ώφθησαν, ού στόματι χα\ γαστρι apparuerunt : sic visi sunt edere, non cibum infe- 
τήν τροφήν προσενεγχόντες · ούτε γάρ εΤχον σώματα* reiiles in OS et ventrem, nCque enim corpora ha- 
άναλώσαντες δ^ αύτήν ώς ήθέλησαν. ΆνοΙας (16) γάρ bebant ; sed consumentes cibum prout illis placuit, 
έσχάτης τδ πολυπραγμονείσθαι (17) τών ά^(1ήτων Extremae enim deroeιιtiie^est, rationem ac modum 
τδν τρόπον. arcanorum curiose indagare, 

EPQT. σ. ^ INTERR. LXX. 

Atml ό Αώτ οϋχ έτετιΛήΟη ταϊς Θνγατρ^ί μι· Cur Loi non ett aceueatue, quod filiabus se miseuir 
γβίς ; * rit ? 

Επειδή to?^ έξάγνοίας πλημμελουμένοις χαΐ ot Quia homines quoque solent illis ignoscere, .flui 

YARIiE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 


“ Cat. p. ώς ού μόνον. ** Sequitur, Γνα διά τής περιτομής γνώριμοι ώσιν οΐ του πιστοΟ 'Αβραάμ. 
** QuaesL 69 abest. 

NOTiE. 

(H) Jtfdpruc. Cod. μαρτυρεί, (U) ·Όη. Cod. et Piq. ώς. 

(12) Τεσσαράκοντα γάρ χρόνονς, Cod. τεσσα- (15) Cod. Ιχουσιν. 

ραχοστοΰ τίνος γάρ χρόην. Pic. τειτςαράχοντα έτη (16) Cod. άγνοίοις. 

* Λ. {l7)Cod. πολυπραγμονήσαι. 

(13) Cod. ήμελλον. 




179 THEODORETI EPISCOPI CTRENSIS IW 


per ignoraiUiam delinquunt. Nemo itaque merito 
Lotum reprehenderit ob illam mistionem. Nescie- 
bat eoim quid ageret. Ebrietas vero illa quamdam 
habet reprehensionem venia temperatam: Siquidem 
anxius valde, [ac moerens, uipote omnibus simul 
bonis et uxore etiam sua spoliatus, permisit, uidlix 
83 vinum largius alTunderent, et quod struebatur 
ignorans, ad leniendam mitigandamque tristitiam 
id fieri suspicabatur, lite vero prorsus a crimine 
suntiramunes; quia, cum vidissem qualuor civita- 
tes et universos pagos ignea pluvia exarsisse, habi- 
tatores autem Segor, terne hiatu absorptos (nomen 
enim ipsum id signilicat, quia Segor vertitur ab- 
sorptio), arbitrabantur universam prorsus naturam 
hominum iiiteriisse. Cumque praesentem solitudi- 
nem attenderent , et praeviderent senectutis imbe- 
cillitatem, humano simut generi semen excogitare 
voluerunt, et sibi ipsis consolationem aliquam. Hac 
ratione ductae, non ut libidini inservirent, aiixlio 
vini usae sunt : cumque patri sensum majore copia 
vini ademissent, illum seminis auctorem reddi^- 
runt. 

INTERR.LXXL 

Qaare Deus iltegiiimam commutionem non pro- 
hibuil ? 

Praevidebat impietatem generis humani. Moabitae 
enim colebant Chamos, Aminanitae Melcbol. Ne 
igitur Israeliiae cum illis, ut cognatis, impietatis 
essent participes, non prohibuit iUegiiiinas nuptias; 
ut hoc pacto exsecrandos illos et abominabiles Ju- 
daeis redderet. Hoc autem Deus omnium declarat, 
praecipiens perS4^^^^" legislatorem : cAmmoniu 
et*Moabila non ingredientur Ecclesiam Domini, us- 
que ad decimam generationem, et usque in sae- 
culum X. I 

INTERR. LXXir. 

Admodum crudele videtur, quod Ismaet adkue tenel- 
lus e domo paterna sit ejectus, cum matre sola, 
et utre agu<B, 

llec ipsum potius virtutem Abrahami demon- 
straL Nam cum Sara dixisset : i Ejice ancillam et 
lilium ejus r, » morem illi noii gessit. Ubi vero 


άνθρωποι συγγινώσχειν εΙώθαΛν ού τοινυν ουδέ τψ 
Αώτ έπεμέμψαιτο 4ν τις διχαίκκ νης μ£ζβως ένεκ®. 
Ήγνδειγάρ τδ πραττδμενον. Τδ δέ της μέθης Ιχει 
τινά μ«μψιν χεχραμένην συγγνώμη. Άδημονών 
γάρ χομιδή κα\ άλύων, ώς πάντων όμου των βντων 
γβγυμνωμένος , καΐ πρδς τοΤς Αλλοις &πασι, καΐ 
ουτης της όμοζύγου, ήνέσχετο των θυγατέρων τδν 
οίνον προσφερουσών περαιτέρω τ^ς χρείας · ατε δί; τδ 
μέν κατασχευαζέμενον άγνοών, ψυχαγωγίαν δέ κα\ 
παραμυθίαν τδ δρώμενον ύποπτεύων. ΈκεΤναι δέ παν- 
τάπασίν είσι κατηγορίας αθώοι · θεασάμ£ναι γάρ τάς 
μkv τέσσαρας πόλεις, χαΐτάς χώμας άπάσαςέμπρη- 
σθείσαςτωύετφ του πυρδς, τουςδέ τήν Σηγώροΐκοΰν- 
τας καταποθεντας. (τοΰτο γάρ σημαίνει κα\ τοΟνομα · 
κατάχοσις γάρ ή Σηγώρ έρμηνευεται [18]), έτόπασαν 
πασαν άρδην άπολωλέναι των άνθρώπων τήν φύσιν · 
χα\ τήν κατέχουσαν έρημίαν όρώσαι, κα\ τοΰ γήρως 
προθεωρήσασαι· τήν ασθένειαν, ήβουλήθησαν έπινοή- 
σαι κα\ σπέρμα τφ γένει, κα\ έαυταις ψυχαγωγίαν 
τινά. Τούτφ χρησάμενοκ τψ λογισμψ, χα\ ούκ έπι- 
θυμί^ι δουλεύσασαν , τδν μέν οίνον έλαβον· συνεργδν, 
έκλεψαν δέ xfj πλείονι πόσει τοΰ γεγεννηκάτος τήν 
αΓσθησιν, άπέφηναν δέ τδν πατέρα σπορέα. 

ΕΡΩΤ. ΟΑ\ 

η δήχοτα ό θ80ς οϋκ έχώΛνσβ xljr παράνομον 
μίξιν : 

Προεώρα τήν τοΰ γένους άσέβειαν*. ΜωαβΙται μίν 
γάρ έδούλευον τψ Χαμώς,. τψ δέ ])1ελχώλ Άμμα- 
νϊτοι (19). ·Ινα ουν (20) μ1| ώς συγγενέσιν ·* οΐ 
Ισραηλίται μετάσχωσι τής άσεβεΓας, ούκ έχώλυσε 
τδν παράνομον γάμον δττως ταύτη γοΰν μυσαροδς 
αύτοΰς άποφήνη κα\ ρδελυκτοδς Ίουδαίοις. ΔηλοΓ δέ 
τοΰτο κα\ ό των δλων βεδς διά Μωσέιος τοΰ νομοθέ- 
του διαγορεύων t Άμμανίτης χα^ Μωαβίτης ούκ 
είσελεύσονται (21) είς Εκκλησίαν Κυρ^υ Εως δεκάτης 
γενεάς, χα\ έως είς τδν αΙώνα. » 

ΕΡΩΤ. OR. 

·· 'Ωμόν άγαν έΐναι δοκεΐ τδ νέον δνζα τδν 
ΊσματχΧ έζεΧαθήναι (22) τής πατρικής οΙκίας, 
μετά μόνης τής μητρδς , καΐ τον όύτκου του 
ϋδατος. 

Κα\ τοΰτο άντικρυς δείχνυσι τήν του ^Αβραάμ 
άρετήν. Τής μδν γάρ Σά^^ας εΙρηχυίας, c *Έχ6αλε 
τήν παιδίσκην, χαΐ τδν υΐδν αύτής, » ούχ ύπήκουσε * 


> Deut. XXIII, 5. r Gen. χχι, 10. 

VARIiE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 


*'Cal. p.256. συγγενέσι. Sequitur έπιμιγνύμενοι τούτοις. ·* Ώμδν — τοΰ ϋδατος. naec, et quae se^ 
quuniur Kal τοΰτο — πεπλήρωκε, in cal. p. 270 ascriptum habent Αδήλου. Illa άμα — πλήρες exstairl 
ineat, p. 271 sub vago nomine 'Αδήλου. Quae sequuntur δτν — Ερημος πλήρης desunt in cat. Reliqua ά 
μέντοι, x. τ. λ. exstant in cat. p. 274. 


NOTiE. 


(18) Το^ς δέ — έρμηνεύεται. His illustrandis 
apprime inserviunt dno loca, quae Montfauc. 
Hexapl. Orig. p. 55 e Calenis mss. Bibliothecae 
Paris, in medium protulit, e quibus apparet, inter 
primos Ecclesiae doctores luisse quosdam, qui sta- 
tuerint, incolas urbis Zoar (quae a LXX interpre- 
tibus Σηγώρ dicitur) non subversos sed absowtos 
fuisse, ideoquc hanc urbem nomen Bala seu beta 
nnctaiii esse. Falluntur itaque, qui Σηγώρ idem esse 


putant cum Graeco κατάποσις, haec enim interpreta- 
tio meliori jure ad nomen transfertur. In cod. 
Aiigust. pro κατάττοσις leg. κατάτιτωσις. 

(19) Cod. Μελχώμ. Pic. Μελχψ. 

(20) Ovr, Cod. et Pic, τοίνυν. 

(21) Cod. et Pic. είσελεύσεται. 

(2i) Cod. ct Pic. Ιξελθείν. 



181 QUlfiST. IN GENES. CAP: XXII. · 182 

toO βεου 81 xcXeusavto;, εύ&υς τφ λ8γφ ίργον Α jussit Deus statim verbis opus adjecit: et quidem 
έπέθηχε (25) * χαΐ ταυτ« φιλοστόργω^ περ\ τ6ν benevolentia singulari prosequens Ismaeleoi. Cum 

Ισμαήλ 8ιαχ£(μενος. Κα\ γάρ ήν£χα τήν έχ τη^ enim Deus prolem ex Sara promisisset, dixit : 

TOtioTOitav ό Θε8ς έπηγγείλατο , αΜίς c Ismael iste vivat in conspectu tuo *· > Verum- 

Ιφη · i Ισμαήλ οδτος ζήτω έναντίον σου. ι Άλλ* tamen etsi valde diligebat puerum, fecit tamen, 

όμως χαλστέργων xopi8fJ τ6 Tcat8sov, πεποίηχεν οπερ quod Dominus praecepit: et sic promissionibus di- 
6 Δεσι«8της προσέταξεν. Οδτω ,δλ ταΤς θείαις έπαγ- vinis credidit, ηΐ non datis illi servis, ancillis, 

γελίαις έπίστευσεν * δτι ού ηαΤβας, ού παι8(σχας, auro vel argento, e domo jusserit abire puerum ; 

oO χρυσδν, ούχ Αργυρον δεδωχώς, Απέλυσε τής οΐ- sed matre sola cum panibus paucis et utre aquae, 
χίας th ποιδίον άλλ’ Αρτους όλίγους, χαΐ ασχ6ν Sciebat enim, certam esse promissionem illius, 
δδατος, χα\ τήν μητέρα, '^δει γάρ ώς Αψευδής ή qui praeceperat. Promiserat autem ei Deus, se fa- 
τοΰπροστεταχδτοςύπδσχεσις. Τπέσχετο δλαύτψ(24) cturum esse puerum gentem magnam, ut quem 
ό Θεδς είς Ιθνος μέγα ποιήσειν αύτδν, Ατε δή τής videlicet cura sua dignum babiierat. Quod etiam 
αύτοϋ γεωργίας ήξιωμένον. *0 δή χα\ πεπλήρωχεν. adimplevit. Nam simul atque flevit puer, potum 
*Άμα γάρ δχλαυσε τδ πακδίον πδματος έφιέμε'^ν, desiderans, angefus a Domino missus puteum os- 
xa\ Αγγελος θεόθεν Αποστολείς φρέαρ ύπέδειξε πο- Β lendit plenum aqua potabili. Quod autem prolent 
τίμου Οδατος τ^ήρες. *Oi( δδ χαΐ τής πακδοποιίας numerosam dederit, ut pollicitus erat, tesliHcanPir 
τδ πλήθος δέδωχεν ώς ύπέσχετο, μαρτυρεί τά όρώ- ea, quae sunt ante oculos. A Snibus enim iEgypif 
μένα. Άπδ γάρ των δρων Αίγυπτου μέχpc ιΒαβυ- usque ad Babylonem hujus progenie desertum 
λώνος, τουδε του γένους ή έρημος πλήρης. '0 μέντοι abundat. Gaeterum Abraliam etiam S5 
'Αβραάμ χα\ τοίς τόποις έχ τής εύσεβείας έπιτέ- religione indidit nomina, et agro plantato juxta 
θειχετά δνδματα. Φυτεύσας γάρ Αρουραν έπ\ τφ puteum juramenti, nomen imposuit, Deus aeternust 
φρέατι του δρχου, έπεχαλέσατο τδ δνομα του τόπου 
έχείνου (25), θεδς αΙώνιος. 

EPQT. ΟΓ. 1NTERR. Ο ΧΙΙΓ. 

ώ χάττα ό Θεός Λρογινώίτχειψ τίνος ίνεχα τόν Quare Deu$ ientavit Akrahatnum^ cum omntp pr(s^ 
Αβραάμ έΛεΙρασε; noscat V 

Ούχ Ινα αύτδς Απερ ήπΙστατο μάθη · Αλλ* Ινα τους Νοη ut disceret ipse quae sciebat, sed ul ignorant- 
Αγνοοΰντας διδάξη, ώς μΑλα διχαίως τδν πατριΑρ- tes doceret, quam justa de causa patriarcham di- 

χην ήγΑπησε. Τούτου χάριν έν τρισ\ν ήμέραις χα\ G ligeret. Hac de causa tres dies et totidem noctes 
τοσαύτακς νυξ\ τδν θεΓον έβασάνιζε πόθον. Μέσος amoris divini periculum in eo« fecit. Nam patriar- 

jAp ών 6 πατριάρχης φόσεώς τε καΐ πίστεως, καΐ cha medius Inter naturam . constitutus, el fidem, 

νυττβμενος έχατέρωθεν, έδωχε τή πίστει τά νιχητή- cum utrinque stimularetur, fidei dedit. palmam vi- 

pwu Ό δδ Θεδς δείξας αύτου τήν εύσέβειαν, τήν ctoriae. Deus autem patefaciens ejus pietatem, sa*- 

%υσ(αν έχώλυσεν · ό γάρ χα\.τάς των ^Αλόγων Απ- crificium cohibuit. Qui enim . prohibet sacrificari 

αγορεύων θυσίας, πως Αν τοιαύτης Ιερουργίας|ήνέ- sibi animalia irrationalia, qqomodo sacrificium talo 

σχετο; Τοΰτο γάρ Ιουδαίων χατηγορών διετέλεσε, pertulisset? Siquidem hanc ob rem Judaeos sine iiv· 

TuX διά μδν Δαβίδ τού προφήτου βο^· c Έθυσαν termissione notat: et clamat per prophetanuDavid.: 

τούς υιούς αύτών χα\ τάς βυγατέρας αΟτών τοϊς ε. Sacrificaverunt filios suos et filias. suas, dmmo· 

δαιμονίοις, χαι έςέχεαν αίμα άθώον, αίμα υίών αύ- ηϋβ : et effuderunt sanguinem innocentem, sangui- 

τώνχαΐ θυγατέρων, ών Εθυσαν τοΤς γλυπτοίς Χα- nem filiorum suorum et filiarum, suarum, quos im- 

ναάν. I ΔιΑ δέ τού Ιεζεκιήλ* ι Κα\ Ελαβες τούς molaverunt sculptilibus Chanaan ·. » Itidem et per 

υΙους σου, χα\ τάς θυγατέρας σου, ούς Εγέννησάς Ezechielem : « Accepisti filios tuos et filias tuas, 

μοι, χαΐ προσήνεγκας αύτούς τοΖς έρασταις σου. · quas genuisti mihi, et obtulisti eos amatoribus 

είτα δειχνύς τήν τής Ατοπίας ύπερβολήν, έπήγαγε ^ tuis *>. > Deinde demonstrans absurditatis exces- 

τούτο* ι Παρά πάσαν τήν πορνείαν σου. t Ό τοίνυν sum, subjunxit istud : ι Supra fornicationem luam 
των ταύτα τολμώντων κατήγορων, πώς Αν αύτδς universam. » Quomodo ergo is, qui damnat eos, 
ήνέσχετο δέξασθαι παίδα μονογενή παρά πατρδς qui talia perpetrant, filium unigenitum a patre sibi 
προσφερόμενον ; 'Αλλά γάρ ταύτα σκιά ήν ύπδρ sacrificio oblatum pertulisset ? Verum haec erant 
ημών γεγενημένης οικονομίας. Υπέρ γάρ τής umbra dispensationis pro nobis faci». Siquidem 
οΐχουμένης τδν άγαπητδν Υιόν ό Πατήρ προσενή- Paler Filium dilectum obtulit pro mundo. Isaac. 

* Ccn. XVI!, 18. « Psal. cv, 57, 58. Ezech. xvi, 20, 21. 

NOTiE. 

(25) Τφ Xdrqi — έχέθηκε. Cod. τών λόγων τδ (2Γ>) ΈχεκαΛέσατο^έχεΙνου. et Pic. έπ- 
Εργον άπέθηχεν. Picus, τών λόνων τδ· Εργον έπέ- εχαλέσατο έχε? τδ 'δνομα· Κυρίου. Deinde sequitur, 
Οηκε. Θεδς αίώνιος. 

(24) Cod. el Pic. αύτών. 



183 


.THEODORETIEPISCOn CYREJiSIS 


134 


enim typus erat divinitatis· aries autem humanita- 
tis. 86 Tempus autem ipsum aequale, quia tres 
dies et tres noctes et hic et illic. 

INTERR. LXXIV. 

Quid hoc o$t: c Pone manum tuam $uper femur 
meum ^ y > 

Connubii contrahendi causa mittebat servorum 
praefectum, sciens, progeniem Cbanaan maleiliciam 
esse, suam vero cognationem adeptam esse be- 
nedictionem. Cum ergo in semine suo tum benedi- 
ctionem tum promissionem bonorum suscepisset, 
illic servum apponere manum jussit, ubi fidei si- 
gnum recepit. Credens enim promissionibus divinis, 
accepit signaculum circumcisionis. Illic autem ma- 
num adbibere jussit, ut et promissionis divinae et 
circumcisionis memor, matrimonio cum alienigena 
contracto nobilitatem Dominicam non infleeret. 
Advertendum esi autem qnod manos ad femur ap- 
posita, at jusjurandum per Deum omnium condi- 
torem praestitum est : c Adjuro te, inquit, per 
Deum cceli et terras, ut non accipias uxorem filio 
ineo Isaac de filiabus Chananaeorum, cum quibus 
ego habito » et quae sequuntur. Prodentissima 
vero fuit servi interrogatio : qui reveritus jusju- 
randum, sibi clara volebat esse nuptiarum man- 
data : c Si enim, inquit, puella desponsata nolit 
buc venire, sed jubeat sponsum ad illam accedere, 
jubesne filium tuum ad gentem illam reverti « ? > 
Verum Abrabam patriarcha, qui probe noverat, 
se vocatione divina illinc eductum luisse, 87 verum 
de nuptiis legem a Deo non accepisse, cum esset 
in religione pie educatos, voluit filio ex propria 
cognatione uxorem desponsari : illudque probib^t 
fieri, quod divina lege potissimum erat* inhibitum : 
hoc autem divinae permillil Providentiae, qiia con- 
fisus servos profectus est. At ^ero non dubitando 
protulit orationem illam, iit quidam nimium sim- 
plices existimant : sed cum Deum Illius desponsa- 
tionis adjutorem accepisset, signa quaedam sibi 
monstrari postulabat, per quae scire posset, an de- 
sponsatio Deo placeret. Signum autem erat non 
pulchritudo corporis, non generis nobilitas, neque 
qiiidquam aliud ex iis qua: splendida putantur : 
sed hospitalitas, affabilitas, et animi mansuetudo. 


i νοχε (28). Τύπος γάρ (27) τής μλν 6 

Τοαάχ* τής hk Ανθρωπύτητος ό χριύς. ΚαΙ αύτ^ς 
ό χρόνος Ισάριθμος. Τρε?ς γάρ ήμόραι hlolX νύχτ·ς 
τρεις, χα\ ένταυθα χάχεί (28). 

EPQT. ΟΔ'. 

Τί έση, € Θές rfjr χεΐρά σου έαΐ τόττ μτ\ράτ 
μον; > 

Έπ\ γάμον άπέστελλεν των οΐχετών τδν ήγούμχ- 
νον · έπάρατον μέν έπιστάμενος του Χαναάν τδ γένος, 
εύλογίας ήξιωμένην τήν οΐχείαν συγγένειαν. Επει- 
δή ιοίνυν έν τψ σπέρματι αύτοΰ (29) χα\ τήν ευλογίαν, 
χα\ τήν των άγαθών έπαγγελίαν έδέξατο, έχει θεΐναι 
τδν παίδατήν χείρα προσέταξεν, ένθα χα\ τής πίστεο>ς 
τδ σημείον έδέξατο. Πιστεύσας γάρ ταΤς θείαις έπαγ- 
^ γελίαις έλαβε τής περιτομής τήν σφραγίδα. ΈχεΖ δέ 
βεΙναιτήνχεΤραπροσέταξεν, Γναχα\τής θείας έπαγ- 
γελίας χαΐ τής περιτομής μεμνημένος,άλλοφυλιρ γάμφ 
τήν Δεσποτιχήν εύγένειαν μή )Λ)6ήσηται. Ίστέον ·· 
δέ ώς ή μέν χε\ρ Οτιδ τδν μηρδν έτέΟη, δ δέ δρχος 
χατά (30) τού θεού των δλων έγένετο * t Όρχίζω 
08 (31), γάρ, έφη. Κύριον τδν θεδν τού ουρανού χα\ 
γή(» fva μή λάβης γυναΤχα τφ υΐφ μου Τσαάχ άπδ 
των θυγατέρων των Χαναναίων, μεθ* &ν έγώ οΕχω 
έν αύτοίς, ι χαίτά έξης. Σοφωτάτη ** δέ &γαν χα\ τού 
παιδδς ή έρώτησις* δείσας γάρ τδν δρχον, δήλους 
αύτω γενέσΟαι παρεχάλει τού γάμου τους δρους. 

C Εί γάρ (32), φησί, μή έλοιτο ένταΟθα έλθειν ή 
μνηστευομένη χόρη, άλλά πρδ; αύτήν άπελθεΤν τδν 
μνηστήρα χελεύει, προστάττεις τδν υΐδν είς έχεΤνο 
; τδ Ιθνος (53) άνελΟείν;· Άλλ’ δ πατριάρχης 'Αβραάμ 
είδως, ώς έχειθεν μέν αύτδν ή θεία χλήσις (34) έξ- 
ήγαγε, περ\ δέ τού γάμου νόμον ούχ έδέξατο θείον · 
αύτδς δέ ώς εύσεβεί^ συντεθραμμένος, ήθελησεν έχ 
τής συγγενικής οΙχίας τψ παιδί χατεγγυήσαι γυ- 
ναίκα * έχείνο μέν άπαγορεύει γενέσθαι, άτε δή θείφ 
νόμψ χεχωλυμένον τούτο δέ θείςι έγχειρίζει κηδε- 
μονία. Ταύτη θα^^ήσας ό παΙς έξεδήμησεν. Εκεί- 
νην δέ τήν εύχήν ού συμβολιχώς προσενήνοχεν, ώς 
τινες τών άγαν ήλιθίων ύπέλαβον · άλλ' έπειδή τδν 
Θεδν συνεργδν έλαβε τής μνηστείας σημειά τινα 
αύτω δειχθήναι Ιχίτευε (35) δι* ών ήβούλετο γνώ- 
ναι, εΐ άρέσχει (36) τφ Θεφ ή μνηστεία, Τδ δέ ση- 
μεϊον ήν, ούχ ώρα σώματος, ούδέ περιφάνε ια γένους, 
ούδέ άλλο τι τών δοκού ντων λαμπρών, άλλά φιλοξενία, 
χά\ φιλοφροσύνη, χα\ ήπιότης φρονήματος, ι "Εσται 


« Gen. XXIV, 2. ^ ibid. 3. ® ibid. 5. 

YARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 


·· Ίστέον — οΐχφ έν αύτοΤς. Haec in cat. vid. p. 291. Illa σοφωτάτη — έξεδήμησεν vid. io cat. p. 293* 
Reliqua, έχείνην — εύώδ. τ. ^v μου sequuntur p. 294, ad Gen. xxiv, 11-14. 


(26) C(xi. et Pic. προσ/;νεγκεν. - 

(27) Γάρ. Cod. et Pic. δέ. 

(28) Cod. et Pic. χάχεί χαΐ ένταύθα. 

(29) Αύτον. Decst. 

(30) Κατά. Cod. Οπό. Pic. από. 

(31) Cod, et Pic. έξορχίζω. 

152) EI )V/p — άτεΛθβΤν. Haec e memoria alie- 


KOTiE. 

gala esse videntur; recedunt enim a lectionibus 
exemplarium, quae nota sunt, omnium. 

(55) Cod. et Pic. έπανελΟεΤν. 

(54) KJtrjaic. Cod. et Pic. ψήφος. 

(55) 7xersva. Cod. et Pic. παρβχάλει. 

(56) Cod. et Pic. άρέσχουσα· 



185 QUiBST. IN GENES. CAP. XXIV-XXV. 186 

γάρ, φηοίν, fi 5v έγώ εΓκω, Έπ(χλινβν Λ < Erit enim, inquit, virgo illa, cui cum dixero, It*. 

pbct ύ·ρ1αν σου Γνα πΙω, χαΐ elirg μοι, Ille, χύ- clina mihi luam hydriam, ut bibam : et dixerit 
pu, xst\ τάς χαμήλους σου χοτιώ Ιως άν παύσωνται mihi. Bibe, domine, et camelos tuos potare faciam, 
xttiv (37), ταύτην ήτοίμασας τω xac6( σου Ίσαάχ * donec bibere desinant, hanc praeparasti puero tiio 
xs\ έν τουτω γνώβομαι, δτι έχοίησας Ελεον μετ& Isaac : et In hoc cognoscam, quod feceris miseri- 
wj χυρίου μου 'Αβραάμ, ι Έπειβή γάρ τούτοις cordiam cum domino meo Abrahamo i Cum 
έχοσμεΐτο τοις χΧεονεχτήμασι βιαφερβντως ό χα- enim tam insignibus ornamentis cumulatos esset 
τρίάρχης, ήβουλήθη xa\ tIjv νύμφην συμβαίνειν τφ patriarcha, volebat et sponsam congruere moribus 
xpdxin του χηδεστου, Γνα μή Ιριν χινά κα\ φιλονει- soceri, ne contentionem aliquam au ι controversiam 
χίαν ό αχοχβς (38) έργάσηται. *Οτ( βέ ού συμβολικά parerent mores contrarii. Quod autem haec conje- 
ταΰτα f,v, αλλά χΐστεως καΐ εύσεβείας δηλωτικά, ctitia non essent, sed fidei et religionis argumenta 
χρώτον διδάσκει τό σχουδαΓον τής χροσευχής* primum demonstrat accurata compositio depreca- 
Εχειτχ τδ χροσμένειν αύτδν τήν βουλήν του θεού * tionis, deinde exspectatio voluntatis divin«. Hoc 
τούτο γάρ ή θεία διδάσκει Γραφή * ι Ό δΕ άνθρωτιος enim docet divina Scriptura : c Yir autem obser* 
χατεμάνΟανεν αύτήν, κα\ χαρεσιώπα του γνώναι ε1 vabat illam, et tacebat, ut sciret, an Dominus pro- 
εΰωδωχε Κύριος τήν δδδν αυτού, ή ού. » 'Εκείνης " sperasset viam suam, an non » Cumque illa 
γάρ τδ ύδωρ άρυομένης, χα\ ταΐς χαμήλοις χροσ- hausisset aquam, et camelis praebuisset fluentum, 
φερούσης τδ νάμα, άνέμενεν ούτος ίδειν εΐ χάσαις exspectabat ille,ut videret, an omnibus praeberet, 
(^) ΧΑ^τά τήν αΓτησιν. Πιου- quantum opus erat, quemadmodum postulaverat, 

βών de των χαμήλοτ/, εύθύς χροσενήνοχε τής μνη- Adaquatis autem camelis, stalim protulit despoii* 
στπας τά σύμβολα (40). Γνούς δε τδ γένος, χα\ τήν sationis symbola. Cum autem agnovisset genus et 
δεσχοτιχήν συγγένειαν, εύδοκήσας, φησ\ν, δ άνθρω- cognationem domini sui, grptissimo animo vir ille, 
τοος χροσεχύνησε τω Kupifp, κα\ βΐχεν* c Ευλογητδς inquit, adoravit Dominum, et dixit : c Benedictus 

Κύριος ό βεδς τού χυρίου μου 'Αβραάμ, δς ουκ Dominus Deus domini mei Abrahami, qui non de- 

έγχατέλιχε τήν δικαιοσύνην (41) αύτού, χα\ τδν reliquit jiisthiaiii suam et misericordiam suam a 

&£ov (42) αύτου άχδ τού χυρίου μου. Κάμε (45) έν domino meo: et me deduxit in domum fratris do- 

άδφ ήγαγε (44) κύριος είς τδν οΐκον τού άδελφοΟ τού mini mei Κ » Universa autem haec ipsius collocu- 

xupiou μου. » Κα\ χάσα δέ αύτού ή διάλεξις, τδ lio pietatem animi declarat. Similiter et quae post 

εύαεβΙς κηρύττει τής γνώμης. Κα\ μέντοι χα\ μετά illam coUocutionein sequuntur, eamdem denotant 

χήν διάλεξιν, τδν αύτδν σημαίνει σχοχύν. Συνθεμέ- q intentionem. Contractis enim nuptiis per parentes 

wjv γάρ των τήν κδρην γεγεννηχύτων τδν γάμον puellae, ipse mox : c Procidens, inquit, in terram 

εύΟυς αύτδς c Προσεχύνησε, φησίν, έπΥτήν γήν (43) adoravit Dominum t. » Et quae sequuntur, ejusdem 
τψ Κυρίω. » Κα\ τά έξης δε τής αυτής Εχεται δια- sunt seuienliae : c Ne retineatis, inquit, me. Domi- 
νοέας ' c Μή κατέχετε γάρ με, φησ\, χαλ Κύριος εύ- nus enim prosperavit viam meam i . i 
ώδωσε τήν όδύν μου. · 

EPQT. ΟΕ' ··. ΊΝΤΕΒΒ. LXXV. 

Arar/ τώτ αατριαρχώτ αΐ γνταΤχες στέΐραι ; Καί Qucmobrem uxort$ patriarcharum erani Heriief f 

γάρ Σίίρφα στείρα, καϊ ή * Ρεβέκκα ώσαύτως*"^. Nam Sara sterilis erat, et Rebecca, similiter et 

ΜΟΪ ή 'Ραχ^χΛ μέττοί, καί ή ΑεΙα, ι 7δών γάρ, Rachel atque Lea, t Videns enim, inquit. Domi- 

^Ί\σ\, Κύριος, δτι μισείται ή Αεία, άτέιρ^ε (46) η««, quod despiceretur Lea, aperuit ejus ute- 

Μύτης rijr μίγτρατ, _ rum k. i 

Τδ Ίσραηλιτιχδν συστήσαι γένος βουληθε\ς 6 θεδς, Volens Deus commendare genus Israeliticum, 
βείχνυσιν ου κατά φύσεως άχολουθίαν **, αλλά κατά ostendit illud non naioraii successione, sed gratia 
τήν της χάριτος φιλοτιμίαν τήν πολυγονίαν δεξάμε- et favore fecunditatem liberorum adeptum esse, 
vov. Ταύτης δέ τής κηδεμονίας έχεΤνο τδ γένος τε- Uaoc autem providentiam oblinuil 89 genus illud 
τύχηχεν, έχειδήχερό Δεσχύτης Χριστδς, δ μονογε- D quia Christus Dominus unigenitus Dei Filius inde 
νής τού θεού ΤΙδς **, έκεΐΟεν Εμελλε τδ κατά σάρκα secundum carnem nasci debebat, 
βλαστήσειν. 

< Cen. XXIV, 14. * ibid. 21. ^ibid. 27. * ibid. 26. i ibid. 36. ^ Geii. xxix, 31. 

VARIiE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

^ Cat. p. 295. τω γάαφ. ** Qu. 75 exstat in cat. p. 362, ad Gen. xxix, 51. Cat. p. 362. ώσαύτως 
om. ** φυσικήν άχόλουθ. ** Cat. p. 362. δ μονογ. τ^ Q. ΤΙδς om. 

NOTiE. 

/37) Cod. et Pic. χίνουσαι, quae esi communis (42) T0r SAeor. Recepta lectio est, τήν άλή- 
leciio biijus loci. Οειαν. 

(58) '0 σκοπός. Cod. addit έναντίος. Picus ha- (45) Κυρίου μον. Cod. et Pic. addunt, Άβραάα. 

bei 4 τρόπος 6 έναντίος. {44)Κά[ά — Codex Alex, habet έμέ εύω- 

(59) Cod. et Pic. παρέχει. δωκε, Vaticanus, έμέ τ* ευώδωχε. 

(40) Cod. et Pic. τδ σύμβολον. (45) Φησϊν έπϊ twv γητ. Desid. 

(Ai) Si3foi;pc^rrtr. Od. et Pic. διαθήκην. Lee- (46) Cod. ήνοιξε, Pic. ήνοιγε. 

6onem Sirmond. uiciitur Cod. Alex, ct Vaticanus. 


181 


tHEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 


188 


INTERR. LXXVl. 

Λ Rebecca icirt voluti $'trte$ infunimm^quoi in 
utero gerebat? 

Quidam aiunt, ipsam abiiss^ ad Melchieedec, 
summum (fiiippe sacerdotem Dei aliissimi , el pie· 
talo insignem et valde illustrem. Sed cum solerent 
patriarchae alUria Oeo, quibus in locis habitabant, 
construere, verisimile est, illam ad unum ex his 
profecum supplicasse Deo omnium, et quae futura 
erant, cognovisse. 


EPQT Οφ «: 

Αιά τίνος ffaeeir rfiAXit^sr ή *Pe6ix9ea τά Λβρϊ 
των χνο^ορονμένων χαιδίωτ 
Τινές φασι ιτρδς τ6ν Μ^λχισεΛκ- aOx^jv άτδεΧηλυ- 
θέναρ, &τε ίή κα\ άρχιερέα δντα του Θβου του 6ψ(- 
στου, κα\ έπίσημον έν e6oe6e£qi, χα\ λ(αν περιφανή. 
Επειδή δέ εΙώθεισαν οΐ πατριάρχαι καΐ θυσιαστήρια 
τψ Θεφ χατασχευάζειν έν οΓς έσχήνουν χωρίοις, εΐ- 
χδς παρ’ Sv (47)τούτων άπελΟοΰσαν αύτήν Ικετευσαι 
τδν των 6λων Θεδν, κα\ γνωρΕσαι (48) τά συμβησό- 


μενα. 


INTERR. LXXVI1. ΕΡΟΤ. ΟΖ'. 

(hiare Deu$ prohibet haaco proficisci in jEgyplumt Atari χωΛύει τόν Ισαάκ ό Θεός είς rfjr 

fame prcesertim ad hoc cogente? xzov Axodryiticcu {i&)f τον Λψον τοντο scpaqas 

καταναγτίάζοντος · ; 

Dominns Deus per omnia demonstrat sapientiam g Τήν olxeCav σοφίαν τε κα\ κηδεμονίαν διά πάντων 
suam atque providentiam. Etenim permisit patriar- δηλοι 6 Δεσπότης Θεός· χα\ γάρ τδν πατριάρχην 
cbam Abraharauin abire in iEgyptum, non, quod Αβραάμ, οΟχ ώς άπορων έν τή ΙΙαλαιστίνη διαθρέ- 
eum alere non posset In Palaestina: sed ut iEgy- ψαι, συνεχώρησεν είςτήν ΑΓγυπτον άπελθείν (50)· 
pilis patefaceret viri pietatem et religionem, et pro- ΔΧΧ’ ίνα κα\ τοΤς ΑΙγυπτίοις έπιδείζη (51) του άν- 
vocaret illos ad imitandam patriarchae virtutem. δρ6ς τήν εύσέβειαν, κα\ ζηλώσαι προτρέψη του πα- 
Isaac autem illic manere jussit, eique rerum ne- τριάρχου τήν άρετήν. Τ6ν δέ Ισαάκ αύτου (52) μεί- 
cessariarum copiam suppeditavit: demonstrans, quod ναι προσέταξε, κα\ τή των άναγκαίων αύτδν περι - 
haec etiam patri largiri poterat, quae filio abunde έχλυσεν άφθονίςι, δεικνυς ώς κα\ τφ πατρ\ ταΟτα 
praebuit. Cum enim omnes in summa inopia et παρα,σχεΓν οΙ0ς τε ήν, Δ κα\ αύτφ Ιδωκε φιλοτίμως. 
necessariorum penuria constituti essent, et terra Πάντων γάρ έν ένδείί^ δντων κα\ σπάνει των άναγ- 
sterilis facU esset, ipse jacto semine multiplicem χαίων, καΐ τής γης άγόνου γεγενημένης, αύτδς 
fructum collegit. σπείοας πολύχουν έλαβε τδν καρπόν. 

90 1NTERR. LXXVI1I. EPQT. Ο». 

Qua de causa volebat Isaae dare benedictionem Τίνος ivsxsv 6 'Ισαάκ τφ Ήσαν δονναι τήν 8ϋ· 
Esauo ? C Λόγιαν ήΰούΛετο ; 

Hoc volebat secundum legem naturae. Esau enim Κατά τδν νόμον τής φΟσεως- πρωτότοκος γάρήν. 
primogenitus erat: primogeniti vero el primam et 0l δέ πρωτότοκοι χα\ πρώτοι, χα\ διπλήν έλάμβανον 
duplicem portionem accipiebant. Auxit etiam amo- μοίραν. Ηβξησε δέ κα\ ή θεραπεία τδ φίλτρον · ι Έ 
ris viro obsequium: t Venatio enim illius, * inquit, γάρ Θήρα αύτου βρώσις αύτφ. ι ^Ην (55) txavJi δέ 
erat illi pro cibo. » Obsequium autem potest etiam ή θεραπεία χα\ τούς ώμοτάτους έχμειλίξασθαι (54), 
crude4issimos quosque mitigare: -maxime patrem, μήτι γε (55) δή πατέρα, καΐ πατέρα φιλόστοργον. 
patrem inquam liberorum amanlissimum. Caeterum EOpoi δ’ άν τις, και τδν θεΤον Απόστολον πλείσταις 
reperimus, etiam divinum Apostolum copiosis be- βσαις εύλογίαις τούς τεθεραπευκότας αύτδν άμειψά- 
nediclionibus remunerasse eos qui illi obsequium μενον. 
prapsUtissent. 

INTERR. LXXIX. EPDT. ΟΘ'. 

Unde Rebecca certior facta est, Jacobum consecutu· ΠόΘ^ ή 'Ρεβέκκα* δτι dii 

rum esse benedictionem, eiusque rei tantam habuit της βύΛογίας ό Ίακω6· και οϋτω τεθάρίηι· 

fiduciam, ut dixerit : « Super me sit maledictio κεν, ώς είκεϊν, t 'Επ' έμε^ ή κατ^α σου, τί- 

Ιιαι, fili mi : tantum audi vocem meam “· > κνον, μόνον έπάκουσον της (ρωνης μον ; » 

Praenoverat ex Deo omnium auctore, quod major ^ Προεγνώχει χα\ παρά τού Θεού των δλων, δτι 5 

serviturus esset minori». Unde confidens illi pro- μείζων δουλεύσει τφ έλάσσονι. Εκείνη τή προββή- 
phetix, omnem movit lapidem, ut Jacob benedi- σει πιστεύουσα, πάντα έχίνησεν πόρον, ώς τδν Ίαχώβ 
ciionem paternam consequeretur. τήν πατρικήν εύλογίαν λαβεΤν. 

1 Gen. XXV, 28, “ Gen. xivii. 25: » Gen. xxv, 15. 


VARliE LECTIONES EX CATENA LlPSIENSl. 

* Qnxst. 76 vide in cat. p. 311 ; proximam autem, qus Theodoro tribuitur p. 318. · τ. λιμ. τούτον 
καταναγκάζοντος. 

NOTAS. 


47) Παρ iv. God. et Pic. είς έν. 
(48) Cod. el Pic. γνώναι. 

i 49) Cod. et Pic. έκδημήσαι.^ 
50) Cod. el Pic. είσελθεϊν. 

51) Cod. et Pic. έπιδείξηται. 


(52) Τόν δέ 'Ισαάκ αύτου. Cod. et Pic. τένδέ 
τουτου υίόν. 

(53) "Ήν. Desid. in cod. et apud Pic. 

(54) Cod. et Pic. μειλίςασθαι. 

(55) Μήζι γε, Cod. el Pic. εΓπου γε δή. 



1» OUiEST. IN GENES. CAP. XXVII l?a 

EFfiT. ir. A INTEBR. LUXX. 

7T ^ήΜΤΒ τω ^Ισαακ td βούΛημα τό οΙκεΤοτ οϋχ Quare Deu$ non reveiavit Ιίμαοο votunlatem suam f 
άχ6χάΛνψ€τ ό Θβόζ ; 

Ίνα Ιναργής γένηται ή του θβοΟ περ\ τόν Ίαχώ 6 (Ι( patefleret proiridentia Dei erga lacobum. 
xf^&pevCa. Δείχνυσι Sk τούτο, τ 6 τδν μέν 'Ισαάχ Qnod satie constat ei eo, quod Isaac modis om· 
έβ?του(αχέναι τ 6 ν Ήσαυ εύλογηοαι * τήν Oeiav nibus conabatur benedicere Esauo : sed gratia Dei 

χαριν« xa\ mpA γνώμην του ΙσαΔχ, έπ\ τ 6 ν Ία- contra quam volebat Isaac, transtulit benedictio- 

30 bi 6 έλχυσαι τήν εύλογιαν. Τούτο χαΐ αύτ 6 ς συν- nem super iacobum. Quod etiam intellexit ipse 

i^xrv 6 Ίσαάχ. Ίΐς γάρ πάντα πόρον έχίνησε, χα\ Isaac. Nam cum operam omnem dedisset, et roi- 

άπέστειλε tbv Ήσαυ^έπΙ τήν Θήραν, χαΐ του Ίαχώί »*swt Esaunro venatum, et Jacob illi cibum offer- 

τήν τροφήν προσενηνοχότος, πολλάχις ήρετο εΐ αύτ 6 ς Sjepius 91 interrogasset : € Esne tu Esau pri- 

ε:η Ήσαΰ 6 πρωτότοκος (56)· χα\ ού μόνον ήρετο, mogenitus rneusl®» nec solum rogassel, sed etiam 

eUi xa\ τάς χεΤρας τψ σώματι προσενήνοχεν. ΕΙτα manus corpori admovisset: postea Esauo ingresso 

τοΰ *Ι 1 σαυ είσεληλυθότος, τό γεγενημένον χαταπλα- stupefactus, ob id quod factum erat, non est in- 

γείς ( 57 ). συχ έχαλέπηνεν ώς παρά παιδός έξαπα- d»gnai« 8 . qwasi a filio deceptus esset : sed inlen- 

τηθε\ς, άλλά τόν θεϊον Ιγνω σχοπόν, χα\ ήν Βωχεν ® imnem divinam agnovit, et quam dederat benedi- 
εβεβαίωσεν εύλογίαν. clionem, conArmavit. 

ΕΡΩΤ. ΠΑ' *. INTERR. LXXXI. 

Bha οϋ δοκΒΪέψενσθαι (58) ό 7αχό>6βΐΛώτ, Έτώ ηοη videtur Jacob eae mentitus, eum dixit : 
έίμι Ήσαν ό χρωτότοχός σου; · ^9^ ««m primogenitus tuus r ? ». 

Πριάμενος ήν τά των πρωτοτοχίων πρεσβείας \ Emerat privilegia primogenitur» ; vere igiUir 
'Αληθειών τοιγαρουν έαυτόν άπεκάλει πρωτότοκον·, seipsum appellabat primogenitum. 

EPQT. ΠΒ». INTERR. LXXXII. 

Τίς βάτης βϋΛογΙΰίς ή έρμτ\τεία; Sed quoinam est benedictionis interpretatio^? 

Έμελλεν Ιξ αυτού κατά σάρχα βλαστήσειν ό Δε- Εχ ipso secundum carnem nasci debebat Cliri.- 
σπότηςΧρ&στός, ή των έθνών προσδοκία, 6 τής οίκου· slus Dominus, qui erat exspectatio gentium,, et lo- 

μένης άπάσης χα\ Σωτήρ χα\ Δεσπότης « Ταΰτα tius mundi Salvator et Dominos. Hoc praevidens 

προορών *(59) ό πατριάρχης, φησίν· « Ίδου όσμή patriarcha dixit : c Ecce odor filii mei sicut odor 

τού υΙοΰ μου, ώς όσμή άγρου πλήρους, δν εύλόγησε agri pleni, cui benedixit Dominus i^Quod autem 

Κύριος. I *ϋτι δλ πολλάχις άγρόν τόν κόσμον ή θεία ^ saepenumero Scriptura divina mundum appellet 
χαλεΐ Γραφή, μάρτυς 6, Κύριος έν τοΐς ΙεροΙς Εύαγ- agrum, testis est Dominus in sacris Evangeliie. cum 

γελίοις· τήν παραβολήν έρμηνεύων t Αγρός γάρ, parabolam interpretator: c Ager enim, inquit, esi 

φηστν,Ιστιν ό κόσμος. 'Οδό σπείρωντό καλόν σπέρμα mundus: qui autem seminat bonum semeii, est 

Ιατιν ό ΤΙός του άνθρώποα. » *Όρα τοιγαροΰν έν τφ Filius hominis·. » Observa igitur in Jacobo salutem 

Ίαχώβ της οΐχουμένης άπάσης τήν σωτηρίαν. Διό universi orbis. Quaroobrem precator illi rorem 

επεύχεται αότφ τού οόρανού τήν δρόσον, καί τής cceli, et pinguedinem terra : qua quidem facili et 

γης τήν πιότητα. *A κατά μέν τό πρόχειρον καΐ superficiario littera sensu denotant supernam gra- 

έπιπόλαιον του γράμματος νόημα, δηλοΐ τήν άνωθεν Uaro, et bonorum e terra nascentium abundan- 

χόφιν, χαΐ των άπό γής άγαθών τήν άφθονίαν* κατά liam : sed secundum interpretationem agri, indi** 

δά τ^ν τού άγροΰ έρμηνείαν, αινίττεται του Δεσπό- eant Domini Christi, per rorem quidem, divinila· 

του Χριστού, διά τής δρόσου μέν τήν θβάτητα, διά tein, per pinguedinem autem terra, 92 humanita· 

ΙΔ τής πιότητος ^^ς γής τήν έζ ήμων άνθρωηέτητα. tem a nobis acceptam. Etenim beatus David hac 

Rol γάρ δ μαχάριος Δαβίδ ταύτα προαγορεύων Ιφη· pradicens, inquit : c Descendet ut pluvia in vellus, 

« Καταβήσεται ώς ύετός έπΙπόχον, χαΙώσεΙ σταγάνες ^ et sicut gutta stillantes super terram*. » Quemad- 
στάζουσαι έπΙ τήν γήν (60). » 'Όσπερ γάρ ή δρόσος modum enim ros invisibiliter quidem descendit, 

άοράτιος μέν χάτεισι, κάτω δέ συνισταμένη γίνεται deorsum autem consistens manifesto apparet : sic 

“Gen. XXVII, ίδ. p ibid. 19. q ibid. 27. r Matth. xiii, 57, 58. · Psal. lxxi, 6 . 

\ARIiE LECTIONES EX CATINA LIPSIENSI, 

» Quast. 81 in eat. p 555. ponitur ante qii. 80. · Cal. p. 555 . τά των πρωτοτόκων. ■ άληθ. τοιγ. άπο- 
χαλει πρωτότοκον. Quaslioiit 82 hac pramiltuntur in cal. p. 556, ad Gen. xxvii, addito Theodoreti no- 
mine : Διατί ούχ ώσπερ ό Ίσαάχ τόν Ιακώβ, καί Ιακώβ τινάς των υιών εύλόγησεν, ούτω χα\ δ 'Αβραάμ τόν 
Ίσαάχ; Ίσως έπειδή προσή^ςθη Ιερείον τώ Θεώ, χα\ γέγονεν αύτψ χειμήλιον · ττερί οδ έλέγετο, ότι 'Εν Ίσαάχ 
χληθήσεταί σοι σπέρμα, τό της διαδοχής δηλονότι · ού χρείαν έσχεν εύλογίας Ιτι. Deinde ad I. c. hac sub- 
jiciuntur : '0 Σι^ος άντι του άγρού, άρουρας δχει · το δέ πλήρης, πεπληρωμένας βλαστημάτων εύωδεστά- 
των. · Cat. ρ. ο5Τ. έν τοίς θειοις χα\ ΙεροΙς Εύαγγ. 

NOTifi. 

(56) Πρωτόζοχος. Cod. et Pic. adiluot μου. (59) Προορωτ. Deest iii Cod. et apud Pic. 

(57) CimI. et Pic. έκπλαγείς. (OO) i;od. et Pic. τής γής. 

(58) Cod. et Pic. rectius, ψεύδεσθαι. 



191 


THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 


IS* 


Deus, cum sit invisibilis, per fcarnem visus est in 
terra, et cum hominibus conversatus est, et appa- 
ruit in came, secundum divinum Apostolum^ 
Frumentum autem et vinom sunt aenigma divino- 
rum mysteriorum. Et huic interpretationi ciHisen· 
tiont,qu» sequuntur: c Et servient tibi gentes 
Omnes enim gentes servient illi, i ut ait divinus 
David *, € Et adorabunt te principes. Reges enim, 
inquit, Tharsis et insulae mnnera offerent. Reges 
Arabum et Sabm dona , adducent, et adorabunt enin 
omnes reges terrae. » Hanc quoque benedictionem 
confirmavit, quando misit eum in Mesopotsmiam . 
f Fias enim, inquit, congregationes populorum, et 
det libi Dominus benedictionem Abrahami patris 
tui > Quaenam aulem esset benedictio, facile est 
discere volenti. Abrahamo enim dixit Deus om- 
nium : c In semine tuo benedicentur omnes gentes 
terrae r. » 

INTERR. LXXXIU. 


δήλη· οΟτω; αόρατος ών ό ββΙς Αδγος (61 ) της 
σαρχ6ς έπΙ γης ώφθη, χαΐ τοίς άνθρώποις συναν- 
εστράφη, χβΐ έφανερώθη έν σαρχ\, χατΑ τδν OeIov 
'Απόστολον. Κα\ 6 σϊτβς δλ κα\ ό οίνος των θείων έστ\ 
μυστηρίων αΓνιγμα* τουτω συμφωνεί τφ λόγφ χαΐ 
τά έξης * c KaV δουλευσάτωσίν σοι Εθνη. Πάντα γάρ 
τά Εθνη δουλεύσουσ(ν αύτψ, ι φησλν (62) ό θείος Δα- 
βίδ. C ΚαΙ προσχυνήσουσιν οί άρχοντες. Βασιλείς γάρ, 
φησΙ,Θαρσείς (63) χα\ νήσοι δώρα προσοίσουσι. Βασι- 
λείς 'Αράβων χα\ Σαβάδώρα προσάξουσι, χαΐ προσ- 
χυνήσουσιν αύτψ πάντες οΐ βασιλείς τής γης. » 
Ταύτην έκράτυνε τήν εύλογίαν, χβ\ ήνίκα αύτδν είς 
τήν Μεσοποταμίαν έξέπεμψεν. c *Έση γάρ, φησ^ν,είς 
συναγωγάς εθνών, χα\ δφη σοι Κύριος τήν εύλογίαν 
'Αβραάμ του πατρός σου (64). ι Τίς δά ή εύλογία, 
βφδιον τφ βουλομένφ χαταμαθεΖν. Τφ γάρ *Αβραάμ 
ό των δλων Ιφη Θεός* < *£ν τφ σπέρματί σου εύλο* 
γηθήσεται πάντα τά Εθνη τής γής. » 

EPQT. ΠΓ. 


Cur Jacob tantas benedictiones adeptus^ fratrem fu· 
pU et soluSf rebus necessariis carens^ abis per- 
egre? 

Providentia divina manifestius declaratur in re- 
bus , quae videntur adversae. Nam quibus omnia 
prospere cedunt, non 93 Perinde intelllgunt quan- 
tis bonis fruantur. Hac de causa Jacob aufugit, et 
solus peregrinatur, ut locupletissimus rediens et 
ipse experiatur quanta sit Dei omnium providentia, 
et alios doceat. Hanc sollicitudinem suam appari- 
tione confestimMeclaravit. Ostendit enim ei scalam 
ad coelum ipsum usque pertingentem, et sanctos 
angelos ascendentes et descendentes. Ipse vero 
Dominus sursum consistens conOrmabat eum, et 
metum expellebat. Declarabant autem angeli mini- 
sterium divinum, de quibus beatus Paulus inquit : 
f Nonne sunt omnes administratorii spiritus, ad 
ministerium missi propter eos, qui haereditatem ca. 
pient salutis*? » Horum autem unumquodque pote* 
rat securum reddere patriarcham. Docetur enim 
nihil negligenter et sine cura ab omnium Deo ad- 
ministrari : sed ipsum omnia dispensare, saneU^ 
riim angelorum utentem ministerio. Ei quoque 
largitus est benedictionem , quam et patri el avo 
praebuerat, tum de multiplicando semine, tum de 
ortu Domini totius mundi : c Benedicentur enim, 
inquit in semine tuo omnes tribus terrae. » Postea 
illi pollicetur in praesentibus quoque rebus curam 
et auxilium, c Ecce enim, inquit tecum sum, 
custodiens te in via, qua ambulaveris. Et reducam 
te in terram hanc, quia iicn te derelinquam, 


Τί δήποτε τοσαύτοίς εύΛογίας Λαδωτ ό Ίακάϊβ^ 
άποδιδράσκει T0r άδεΛφόν^ καϊ μόιτοτ: άχοδτιμεί 
των άγα-ρωΧίύΥ έστερτ^μέγος ; 

Έναργέστερον έν τάΤς δοχούσαις κακοπραγίαις ή 
του Θεού κηδεμονία δηλούται. Οί γάρ έν εύχληρία 
δντες ούχ ούτως ίσασιν δσων άγαθών άπολαύουσι. 
Τούτου χάριν άποδιδράσχει, κα\ μόνος άποδημει, 
Γνα μετά πολλής (65) τής περιουσίας έπανελΟών, χαΐ 
αύτδς γνω, δση του Θεού τών δλων ή προμήθεια, καΐ 
τούς άλλους διδάξη.Ταύτην αύτού τήν κηδεμονίαν πβρ- 
^ αυτίχα (66) διά τής επιφανείας έδήλωσεν. Έπ- 
^ έδειξε μένγάρ αύτφ χλίμαχα μέχρις αύτού διιχνου- 
μένην τού ούρανού · τούς δέ άγιους άγγέλους άνιόν- 
τας χα\ χατιόντας. Αύτδς δέ άνωθεν έφεστώς παρ- 
εθάββυνέ τε χαι τδ δέος έξήλαυνεν (67). Έδήλουν δέ 
οΐ άγγελοι τήν Οείαν διακονίαν. Περ\ τούτων γάρ χαΐ 
ό μακάριος Εφη Παύλος, < Ούχ\ πάντες βισΐ λειτουρ- 
γικά νενεύματα είς διακονίαν άποστελλόμενα διά τούς 
μέλλοντας χληρονομείν σωτηρίαν; ι Τούτων δέεχα- 
στον ίχανδν ήν Οάρσος ΙνθεΖναι (68) τφ πατριάρχη * 
διδάσκεται γάρ, ώς ούδέν άτημέλητον, ούδέ άχηβε- 
μόνευτον παρά τφ τών δλων Θεφ * άλλ* αύτδς άπαντα 
πρυτανεύει, διαχόνοις χρώμενος το7ς άγίοις άγγέ* 
λοις. Έδωχε δέ αύτφ κα\ τήν εύλογίαν, ήν καί τφ 
πατρ\ χα\ τφ προπάτορι έδεδώκει, περί τε τής τού 
D σπέρματος πολυγονίας, καΐ περ\ τού τής οΐχουμένης 
Δεσπότου, ι Ένευλογηθήσονται γάρ, φησίν, έντφ 
σπέρματί σου πάσαι αΐ φυλα\ τής γής. ι Είτα ύπ- 
ισχνεΐται αύτφ, κα\ τήν έν τοΤς προχειμένοις κηδε- 
μονίαν. « Ιδού γάρ, φησ\, μετά σοΰ είμι διοφυλασ- 
σων σε έν τή όδώ ή εάν πορευθής, χα\ άποστρέψω σε 


* ι Tim. III, 16. « Gen. χχνιι, 29. ^ Psal. lxxi, 10. * Gcn. xxviii, 3, 4. r Geri, xxif, 1ί· 

* llebr. i, 14. « Gen. xxviii, 14. ^ ibid. 15. 


NOTiE. 


(61) Χόγος. Dos. in cod. et Pic. 

(62) ΦησΙγ. Picus, ή φησιν. Bene. 

(63) ΘαρσεΊς. Aliest a cod. et edU: Pici. Sed 
legendum est Θαρσίς, auctoritate codicis Alex, ct 
Vatie. 

( 64 ) Xov. Cod. et Pic. μου. 


(65) ΠοΛΛης. Cod. et Pic. παμπολλής. 

(66) Κηδεμογίαγ. lu cod. et apud Pic. sequitur 
ήν. 

(67) Cod. et Pic. έξήλασεν. 

(68) Cod. ct Pic. έπιθείναι. 



193 OUiBST. m GENES. CAP. XXIX. 194 

tU rifv γήν ταύτην» δτι ou μή σζ έγχαταλιίψω Εως Α donec complevero omnia quaecunquo loculm 
το'^ racqeaC yΛ πάντα δαα Ιλάλησα. ι sum. » 

EPOT. ΠΔ\ 84 «NTERR. LXXXIY. 

Autti τάτ ΛΙβστ άΛεΙφΒΐ ό Ιακώβ; Quamobrem Jacob inungit lapidem ? 

Οίς (Ιχκ τδν μ^γαλδδωρον ήμείψατο Κύριον. Όμ· Quibus poiuit donis, munificentissimum Domi- 
θώαας γάρ τ6ν λίθον, 8ν ύπέθηχ€τ{} χ£φαλ||^, χατ- num remuneratus est. Nam cum erexisset lapidem, 
αύτοΰ Ελαιον. Τούτο βέ χα\ νυν Εστιν εύρεΙν quem capiti supposuerat, perfudit eum oleo. Quod 
«αρά τηλλων γυναίων (69) των τψ Κυρίφ πεπιστευ- etiam nunc fieri solere comperimiis a permultis mu- 
ataov γινόμενον· ΚΙώθασι γάρ fcv τοις θείοις αηχοΤς lierculis, quae Domino crediderunt. Nam consue- 
Uoup xpteiv τάς των άναχτόρων χιγχλίθας, χαΐ των verunt in templis divinis oleo ungere adytorum 
Αγίων μαρτύρων τάς θήχας. Δήλοι Sk τούτο της cancellos, et sanctorum martyrum thecas. Id vero 
ψυχής τήν εύγόνειαν (70). Δέχεται δέ καΐ τά σμιχρά demonstrat animi pietatem. Non respuit autem 
d φιλάνθρωπος Κύριος, Αποδεχόμενος τ6ν του γινο- etiam minima benignissimus Dominus, gratam ha- 
μένου οχοπον. ' bens operis intentionem. 

ΕΡαΤ.ΠΕ'. B INTERR. LXXXV. 

ΠοΛΛοΙ χρόφασιγ άχοΛασΙας · stoiovrtai τό tdr- Multi iibi praitexunt occationem tascivia quod qua· 
ταρας έσχηχόηκ rvra^C Ιακώβ. tuor uxoret Jacob habuerit. 

Thv σχοπθν Εχάστου των γινομένων έξετάζειν Uniuscujusque facti scopus inquirendus est. Sic 
«ροοήπει. υύτωγάρχρίνοντες εύρήοομενχα\ Ίαχώβ enim judicantes, reperieinus quidem patriarcham 
τθν πατριάρχην, τήν μέν Ταχήλ μνηοτευσάμενον Jacobum sibi Rachelem amore impulsum despon- 
ρόνην, παρά γνώμην όΕ συναφθέντα τή Αείφ. Πα- gasse, et praeter animi voluntatem Leam attigisse, 
ραυτίχα* γοΰν της απάτης αΙαθόμενος χαΐ έθυσχέ- Μοχ igitur, ut dolum sensit, aegre tulit, et cum 
pa[i]vf, χάήτούκηδεβτο0χατε6όηβε.Τϋδέ,Βαλλφ(71) gocero questus est. Balae vero permistus est, non 
«Δ diA φαηδονίαν, άλλά διά τήν τής όμοζύγου παρα· voluputis gratia, sed ut conjugem solaretur. Nam 
puOCav έμίγη Τής γάρ Ταχήλ διά τήν άπαι6(αν cum Racbel angeretur, * quod liberis careret, sloli- 
ανιωριένης, χαλ άλογίστως (7d) λεγούσης* t Δός μοι deque diceret : ι Da mihi liberos, alioqut mo- 
πέχνα (73), εΐ δλ μή γε, άποθανούμαι * »λπέπληξε riar « ; · pie quidem objurgavit illam patriarcha, et 
piv εύαεβως 6 πατριάρχης, χαΐ Εδειξε τδν της φύ- docuit, quisnam esset naturae Creator : et quod 
βεως ποιητήν, χαλ δτι ούχ ό γάμος έοτι παίδων nuptiae non darent liberos, sed qui nuptiis legem 
άημιουργδς, άλλά δ τού γάμου νρμοθέτης Θεός. *Έφη ^ dedit, Deus. Dixit enim ad illam : c Nunquid ego 
γάρ πρδς αύτήν* c Μή άντί Θεού οοί είμι λγώ, δς gum tibi pro Deo, qui te fructu ventris privavit 
εατέρηβέ 08 χαρπδν χοιλίας; » Τυχαγωγώνδλ όμως Attamen 85 placare volens, postilalioiii 

αδτήν, ήνέσχετο της αΐτήοεως, ήτησε δλ αΟτδν τή annuit. Petierat enim ah eo, ut ancillae misceretur, 
παβδίοχη μιγηναι, (να τδέξ αύτής φυόμενον οΐχεϊόν ut puerum, qui ex illa nasceretur, suum vocareu 
άποοιαλέοη παιδίον. Τούτο χολ λπ\ της Ζέλφας (74) Idem et in Zelpha contigit. Rursum enim Lea, cum 
άγένετο. Οάλιν γάρ ή Λεία παυοαμένη τού τίχτειν, parere desiisset, rogavit eum ut in agrum illum 
ήντιΕόληοεν αύτδν εις έχείνην οπείραι τήν άρουραν, gemen immitteret : quod quidem nullam libidinem 
Τούτα (75) φίληδονίαν μλν ούδεμίαν αΙνίττεται, τήν denotat , sed viri mansuetudinem, qui uxoribus 
Ik τοΰ άνδρδς Ιπκίχειανδείχνυβι, χα\ δπως τάς γυ- inservire studebat. Ad haec etiam illud adverten- 
ναίχας Εοπούδαζβ θεραπευειν. Πρδς δδ τοΰτφ χά- dura est, tunc temporis nondum fuisse ullam le- 
xciva οχοπητέον, δτι νόμος ούδε\ς τηνιχαύτα ήν τήν gem, quas multiplices nuptias prohiberet, et quod 
πολυγαμίαν χωλύων. Και ώς τρισολβίους δπελάμβα· felicissimi tunc existimabantur, qui multorum libe- 
vov τότε τους πολλών παίδων γιγνομένους πατέρας, rorum patres erant. Et quod hoc verum sit, dfvi- 
Kal δτι τουτό λστιν άληθδς, α( θείαι μαρτυρούσιν D nae testificantur promissiones. Nam Abrahamo dixit 
έχαγγελίαι. Τψ γάρ 'Αβραάμ 6 τών όλων Ιφη Θεός* Deus omnium: c Respice in coelum, et intuere 
c Άνάβλεψον είς τδν οδρανδν, χα\ (δε τους Αστέρας, stellas, num poteris eas numerare ·. » Et subjun- 

« Gen. XXX, i. δ ibid. coram. 2. · Gen. xv, 5. 

YARIJB LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

^ Cat. p. 351. δν ύπέθηχεν Εν τή χεφ. * Qumst. 85 in cat. p. 366 ponitur post qu. 86. * Cat. p. 366. τ. 
πατρ. μνηστευσάμενον μίαν, άπατηθέντα δέ. *Ος χαΐ παραυτίχα, etc. 

NOTifi. 

(69) Cod. et Pic. γυναικών. (74) ΖέΛρας. Cod. άδελφάς. Pic. Δελφάς. Minus 

(70) tM. et Pic. εύσέβειαν. bene. PraLstat b. 1. lectio Siriiiondiana. Ancilla 

(71) BaJdQ. Nomeq ancillae Rahelis, quae Gen. enim Leae, quae Gen. xxix nsSt dicitur, a LXX, 

xxix, dicitur ΐΓΠ3. interpretibus vocantur Ζελφά. Legendum Yideiur 

(74) Ά-ίι?τ^οτως. Cod. et Pic. άνοήτως. Ζελφάς. 

(73) Tixra. Cod. et Pic. παιδίζ. (75) Tavra. Deest. 



Sfc «rii semen 4uαm^ 


195 

xil: 4 

cisro semen tuum ut arenam, quae est in lillore 
maris, quae non potest numerari prae multitudine s. » 
Nihil autem tale illi promisisset, nisi copiosam 
sobolem maximam bonum esse exisiimasset· 


INTERR. LXXXVi. 

Cwr vxore$ mutua zelotypia tenebantur? 
Imperfectae erant, et hominis impii iiliae : nempe 
qui simulacra deos nominabaL Hac de causa Deus, 
cum leges conderet, tales nuptias prohibuit : c Non 
accipies, inquit, uxorem super sororem ejus aemu- 
lam ejus^.t 

96 INTERR. LXXXVIL 
Quare Scriptura meminit (orlunas ‘t 
Propria sunt sacrae Scripturae, eloquia Spiritus 
sancti, divina praecepta, piorum hominum verba : 
reliqua autem historico more proferuntur. Non 
solum igitur sermo ipse spectandns est, sed etiam 
quae loquitur persona. Porro verbum prosperae 
fortunae non est verbum Jacobi, sed uxoris ejus 
Leaa : quae, ut dixi, in impietate fuerat educata, 
et parum in divinis instituta. Sic et pater ejus di. 
xit: c Auguratus sum i . » At divina lex prohibet 
auguriis uti Quare nemo putet, hujusmodi ser- 
mones esse Scripturae divinae. * Siquidem auctor, ut 
qui historiam scribat, verba inserit, quae ab im- 
piis prolata sunt. Ita divinissimus Moses verba po- 
nit Pharaonis blasphemiae plena : t Non novi Do- 


THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 1 96 

> Et iterum : c Effi- A el δυνήση &ξαριθμηοα( αύτούς , » χαΐ Ιττήγαγεν · 
«ΟΟτως ΙαχΛΐ τό σ·ηέρρΛ σου. ι ΚαΙ πάλιν* < Ιίοιήσω 
τb σπέρμα σου, ώς ή Αμμος (76) ή παρά Xh χείλος 
της θαλάσσης, ήτις ούχ έξαριθμηθήσεται ά,τώ του 
πλήθους, ι Ούκ Αν δέ αΟτφ ταύτην Ιδωχβ την ύπό- 
σχεσιν, εΐ μή τήν πολυγονίαν μέγιστον ένδμ'.ζεν 
είναι (77) άγαθίν. 

EPQT. 

Τίνος χάριν αΐ γυναιχδς έζηΛοτύΛονν άΛΛήΛας ; 

'Ατελείς ήσαν, χα\ θυσσεβοΰς άνδρδς θυγατέρες, 
τά ξέανα θεούς δνομάζοντος. Τούτου Ενεχβν νομο- 
θετών 6 θεδς τδν τοιουτον απαγορεύει γάμον * < Ου 
λήψη γάρ, φησ\, γυναίκα Ιπ’ άδελφ) αύτής Αντίζηλον 
αύτής. » 

EPQT. ΏΖ\ 

Β ΑιατΙ ή Γραφ^ μέμνηται τύχτις; 


Ίδια (78) τής Γραφής, τά τού πνεύματος λύγια, 
α1 θεΤαι διατάξεις, των ευσεβών Ανθρώπων τά (βή- 
ματα * τά δέ Αλλα (στορικώς λέγει. Χρή τοίνυν μή 
μόνον προσέχειν τψ λδγφ. Αλλά χα\ τφ προσώκω 
του λέγοντος. Τδ τοίνυν εύτύχημα j(70), ο6 του 'Ια- 
κώβ έστι ^ήμα. Αλλά της Αείας γυναιχδς, ώς έφην, 
έν δυσσεβείφ τραφείσης, καΐ κατά βραχύ τά θεία 
παιδευομένης. ΟΟτω χαΙό ταύτης πατήρ Ιφη τδ, 
€ Οίωνισάμην. » Άλλ' ό θεΤος Απαγορεύει νόμος τοϊς 
οΙωνοϊς κεχρήσθαι. ΜηδεΙς ούν (80) τους τοιούτους 
λόγους της θείας νομιζέτω (81) Γραφής. Τά γάρ πα- 
ρά των ούκ εύσεβών είρημένα τίθησιν ό συγγραφεδς,. 
Ατε δή Ιστορίαν συγγράφων^* - οΟτω τέθεικεν 6 θεω- 
τατος Μωσης κα\ του Φαραώ τδν βλάσφημον λόγον* 
minum, et Israel non dimitto^. i At non est divini ^ c Ούκ οίδα τδν Κύριον, χαΐ τδν Ισραήλ ούχ έξαπο- 


Spirilus hic sermo, sed regis impii. Eodem modo 
rursum audimus Sennacherib dicentem : c Ne te 
decipiat Deus tuus, in quo confidisii dicens : Libe- 
rabit Dominus Jerusalem de manu mea ">· i Caete- 
rum non discimus inde blasphemare, sed potius 
blaspbemiam damnare. 

INTERR. LXXXVllI. 

Aiyui Jaeob ipse dixit ad Labanem : < Benedixit libi 
Dominus ob pedem meum^. > 

Clara est hujus dicti sententia. Pedem enim vo- 
cavit adventum : perinde ac si dixisset, 97 Propter 
adventum meum, et sollicitudinem meam, Deus 
tibi bona impertivit. Ille eiiim animadvertens pie- 
tatem meam, omnimoda benedictione prosecutus 
est ea, quae abs te mihi commissa sunt. 

t Gen. XXXII, 12. « Gen. xxii, 17. ^ Levit, xviii, 18. i Gen. xxx, 11 
XIX, 31. ‘ Exod. v, 2. “ IVReg. xviii, 30 seqq. » Gen. xxx, 30. 

VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

‘®Cat. p. 568. τά — συγγράφων om. 

NOTiE. 


στέλλω (82). > 'Αλλ* οΰ του θείου Πνεύματος ουτος δ 
λόγος, Αλλά του δυσσεβους βασιλέως. Ούτω πάλιν 
Ακούομεν του Σεναχηρείμ λέγοντος· f Μή σε άπα- 
τάτω ό Θεός σου έφ’ φ σύ πέποιθας έπ' αυτφ, λέγων 
δτι ’Ρύσεται Κύριος τήν Ιερουσαλήμ έχ χειρός μου. > 
Άλλ* ού ρλασφημεϊν έντεΰθεν μανθάνομεν, άλλα 
βλασφημίας κατηγορεϊν. 

EPQT. ΠΗ'. 

^ΑΛΛά καί αϋτός ό ^Ιαχωβ §φί\ rg> Αάβαν* ^ΕνΛό· 
σε Κύριος έπΙ τφ αοδί μου. ι 
Δήλη του βητου ή διάνοια. Πόδα γάρ τήν παρου- 
σίαν έχάλεσεν · Αντί τού, διά της έμής παρουσίας, 
κα\ τής έμής κηδεμονίας, των θεοσδότων άπήλαυσας 
Αγαθών. Είς γάρ τήν έμήνεύσέβειαν Αφορών όΘεδς, 
τά έγχειρισθ'έντα μοι παρά σου πάσης ευλογίας 
ήξίωσεν. 

I Gen. XXX, 27. ^ Levit. 


(76) Cod. et Pic. τήν Αμμον, τήν. 

(77) Είναι. Desid. 

<76) Ίδια. Cod. et Pic. διά, ex errore, ut videtur, 
librarii. 

(79) Εύτύχημα. Ita quoque legit Picus p. 35, 
Codex autem habet εύτύ; 
mss. .Oxoniensis et edit 


;ύχημα, quae etiam est lectio 
. Complui, in loco isto Gen. 


xxx, II, utLamb. Bos in vur. lert. ad h. I. monuit. 
In versioiie των 0* exstant verba έν τύχη, unde illu* 
strantiir verba hujus Quaestionis, δια τί— τύχης. 

(80) Οΰν. Cod. et Pic. τοίνυν. 

(81) ΝομιζΗτω. Cod. et Pic. praemittunt είναι· 
(Si) Cod. et Pic. έξαποστελώ. 



198 


157 QUiEST. IN GENES. 

EPQT. ΠΘ'. A 

Τίτος Srsxor τ&ς ^ά6δονς Λβπίσας stlrovmr 
τοΐς Λροδάτοις ; 

ήγάγετο (8δ) μέν γυναίκας ιταιδοποιήσαι 
«οοΟών, ούκ έν τψ γάμφ δέ εΤχε τήν ελπίδα της 
«αιδοποιίας, άλλ’ έν τψ του γάμου νομοΟέτη Θεψ· 
χαλ τάς ^βδους έλέπισεν, ο6 ταύταις θα^/&ών, 
άλλα τήν δείαν έπ&χουρίαν προσμένων. 'Όθεν καΐ 
της θείας Ιπιφανείας τετύχηκβ, κα\ λ^γοντος ήχου- 
βεν - C *Ανάβλεψον τοίς όφθαλμοΤς σου, χα\ Γδε τους 
τράγους', χα\ τους χριοΰς άναβαίνοντας έπ\ τάς 
αίγας , διαλεύχους χα\ ποικίλους , χαΐ σποδοειδείς 
ξαντούς. Έώραχα γάρ , δσα (8ά) σοι Λάβαν ποιεί. 
Έγώ (85) είμι δ θεός σου ό όφθείς σοι έν τόπψ θεοΰ, 
orj ^ραιψάς μοι έχεϊ στήλην, χα\ ηΟξω μοι εύχήν(86).> 
Επειδή γάρ τά ψαιά χαλ τά ποιχίλα τοίς υίέσι του | 
Λάβαν ένεχεερίσθη, κα\ τριών ήμερων όδδν άφ- 
εστήχεσαν έχεϊναι τούτων αίποίμναι* δείχνυσιν αύτψ 
των άδιχονμένων δ πρόμαχος ποικίλους χριους χα\ 
τράγους όχβύοντας, ϊνα τή πείρ^^ μάθη δσης άπο- 
λαύοοσι προμηθείας οΐ τεβα^^^ηχότες τψ των δλων 
θεψ. Έπισημήνασθαι δε “ προσήχει, ώς άγγελον 
ειρηχως τδν άνω δφθέντα, Ιδειξεν τέν αύτδν χαΐ 
Θεόν f Έγωγάρ είμι, φησ\ν δ Θεδς ··, δ δφβείς 
οοι έν τή δδψ. · Είδε δέ άγγέλους μέν ανιόντας χαλ 
χχηάντας διά της χλίμαχος , τδν δέ Κύριον άνω 
έστηριγμάνον · τούτον ένταύθα χά\ άγγελον ώνόμασε, 
πα\ βεόν · Θεδν μέν, τούτο “ τήν φύσιν δντα (87), 
Άγγελον δέ, Γνα γνώμεν ώς ούχ δ ΙΙατήρ έστιν δ 
άφβελς, άλλ* δ μονογενής ΥΙός. Τίνος γάρ άγγελος 
Λ Πα^ρ ; Ό δέ ΤΙδς. χαΐ θεές, κα\ μεγάλης βουλής ( 
άγγελος. Αύτδς γάρ ήμίν Απήγγειλε τού Πατρδς τά 
μυστήρια, f Ά γάρ ήχουσα, φησ\, παρά τού Πα- 
τρός μου, έγνώριοα ύμίν. ι Ούτω χαλτδν χεχληχότα 
τδν Αβραάμ (88) , χα\ άγγελον ώνόμασε, χαλ 
βεόν. 

EPQT. V. 

Τίς σηοΛός τής ^ωτ ΜώΛωτ χΛοχης; 

Τινές Ιψασαν, £τι διαχειμένην περ\ αύτά τήν Τα- 
^ήλ χεχλοφέναι αύτά * έγώ δέ τούναντίον ύπολαμ- 
6άνω, ότι χαι τδν πατέρα της δεισιδαιμονίας έλευ- 
θερωααι βουλομένη σεσύληχεν αύτά. Τ6 γάρ εύσε- 
βές αύτης ή θεία διδάσκει Γραφή · ι Έμνήσθη γάρ, 
φησίν, δ Θεές, Ταχήλ, καΙ έπήχουσεν αύτης δ θεές, 
χαλάνάψξεναύτης τήν μήτραν, ι Άκούσασα γάρ παρά 
τού Ιαχώβ, < Μή ά*/τ\ Θεού σοι έγώ είμι, δς έστέ- 


CAP. ΧΧΧ-ΧΧΧΙ. 

INTERR. LXXXIX. 

Qua de cau$a virgas decortieaias bibentibus ^oiibus 
apposuit ? 

Quemadmodiini uxores quidem duxit, liberos 
procreare cupiens, spero autero sobolis non posuit 
in nuptiis, sed in Deo qui nuptias saiicivii : sic et 
virgis corticem detraxit, non iliis quidem conii· 
dens, sed opem divinam exspectans. Unde factum 
est, ut divinam apparitionem adeptus sit, et audie- 
rit dicentem : « Intuere oculis tuis, et vide hircos 
et arietes ascendentes super capras, et eos quidem 
albos .et varios, cinericios et sparsos. Vidi enim, 
qum facit tibi Laban. Ego enim sum Deus tuus, 
qui apparui tibi in loco Dei, ubi unxisti mihi tu- 
mulum, et votum illic mihi vovisti » Cum enim 
animalia fusca et varia liliis Laban commissa es- 
sent, et greges ilH ab istis trium dierum itinere 
distarent, Deus, qui certat pro injuriam passis, 
ostendit illi variegatos arietes et hircos coeuntes 
cum femellis : ut cognosceret per experientiam, 
quanta providentia frountur, qui confidunt in Deo 
omnium auctore. Notandum est autem, quod cum 
angelum dixerit eum, qui ante apparuit, eumdem 
etiam Deum esse demonstrat, c Ego enim, inquit, 
sum Deus, qui apparui tibi in via. > Viderat au- 
tem angelos quidem ascendentes et descendentes 
per scalam. Dominum 98 vero^cacumiiii ejus in- 
fixum : quem heic el angelum nominavit, et Deum. 
Deum, inquam, quod natura talis sit ; angelum 
vero, ut sciamus, non esse Deum Patrem, qui 
apparuit, sed unigenitum Filium. Siquidem Pater 
ciijusnam angelus esse possit? Filius autem tum 
Deus, tum magni consilii est angelus. Nam ipse 
nobis annuntiavit mysteria Patris : « Qua enim, 
inquit, audivi a Patre meo, nota feci vobis p. > 
Sed etiam eum, qui Abrabamum vocaverat, et an- 
gelum nominavit, et Deum. 

INTERR. XG. 

Qufs idolorum subreptorum scopus? 

. Quidam dixerunt, Rachelem subripuisse Idola, 
propter animi studium, quo adhuc amplectebatur 
illa. Ego vero contrarium puto, quod ea furto abs- 
tulerit, quia volebat patrem liberare ab impio dae- 
monum cultu.. Pietatem enim ejus salis docet Scri- 
) ptura divina. « Recordatus est enim, inquit 4, Deus 
Rachelis,etexaudivit eam, et aperuit uterum ejus. > 
Cum enim audivisset a Jacobo : c Nuiiquid ego tibi 


• Geo. xxxi, 12 seqq. pJoan. xv, 15. v Gen. xxx, 22. 


VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

έιησημ. δέ, ete· Haec et quse reliqua sunt, exstant in cal. p. 581, ad Gen. xxxi, 15. **δθεός σου. 

·* ώς τούτο. 

NOTiE. 


83) "Ήγάγετο Cod. et Pic. ήγαγε τδ 

μέν. Sequitur παιδοποιήσαι ποθών. 

(84) *Οσα. Cod. et Pic. οΤα. 

(85) Έγώ. Cod. et Pic. addunt γάρ. 

w) Ηϋξω peu Cod. et Pic. adduut έκεΤ. Sic 


quoque in versione των 0' legitor. 

(87) Tovro — δττα. Cod, ώς τούτο τή φύσει 
δντα. Pic. ώς τοιοΰτον φύσει δντα. 

(88) Cud. etPlc. Ιακώβ. 


199 THEODORETl EPISCOPI CYRKNSIS SOQ 

gttm pro Deo, qui te privavit frociu ventris r ? > A ρηαέν ae καριΛν κοιλίας; ι δηλονότι ( 89 ) σπουδαίο- 

τέραν τψ θβώ προσενήνοχ^ προσευχήν , χαΐ τετύ- 


▼ehementiorea Deo preces obtulit, et adepta est 
quod poscebat. Atque etiam post partum pieta- 
tem suam demonstravit, c Dixit„ inquit enim 
Kachel ^ Abstulit a me Deus opprobrium, et voca- 
vit nomen illius Josepli, dicens : Addat mihi Deus 
alterum fllium. » Quomodo igitur hoc in Deum af- 
fectu praedita, idolis, quae non sunt dii, inservire 
potuisset? Verum arbitror, et aiiud per haec si-, 
gniflcari. Typum enim Dei omnium gerebat Jacob. 
Nam 99 duos populos Deus habuit : seniorem qui- 
dem habentem super cor velamen, juniorem vero 
decore fldei exornatum. Ita Jacob duas uxores 
habebat, Leam videlicet, quae oculos habebat in- 
firmos, et Kacbelem, s|)ccie pulchram et visu valde 


χηκε (90) τής αΐτήσεως. Κα\ μέντοι χαΐ τεχουσα 
δεδήλωχβ τήν εύσέβειαν · c Είχε γάρ, φησ\, 'Ρα- 
χήλ Άφεϊλέ μου, ό 8εδς, xh δνειδος · χα\ έκάλεσε 
τδ δνομα αύτοΰ Ιωσήφ, λέγουσα* Προσθήτω (91) 
μοι δ θεδς υΐδν Ιτερον. ν Πώς τοίνυν ταύτην Αχούσα 
περί τδν θεδν τήν διάθεσιν, τοϊς ούχ ουσι 6εο?ς δου- 
λεύειν ήνέσχετο ; /Εγώ δε οΤμαι κα\ Ιτερον ΙντεϋΟεν 
προδηλουσθαι. Τύπον γάρ είχεν ό Ίαχώβ του των 
δλων βεοΰ. Δυο γάρ χαΐό Θεδς Ισχε λαούς- τδν μέν 
πρεσβύτερον^ κάλυμμα έχοντα έπ\τήν χαρδ(αν- τδν 
δέ νεώτερον, τδ τής πίστεως περικείμενον χά)1ος. 
Κα\ ό Τακώβ δύο γυναίκας* τήν μλν Λείαν άσθε- 
νείς Ιχουσαν όφθαλμοδς, τήν δδ 'Ραχήλ χαλήν τύ 


formosam ; ei seniorem liberis abundantem, Junio- ^ cCSsc, xa\ ώραΐαν 6ψ« βψϋρα · χά\ «toXuitaiii 


rem vero sterilem. Nam ex gentibus congregata 
Ecclesia sterilis erat quondam, sed postea Dberis 
fecunda facta est. Inquit enim : « Laetare , sterilis 
quae non paris. Erumpe, et clama, quae non par- 
turis, quoniam plures erunt hlii desertae, quam 
ejus quae virum habet ^ » Quoniam igitur Ecclesia, 
quae Deo Salvatori credidit, majorum suorum er- 
rorem radicitus exstirpavit, hujus autem typus 
erat RacheI, furata est idola patris, ut in eo quoque 
veritatem adumbraret. 

•tNTERR. XCI. 

Qmd csl koe : i Juravit Jacob per timorem patrU 
tui Isaac <^ ? i { 

Timorem Issaei vocavit pietatem Ipsius, lioe est 
Dieum, cujus ille timorem in animo suo gestabat. 

INTERR. XCII. 

Quamobrem luctatur angelus cum Jacobo ? 

Illum fiducia roborat, qui fratrem lOeliiebat. Qua- 
propter etiam illi victoriam concessit, hoc prope- 
modiim dicens : Me vicisti, et hominem times? Ne 
vero superbiret, quod sibi Deum superasse vide- 
retur, tactu femoris se volentem victum esse indi- 
cavit. Tactu enim torporem induxit. At cum sen- 
sisset iaceb virtutem ejus qui apparuerat, postu- 
lavit ab eo benedictionem : 100 qui et dedit illi 


μδν τήν πρεσβυτέραν, στερίφην δέ τήν νεωτέραν. 
Καί γάρ ή ϊξ έθνών Εκκλησία στείρα ήν πάλαι · 
άλλ* έγένετο μετά ταυτα πολύπαις. c ΕύφράνΟητι 
γάρ, φησί, στείρα ή ού τίκτουσα, (Ιήξον κα\ βύησον 
ή ούχ ώδίνουσα · δτι πολλά τά τέκνα τής έρήμου. 
μάλλον ή τής έχούσης τδν Ανδρα. ι Επειδή τοίνυν ή 
'Εκκλησία τφ Σωτήρι πεπιστευκυία βεφ, τήν προ- 
γονικήν ηρόρ^ιζσν άνέσπασε πλάνην, τύπος δδ ταύ- 
της έτύγχανεν ουσα ή Τσχήλ, κέκλοφε τά είδωλα 
του πατρδς, ίνα τήν αλήθειαν χάν τούτηι σχιαγρα- 
φήση. 

ΕΡΟΤ. Ι,Α'. 

τι έστιγ^ ι ^Ώμοσετ Ιακώβ κατά τον φόβου τον 
\ κατρός αϋτον Ισαάκ ; » 

Φόβον του Ισαάκ τήν ευσέβειαν έχάλεσε, τουτ- 
έστι τδν θεδν, οδ τδν φόβον έν τή ψυχή περιέφε- 
οεν (9Ϊ). 

ΕΡΩΤ. q-B'. 

Τίνος ireusv χαΧαΙοι τφ Ίαχώβ ό άγγεΛοςί 

Δεδιότι τδν άδελφδν Οάρσος έντίθησι* διά τοι 
τοΟτο χα\ τής νίκης αύτφ παρεχώρησε, λέγων μονο- 
νουχί (93), Έμδ νενίκηκας, κα\ Ανθρωπον δέδοιχα;; 
*Ινα δδ μή μέγα φρονή ** δόξςς νενικηχέναι βεδν, 
τή άφή του μηροΟτδδθελούσιον τής ήττης έδήλωσε. 
Τή γάρ Αφή τήν νάρκην εΙργάσατο. Γνους δδ τοϋ 
. έπιφανέντος τήν δύναμιν, τήν εύλογίαν αίτεί · ό βδ 
χα\ τήν αΓτησινδίδωσι. Κα\ τήν προσηγορίαν άμεί- 


quod petierat, et nomen immutavit, c Non enim p βει * c Ούχέτι γάρ, φησ\, χληθήσεται τδ βνομά σου 


amplius, inquit % vocabitur nomen tuum Jacob, 
sed Israel erit nomen tuum. Quia fortis fuisti cum 
.Deo, cum hominibus potens eris, i Indicavit eliam 
causam victoriae. Ne timueris enim, ait, hominem. 


Ιακώβ, άλλ' Ισραήλ £σται τδ βνομά σου, ότι έν- 
ίσχυσας μετάβεου, κα\ μετά Ανθρώπων δυνατδς 
Ιση (94). Έδειξε δδ xaV τήν αΙτίαν τής νίκης. Μή 
δείσης γάρ, φησ\ν. Ανθρωπον δμου σοι τής νίκης 


r Gcn. XXX, 2. * Gen. χιχ, 23, 24. Isa. lix, 1. u Gen. xxxi, 53. ▼ Gen. xxxii, 28. 

VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

Cat. p. 583. έχάλεσε 'Ραχήλ. *· Cat. p. 596, νηγγλοφρονή. 

nota:. 


(89) €οά, δήλον δτι. 

(90) God. et Pic. έτετυχήχει. 
i91 ) Cod. et Pic. προσέΟετο. 

(92) Ita quoque vox φόβος luin Iroc in *oco, Ium 
Ursi, occlet, iib. iv, ca^ 9, explicatur a Cotelerio 


in nolis ad tom. 1 Monum, EccL Cr. p. 719. 

(95) JUororovxL Pic. ο0χ\ μόνον, 

(94) Έσ)}. Uoc additur in cod. YsUCm ^ 
Alex. 



SI QDiSST. IN GENKS. GAP. XXXVi- m 

ΑιέμιινεβΙ χαίμβτάτήν έγ|»ήγορ· A cum ego tibi yfcloritm concesserim. Cum reroes- 
9 CV ό ναμχωντε χα\ ύιη>οχ4ζων, ίνα μή φαν* pergefactus esset, iemer remansit languidniD, et 
τασίαν ύπολάβ^ την δψ*ν, άλλ* άχριβέοτβρον γνφ clandicabat : ne put^t, id quod ?ideral| esse ima- 
to*j ivui?vCou (95) tb αληθές. AcA τοΰτο χαι έρωτή- ginalionero nudaro,*ted exactius nosset insomnii 
ος τίνα ιεροβηγορίαν είχβν, ού μένον βιαμαρτάνει veritatem. Ob id eiiam curo quaesivisset ab angelo 
της αίτήαεαΚ, αλλά χα\ έπιπλήττεται, ώς ύπερβάς quomodo vocaretur, non solum postulato frustra- 
τά μένα φύσεως. « *1να τ£ γάρ έρωτ^, Φη?\, Ius esi, sed etiam objurgatur, tanquam excedens 
'S ίνομά μου; χα\ τοΰτό έστι θαυμαστόν (96). » metas naturae : ι Ad quid enim quaeris, ait \ no- 
Χχισημαντέον Hk χάνταυθα, ώς τόν αύτ6ν χα\ άν- men meum ? et hoc est admirabile, i Notandum 
apkmDv έχάλεσε, χαι Θεόν, ι ΈνΙσχυσας γάρ, έφη, est etiam hic, quod eumdem et hominem et Deum 
μετά Θεού, χα\ μετά Ανθρώπων Ιση δυνατός. ΚαΙ vocavit, c Fortis enim fuisti, ait r, curo Deo, et 
τδ βνομα του τόπου Ιχείνου ΕΙδο; ΘεοΟ (97). cum hominibus potens eris. Et vocavit nomen loci 
είδον γάρ Θεδν πρόσωπον πρδς πρόσωπον, χα\ illius Species Dei. Vidi enim Deum facie ad faciem, 
έσώθη μου ή ψυχή. > Καί πάλιν* c Άνέτειλεν δΙ et salva facta est anima mea : > et mox : c Ortus 
6 ήλιος, ήνίχα παρήλθε τδ Είδος του θεόν **. » est ei statim sol, postquam transgressus est Spe - 
Διά τούτων 61 πάντων μανΟάνομεν, ώς ό μονογενής dem Dei ■. ι Per haec autem omnia docemur, uui- 
Τΐδς θεού %%\ (98) θεός Ιπεφάνη χάνταυθα τφ genitum Filium Dei et Deum hoc loco apparuisse 
Ίαχώβ. ipsi Jacobo. 

Ti itfrtr, c οϋτός iorir ό (99) 'Arrode (sic) (i) IQl cet illud : c hie e$t Aina^ qui invenit 
eSpsr T0r 7σμήτ (sic) (9) έτ τχ} έρήμφ, δτ8 lamin {tnuloi) in deeerto, eum pasceret fumeuia 
ίτ^μετ τά ύ^ια&για rov ; i Seteqoms patris * 7 > 

'0 Σύρος λέγει, πλΐ}γήν(εΐ€) (δ) αθτδν εύρηχέναι* Syrus didt) eum inveuieee fontem; fons tnim 
ή γάρ πληγή (aie) Άινά (sic) (έ) χαλεΐται τή Ευρών ia SyrMum lingua Aina vocatur, 
φωνή. 

EPOT. ΚΓ«·. WTERR. XCm. 

*0 7ώ6 Jtdffer κατάγει rd γένος; Vnde Jobus originem traxit ? 

’Λτεδ τού Ήσαύ. Τούτο γάρ χα\ ή χατ’ αυτδν Ab Esau. Hoc enim docet, quae de eo scripta est 
Ιστορία διδάσκει. « Άνθρωπος γάρ ήν, φησίν, έν historia, c Vir enim erat, inquit \ in regione An- 

χώρα τή Αύσίτιδι. » Δεδήλωχε δέ τούτο χα\ ό μαχά> sitide. > Iloc titidem demonstravit et beatus Moses, 
ριος Μωσης * των γάρ έκτου Ήσαύ βεβασιλευχότων ^ qui describens successiones eorum qui regnaverunt 
τάς διαδοχάς συγγραφών, ούτως Ιφη* < 'Απέθανε ab Esau, sic ait: ι Mortuus est Balac, et r^navit 

> Gexi. xxxu, T ibid. 28, 50. * ibid. 5i. · Gen. xxxvi , 24. ^ Job i, f . 

VARIifi LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

** είδαν — είδος τού θεού om. Hiec in rat. p. 418|,8ub Diodori aomine (aed minos recte, ut ex echolio 
ibid. atdjecto constat) ita legimos : TE έστιν, ούτός έστιν 6 'Ανάν, δς εύρε τδν Ίαμελνέντή έρήμφ, δτχ 
Ινεμε τά ύποζΰγια ϊεβαιγών τού πατρδς αύτού ; Ό Σύρος λέγει πηγήν αύτδν εύρηκέναι. 'H γαρ πηγή 
Αΐνάν πσκλεΐται Σύρων φωνή. ** Qnaest. 95 vid. in cat. p. 420, ad Geu. xixvi, 53. 


NOTiE. 


(95) Έτνχνίου. Cod. et Pic. μυστηρίου. 

(96) Kal — βανμοΛττόν, Haec glossematis spe- 
dem prae se ferunt, cum in textu Hebraico, Gen. 
XXXII, 29, desint. Nec in Alex, nec in Yaiic. codice 
uiequiiiquaiii exsrat, sed in Aldiiia editione post όνο- 
μά μου sequitur, 5 έστι θαυμαστόν. 

(97) Ε7Λ?ς θβον. Ita a LXX interpr. exprimi lur 

Hebr. Gen. xxxii, 5i, quod Aquila vertit, 

πρόσωπον Ισχυρού, Symmachus autem, quem ciiara 
f olg. seqoUvr, Φανοΰήλ. 

(98) Ύώς Θβσν καί. Des. in cod. et apud Picum. 

(99) Nec Picus nec Sirniondiis hanc quaestionem 
in lacero protulerunt, quae in codice Augustano 
medium inter qnaest. 92 et 95 locum occupat et ad 
Gen. XXX VI, 24 se refert. Maluimus ipsa codicis 
verba, etsi hoc loco librarii culpa admodum cor- 
rupta, exhibere, quam lectiones in ipso textu Graeco 
immutare, sicque lectores fallere. In versione ta- 
men, obi opus erat, verare lectionem sequi de- 
baimue, ut sanus eonsiaret sentus. Dubitatur autem, 
sioine baec Tbeodoreti, an potius Diodori. 

(I) Perperam legendum *ΑΤνά δς, eum 

sermo sit de filio Zibeonis, eui nomen fuH to, 

quod a Theodoiione et Symmacho Graece exprinii- 

Patrol. Gr. LXXI. 


tur AlvAv, ab AqoUa Αΐνάς, a LXX Int. autem tov 
eundum cod. Vatie. 'AvA, et in cod. Alex. Όνάν· 

(2) 7άμην. Scribendum 1άμε\ν, auctoritate cod. 
AI», et Vatie. De sensu hujus vocis, quas Hebrai- 
cum exprimit, multis olim disputaturo est, 

teste Hieronymo, cujus verba ad hunc locum IHu- 
stranduoi attulit Moiitf. Hexa^. Orig. lom. 1, p. 44· 
Nec mirum in varias sententias alnisse hos inter- 
pretes, cum etiam hodie nonnulli hanc vocem de 
gigantibus^ alii de aquis calidis, alii vero rectius de 
mulis eiplit ent, 

(5) Legendum omnino πηγήν, et sic quoque pau- 
cis interjectis, πηγή. Ita jubet contextus, idem etiam 
vult scholion illud, quod Montf. 1. c. e Calenis 
regiis et Schedis Combefis. in modiuro protulit. '0 
Σύρος χα\ δ Εβραίος τδν Ίαμε\ν ύδωρ βούλονται 
λέγειν, άντλτού, εύρε πηγήν έν τή έρήμω, κ. τ. λ. 
Hoe scholion Diodoro tribuit Lamo. Bos in Notis 
ad h. I. Versionis των (V, sed apud Monf. 1. c. post 
verba jam allata sequitur alterum scbolion, quod 
Diodori esse dicitur, et cum verbis supra a nobis 
in texto Graeco expressis idem est. 

(4) *Αϊνά, Alrar scribitor in sebolio tertio aoed 
Monlf. I. cJ 


% 


7 


903 THEODOR£TI EPISCOPI CYRENSIS 204 


pro eo Jobab, fllius * Zarsc <le Bosora ^ ; > quae , 
omnia coiisenlioiii cum hisloria Jobi. 

102l»TERR. XGIV. 

Quare fratres Josepki inviderunt ei? 
ioseph diligebatur a patre, tum quod aero natus, 
tum quod filius Rachelis, et virtute praestans esset. 
Invidebant ergo fratres, quia videbant eum ante- 
ferri. Et in primis quidem teulaverunt ei conflare 
odium paternum, mullis adversus eum conviciis 
olentes : sed cum intentione sua frustrati essent, 
eum interficere voluerunt : postremo consilio inito 
vendiderunt. Manipulorum autem somnium denotat 
futuram frumenti causa adorationem. Siquidem 
frumenti recipiendi gratia in iEgyptum profecti 
fratres secundum prophetiam eum adoraverunt. 

INTERR. XCV. 

Quare, Thamar ornata meretricio habitu socerum 
decepit ? 

Illustre nimium evaserat genus Abrahami, pro- 
pter eam quam colebat pietatem. Quod probe sciens 
Thamar, dabat operam, ut ex ea progenie liberos 
procrearet. Cum igitur socer eam non desponsas- 
se! filio suo postremo, metuens ne decederet, 
queinadnioduiii et fratnes ejus; coacta est illa fu- 
rari procreandae sobolis occasiones, eo quod illas 
palam sumere prohiberetur. Praeterea redarguit 
illa socerum suum, qui cum minime temperans 
esset, eam tamen temperantiam servare cogeret. 
Quod etiam ille judicans patefecit : nam curo illam 
gravidam deprehensam morti addixisset, postea- 
quam novit, unde praegnans esset, illam iunocen- 
temj declaravit, seipsum vero condemnavit, c Ju- 
stior enim 103 est, inquit, Thamar, quam ego, 
propierea t.quod non tradidi illam filio meo Se- 
lom <t. > Indicam autem, quae secuta sunt, sobolis 
causa, non voluptatis, boc commentam esse Tba- 
iiiar. Neque enim postea Judar, aut alicui alteri 
copulata est : sed contenta fuit vocari mater eo- 
rum, qui ex illo semine nascerentur. 

INTERR. XGVI. 

Quid iudieabantf quae circa Zaram et Pkares ac- 
ciderunt ? 

Denotabant duos populos, Pbares videlicet po- 
pulum Judaicum, Zara vero eos, qui ex gentibus 
'crediderunt. Nam etiam ante legem erant multi 
pietatis alumni, secundum fidem, non secundum 

e Gen. XXXVI, 33. ^ Gen. xxxviii,26. 


δέ Βαλάχ (5), χα\ έβασίλευσεν άντ’ αύτοΟ Τωβάβ, 
υ16; Ζαρά έχ Βοσδρας* > <ΐυμφων6Τ tttautei του 
Τώβ Ιστορίςι. 

EPQT. ΙιΔ'. 

άιατί έφθόιττ{σατ τφ οΐ d^sJtpol abtov ; 

ΉγαπόΙτο παρά του πατρδς, χα\ ώς ^({γονος, 
χα\ ώς τής 'Ραχήλ υΐδς, χα\ ώς άρετή διαπρεπών* 
έβάσχαινον τοΙνυν δρώντες αύτδν προτιμώμενον. ΚτΙ 
πρώτον μέν έπειράθησαν χαχώς αύτδν (6) παρά τφ 
πατρ\ διαθεΐναι, πολλαΓς χατ* αύτου λοιδορίαις χρώ- 
μενοι (7) * του σχοπου δΙ διαμαρτόντες , άνελεΐν 
ήβουλήθησαν. ΕΙτα συμβουλευθέντες άπέδοντο. ΤΙ 
δέ >* των δραγμάτων δναρ προσημαίνει τήν διά των 
πυρών γεγενημένην προσχύνησιν σιτοδοχίας (8) 
γάρ χάριν είς τήν Αίγυπτον είσελθδντες, χατά τήν 
πρό^^ησιν προσεκύνησαν ··. 

EPQT. ΙιΕ'. 

Τί δήΛστβ ή Θάμαρ έταφικότ σχήμα π^ριθεμέντι 
τφγ κηδεστήγ έξηχάτησετ ; 

Περιφανές άγαν έγεγόνει του *Αβραάμ τδ γένος, 
δι* ήν είχεν (9) εδσέββιαν. Τονίτο ή Θάμαρ είδυία, 
σπουδήν έσχεν (iO) έξ έχείνου παιδοποιήσαι του 
γένους. Επειδή τοίνυν αύτήν ό χηδεστής ού χατηγ 
γΰησε τφ νεωτάτψ (Μ) παιδί, δε £σας μή τοΤςάδελφοίς 
χαέ αύτδς παραπλησίως τελευτήση, ήναγχάσθη χλΙ- 
ψαι τής παιδοποιΐας τάς άφορμάς, έπειδή προφανώς 
λαβείν αύτάς έχωλύετο. Πρ6ς δέτοδτφ χα\ έλέγχΕί 
τδν χηδεστήν, ώς αύτδν μέν ού σωφρονοΰντα, αύτΙ;ν 
δέ σωφρονεΐνάναγχάζοντα. Τούτο δέ χάχεΓνος χρίνων 
έδήλωσε * χύουσαν μέν γάρ αύτήν μεμαθηχώς , χατ- 
εψηφίσατο θάνατον * γνούς δέ δθεν έχύησε, τήν μέν 
άθώον άπέφηνεν, έαυτδν δέ χατέχρινε. c ΔεδιχάΙωται 
γάρ, ίφη, Θάμαρ ή έγώ, ού ένεχεν ού δέδωχα αύτήν 
Σηλώμ (19) τφ υΐψ μου. ι *Οτι δέ παιδοποιΤας χά- 
ριν, χα\ ού φίληδονίας, τούτο ή Θάμαρ έμηχανήσατο, 
τά μετά ταυτα δηλ^ί. Ούχ Ιτι γάρ, ούτε τφ Ίούδφ, 
ούτε άλλφ συνήφφη τιν\, ήρχέσθη δέ μήτηρ (13) 
χληθήναι τών έξ έχείνου βεβλαστηχδτων τού σπέρ- 
ματος. 

EPQT. 

Τίτος ήτ μήτνμα τά κατά (14) τότ Ζαρά καί τύτ 
Φορές; 

^ Τών δύο λαών, δ Φαρές τών Ιουδαίων, χα\ δ Ζαρά 
τών έξ έθνών πεπιστευχδτων. Κα\ γάρ πρδ τού νό- 
μου ήσαν πολλο\ τής εύσεβείας οΐ τρόφιμοι, χατά 
πίστιν, ού χατά νόμον πολιτευόμενοι. Διά τούτο δ 


^ YARlifi LECTIONES EX CATENA LIPSIENSl. 

τδ δέ, etc. Exstant illa in cat. p. 496, ad Gen. xxxtii, 6. ** προσεχ. τφ Ιωσήφ. 


ΝΟΤΛ. 


f 5) ΒαΧάχ χα\ έβασιΛ. Cod. Βαλαάμ. Ρϊθ· Βα- 
λαάιΐ. Uterque addit, χαΐ βασιλεύει. 

(6) Cod. et Pic. αύτφ. 

(7) Cod. et Pic. χρησάμενοι. 

f8) Cod. et Pic. σιτοδίας pro σιτοδείας, 

(9) Cod. et Pic. Ισχεν. 


(10) Cod. et Pic. Λγεν· 

(11) Cod. et Pic. των νεωτάτων. 

(19) Cod. et Pic. Σιλώμ* 

(13) Μήττψ χΛηΘήται^ Cod. τδ μηρών Qeg. μή^Ρ) 
χληθήναι. Pic. τδ μήτηρ χληθήναι. 

(14) Τά. Cod· et Pic. τό. 



i05 OOiEST. IN GENES. GAP. XXXVIL M6 

tof^k «(ΜΜξήνβγχε (15) χβίρα, τήν πρ6 του νο- Α legem vivenies. Quocirca Zara, lempne quod legem 
ρβυ πολιτείαν , δειχνύς * εύαεβίΐς ykp χαι Ινάρετοι praecessit, demonstrans, manum prius porreiil. 
γεγ^νααι χαι πρ& νόμου πολλοί**. Tb χόχχινον Permulti enim fuerunt ante legem pii ac virtute 
οχαρτιον μήνυμα ήν των παλαιών Ουσιών. Κα\ γάρ praediti. Funiculus autem coccineus antiquorum 
ixilvo» θυσίαις τΟν Bsbv έξιλεουντο (16), χα\ Άβελ, sacrificia denotabat. Etenim etiam illi sacrificiis 
Ένώχ, χα\ Νώε, χα\ Μελχισεδ^χ, χαΐ 'Αβραάμ, Deum placabant, ut Abel,Enocb, Noe, et Melcbise- 
zal Ίσαάχ, χα\ Ίαχώβ. Εΐτα έχείνου τήν χείρα dec, Abrabatn etiam, Isaac, et Jacob. Deinde cum 
τυστείλαντος, Ιζήλθεν ό ^ρές* μέσος γάρ (17) 6 νό- ille manum subtraxisset, egressus est Phares· Lex 
ρος τών πρβ νόμου, χα\ μετά νόμον. Διό χα\ δ μα- enim media erat inter eos , qui ante legem fuerunt 
ζάριος λέγει Παύλος * c Νόμος βό παρεισήλθε ' ι βι- et qui post legem. Proplerea beatus Paulus aii : 

δά^χων, ότι χα\ πρό του νόμου χατά πίστιν έδιχαιοΟν c Lex autem subintravit · ; » docens, quod etiam 

ιο,χαΙ μετάτόν νόμον ή χάρις διελαμψε. Κα\ό Κύριος ante legem secundum fidem justificabantur, et post 
χατά σάρχα έχ του Φαρλς έβλάστησεν. c ^Uv γάρ, legem gratia resplenduit. Sed et Dominus secun«> 
f ησίν, 01 πατέρες (18), χαΐ έξ ών 6 Χριστός τό χατά dum carnem ex Phares natus est. c Quorum 
espxa, 6 div ϊτΧ πάντων θεός. » Κα\ iv τή** πρός enim , inquit ', patres , ex quibus est Christus 
'Εβραίους * ι Πρόδηλον γάρ ότι έξ Ιούδα άνατέθαλ· ^ secundum carnem, qui est super omnia Deus. > 
χεν ό Κύριος ήμών Ιησούς Χριστός. > Τούτο χα\ δ Et ad Hebraeos : ι Manifestum est, quod ex Juda 

μιχάριος Ματθαίος τήν γενεαλογίαν συγγράφων έδί- ortus sit Dominus noster Jesus Christus s. » Quod 

δαξε. Τούτο μέντοι τό διήγημα τέθειχεν δ μακάριος 104 beatus Matthaeus genealogiam ejus 
ΙΙιεσης (19), διδάσκων Ιουδαίους**, ώς τού Δαβίδ τό conscribens, docuit. Hanc autem enarrationem te- 
«ολυθρύλλητον γένος ix γυναιχών άλλοφύλων συν- xuit beatus Moses, ut doceat Judaeos, famosissi- 
εστη * fva μή χατά τών έξ έθνών πεπιστευχότων mam illam progeniem Davidi^ ex mulieribus alle- 
άλαζονεύωνται, ώς άχήρατον φυλάξαντες τήν εύ- nigenis constare : ne extollantur adversus eos, qui 
γίνειαν. ^ gentibus crediderunt, quasi nobiliutem integram 

servarint. 

EPQT. INTERR. XCVIl. 

Θώμβτ (20), trir Ac/or, ώς drc4q χατά τήκ εύσέ· /lemiM, Leam velut m cultu pietatis adhuc fmpcr- 
βειατ, elfvtxir(UT0· ίάύτύχηχα (21), > πώς ό fectam dixisse : t Prospera fortuna usa sum; » 
Ιστοριογμάρος τά χατά rdr Ίωσίιρ συγγρά^ωτ quomodo describens historiographus ea, qua 
είπε τό, < xfr άνήρ έπιζ^χάνωτ; » C pertinent ad Josephum, dixit : c Vir arat bene for 

tunatus ? s * 

ΆνάγνωΟι τό προτεταγμένον ^ητόν, χα\ εύρήσεις Lege verba quae praecesserunt, et reperies solu- 
τήν λύσιν είπωνγάρ, t^Hv Κύριος μετά Ιωσήφ, » tlonem. Nam cum dixisset : c Dominus erat cum 
έπήγαγε^ « Κα\ ήν άνήρ Ιπιτυγχάνων * ι xai προσ- Josepho, intulit, et erat vir bene fortunatus t : > 
τεθειχε, t Και έγένετο iv τφ οιχφ παρά τφ χυρίφ postea subjunxit : c Et erat in domo apud domi- 
τώ Αίγυ^ίφ· '^δει δλ δ χ3ριος αύτού, οτι Κύριος oum ^yptium. Sciebat autem dominus ejus, quod 
μετ'αύτού, χάΐ δσαΔν ποιεί Κύριος εύοδοί. ι Ούχούν Dominus Orat cum eo, et quod Dominus dirigebat 
είς άπαντα έπετύγχανεν, έπεί Κύριος ήν μετ' αύτού* quaecunque ille agebat J. » Per omnia igitur bene 
αυτός γάρ εύώδου τά παρ' αύτού γιγνόμενα. Τούτο fortunatus erat, quia Dominus erat cum illo. Ipse 
xj\ τά χατά δεσμωτήριον διηγούμενος Εφη* c Πάντα enim faciebat, ul^prospere succederent. Uoc ipsum 
γάρ ήν, φησ\, διά χειρός 'Ιωσήφ, διά τό τόν Κύριον etiam, enarrans qu« illi in carcere acciderant, 
μετ' αύτού είναι, χα\ δσα αυτός Εποίει (22), Κύριος dixit : c Omnia, inquit administrabantur per ma- 
Γύώδου tv ταίς χερσ\ν αύτού. ι num Josephi, quia Dominus erat cum eo, et quae- 

cunque faciebat. Dominus dirigebat in manibus 
^ ejus. I 

EPQT. l,H'*% INTERR. XCYIII. 

έΙώς βίητονχος Δτ (23) ό άρχιμάγβφος γνταΖχα Quomodo pra\ectus coquorum, cum esset eunuchus, 
οίχατ; uxorem habebat? 

Μάλιστα μλν ουν χαΐ τούς εύνούχους χα\ τούς έχ- Ut plurimum quidem eunuchos et excisos sub 

•lloin. 20. tRom. ix, 3. sHebr. vii, 14. ^ Mattb. i, 3. t Gen. xxxix, 2. i ibid. 5, d, 

kibid.25. 


VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

·* Cat. p. <445. εύσεβείς — νόμ. πολλοί oni. ·* χα\ είς τήν. ·· 'Τουδαίων. ·* Quaest. 98 vid. in cat. p. 445, 
ante qu. 97. 


ΝΟΤΛ. 


{ί5)Προαζήνβγχα — βειπνός. Cod. et Pic. πολι· 
τείαν βειχνύς παί τήν χείρα προήγαγεν. 

-(16) Cod. et Pic. Ιλεούντο. 
γΐ7) ‘Cod. χαί. 

}18) Οί αστέρας. Des. 

(19) Μωσής. Deest, 


(20) θωμαν. Pic. τφ μέν. 

(21) ϋντύχηχα. Conf. quaest. 87. 

(22) *Οσα αύτός έποίει. Cod. et Pic. δσα ftv 
ποιεί. 

(23) "Qk Des. in cod. 


I 





THEODORETT EPISCOPI CYRENSlS 


to jf m nomine tocwiI ; absuraom lamen non esi a τομίας όμωνύμως χαλοΰσιν. Ού»ν δΐ ?|ν 

etiam eunucbum mulierem babere, qiix domi rem xa\ ευνούχον 6ντα γυναϊχβ Ιχειν έν τβ olxif, τών 

faroiUarem curet. 4ι«μ*λο«μένην αραγμάτων. 


105 1NTERR. XC1X. 

Qua de causa , lanio tempore elapso , nec Jostph 
certiorem fecit patrem de servilute , ti^tie 
illum revelatione patefecit ipti Jaeobof 

Oportebat ul, quebiadmodum Abrabamo pra- 
dictuni erat , Jacob descenderet in i£gyplum una 
cum flUis et nepotibus. Qui , si scivisset , quae filio 
suo Josepho acciderant , procul dubio illum misso 
redemptionis pretio reduxisset. Hac de causa Deus 
non magnopere curavit quod lugeret, quo dispensa- 
tionem adimpleret, et eum in gratiore vitae ratione 
postea constitueret. Nam ipse etiam Joseph docet j 
fratres dispensalioneii Dei : t Ut viveretis , inquit , 
misit me Deus ante vos, ut nutrirem populum mul- 
lum ^ » Quod eliam David non tacuit: i Et advo- 
cavit famem super terram, et omne firmamentum 
panis contrivit. Misit ante eos virum . in servum 
venundatus bst Joseph » , i et reliqua. Atqui si pa- 
triarcha filii servitutem novisset , illum utique re- 
demisset, redemptus autem carcerem nu|iquam 
intrasset : aique iia minime interpretatus esset 
servis illis somnia : haec autem , nisi interpretatus 
esset, minime innotuisset Pharaoni : incognitus au- 
tem per somnia prophetiam non aperuisset : hoc au- 
tem non facto, regimen AEgypti nunquam illi fuis- 
set creditum : quod nisi accepisset, minime patriar- 
cham una cum familia introduxisset in iEgyptuii* 
Igitur a postremo eventu dispensalioiiis divinae 
scopus declaratur. 


EPOT. 

Τίνος erskeVf χρόνον τοσσύτον παρβΛηΛνθό- 
τος (24),' of)ze Ίωσ^φ τφ χατρί τήν δουΛαΙαν 
έγνώρισεν*·, ούτε ό θεός dC άΛ0καΧ&ψ80>ς έίήτ 
Λωσε τοντο τφ Ιακώβ ; 

'E6et (25) χατά φ φ ντρ5ς tbv 

'Αβραάμ γεγβνημένην, xbv Ιακώβ μετά τών νεαί- 
δων, κα\ τών έκγόνων (26), εις τ^ΐγ ΑΓγυπτον χατ- 
ελθεΐν. ΕΙ βέ τά κατά τ^ν Ίωτήφ έγνώχβι, πάντως 
άν αύτ6ν λύτρα πεπομφώς έπανήγαγε. Τούτου χάριν 
αύτ^ν άθυμοΰντα παρειδεν, Γνα κα\ τήν οΕχονομΙαν 
πληρώση, κα\ Ουμηρεστέραν αύτφ μετά ταυτα φ 
ζωήν καταστήαη. Και αύτ6ς 6 Ιωσήφ του θεού 
τήν οικονομίαν διδάσκει τους Αδελφούς · ε ΕΙς γάρ 
ζωήν, φησ\ν, άπέσταλκέ με ό θεδς έμπροσθεν ύμών, 
του διαθρέψαι λαδν πολύν. » Κα\ ό ΑαβΙβ ταΰτά 
φησι· ι Κα\ έκ^εσε λιμδν Μ φ γην, πάν στή- 
ριγμα άρτου συνέτριψεν, άπέστειλεν έμπροσθεν αύ- 
τών άνθρωπον, είς δούλον έπράθη Ιωσήφ, · χαΐ τά 
έξης. ΕΙ δέ 6 πατριάρχης τού παιδδς τήν βουλείαν 
έγνώχει, πάντως άν αύτδν έλυτρωσατο· λυτρωθείς βέ 
ούχ άν τδ δεσμωτήριον ‘ψκει. ΕΙ δέ μή τούτο έγεγδ- 
νει, οΟκ άν τούς όνείρους τοίς οΙκέταις έχείνοις ήρ- 
μήνευσεν · μή έρμηνεύσας δέ, γνώριμος ούχ άν έγε- 
γδνει τφ Φαραώ · γνώριμος δέ μή γενόμενος, ούχάν 
τήν διά τών όνείρων (27) έσαφήνισε πρδ^ ^ησιν. Τούτο 
δέ μή δεδρακώς, ούχ άν έπιστεύθη της ΑΙγύπτοο 
Ι τάς ήνίας. Τής ΑΙγύπτου δέ μή παραλαβών τήν αρ- 
χήν ··, ούχ άν τδν πατριάρχην μετά τού γένους βίσήγα- 
γεν (28) είς τήν Αίγυπτον. Έκ τού τέλους δή ούν (29) 
γίνεται δήλος της θείας οΙκονομίας ό σχοπύς. 


106 ϊντει^η. C. 

Nequaquam igitur peccaverunt fraUret , quoniam 
inservierunt dispensationi divinos· 

Opus illorum aemulatione et invidia plenum erat: 
Deus autem, cum sit sapiens, nequitia illorum usus 
est in contrarium finem. Quibus enim artibus ilH 
conati sunt impedire somniorum eventum , iisdem 
Deus somniis consummationem imposuit. 
MNTERR. CI. 


EPDT. F. 

Οϋκονν ούχ όζ'ήρίορτον οΐ άβεΛφοΙ οΐχονομίφ (30) 
ύΛονργήοΌΤτες θεΐφ· 

Τ6 μέν έκείνων έργον ^ασκανίας κα\ φθόνου σο- 
φδς δέ ών 6 θεδς, τή πονηρίφ (31) τή έχείνων είς 
τούναντίον έχρήσατο. Δι’ ών γάρ έπειράθησαν χωλύ- 
σαι τών όνείρων τήν έκβασιν, διά τούτων έπιτέθειχε 
το?ς όνείροις τδ τέλος. 

EPQT. ΡΑ. 


Cur stalim υίεΐε fratribus se duriorem praebuit? 
Memor Josepb eorum, qu* in illum commiserant, D 
cum Beniaminem non videret, suspicatus est cos 
tale quidpiam etiam in illum perpetrasse. At ubi 


Τίνος χάριν εύθύς όφθεΊα τοιςάβεΛξροΤςώρότερον 
αροστινέχβτι ; 

Μβμνημένος τών $1ς aOtbv γνγβνημένων, χα\ τ4ν 
Βενιαμ\ν ούχ ίβών, Oitcrduaes xixstvov τβύχΑ (52) 


1 Gen. XI.V, 5. “ Psal. civ , 16, 17. 

VARliE LECTIONES EX CATENA L.PSIENSI. 

** Cal. p. 466. Ιγνώριβε τί|> Ίαχώβ. ** xijv άρχήν om. ” βασχανί* χα\ φθόνος. 

ΝΟΤΛ. 

(49) οίν. Cod. et Pic. toivuv. 

(30) vixor. ύχουργ. Cod. et Pic. οΐχονομίφ faf 
ύπούργησαν. 

(3t) Tfl χοτηρίφ. Cod. et Pic. xijv iwvnpwv. 

(34) Ταίκά. Cod. et Pic. ταΰτα. 


(44) Cod. et Pic. διελτ,λυθότος. 

(43) Έδει. Cod. et Pic. έπειδή. 

(46) Cod. et Pic. ίγγόνων. 

(47) Orelpur. Cod. addit, ixsiw;. 

(48) MUriire^w- 1!»**· P'C- 



2» OUi«ST. IN GENES. CAP. XLIV. 210 

«sp «(twv ηκνινΟέναι. Έικ·ιδή ζισιτβα ftv A sUp^rttitem fratrem vidit, lom venia, tum cura 
cttcy xe\ ονγγνώμης, χολ χαννοδατϊους xtj^- omnimoda illos excepit. 

|uvta< 1|(utfos. 

EPQT. PB'« 

rira ^μτιΚΒίακ §χ8ί, td c ΨομιΘόμ(ΖΙ) 
ραμτέχ^·;* 

Των dhm^^Tfiiy έρμηνβυτήν αύτί)ν χέχληχεν, ώς 
νώς dvsCpou^ διαβαψήοαντα. 

EPQT. ΡΓ. 

Τίτος Jrtxsr ^εύτεροτ, κάΙ οϋ rbr πρώτον^ 

τωτ άδβΛφώτ ηαθεφχθ^αι χροσέταξετ ; 

Έγνώχχι του ΊΡουβ^^ν τδν σχοπ^ν (54), χα\ ffl€i 
«■9»? Μοοος ύκέρ αύτοΰ πρδς τους ά8ελφθϋς 
Ηκί^υαχο λάγους, χα\ δβην (55) ύ«έρ της αύτου σω- 


LNTERR. CII. 

Quam interpretalionem habent /loro, c Psomilhom 
phamnechl i 

Arcanorum interpretem ipsum appellavit , nt qui 
somnia exposuisset. 

INTERR. CIII. 

Qua de causa secundum e fratribus, et non primo^ 
genitum, mncuiis includi tnandavit? 

Noverat inteuiionem Rubenis , et probe sciebat 
quanu ‘defeneione pro eo usus esset apud fratres, 
et quantum laborasse! pro ejus salute. 107 


τηρϋς sletvqvdxtt (56) σπουδήν. Έπβιδή τοίνυν ού β Simeon ipsum Rubeii non juvit , jure praecepit 
βυνήργηβΕν ό Συμεών τφ 'Ρουβήν, μάλα «ιχαίως 
οΜ¥ χαθβιρχθηναι προίτέταξεν άλλ’ έχίε6ημηχ4- 
των των Α6ε>φων, πάσης αύτ6ν θερατηίας ήξίωοε. 

Τούτων μιέντοι γινομένων, ήσυχίαν Αγειν rb συνει6ός 
βώχ ήνχίχετο» Αλλά τής γεγενημένης είς τ6ν Αδελφόν 
«ρανορΐας Ανέμνηβεν. « Είπε γΑρ, φησ\ν, Ιχαβτος 
«ρός τόν Αδελφόν αύτοΟ · Να\, έν Αμαρτίαις γάρ έσμεν 
πκ^ του Αδελφού ήμων, δτι ύπερείδομεν τήν θλίψιν 
τξς φυχής αύτοΰ, δτε χατεδέετο ήμών, χα\ οΟχ εΐο- 
ηχοόβχμεν ούτοΟ. *Ενεχεν τούτου έπήλβεν έφ’ ήμΑς 
πίτα ή θλίψις α&τη. » Καί δ 'Ρουβήν δ& είς χαηρδν 
έπάγει τόν έλεγ^ (37). c Είπε γάρ, φησίν, αύτοίς, 

Ούχ έλάληβα ύμϊν, λέγων, Μή Αδιχήσητε τό παιδά- 
ριον, χαϊ ούχ εΐαηχούαατέ μου ; Καί Ιδου τό αίμα 


eum vinculis includi. Nifailoroinus profectis fratri- 
bus illum omni studio curavit. Interea vero , duro 
haec agerentur, conscientia iliorum non sinebat illos 
quiescere : sed in memoriam revocabat nequitiam 
in fratrem admissam, c Dicebat enim, ait ^ , quis- 
que eorum fratri suo : certe , in peccatis sumus 
pro fratre nostro : quia contempsimus aOIietionem 
animae ejus,· quando deprecabatur nos, ei non exau- 
divimus eum. Propierea venit in nos haec universa 
tribulatio. » Opportune vero Ruben redarguebat 
eos. f Dicebat enim , ait * , illis , noune locutus 
sum vobis dicens , ne noceritis puero : et non au- 
divistis me? Ecce nunc sanguis ejus repetitur. » 
Inde constare potest aperte, conscientiae judicium 


αύτου 1χ{^ητε7ται· > Εντεύθεν έστι γνωναι σαφώς τό ^ esse inevitabile. Refricat enim memoriam sceleris 
Αζλινλς του συνειδδτος χριτήριον. Τής γάρ πρό ante duos et viginti annos admissi. 


δύβ ua\ cfxooi έτών γεγενημένης Αναμιμνήσχει πα- 
ρανομίας. 

κρατ. ΡΔ'. 

Διατέ τφ Τον6ήν ούκ έθά^Ρησβ Sovrai (38) τότ 
Berusphr ό Λανήρ ; 

ΠΓποπτος ήν αύτφ διά τήν παράνομον συνουσίαν, 
ηαΧ τής εύνής παροινίαν*^ · ήγνδει δέ χαί δσην ύπέρ 
τοΟ Το>σήφ είσενηνόχει σπουδήν. 

ΕΡΟΤ. ΡίΤ". 

Τί έστιν, C (Ηωτίσμφ οΙωτΙζηαι έτ αύτφ ; » 
Αύξήσαι τής δοχούσης χλοπής τό Ιγχλημα βουλη- 
•έντες, μαντείας δργανον τό ποτήριον δνομάζουσι. 


1NTERR. CIV: 

Quare pater noluit committere Beniammem ipsi 
Rubent ? 

Suspectus illi erat propter illegitimum congres- 
sum, et petulantiam in cubite patris commissam· 
Ignorabat autem quantum laborassei pro conser- 
vando Joeepho. 

INTERR. CV. 

Quid hoc est , c Augurio auguratur in eo ? » 

Qui volunt augere crimen furti , vaticinii instra- 
metiium poculum appellant, quod etiam ipse Josepli 
dixit: c An nesciebatis, quod augurio auguratur 


Tovto δέ χαί αύτός Ιφη ό Ιωσήφ* ι Ο&χ οίδατε βτι D homo, qualis ego p? » ΐΟβ 1^^^ autem dicebat 
• Gen. XLi, 43. · Gen. xlii, 21, 22. p Gen. xuv, 15. 


YARIifi LECTIONES EX CATENA LlPSlENSf. 

** Quaesi. 102 in cat. p. 462 ante qu. 99, 100 et 101 ponitur. ** Cat. p. 462. Ψομθομφανήχ. Cat., 
p.469. τό αληθές του συνειδ. ** Cat· p. 472. εύν. τήν παρανομίαν. ** Qu. 105 iu cat· ρ· 479 ^nitur post 
qn. 106. 


NOTiE. 


(35) Ψομίθ^μ φΜίτέχ, Cod. Ψομθόμ φανίχ. Pic. 
Τομθόμ φανεχί. Eodem fere modo legunt ol 0'. 
Τονθομφανήχ. Hoc i£gyptiiim nomen Hieronymus 
ad h. 1. sic exponit : c Salvatur mundi, eo quod 
orbem terrae ab imminente famis excidio liberarit·» 
Alias interpreiaiioues dant Montf. in Hexapl. et 
Lam. Bos ad h. 1. vers. των (V. Vid. quoque Cc- 


leb. Jo. Simonis Onomast. Y. T. p. 601. 

(54) Cod. et Pic. Ύουβίν. (lia quoque in sequen- 
tibus. 

(55) Όσην. Cod. et Pic. όπύσην. 

(56) ΕΙσβτητόχει. Cod.έvεvηvύχet. 

(37) "ΈΛεγχογ. Cod. et Pic. έλεγμύν. 

(58) Αονναι. Abest a cod. et ab editione PicL 


211 THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS S12 


Don quod vaiicioio aut auguriis uteretur, sed ser- 
monem effingens secundum materiam subjectam· 
Convenit autem admirari exquisitam ejus loquendi 
rationem. Neque enim dissimulando apud fratres 
augurandi peritiam sibi tribui passus est, sed cui- 
piam alteri cui par imperii commissa potestas 
eqset. Non eiiine dixit, auguror^ sed, f augurio au- 
guratur homo qualis ego. » 


οΙωνιομφ οΙο*νίζεχαι Λνθρωιιοί ** οΤοί έγώ ; » Ταΰτα 
U Ιλεγεν, ού μαντεία κα\ οΙωνοΤς χεχρημένος, άλλλ 
τήν προχειμένην ύπόθεσιν σχηματίζων τους λό- 
γους. "Άξιον βλ αύτοΰ θαυμάσαι των λόγων τ6 άχρι- 
€ές. Ούδλ άδελφους (59) γάρ ύχοχρινόμενος ήνέσχετο 
έαυτψ τδν οΐωνιαμδν περιθεΐναι, άλλ’ Αλλιμ τιν\ τήν 
αύτήν χεπ'.στευμένφ αρχήν. Ού γάρ είχεν, € οΐωνί- 
ζομαι, I άλλ*, c οΙωνισμψ οΙων(ζεται (40) 6 Ανθρωπος 
οΤος έγώ. » 


1NTERR. CV1. 

Cur id quod de scypho narratur , fieri jussit f 
Joscph experiri volens animum fratrum, et liqui- 
do nosse , an Benjaminem calumniam passum de- 
fenderent, ob id in ejus saccum scyphum abscondit. 
At ubi non tantum patrocinari , sed et pro eo cer- ] 
tare illos perspexit, persona ejus qui imperaret 
deposita , fraternum vultum exhibuit , fratresque 
trepidantes, et tantam non terram sibi 'dehiscere 
exoptantes, ipse bono animo esse jussit dicens: 

I Nunc igitur nolite moesti esse , neque durum 
vobis videatur, quod vendidistis me huc. Nam ut 
viveretis , misit me Deus huc ante vos <i. » Urbane 
autem admodum dimittens illos hortatus est : c Ne 
Irascimini, inquit, in via > quasi diceret , ne 
talia perpetretis , qualia in me ausi estis commit- 
tere. 

INTERR. C\n. 

Cur jEgyptiorum pecora et terram regi Pharaoni 
comparavit ? 

Inopia frumenti laborantes neque nutrire pecora 
valebant , nec 109 agros seminare. Haec igitur 
accepta tempore famis, postea reddidit, lege lata, 
ut annui reditus quinta pars regi persolveretur : ut 
tempore famis reposita haberent , unde viverent. 
Solam vero terram sacerdotum ad regis obsequium 
immiinem ab ea praestatione reliquit ( at vero sa- 
cerdotes ejus qui vere |Deus et non gaudent hac 
immunitatel). Tantopere venerabantur homines im- 
pii eos qui non erant dii. 

INTERR. CVltl. 

Quare Jacob upeliri mandavii corpus suum tn 
Chebron ? 

Non quod de sepultura valde sollicitas esset, ut 
quidam putarunt : sed ut familiam suam consolare- 
tur, et doceret Dominum Deum traducturum illos 
omnes ex ^gypto; et daturum illis terram promis- 


EPQT. PCT. 

Tl δήαοτβ τό xerrA τό xdrdv κατεσκεύοίσε δράμα; 

Βασανίσαι των άδελφών ήβουλήθη τήν γνώμην, χα\ 
γνωναι ααφώς, εΐ τφ Βενιαμίν συχοφαντουμένψ οτυν- 
αγωνίζονται · διά τοι τούτο χα\ είς τδν έκείνου σάχ- 
; κον τδ χόνδυ χατέχρυψεν. Επειδή δέ οδχ άπλώς συν- 
ηγοροΰντας, άλλά χα\ ΰπερμαχουντας Ιθεάσατο, 
ψας τδ προσωπεΤον τδ άρχιχδν, τ5 άδελφικδν έπέδειξε 
πρόσωπον. Εκείνων δέ χαταπτηξάντων, κα\ μονον- 
ουχ\ χάναι (41) αύτοις βουληθέντων τήν γην, αύτδς 
παραθα^^ύνει λέγων · c Νυν ούν** μή λυπεΤσθε (4i), 
μηδέ σχληρδν ΰμϊν φανήτω *· δτι άπέδοσθέ με 
ώδε (43). Είς γάρ ζωήν άπέαταλκέ με ύ θεδς έμ- 
προσθεν (44) ύμων. · Μάλα δέ ” χαριέντως κα\ προ- 
πέμπων αύτούς παρήνεσεν. ι Μή δργίζεσθε γάρ, 
φησ\ν, έν τή όδφ, » άντ\ του, Μή τοιαύτα δράσητε, 
οΤα είς έμέ τετολμήχατε. 

EPQT. ΡΖ . 

Τί δήαοτε χαΐ zi\r γην*"^ των ΑΙγνχτΙωτ, χαΐ τά 
χτήπ} αροσεηόρισε τφ βααΧεΙ; 

Ούτε τά κτήνη θρέψαι οΤοί τε ήσαν έν σιτοδείφ κα\ 
σπανοσιτίφ··, ούτε σπεΤραι τήν γήν. Ταυτα τοίνυν 
λαβών έν τφ χαιρφ τονί λιμού ύστερον άποδέδωκε, 
της προσόδου τδ'πέμπτον είσφέρειν νομοθετήσας, Γνα 
έν ταις ένδείαις άποχειμένας έχωσι τάς τής ζωής 
άφορμάς. Είς θεραπείαν” δέ τού βασιλέωςτήν Ιερ^ 
τιχήν γην άτελή χαταλέλοιπε μόνην.' Ταύτης δέ της 
τιμής οΐ τού Θεού τού ύντος (45) ούχ άπολαύουσιν” 
ίερεΤς. Τοσούτον οΐ δυσάέβείς τοίς ούχ ουσι θεοίς άπ- 
ένεμον σέβας. 

EPQT. ΡΗ'. 

ΑιατΙ 6 Ίαχώβ τό σώμα αύτον είς τήκ Χεβρώτ 
τα^ήκαι χεΛεύει; 

Ού τάφου φροντίζων, ως τινες ύπειλήφασιν, άλλά 
D τδ γένος ψυχαγωγών, κα\ διδάσκων ως άπαντας αν 
τους ό Δεσπότης Θεδς μεταστήσει τής Αίγυπτου, κα'· 
τήν έπηγγελμένην αύτοΤς άποδώσει γήν. Τούτον οέ 


f Gen. XLV, 5. ' ibid. 24. 

VARliE LECTIONES EX CATENA UPSIENSI. 

“ οΙωνιεϊται άνθρ. Sicque in fine quaestionis οίωνεΤσθαι άλλ* οΙωνισ^ώ οίιονειτα^. ” 
ούν om. “ ύμιν φαινέσθω. ” μάλα — τετολμήχατε, vid. eat. p. 485, ad Gen. xlv, 2o. ^ 

«apAvet. et μη&Λ pro αή. " Cat. p. 496. ad Gen. «0. Ίωσή* x«\ τ. γην. “ χΛ «rnevei σιτιων. 
·· $1ς θβραπ.— σέββς. ϋά. cat. ρ. 497, ad Gen. χινιι, 2i. - «itoX46ou»tv. 


ΝΟΤΛ. 


(39) ΆδΒΛρούς. Abest a ethl. et edit. Pici. 

(40) Cod. οΙωνΜΤτα(, qux etiam est lerti(^cod. 
Alex, et Vatie. Gen. 44, 15. 

(41) χάται. Cod. χηνβι. IJjc. βχήνβι. 

(49) Αυχ·ϊσθΒ. Cod. et Pic. φοβί»θε. 


(45) Deest. . . ,, 

(44) 'o θβός. Hoc loco codex et Pic. addunt 

i8f. 

(45) "Οντοζ. Cod. et Pic. ζωντος. 



S13 QUiEST. IN GENES. CAP. XLVII. Jll 

nflmpov ·Λν λ^γον 6 1ωο4}φ άπέφηνε * τελευτών Α SAm· Eamdeui ai/tem aennonero Joe^ph dirius ex- 

οδτιβς Εφη· c Έγώ άποθνήσχω, &πισχοιή| βλ pressit» qui moriens sic iit: c Ecce ego morior : 

έιαοχέήβται όμοίς 6 χαΐ άνάζει ύμόΕς &χ της sed visitatione visilahit vos Deus , el reducet vos 

γης τοΕΰτης είς τήν γην, ήν ώμοσεν 6 θεός τοΖς πα- e terra ista in terram » de qua Deus juravit patribus 

Tp&jtv ήμών, τφ 'Αβραάμ, χα\ Ίααάχ,χα\ Ίαχώβ. > nostris, Abrabamo, Isaaco et Jacobo. > El jureju- 

Eal ώμχισεν Ιωσήφ τούς υΙούς Ισραήλ λέγων * c Έν rando Joseph astrinxit fllius Israel , dicens : f Cum 

τ$ έπκσχοηή, fj έκισχέψεται ύμάς δ Θεδς, χα\ συν- visitatione visitabit vos Deus , efferetis etiam hinc 

ανθίσετε τά δστ5 μου έντεΰθεν μεθ’ ύμών, ι ώς είναι ossa mea vobiscum ·. » Ita ut certum sit , et illum 

βήλον, δτι χ&χείνος, χα\ οδτος, τήν έπάνοβον προ- et hunc praenuntiantes reditum haec praecepisse de 
αγορεύοντες (46) τά περ\ τής ταφής ένετείλαντο sepultura. 

EPQT. Ρ&. INTERR. CIX. 

1Ϊ έοτι· t Προσεκύτησβκ 7σρατΜ έχΐ (47) τό Quid eti Hoc ': t Et adoravit hrael ad summitatem 
dxpor rtjc ^€δον αύτον ; > baculi ejus ? i 

Ko\ πρεσβύτης ών, χα\ άσθενώς βιαχείμενος, έπΙ Israel ,'ciim esset senex et inlirmvs, decumbebat 

τής χλίνης χατέχειτο. Γνούς βέ του παιίδς τήν παρ- ^ in lecto : UO flliuin advenire audivit, siir- 

θοσίαν, έξαναστάς έχαθέσθη· βακτηρία δλ χεχρη- gens sedit, el baculo innitebatur, dextra apprebeii- 
ρίνος έπεστηρίζετο αύτή, τού μέν Ακρου ταύτης dens summilatent ejus, innixum autem vultum ha 
έχειλημμένος τήδεξι^, ίπιχείμενον δύ τδ πρδσωπον bens. Delectatus igitur ejus conspecta, et promin- 
Ιχων. ΉσθεΙς τοίνυν έπ’ αύτψ, χα\ τή τής ταφής gione de sepultura facta , adoravit , inclinans caput 4 

έπαγγελίφ, προσεχύνησεν έπιχλίνας τή βάβδφ τήν «d baculum. Ac primum quidem somnium Josephi 

κεφαλήν. ΚαΙ πρώτον μέν τδ του Ί^σήφ ένυπνιον τδ completum est : ι Vidit enim solem et lunam et un- 

π£ρας έδέζατο* c Είδε γάρ τδν ήλιον, χα\ τήν σε- decim stellas adorantes illum. » Piaeierea praedicit 
λήνην , xa\ Ινδεχα Αστέρας προσχυνοΰντας αύ- el tribus Ephraim regnum , et decem tribuum sub - 
τφ (48). I Πρδς δδ τούτοις, προαγορεύει κα\ τής (49) jectionem. Quod et divinus Apostolus dixit : rPide 
Έφρα7μ φυλής τήν βασιλείαν, χα\ τών δέκα φυλών Jacob unicuique Aliorum Josepbi benedixit, el ad- 
τήν υποταγήν. Ταύτα (50) γΑρχα\6 θείος Άπδστολος oravit ad summitatem baculi ejus » Dedit autem 

ίφη · € Πίστει Ίαχώβ Ικαστον τών υΙών Ιωσήφ εύ- \\\\ duplicem sortem. Nam dixit prophetixans : 

λδγη«, xcl\ προσεχύνησεν έπΙ τδ Αχρον τής βάβδου c Epbraira et ManassesutRuben et Simeon erunt mi- 

αύτου. i Δέδωχε^^ δδ αύτφ χα\ χλήρον διπλοΰν. hi Prophetice autem praeposuit Ephraim Manassae. 

« ΈφραΙμ γΑρ, φησί, χαΐ Μανασσής (51), ώς *Ρου- q Nam cum Joseph Manas4ae , tanquam primogenito, 
βείμ (5i) χα\ Συμεών Ισονταί-μοι. » Προφητιχώς jug primigenium serva ssel, el utrumqiie statuisse 
δέ (53) προέταξε *· τού Μανασσή τδν Έφραίμ. Κα\ secundum ordinem : perm utalo ordine patria rch ama - 
γΑρ του Ίωσηφ, ώς πρωτοτδχ(ρ τψ Μανασσή τΑ nus imposuit, nempe dexteram super Juniorem el si- 
π^σβ&Ια φυλάξαντος, κα\ χατΑ τάξιν έχάτερον στή- nislram super seniorem. Cumque Joseph arbitraretur 
σαντος, έναλλάξας ό πατριάρχης τΑς χεΓρας έπι- Jacobum ignoranter hoc facere propter imbecillita- 
zs^zixs, τψ νεωτέρψ τήν δεξιάν, τήν εύώνυμον δδ τψ leni oculorum, el diceret : f Non ila pater. Iste enim 
πρεσ6υτέρω. Είτα νομίσας 6 Ιωσήφ έξ άγνοίας δε- jjsl senior; » audivit : c Scio, Ali , scio : et hic erit 
«paxiwi τούτο τδν Ίαχώβ'·, χα\ τοπάσας τού πά- populum, et exaltabitur : sed frater ejus junior 
βους είναι τών δφθαλμών τήν αΙτίαν, καΐ εΙρηχώς · major erit illo » Animadvertendum est autem 
« Ούχ ούτως, πάτερ, οδτος γάρ έστιν δ πρεσβύ- * fere ubique primogenitis praeferri natu posle- 
τερος- » ήχουσεν c ϋΤδα, τέχνον, οίδα · χα\ οδτος riores. 1H Etenim Caino praepositus est Abel, el 
Ijxat είςλαδν", καί οδτος ύψωθήσεται, άλλ’ δ άδελ- Japbeto aiileposilus est Sem, cum esset posterior, 
φδς αύτοΟ δ νεώτερος μείξων αύτου, Ισται. ι Έπι- c Frater enim, inquit, Japbeth majoris*. > Et Is- 
σημαντέον δδ δτι πανταχού τών πρωτοτδχων οΐ μετ' madi praelatus' est Isaac , el Esavo praelatus est 
αύτους προτιμώνται · χαδ γΑρ τού ΚάΙν προεχρίθη D Jacob : el Joseph antepositas est Rubeni et Judae, 
δ Ά6ελ, χαΐ τού Ίάφεθ δ Σήμ δεύτερος ών * et Ephraim Manassae. Itidem et de reliquis, qui 
I 'Αδελφδς γΑρ, φησδν, Ίάφεθ τού μείζονος. ι ΚαΙ posiea secuti sunt. Nam et Aaroni praepositas est 

■ Gen· L, 25. · flebr. ii, 21. « Gen. xlviii, 5. ^ ibid. 19. * Geii. x, 21. 

VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

'•^6έδω« — χα\ Συμεών. Vid. cal. p. 501, ad Gen. xlviii, 5, ubi des. Ισονταί μοι. Reliqua , προφη- 
τιχώς — τών πατέρων ήμών vid. in cal. p. 503, ad Ceii. xlviii, 14. '· προτέταχε. '•τούτο δεδρ. τδν 
πατέρα. " χαδ οδτ. έστ. είς λαόν om. 

^ϋτ!Λj. 

(46) Cod. el Pie. προσαγορεύοντες. (49) Καϊ της — βασιΛεΙαν, Des. in cod. el Pic. 

(47) *ΕλΙ — αύτον. Secundum lectionem τών (50) Co<l. el Pic. τούτο. 

0^, «|uos etiam sequitur Paulus ad Hebr.. ii , 21. (51) Cod. et Pic. Μανασσή. 

S3rminacbus et Aquila ambiguum illud nomen ΠΌΏ (52) *'Ρονβε\μ^ coqlra lecltpnemin siipenpribus 

oer χλίνη iiiierj^etari maluerunt. receptam, quae erat Τουβή^·. Cod. et Pic. Τουβίν· 

\48) Cod. et Pic. αυτόν. (53) /7pcsra{s. Cod. el Pic. προτετίμηχβ. 


Sn THKODORETl EPISCOPI CYRExXSIS iit 

Mocet · el ftuvld fstriliiia saU, licet omnutai A toO A loadx, iMil tou Έ««υ d *Ι«Μώβ, κ«\ 

neta pocireiDut «stei. Cderan pciriarche J^ocb του *Ρουβή¥ χα\ Ίούβκ d leal τοΰ M«. 

per propbeiiaili docuit sepolUine Gousam : « £cee νασοη d ΈφραΙμ. Τούτο χαΐ Iv τοΖς μοτΑ τ«ΰτα cG- 
euim, kiquit, ego morior, a Deui erit vobii- poi τις Av. Kal γΑρ τού Άαρων 4 Μωοης προοτΑχΟη, 

cum, a reducet yos in terrani patrum noitro- χα\ Aa6\5 6 νβώτατος ών των έπτΑ άδολφων. Ό 

rum 7 , I μέντοι πατριάρχης Ίαχώ6 έ$(δαξβ διΑ της προ^^- 

σοως τής Υαφής τήν αΐτίαν. c Ίδοϋ γάρ, Ιρην (55), έγώ Αποθνήαχω, χα\ Ιοται ό Θο6ς μεθ* όμων, χαλ 
Αιιοοτρέψ» ύμίς ^ ε(ς τήν των πατέρων ήμών. » 

1NTERR. CX. EPflT. ΡΓ^. 


Quomodo Jacob dicitur filiis benedixisse, cum non- Πώς εύΧογησαί Λέγεται τούς Λο^ας 6 ^Ιαχωβ 
nullis maiMxeril? Μοις έααρασάμενος ; 

*>osfrema verba palriorcbae neque eunt, maledi- OGte ApuC elocv, οΟτε ούλογίαι, ΑλλΑ προ^^ήσεις 
ctiones, neque benedictionca, sed prophetiae Inquit ol τελευταίοι του ιιατριάρχου λόγοι, c ΣονΑχθητε γάρ, 
enim :ι Congregamini ut annuntiem vobis, id quod φηο\ν, Τνα άπαγγεΛω (56) ύμίν τΐ Απαντήοβται ύμϊν 
iiet vobis !η extremis diebus *. » Cominemorat (π* έοχΑτων (57) των ήμερατ;, > Έμνήσθη 61 χα\ 
etiam quae a nonnullis erant commissa : non ut B χών παρ' Ινίων γεγενημένων * ούχ έπειδή 6(χας οΕ 


lilii puniantur ob scelera paterna, sed sermonem 
effingens in formam maledictionis et benedictionis 
ad communem qnoronieuiique utilitatem. Et pri- 
iniira Rubeni exprobrat petulaniiani, et audaciam, 
et in cubile paternum insolentiam. Cujus rei cau* 
sa, posteros ejus perpaucos fore pnedicit. Hoc enim 
signilicat quod sequitur : c Tanquam aqua non fer- 
vesces* ; i perinde ac si dixisset, non calefles ad 
procreandum multos. |lncrepans autem Symeoneiii 
et Levi, 112 ac aegre ferens Sichimitarfim inju· 
stum interitum , deprecatur, ne sit particeps nequi- 
tiae illius· Maledicit autem non ipsis, sed eorum 
pravis affectibus, irae videlicet et furori. Iram autem 
vocavit desiderium, quoniam ab hoc etymologiam 
habet ira. Nam qui irascitur, desiderat ulcisci de 
inimico. Et hoc supplicium, prophetia erat ; c Di· 
vidam enim, inquit, eos in Jacob, et disseminabo 
eos lit Israel t». » Atqui tribas Levllica propter 
sunmium honorem dispersa est, ita ut in unaqua«^ 
que tribu essent Levitae et sacerdotes, et ab eis 
fructum caperent. Qui propriam sortem non acce- 
)>eruiit; sed in qualibet tribu quaedam civitates 
Miis attributae sunt, et deflniius numerus cubitorum 
terree ante urbes sitae. Tribus autem Symeon sor- 


παίδες εΐαετερ&ττοντο των πατριχών Αμαρτημάτϋΐν, 
ΑλλΑ οχηματίζων εΕς ΑρΑν χαΐ εύλογίαν τους λό- 
γους, είς χοινήν των Ιντευζομένων ώφέλειαν. Καί τώ 
μέν Τουβήν αύθ Αδειαν έπιμέμφεται χα\ θρασύτητα, 
χα\ τήν είς τήν ηατριραν εΟνήν παροινΕαν (58)· ο8 
δή χάριν δλΕγους αύτοΰ γεγενηαδαι τους άΐΛγδνους 
προλέγει. Τούτο γΑρ βηλο? τ6, t ΤΙς ύδωρ μή έχ- 
(έαη;, » άντ\ του, μή πληθυνΟεΕης (59) είς «ολυγο- 
vCav (60). ΝεμεσΑ (61) βέ χα\ τφ Συμεών, χα\ τφ 
Αευΐ, των Σιχιμιτών Αδιχον τδν δλεΟρον όδυρόμενος, 
χα\ εΟχεται μηδεμΕαν χοινωνίαν εΐ; τήν παρανομίαν 
Εχειν έχεΕνην. ΈπαρΑται μέντοι ούχ αύτοΓς, ΑλλΑ 
τοΐς πονηροίς αύτών πΑΟεαι, τή δργή, τή μήνιδι. 
Επιθυμίαν δέ τήν Αργήν έχΑλεσεν · έχ ταΐυτης γΑρ 
χα\ ή όργή τήν Ετυμολογίαν Ιχει · δρέγεται γΑρ 0 
δργιζόμενος Αμύνααθαι τδν Εχθρόν. Κα\ αΟτη δΕ ή 
τιμωρία πρό^^ησις ήν* c Διαμεριώ γΑρ αύτούς, 
φηα\ν, εν Ιαχώβ, χα\ διααπερω αύτούς Εν Ισραήλ, ι 
Άλλ’ ή του Αευί φυλή διΑ τήν Ακραν διεσπάρη τι- 
μήν, ώς (62) ΕχΑστη φυλή συνεΐναι Λευΐτας χα\ Ιε- 
ρέας, χα\ τήν παρ' αυτών ωφέλειαν χαρποΟσθαι. ΟΟχ 
έλαβον ίδιον χλήρον, Αλλ* Εν ΕχΑστη φυλή τινες αύ- ' 
τοΤς. Απενεμήθησαν πόλεις, χα\ της προαστείου γης 
ώρισμένος^^ πήχεων Αριθμός. ΚαΙ ή του Συμεών δΕ 


TCen. XLV 111 , Σ1· * Gen. xlix, 1. * Ibiil. A. ^ ibid. 7· 

VARliE LECTIONES EX CATENA UPSIENSl. 


^ ύμΑς ό θεός. Prolixa qu. 110 Ineat, dispescitur in 14 sectiones. 1.) Initium usque ad τώνΕντευξ. 
ώφέλειαν vid. p.545, ad Gen. xlix, 28. 2,) xa\ τφ-*είς τωλυγονίαν, vid. ib. p. 500, ad vors 4. 5.) νεμεσΑ 
ed. n. p. 111, 1. ult. us«|ue ad διεσπάρη φυλών p. 112 vid. ib. p. 513, ad vers. 7.4.) του ^ 'Ιούδα — Εγερω 
«ύτΑν,ρ. 413, vkl. ib. p. 516, ad vers. 9. 5.) προαγορεύει — προσδοκία Εθνών, p. 114, vid.ib.p.519 ad vers. 
10. 6.) εΐτα δειχνύς — τής δνου αύτού, ρ. 115, vid. ib. p. 522, ad vers. II. 7.) εΤτα χα\ — στολήν αΟτου,ρ. 
116, vid. ib. p. 525, ad 1. c. 8.) είτα δείχνυσι— εύλ. τδν Ιούδαν, ρ. 116, vid. ib. p. 527, ad vers. 12. 
9.) του δΕ Ζαοουλων — ή σωτηρία, ρ. 117, vid. ib. ρ. 532, ad vers. 17, 18. 10.) προλέγει — χΑλλος, ρ.^ Ηο, 
vid. ib. ρ. 535, ad vers. 19. II.) είτα του Ιωσήφ — ύπεξ. τ. piov, ρ. 118, vid. ib. ρ. 540, ad vers. 2δ, 24. 
12.) είτα έπεύχεται — περίφανέστατον, ρ. 119, vid. ib. ρ. 541, atl vers. 26. 13.) τδν δΕ Βενιαμ. — διέδωχε, 
vid. ib. ρ. 545, ad vers. ώ. 14.) ταΰτα et reliqua vid. ib. p. 547. Cat. p. 514. ώρισμένων. 

NOTifi. 

(54) '£aE— *1ωσή^, Cod. et Pic. δ Ιούδας χαΐ ό (59) ΠΛηθντβεΙης, Cod et Pic. θερμανθείης. lu 

Ιωσήφ. quoque a Sirmondo vertitur, calefies, 

(55) Cod. et Pic. φησίν. (60) Cod. πολιγορίαν. Minus bene. 

(56) Cod. et Pic. Αναγγείλω. Sic quoqno ol D*. r (51) Cod. νομέσας. Pic. νεμέσας, cum notula m 

(57) Cod. Εσχ’Ατου. ita quoque iii edit. Complut. marginA ; νεμεσήσας vei νεμεσίσας videtur iegen- 

legiiurGeo. xux, 1. dum. 

(58) Cod. et Pic. παρανομίαν. (62) Ώς, Cod. et Pic. ώστε γΑρ. 



]Π QUiEST. IN GINES. CAP. XLIX. tlS 

ούχ cixe χληρον χ«χωρ;βμένον, άλλΔ χατά τ^ν Α tem disliocUm non bibuit, oed secundom proplie- 


ToO πατριαρχαυ προ^^ησιν, μεταξο των άλλων 8ι- 
ΐ 9 ΐ:άρη φυλών (65). Του βέ Ιούδα πολλούς έπαίνους 
βιέξεκοιν * C Ίούδοι, σλ αΐνέοε^αν (64) οΙ Αδελφοί του · 
α! χεΤρΙς σου έπΙ νώτου των έχθρων ^ σου. Ιΐροσ* 
χϋνήβουσί σθ( οΐ υΙο\ του πατρδς σου. Σκύμνος λέοντος 
Ιούδα. Έχ βλαστού, υΙέ μου, άνέβης, Αναπεσών 
έχοιμήΟης ώς λέων, χα\ ώς σκύμνος. Τίς ΙγερεΤ 
αυτύν; j *ΑλλΑ τούτων ούδέν τφ Ιούδα Αρμδττει, 
άΐλ* ή τ!) ix τούτου βλαστησΑστ] φυλ{. Βασιλική 
γάρ ήν αδττ], πρώτου μέν τορ Δαβ\δ βασιλεύσαντος, 
είτα των έξ έχείνου * χα\ πασών δέ των Αλλων φυλών 
δυνατωτάτη. ΚαΙ γΑρ ήνίχα Δαβίδ δ βασιλεύς 
Αρ*.Ομηθήναι προσέταξε τδν λαδν, τετρακοσίας του 
Ιούδα χιλιΑδας ε5ρε, των δΑ Αλλων φυλών ένναχο- 
βίσς. ΚαΙ μέντοι χΑν τή έρήμφ διαριθμηδέντες ^ 
τλείους ώφθησαν των Αλλων φυλών. *ΑλλΑ τδ Ακρι- 
βά; της προβδήσεως τήν ίκβασιν Ιλαβεν έπΙ του 
έεσπδτοο Χρίστου» δς έχ βλαστού Ανέτειλε, κατά 
τδν κατριάρχην Ταχώβ, χα>. χατΑ τδν προφήτην 
ΌσαΙζν * « Έξηλθε βΑβδος έχ τής βίζης ΊεσσάΙ· κα\ 
ένθο; έκτης βίζης Ανέβη, > Αύτωδέ χα\ τό· c Άνα- 
ιεεοών έχοιμήθη ώς λέων, Αρμύττει» χα\ ώς σκύμνος 
έέοντος. » *ύσπερ γΑρ 6 λέων κα\ (65) χαθεύδων 
έετι φοβερδς, ούτως 6 δεσποτικδς θΑνατος φοβερές 
χα\ τω ΟανΑτη» χα\ τψ διαβύλφ γεγένηται. Αέοττα 
έέ (66) αύτδν χα\ σκύμνον κέκληχε Λέοντος · ώς 
βαβιλέα χα\ βασιλέως υΐδν, χα\ θεδν χα\ θεού ΤΙύν * 
η\ χατΑ τδ Ανθρώπινον (67) γΑρ έχ τού Δαβ\δ 
έβλΑστησε, χαλ ώς θεδς πρδ τών αΙώνων έχ τού Πα- ^ 
τρδς έγεννήΟη. Κα\ τδ, ι Τίς έγερε? αύτδν ; ι τήν 
έφατον αύτού δείχνυσι δύναμιν. Αύτδς γΑρ έαυ- 
τέν (68) Ανέστησε, χατΑ τήν αύτου πρδββησιν. c Αύ- 
ββτε'· τδν νβδν τούτον, χα\ (69) έν τρισ\ν ήμέραις 
έγερώ αύτδν· ι Προαγορεύει χα\ τής έπιφανείας αύ· 
τού τδν καιρόν · < Ούχ έχλείψει Αρχών έξ Ιούδα, χα\ 
ήγούμενος έχ τών μηρών αύτού^ έως αν έλθη φ (70) 
έτδχειται, χαΐ αύτδς προσδοκία εθνών, ι Τούτο τής 
τού Κυρ bu παρουσίας σημεΤον σαφέστατου. Έξέλιπον 
γΑρ τών *Ιουδαίων ούχ οί βασιλείς μδνον ΑλλΑ χα\ 
οί Αρχιερείς*', κα\ οΕ προφήται^ ώστε δειχθήναι τδ 
τής προββήσεως τέλος. Τού γΑρ Σωτήρος ήμών τί- 
ζτεσθαι μέλλοντος. Αλλόφυλοι αύτών έχρΑτησαν βα- 
σιλείς, 7να δ αιώνιος δειχθή βασιλεύς, ή τών έθνών 
τροσδοχία , χατΑ τήν δοθείσαν παρΑ τού θεού τών 
δλιον τοίς πατριΑρχαις επαγγελίαν. ΚαΙ γΑρ χα\ 

* Gfn. XU 1 , 8, 9. ^ Isa, χι, 1. · Gen. xlix, 9. 

?ARUE LECTIONES i 


tiiin patriarcbai erat inter aliaa tribas dispersa. 
Judaa vero inultas laudes persequitor : c Juda, lau- 
dent te fratres tui. Manus tua super dorsum Hiiiui- 
eorum tuonim. Adorabunt te (ilii patris tui. Catulus 
leonis est iuda· Ex germine, fili mi. ascendisti, de- 
cumbens dormisti ut leo, et velut catulus leonis. 
Quis excitabit illume. > Sed borum nullum ipsi 
Judae convenit, verum tribui ab illo exortae» Regia 
enim baec erat ; cum in ea primus David regnave- 
rit, deinde qui ex ipso des6eDderunt. Et aliarum 
omnium tribuum erat poteiitissima. Etenim quando 
rex David jussit numerari populum, quadringenta 
millia reperit in tribu Juda, in aliis vero tribubus 
113 tantum uongeuta. Atque etiam in deserto 
' numerati plures inventi sunt, quam in caeleris tri- 
bubus. Verumtamen prophetia exacte completa est 
in Cbristo Domino , qui e germine boe ortus est, 
secundum patriarcham Jacobum , et secundum 
Isaiam prophetam : ε Egressa est virga de radice 
Jesse, el flos de radice ejus ascendit i IIU etiam 
quadrat, quod dicitur : ε Decumbens dormisti nt 
leo, et vellit catulus leouis i Quemadmodum 
enim leo etiam dormiens terribilis est : sic mors 
Domini formidabilis fuit et morti el diabolo. Leo· 
nem porro ei caitUum leorde ipsum vocavit, tanquam 
regem et regis lilium, et tanqaam Deum et Dei Fi- 
lium. Nam et secundum huinaniiatem ex Davide 
ortus est, et tanquam Deua ante smeula ex Deo 
; Patre genitus est. Uoc autem : c Quis excliabit 
iUumf» ineifabilein ejus potentiam declarat· Ipse 
enim ae aiiscitavit, secundum prmdictlonera suam : 
€ Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo 
illud ί. I Prmoantiat etiam tempus adventus illius : 
c Non deliciet princeps ex Juda, et dux de femore 
ejus, donec veniat cui repositum est : et ipse est 
exspectatio gentium s.» Hoc adventus Domini indi* 
ciuro est clarissimum. Nam ut prophetiae Anis osten- 
'deretur, defecerunt non tantum Judammin reges, 
sed principes saeerdoiuro, et propliets» Siquidem 
cum Salvatoris nostri nativitas appropinquaret» 
exteri reges imperabant illia, ut aeternus rex deda- 
raretnr, qui erat gentium exspectatio, eeeundum 
promissionem ab omnium Deo 114 pabriarcbis 
) factam· Etenim Deus omnium promiserat Abralia- 
mo» Isaaco» et Jacobo, in semine ipsorum se bene- 

f Joan. n, 19. * Geii. xlix, 10. 

K GATBNA UPS1ENS4. 


^ Cal. p. 516. έπ\ νώτων τ. έχθρ» *· Cat. ρ. 517. λύσατε γΑρ, φησί. Cat. ρ. 519. βΑσ. μ1ν·ι. ·* οΐ 


ΝΟΤΛ. 


(63) ΔισσχΑρη φνΛΰιν. Cod. φυλών διεσπαρμέ- 
νου. Pie. «υλών διεσπαρμένων. 

(6έ) Cod. αΐνέσασαν, ut videiur, pro αΐνέσαισαν, 
ηο» est lectio cod. Alex, ct Vatie. Geii. ' xlix» 8· 
Pic. ήνεσαν. 

(6^) Καί. Deest. 


(66) ΔΑ. Cod. et Pic. γΑρ. 

(67) Cod. et Pic. Ανθρωπειον. 

(68) rdg, Cod. καί. 

(69) Kat» Cod. et χΑγώ. 

(70) Cod. et Pic. δ. Ita quoque pag. scq. 



ί19 THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 


220 


diciorom omnibus gentibus terr». Quod et hoc loco 
patriarcha Jacobus benedicens Judae patefecit, 
c Non deficiet enim» inquit» princeps ex Juda» et 
dux de femore ejus» donec veniat cui repositum 
est : et ipse est exspectatio gentium. » Deinde de- 
monstrans populum ex gentibus et Judaeis compo- 
situm : c Alligans» inquit» ad vitem 'pullum suum» 
et pampino vitis pullum asinae suae Quod autem 
Israel dicatur vitis, omnes prophetae docent. Etenim 
David dixit; c Vineam ex iEgypto transtulisti t, > 
et caetera. Et Isaias : c Vinea facla est dilecto in 
cornu» in loco pingui. » Et per Jeremiam dixit 
omnium Deus: c Ego autem plantavi te vineam 
frugiferam» totam veram ^ ; i et per Mosen : c De 
vinea Sodomorum vinea eorum » Et Dominus in 
sacris Evangeliis : < Homo quidam plantavit vineam» 
et locavit illam agricolis» et peregre profectus 
est I Pullum autem appellat populum gentilem» 
tanquam indomitum, et rectore carentem. Hoc 
enim etiam Dominus obscure dixit, praecipiens 
apostolis ; c Ut abirent In vicum e regione situm» 
et solverent asinam alligatam, et pullum ejus» su- 
per quem nullus hominum sedit i Neque enim 
patriarcha» neque legislator» neque propheta» solli- 
citus fuit de salute gentium. A.t divini apostoli. 
Jussi docere gentes» et baptizare in nomine 
Patris, et Filii» et Spiritus sancti «» solverunt asi- 
nam» hoc est, humanam naturam, vinctam catenis 
peccati : solverunt etiam pullum, nempe populum 
ex illa natum : et imponentes illi vestimenta , sua» 
boc est, gratiam quam erant consecuti, c Quicun- 
que enim In Christo baptizati sunt» Christum in- 
duerunt P, I mansueturo reddiderunt pullum antea 
indomitum» et super cum sedere fecerunt Domi- 
num, et alligaverunt eum viti» hoc est sibi ipsis. 
Ex Judaeis enim erant apostoli. Nec illi Untum, 
sed et se^uaginU discipuli» ei ter mille» quos uno 
eodemque tempore piscatus est primus' apostolo- 
rum» et quinquies mille, et inultae myriades, de 
quibus Jacobus 4er beatus cum Paulo divinissimo 
loquitur. Non untum igitur apostolis adhaeserunt 
qui crediderunt» sed [et apostolorum discipulis. 
Quod praevidens patriarcha dixit : c Alligans ad vi- 
lem» et pampino vitis pullum asinae sute s. > Dein- 
ceps quoque praedicit passionem ; c Lavabit in vino 
stolam suhm, et in sanguine uvae amictum suum. 
Gratiosi oculi ejus super vinum» et candidi dentes 
ejus quasi lac'. » Et corpus quidem ejus stolam 
appellat , sanguinem vero vinum : quandoquidem 

Gen. XLix, 11. i Psal. nxix, 8. i Isa. v, 

> Mare. II» 2. ' Matth. xxviii, 19. p Galat. iii, 


. τφ(7Ι) ^Αβραάμ, χαΐ τφ Ισαάχ» χα\ τφ Ιαχώβ 
ύπέσχβτο 6 των δλων Θεδς» έν τψ σπέρματι αύτών 
εύλογήσιιν ιτάντα τά 6θνη της γης. Τούτο χολ Ιν- 
ταυθα παρεβήλωσβ τ6ν Ιούδαν εύλογών δ Ταχώβ Λ 
ΐίατριάρχης. ι ϋύχ Ιχλείψει γάρ» φησ\ν, Αρχονν (72) 
έξ Ιούδα, χα\ ήγούμενος έχ των μηρών αύτου, δως 
&ν ΙλΟη ώ Απύχειται, χα\ αύτδς προσδοχία Ιθνών. » 
ΕΤτα δειχνυς τδν έξ έθνών χα\ Ιουδαίων o\j9x&^rcat 
λαύν · € Δεαμεύων πρδς Αμπελον τδν δνον (73) αύ- 
του, χαΐ τ^ έλιχ( τής Αμπέλου τδν πώλον της δνου 
αύτοΰ. ι *Οτι δέ Αμπελος δ Ισραήλ ώνομάζετο, 
Απαντες ot προφήται διδΑσχουσι. Κα\ γΑρ ΔαβίΑ 
φησιν · € Άμπελον έξ ΑΙγύπτου μετήρας, ι χολ τα 
έξης. Κα\ δ Ήσαΐας · ι Άμπελών έγενήθη τψ ήγα- 
πημένφ έν χέρατι, έν τδπφ (7έ) πΙονι. ι ΚαΙ διΑ 
τού Ίερεμίου δ τών δλων Ιφη Θεδς * c Έγώ δέ έψυ- 
τευσά η Αμπελον χαρποφδρον» πΑσαν Αληθινήν, ι 
Κολ δ(Α τού νομοθέτου - c Έχ γΑρ Αμπέλου Σοδδ- 
μων ή Αμπελος αύτών. ι Κα\ δ Κύριος έν τοίς ιεροις 
Εύαγγελίοις * c Άνθρωπός τις έφύτευσεν Αμπελώνα, 
χα\ έξέδοτο αύτδν γεωργοίς, χα\ Απεδήμησεν. > Πώ- 
λον δέ τδν έξ έθνών δνομΑζει λαδν, ώς Αδάμαστον 
δντα, χα\ πωλοδάμνην ούχ έσχηχδτα. Τούτο γΑρ χλ\ 
δ Κύριος ήνίξατο τοΤς Αποστδλοις προστεταχαις · 
C ΈΙς τήν χατέναντι χώμην ** ΑπελθεΖν, χα\ λύσαι 
τήν δνον τήν δεδεμένην, χα\ τδν ταύτης πώλον, έφ’ 
δν φησιν ούδε\ς Ανθρώπων έχΑθισεν. » Ούτε γΑρ πα- 
τριάρχης» ούτε νομοθέτης» ούτε προφήτης, τής τώ>^ 
έθνών έφρδντισε σωτηρίας. Ot δέ θεΤοι Απόστολος 
προσταχθέντες μαθητεύσαι πάντα τΑ Ιθνη» χαλ βα- 
πτίσαι είς τδ δνομα τού Πατρδς, χα\ τού ΥΙού, χαΐ 
τού Αγίου Πνεύματος, Ιλυσαν μέν τήν δνον, τουτέστς 
τών Ανθρώπων τήν φύσιν, τήν δεδεμένην ταΐς τής 
Αμαρτίας σειραΤς * Ιλυσαν δέ χα\ τδν πώλον» τδν έχ 
ταύτης βεβλαστηχότα λαόν · χα\ έπιθέντες αύτψ τΑ 
ΙμΑτια τΑ έαυτών, τουτέστι τήν χΑριν ής Ιτυχον · 
« Όσοι γΑρ είς Χριστδν έβαπτίσθησαν, Χριστδν έν- 
εδύσαντο* » χα\ εύήνιον Απέφησαν τδν Αδάμαστον 
πώλον» χα\ έπεχΑθισαν αύτψ τδν Δεσπότην, χα\ 
προσέδησαν αύτδν τή Αμπέλψ» τουτέστιν έαυτοΤς. 
Έξ Τουδαίων γΑρ οΐ Απόστολοι * χα\ ού μόνον αύ- 
το\, ΑλλΑ χολ οΐ έδδομήχοντα μαθητα\» χα\ οι τρια- 
χίλιοι, ούς χατΑ (75) ταύτδν έσαγήνευσε τών Απο- 
στόλων δ πρώτος» χα\ ot πενταχισχίλιοι, χα\ at πολ- 
λα\ μυριάδες, περ\ ών δ τρισμαχάριος Τάχωβος τψ 
θειοτάτψ διελέχθη Παύλψ. Ού μόνον τοίνυν τοίς άπο- 
στόλοις συνήφΟησαν ot πεπιστευχότες, ΑλλΑ χα\ τοις 
τών Αποστόλων μαθηταΐς · χα\ τούτο προορών δ πα- 
τριάρχης 6φη * € Δεσμεύων πρδς Αμπελον τδν (76) 

Jerem. ιι, 21. > Deut. χχιιι, 52. ■ Luc. ιχ, 9. 
Κ q Gen. xlix, 11. ' ibid. 11, 12. 


VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSL 


** είς τ. χατεν. πόλιν. 


ΝΟΤΑ. 


(71) Καέ γάρ χαΐ τψ. Cod. χα\ γΑρ έν τψ. Pic. 
χα\ γαρ τφ. 

(72) Ούχ — άρχωτ. Des. in cod. 

(75) T^r Uror. Cod. τδν πώλον. Ita quoque Sir- 
mundus infra in hac ipsa sectione pag.‘ scq. icgii. 


(74) Έν τόπφ, Cod. έν βρει. P:c. έν έλαίψ. 

(75 Cod. et Pic. κατ’ αύτόν. 

(7H) Tdr χώΛον. iloe loco cod. et Pic. habent 
τήν δνον. 



\ 

«I OUiBST. IN GENES. CAP. XLIX. 222 

isuXov αύτοΰ, ταίί τ]) Utxi της Αμπέλου τ6ν πώλον Α mysticum* etiam vinum sanguinem vocavit Donil· 

της Avou αΰτου. i ΕΤτα χα\ τ6 πάθος προλέγει * nue. Sed et Joannem evaugelislam audimus do* 

f ΠλυνεΙ Iv oTvcp τήν στολήν αθτοΟ» χαΐ Ιν α^ματι centem, euro miles latus ipsios sauciasset, sangui- 

σταφυλής τήν περιβολήν αύτοϋ, χαροποιοί (77) οΐ nem et aquam eiiisse. Hi vero fontes per corpus 

όφθαλμολ αύ^Ο άπ6 οίνου, χα\ λευχο\ οΐ έβέντες αδ- effusi sunt. Idcirco dixit patriarcha : c Lavabit in 

του ή γάλα, ι Και τδ μλν σώμα αύτοΰ στολήν όνομά- vino atohm 11β ’ Postea demonstrat Isti- 

ζιι, τό $k αΤμα οίνον* έπειδή χαί τόν μυστιχόν οίνον tiam ex passione procedentem : c Oculi ejus gra* 

αίμα χέχληχεν 6 Δεσπότης. Άχουομεν δέ χα\ του tiosi super vinum. » Siquidem passio salutaris · 

εύαγγελιστου Ίωάννου διδάσχο'/τος , ώς του στρα- latilia est totius orbis. Quod autem^ passionem sic 

τιώτου νύξαντος αώτου τήν πλευράν έξήλΟεν αίμα appellaverit, testis est ipse Immiiius dicens : * Pa- 

χαΐυδωρ. Οί)τοιδΙ οΐ χρουνοί διά του σώματος χατ- ter, si possibile est, transeat a me calix iste, i 

ε^^ύησαν. Αιά τουτό φησιν ό πατριάρχης * c ΠλυνεΤ Itidem et filiis Zebedaei dixit : i Potestis bi^re ca- 

Ινοίνφ τήν στολήν αώτου **. > Είτα (78) δειχνυσι*^ licem, tpiem ego bibiturus sum^? > Gratia igitur 

tt;v άπδ του πάθους γενησομένην εώφροσύνην ** * illa oculorum laetitiam, qnk secuta est passionem 

I Χαροποιοί ol όφθαλμοί αώτου άπδ οίνου, ι Εώφρο- ^ et resurrectionem, indicat. Nam post passionem et 

βύνη γάρ της οΐχουμένης^ τδ σωτήριον πάθος. *Οτι resurrectionem missi sunt in universum orbem di- 

τδ πάθος έχάλεσε, μάρτυς αώτ^ ό Κύριος scipuli ; salutem afferentes credentibus. Doctrinae 

Ιέγων* βΠάτερ, εΙ δυνατδν, παρελθέτω τδ ποτήριον vero decorem atque splendorem candidissimis den- 

τούτο άττ* έμου. > ΟΟτω xal τοίς υΙοίς Εφη ΖεδεδαΙου * libus comparavit, c Candidi enim, inquit, dentes 

f Δύνασββ πιεΤν τδ ποτήριον δ έγώ μέλλω πιεΐν (79) ejus plus quam lac.^ Haec universa patriarcha 

Τδ τοΙνυν χαροποιδν των όφθαλμών τήν μετά praedixit, dum Judae benediceret. Adhaec Zabuloni 

τδ πάθος εώφροσύνην δηλοί. Μετά γάρ τδ πάθος habitationem praedixit maritimam. Issacharo autem 

χλ\ τήν άνάστασιν, είς πάσαν άπεστάλησαν τήν gricuUuram. De Dan, quorumdam opinione, prae- 
οΐχουμένην ot μαθηταί, τήν σωτηρίαν προσφέροντες dixit quae gesta sunt a Samsone. Ex hac enim erat 
τ^ς πιατεύουσι. Τής δέ γε διδασκαλίας τδ διειδδς, tribu, βΐ connumeratus est inter judices. Et propler- 
xal τδ διαφανδς, λευχοτάτοις όδοΰσιν άπείχασεν* ea dicit: c Dan judicabit populum suum, tanquam 

I Αευχοί γάρ, φησίν, ol όδόντες αώτου ή γάλα, ι una tribus in Israel » Nonnulli vero dicunt prae- 

Τοβαΰτα προείρηχεν ό πατριάρχης εώλογών τδν dixisse, quae perlinent ad Laisam, modo Paheada 

Ιούδαν · του δδ Ζαδουλών προείτιε f80) τήν παράλιον vocatam. Repente enim quidam erumpentes ex hac 

οίκησιν · του δε Τσσάχαρ τήν γηπονίαν · του δδ C urbem hanc aggressi, vi ceperunt, et inbabl- 
Adv, χατά μέν τινας, τά ώπδ του Σαμψών γεγενη- tarnnl, el suam [illi denominationem indiderunt 

μένα, Έχ ταύτης γάρ ήν τής φυλής * συνηρίθμηται vocarunt enim Dan^. Ego vero arbitror. Spiritum 

6δ 7λ\ τοίς χριταΐς · καί διά τοΰτό φησιν * ι Δδν κρινεί divinum, cum per patriarcham vaticinatus esset, 

τδν Εαυτού λαδν, ώσεί καί μία φυλή ·· Εν Ισραήλ. > quae spectabant ad Salvatorem nostrum, bac 

Ένιοι δέ φασι, τά κατά την Λάΐσαν τήν νυν Πανεάδα prophetia loculum etiam esse, de Anlichrl- 

ααλουμένην προαγορευσαι. Εξαπίνης γάρ τινες άπδ sto. Nam illi valde conveniunt quae scripta 

ταύτης όρμώμενοι τής φυλής ταύτη προσβαλόντες 117 enim, inquit, judicabit populum 

τή πόλει, εΙλόν τε χαταχράτος, καί φχησαν, χαί τήν suum, sicut et una tribus in Israel » Quemad- 

οΐχείαν αώτή προσηγορίαν Επέθηχαν (81) * Δάν γάρ modum enim, ait. Salvator et Dominus noster 

αώτήν Εχάλεσαν. Έγώ δδ οίμαι, τδ θείον Πνεύμα τά ortus 6 tribu Juda, salvaturus est orbem : ita ser- 

χατά τδν Σωτήρα τδν ήμέτερον διά του πατριάρχου pens perniciosus egredietur ex tribu Dan. Hoc enim 

προθεσπίσαν, χαί τά χατά τδν. Άντίχριστον διά ταύτης dicit : # Fiat Dan serpens in via, sedens in semita, 

είπειν τής προ^^ήσεως. Σφόδρα δδ αώτφ χαί τά γε- mordens calcaneum equi. Et cadet eques retror- 

γραμμένα άρμόττει. · Δδν γάρ, φησί,χρινεί τδν Εάυ- sum, exspectans salutem Domini a. » Ob id enim 
τού λαδν, ώσεί χαί μία φυλή Εν Ισραήλ, t 'Όσπερ ® quotf omnimodis circumventionibus utens eonatut 
γάρ, φησίν. Ex τού Ιούδα φυλής ό Σωτήρ χαί praedari deceptos in exitidm, assimilat ipsum ser- 
Κύριος ήμών βλαστήσας διασώσει (82) τήν οίκου- ρβηΐί cuidam juxta semitam latenti, el transeuntes 
μένην, ούτως έχ τής του Δδν φυλής δφις όλέθριος iiifldenli. * Pulo autem illum vocare corpus equum 

• Matlh. XXVI, 59. * Natth. xt, 22. « Gen. xlix, 16. ▼ Judic. xviii, 27. * ibid. 29. J Gen. iLix 17. 
VARIiE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

” στολ. αώτου. Sequitur in cat. p. 525.χαί Εν αιμΑΤί σταφυλής τήν περιβολήν αώτου. είτα δειχνύ ς 
** Cat. ρ. 527. γενησ. εώθυμίαν. ** μιδ φυλή. Sic 'quoque ρ. 117. 

KOTifi. 

(77) Χαροχοφϊ — στοΛ^τ avtov, Desiint. (80) Cod. et Pie. προείρηχε. 

(78) Cod. etPic. δειχνύς. (81) Cod. et Pic. Επέθεσαν. 

(79) Hisir. Cod. πίνειν. Sic quoque legitur apud (82) Cod. et Pic. διασώζει. 

Matlh. 1. c. 



9 


m ΤΗΕΟΟΟΚΕπ episcopi CTRENSIS 224 

•essorem vero animam. Retroraum ν«*ο cadere· A iSsXadecTac. Touto γάιρ λέγει * c Ra\ γενηθήτω Δ5ν 

δφις ίψ* , Ιγχαθήμενος έιτ\ τρίβου , δάχνιαν 
πτέρναν limo, χα\ πεσεΤται 6 Ιτπεεύς βΙς τΔ δκέ— 


hoc est» supinum jacere» denoial mortem· solet 
enim esse ejusmodi morientium figura. Per calca- 
neum autem dolum innuit. £x eo enim, quod 
quosdam decipit, alios vehementer affligit, per 
equum corpus indicavit, quo morsu affecto et labo- 
faclalo staiim mors sequitur, quae spei fructum 
affert exspectantibus : cujus spei fructus est salus. 
Praenuntiat etiam Gado futuras ab incursionibus 
latronum insidias. Hoc enim dicit : t Piratarum 
turma praedabitur ipsum >. i Praedicit autem et 
futuram ipsius viaoriam. ε Et ipse enim , inquit , 
praedabitur eum ad pedes ·· Similiter et frugiferam 
regionem Aser praedicit , et Nepbtbalim in multitu- 
dinem augendum. Hoc enim dixit : ε Virgultum 


σω (8S), τήν οοκι^ρίαν περιμένων Κυρίου, ι Έπει8^| 
γάρ άπάταις παντοδαπαΐς χεχρη μένος, πειρΑταεε. 
τους φβναχιζομένους Δγρεύειν είς δλεθρον·’, βφεε 
τιν\ α&τδν Απειχ&ζει παρά τινα τρ /fiov φωλεύοντε» 
χα\ τοΤς παριουαι λυμαινομένφ · Ιππον οΤμαι κεε- 
λεϊν βΰτδν τ6 αώμα, έπιβάτην τήν ψυχήν · τ6 Λ 
βΙς τοΟπίσω πεαεΙν, τουτέστιν δπτιον χεΙαΟαι, τ6ν 
θάνατον παραδηλο?. Τοιουτο γάρ των τεθνεώτινν τ6 
σχήμα. Διά Sk της πτέρνης τήν άπάτην ήνίξατο. 
Επειδή γάρ τους μλν Ιξαπατ^ (84), τοϊς δέ,παγχα- 
λέπας έπιφέρει κολάσεις, διά του Ιππου τδ σωμσε 
δεδήλωχεν, 66 δαχνομένου χα\ διαφθειρομένου ό ΘΑ- 


~ ^ — , , , . . 

118 resolutum augens in procreandi ratione ve- ® νατος γίνεται, τους τής έλπίδος τοΤς ύπομένουσο 


nustatem ι Postea, cum ostendisset invidiam in 
Josephum, et varias insidias, providentiam divinam 
laudat^ per quam adversarios vicit, ε Contrita sunt 
enim, inquit, cum potentia ipsorum jacula, et dis- 
soluti sunt nervi brachiorum et manuum ipsorum, 
per manum polentis Jacobi. Illinc est, qui corrobo- 
ravit te Israel, a Deo patris tui. Et auxiliatus est libi 
Deus meus, et benedixit tibi beuedictione coeli de- 
super, et benedictione terrae omnia producentis. 
Propter benedictionem uberum et uteri, et benedi- 
ctionem patris tui et matris tu«, praevaluisti supra 
benedictionem montium stabilium, et supra deside- 
rium collium aeternoTiiiB. Erunt in capite iosephi et 


χομίζων καρπούς · χαρπδς δλ τής τοιαύτης έλπίδος 
ή σωτηρία. Προλέγει κα\ τψ Γάδ τάς έσομένας αύτζ> 
παρά των ληστρικών έφύδων Ιπιβουλάς. Τούτο γάρ 
λέγει, ε Πειρατήριον πειρατεύσει αύτδν. > Προαγο- 
ρεύει Sk χα\ τήν έσομένην αύτού νίκην, ε Κα\ α6τδ< 
γάρ, φησ\ πειρατεύσει αΟτδν κατά πύδας (85). » 
*Ησαύτως δδ κα\ τού Άσήρ τήν σιτοφύρον χώραν, 
χα\ τού Νεφθαλείμ τήν είς πλήθος έπίδοσιν. Τούτο 
γάρ έφη · ε Στέλεχος άνειμένον έπιδιδούς iv τψ γεν- 
νήματι χάλλος. ι Είτα τού Ιωσήφ τδν φθόνον χα\ τάς 
παντοδαπάς έπιδείξας έπιβουλάς, τήν θείαν ύμνεί κη- 
δεμονίαν, δι* ής τούς πεπολεμηχότα; νενίχηχε.ι Συν- 
ετρίδη γάρ, φησ\, μετά κράτους τά τόξα αύτών. 


U) vertice fratrum, quorum dux fuit β.ι Per baec omnia ^ χα\ Ιξελύθη νεύρα βραχιόνων χειρών αύτών διά 
Itpiim ftiinm Aviulii. nui illnm ftuneriorem * X^Ipa (B6) δυνατού ** Ίαχώ6· ΈχεΙΟεν δ χατισχυ- 

σοις (87) ΊσρβΙιλ itepi Θ·βϋ τοΰ «ατρός «ο. Κα\ 
έβοήβησέ ββι 4 ββ4ς 4 4μ4ί, χα\ ·4λ4γη»έ ββ *ύλβ- 
γίβν ούρβνοΰ βνωβεν, χβ\ .ύλογΙβν γής έχούση; 
πΑν«α. 'Evixev βύλογ(«« μαβΟων χα\ μήτρ«ΐ> εύλο- 
γος τ:ατρ4{ βου, χβ\ μητρ4( βου, ό«»ρ1σχ«βας (88) 
ΰιΛρ (ύλογ{ας 4ρέ«ιΐν μονίμων, *α\ 4ιηβυμ(.ς (89) 
βινών αΙωνίων (90), Ιββνται χεφαλής Ιωβ^ιφ, 
χα\ in\ χορυφής ών ήγήβατο ^λ,ΰν. » Ati «άντων 
44 τούτων δμνι^ββ τ4ν οΙχεΤον Θβ4ν, 4^ χβΛ βύτίιν 
χρ«(ττονα τοΰ wenoXeptjxdros άιιίφηνίν 44ελφοδ, 
χα\ τ4ν ulbv Αμαχον 44ειξεν «αρΑτοβούτων Α4ελφΔν 
έχιβουλεοβέντα. Ταύτης 41 φηβ» τή< χη4βμονΙ*« 
τετύχηχβς, τής τούς γ·γβννηχ4τ*ς θεραπείας 
collium aeteroorum. Erunt in capite Jogepbi et in p μιβ04ν χομιβάμενος. Τούτο γάρ λέγει · t Ένεχεν 
vertice fratmm, quorum dux fuit. » Quod autem εύλογίας μαβΟών κα\ μήτρας, εύλογίας «χτρ4ς σου 
dicimna βίνας, id Aquila * interpretatus est βουνούς, χα\ μητρ^ βου. ι Γηρβχ4μβς γάρ β*β«4α1βς έγεγύνει 

» Geo. XL1X, 18. · · ibid. ^ ibid. ϊΙ. * ibid, 24-86. 

VARIAE LECTIONRS EX CATENA LIPSIENSI. 

Cai. p. 552. άγρεύσαι είς θάνατον. " δυνάστου. 

ΝΟΤΛ. 

quoque in cod. Ales. 


Deum suum extulit, qui illum superiorem declaravit, 
fratre illi bellum inferente ; et inexpugnabilem filium 
demonstravit , tot fratrum insidiis oppugnatum· 
Hanc, ait, providentiam consecutus es, recipiens mer- 
cedem obsequii tui erga parentes. Hoc enim dicit : 
ε Piopter benedictionem uberum et uteri, benedi- 
ctionem patris tui et matris tuae. > Studiosus enim 
erat curator senectutis paternae. Quae autem patri 
facta sunt, illi inatrique communia dixit. Ejusdem 
enim et ipsa obsequii fructum consecuta esset, si 
non e vita decessisset. Tandem precatur illi splen- 
dorem et clariutem, ut ipse sit apud omnes illu- 
stris. 119 ε Praevalebis enim, inquit, supra bene- 
ilictionem montium subiiium, et supra desiderium 


(85) Eic νά όΛίσω. Des. in cod. Picus legit είς 
τά οπίσθια. 

(84) Cod. et Pic. άπατά. 

(85) Κατά Λόδος. Secundum versionem των 
tf , qui verum sensum non assecuti sunt. apV enim 
b. I. idem est quod tandem. 

(86) Avrarov. Cod. et Pic. δυνάστου, qum est 

Iccim cod. Alex- et VaCic. ^ i., 

;87) Κατατχύσας. Cod. et Pic· addunt σε. Ua 


■ (88) ΎπβρΙσχυσας. Haec est lectio ms. Oion. 
ut monet Lamb. Bos ad hunc locum versionis των σ . 
Communis lectio est, ύπερίσχυσεν. 

(89) Επιθυμίας. Recepta lectio Gen. xux, 2o. 

CSI, έπ’ εύλογίαις. , 

(90) A«jW(i)v. lla quoque leg. in edii. Aiaina ei 
Complui. Communis lectio est άεννάων. 


SSS . QD^.niEXOD.CAP.I. 

toS Tk Λ stc a6t^ γβγβνημένβ Μκνάαύτοϋ A Ki q»b colles et roomes procul videmur honiin 

josur precstur ipsum Josepbum innote^, et 
suprt omnes coospicuuro esse. Toeavll autem Ben- 
jaminom lupum rapacem, propter IHum casum 
qui accidit ejus tribui. Quare subjunxit : . Mane 
co^et, et vespere dividet cibum » Ttam in 
primo et secundo conflicto qui viceram, postea 
prorsos perierunt, exceptis quibusdam admodum 
paucis, quOs victores miserati, dare quidem iliis 
uxores propter jusjurandum verebamur, sed alia 
ratione prmparavehim iliis nuptias. Sciendum est 
autem oonnullos hane prophetiam divine Paule 
apusse; qui insUr lupi vastabat Ecclesiam, ingre· 
diens domos; postea vero apiritualem cibum orbi 
, 1 ... . \ a » tradidit. Cum bsec Jacobus dixisset et propriam 

i^oer τ^ήν. , Έν γ4ρ t|i «ρωη, «*y- Β mortem indicasset , scriptor subjecit : . Et Vxioi 

ripp ουμπλοχ?! ν.ν«ηκ6τες, C«epov SpSnv άπω- 

λοντο, όλ^γων τινωνΛγαν βοαριΟμήτων» οοςβΐ 
vεvixηxέτec οΐχτβίραντες, δούναι μέν αύτοίς γυναΐ- 
χας διά τ^ν δρχον Οπείδοντο, Ιτέρω^ δ^ αύτοΤς τδν 
γάμον έμηχανήσαντο· Ε1δέν« δέ χρή, ώς τινες βΐς 
rtv Οεανέαιον Παύλον τήνδε τήν πρδ^ βίλχυ- 
βαν · λύχου γάρ δ(χην έλυμαίνετο τήν Έχχλησίαν 
χατά τους οΓχους είσπορευδμενος* Οστερον δ& 
ανενματιχήν τροφ^2ν οΐχουμένι) διέδωχε. Ταυτα 
του Ίαχωβ εΙρηχδτος, κα\ τήν οίκείαν τελευτήν με- 
μηνυχάτος, ό ουγγραφείις £φη* ιΚαΙ έξάρας τοί^ς 
χόδας έπ\ τήν χλ(νην έξέλιπε, κα\ προσετέθη πρδς 
τδν λαδν αΟτου * » διά δ^ τούτων των λύγΐιΐν ήνίξατο 


τε χα\ τής μητρδς oIvoU φησιν. Τής γάρ αύτής άν(9Ι) 
χάχείνη τής χηδεμονίας άπήλαυσεν, εΐ μή jBdtrrov 
ύιεεξήλθε (92) τδν β(ον. Είτα άπεύχεται οη^τφ ιτερι· 
φάνειαν, ώοτε γενέεδαι αύτδν τιαρά «άσιν έπία^ 
μον. C ΎττερΙαχυσας γάρ, φηοίν, ύκλρ ευλογίας 
δρέων μονίμων, χα\ έπιθυμίας θινων αιωνίων. 
Έοονται ΙπΙχεψαλής Ιωσήφ, χα\ έπ\ κορυφής ** 
ήγήσατο άδελφών. ι ΤοΟς δή ΘΙνας ό Άχύλας j8ov- 
νούς ήρμήνευσεν. Έιιειδή τοίνυν τιύ^^ωδεν δρώνται 
χα\ο{ βουνολ, χα\ τά βρη, τούτοις παρατιλησίως 
εδχεται γνώριμον αύτδν γενέσθαι, χαΐ πάντων 
περιφανέατατον. Τδν δδ Βενιαμ\ν λύκον άρπαγα 
χέχλτ^χε, διά τδ συμβεβηχδς πάθος τή τούτου φυλή. 
Δώέπήγαγε * Τ6 πρωΐνδν ίδεται, χα\ εις τδ έσπέρας 


et oppositus est 

ad populum suum ·, i bis nempe verbis insinuans 
spem resurrectionis. Si enim homines prorsos in* 
terireni, et nen transirent ad aliam vitam, miniine 
diiisset : c Appositos esi ad populum suam. > 
Hoc autem ipsum Deus etiam univeraomm dixit 
Abrahano : c Tu autem ibis ad patres tuos in 
pace nutritos iu senectute bona ^ » Hino porro et Do- 
minus reprehendit Sadducasorum incredulitaiem, di- 
cens : c Quod autem resurgant mortui, non legistis, 
Ego Deus Abrabami, et Deus Isaaci, et Deus Jaeobi? 
Deus Bon est Deoa mortuorum· aed viventium » 
τήνδλπίδα τής| άναβτάσεως. EI γάρ παντάπαΛ διεφθείροντβ, χα\ μή βΙς Ιτορον μετάβαε^ν βίον, oim άν 
είπε, ε Προσετέθη πρδς τδν λαδν αΟτοΰ. » Τούτο δδ χα\ πρδςτδν Αβραάμ αΟτδς ύ των δλων 9οδς Ιφΐ^* 
€ Γυ δδ άπελεύση πρδς τοδς πατέρας σου έν εΐρήν^ τραφε\ς έν γήρει χαλφ. · Εντεύθεν δέ χολ ό Κύριος 
τήν των Σβδδουκαίων άπιστίαν διήλεγξεν, εΕρηχώς · c *Ότι δέ έγείρονται οΐ νεχροΥ, ούχ άνέγνωτε · Έγώ 
δβεδς 'Αβραάμ, χα\δΒεδς(9δ) Ισαάκ, καΐ ό Βεδς Ιακώβ; ούχ Ιστιν 6 θεδς Θεές νεκρών, άλλά C«i>v- 
των (94). » 

δ Gen. xlix,27. · ibid. 35. < Gen. xv, i5. < MaUb. xiu· 5i, 52. 

TAlUiE LECTIONES EX CATENA LiPSUNSI. 

**Cat. p. 541. έπ\ χεφολής. 

NOTiE. 


(91) Τής — Cod. et Pic. ταύτης γάρ άν. 
Utroque loco deest χάχείνη. 

(92) Cod. et Pic. έξήλθεν. 

(95> Y> eade· Hoc loco et ante Ταχώβ, deest. in 


cod. et apud Picam. 

(94) ΆΧΙά {ώκτωτ. (}od· et PIc. addunt, αύτφ ή 
δόξα εις τούς αΙώνας, άμήν. 


ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΕΟΔΟΝ 
ΙΝ EXODUM. 

KPQTflZIS A'. C USO INTERIMXJATH) I. 

Πως ηημέοψ td· * Xvitmt djAwro; » Qmmoda eM kimt , « Efnti 

(oclt tOKl * X t 

Ούχ ώς τινες νενοήχασιν [ύβριστιχώς αύτδ τέθει- Νοη contumeliose hoc posuit, ut qmduiii puta* 
xtv, άλλα τδ πλήθος ί’δήλωχεν. Ούτως γάρ· φησ\ν, runt; sed numerosam multiludiucm dedaraviu 

k Exod. f, 7.* 


227 THBODORETI EPI^PI CYRENSIS m 

SIe enim , inqoit, mTerunt , ut per universam A ηΰξήθησαν, ώς χατά πάσης έχιίνης Ιχχκθήναι νης 


illam terram sparsi esseiil. Sic etiam Aquila in- 
terpretatus est. Quod et per * subsequentia innuitur: 
c Multiplicabat enim, inquit, ipsos terra t Et 
paulo post : c Quanto vero magis eos bumiliabant, 
tanto plores nascebantur, et invalescebant valde, 
valde ^ > 


γης. ΟΟτω χαΐ ot πβρ\ τ6ν Άχύλην ήρμήν<υ9αν (t). 
Τοΰ^ ίϊ χα\ τά έξης ^ηλοΙ·ι Έχλήθυνι γάρ, φη- 
σ\ν, ή γή αύτούς. t ΚαΙ μδτ' όλίγα * c Καθότι δέ α6* 
νους έταπβίνουν, το9ουτον πλβ(ους έγΙνοννο, χα\ ίσχυον 
«φόδρα, «φόδρα (2). 


1NTERR. II. 

Quid esi hoc : t Quoniam obstetrices metuebant 
Deum^ fecerunt sibi domos i ? > 

Cum Pharao praecepisset obstetricibus perdere 
masculos , illae, quia Deum reverebantur, legi de 
interficiendis pueris obsequi noluerunt. Hac de 
causa Deus illas remunerans, copiam bonorum eis 
brgilus est. 

INTERR. 111 


EPQT. R. 

Tl 0(my, f ^Exstdii έφοβοντζο al μαΤαι rdr ββότ, 
ixolricar (X) έανταΐς οΙκίας ; » 

Του> Φαραώ χελνύ«αντος διαφθείρ€ΐν τά ft|&|ieva, 
έχείναι δι’ εύλάβειαν ύπουργήσαι τφ της χαιδοχτο- 
νίας ούχ ήνέ«χοντο νόμφ. Οΐ> δή χάριν ό βεδς αύτ&ς 
άμβιβόμβνος, άφθονίαν αύταϊς άγαθών έδωρή - 
«ατο. 

ΕΡΩΤ. Γ. 


Unde sciebat filia Pharaonis, puerulum esse 
Bebraumf 

Ei circumcisione cognovit illud. Unde constat 
quod ^gyptii temporibus iliis nondum circumci- 
debantur : postea vero 121 Hebraeos imitati cir- 
cumcisionis legem amplexi sunt. Unde et Deus 
omnium per leremiam ait : c Visitabo super omnes 
circumcisos in praeputio suo, super ^gyptum, et 
super filios Edom > et quae sequuntur. 

INTERR. IV. 

Quamo^rcfit Moses uxorem alienigenam duxit? 

Typus eral Christi Domini : qui cum et Judaeis 
secundum carnem natus esset, Ecclesiam gentium 
appellavit sponsam suam. 

INTERR. V. 

Quidam ferunt angelum apparuisse Mosi in rubo. 

Hujus loci lectio declarat, quis sit qui visus est : 
c Apparuit enim , inquit , ipsi angelus Domini in 
flamma ignis e rubo ^ t Et paulo post : c Ut au- 
lem vidit Dominus, quod accederet ad videndum, 
vocavit illum e rubo *. > Et iierum post pauca : 
c Et dixit illi, Ego sum Deus Abraliami , Deus 
rsaaci, et Deus Jacobi». i Et mox addidit : c Avertit 
autem Moses vultum suum. Metuebat enim intueri 
coram Deo. t Et subjunxit : c Videns vidi aillictio- 


Πόθετ ίγτω ή θνγάττιρ του Φαρα^^ drt "E6pmor 
ijr τό xaidlor ; 

Ή περιτομΙ) τούτο δεδήλωχεν. Εντεύθεν δηλον, 
ώς Αιγύπτιοι χατ’ έκεΐνον οΟπω περιετέμνοντο τδν 
χαιρόν (4) * Οβτερον δέ τούς Εβραίους ζηλώ«αντες 
τύν της περιτομής ήσπά«αντο νόμον ··. *Οθεν χα\ 
διά ΤερεμΙου δ των βλων Ιφη Θεός * c Έπιοχέψοραι 
έπ\ πάντας περιτετμημένους άχροβυατίας αύτών 
έπ’ Αίγυπτον, χαι έπΙ τούς υΙούς Έδώμ, > ua\ xk 

δξής. 

ΕΡΩΤ.Α'. 

ΑίατΙ άΧΧόρυΛοτ γυτάίκα ίγτψετ ό Μωστ^ς (5) ; 

Τύπος ήν τού Δεσπότου Χριστού, δς έξ Ιουδαίων 
χατά «άρχα βεβλαστηχώς, τήν έξ έθνών Έχχλησίαν 
νύμφην έαυτού προσηγόρευσεν. 

EPQT. Ε' ··. 

Τινές φααγάγγοΛοτ όρθηγοι τφ Μωσζ έτ τφ (6) 
βάτφ, 

Ή άνάγνωσις τού χωρίου τδν όφθέντα δηλοΓ. 
€ *Όφθη γάρ, φησίν, αύτφ άγγελος Κυρίου έν φλογΙ 
πυρύς έχ τού (7) βάτου. > Κα\ μετ’ όλίγα· ι Ώς δέ είδε 
Κύριος δτι προσάγει ΙδεΙν, έχάλεσεν αύτύν Κύριος 
έχ τού βάτου. > Κα\ πάλιν μετά βραχέα* ι Κα\ είπεν 
αύτφ * Έγώ είμι ό βεύς 'Αβραάμ, χα\ ό βεδς Τσαάχ, 
χα\ 6 Θεός Ταχώβ. > Κα\ εύθύς έπήγαγεν · ι Άπ- 
έβτρεψε δέ Μωσης τύ πρόσωπον . αυτού * ηΟλαβείτο 
γάρ χαταβλέφαι (8) ένώπιον τού βεού.ι Κα\ έ'ιπσυν- 


Exod. I, 12. 1 ibid. 21. k ier. ix, 25, 26. t Exod. ii, 2. ■ ibid. 4. >ibid. 6. 

i 

VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSiENSl. 


·· Cat. p. 562. έποιήσατο νόμον. τούς περιτεμνομένους άχροβυστίαν αυτών. ·* Quapst. δ abest 
a catena. 


(I) Aquila et Theodoiio usi sunt verbo έξήρπο- 
«αν, aut, ut legere mallem, έξήρπυσαν,ρΓοτερίβΓηηΐ, 
seu, more reptilium multiplicati sunt. Sic quoque 
Symmachus vertit έξηρψαν, eadem usus Metaphora. 
Aliam autem explicationem dedit Procopius, cujus 
Scbolion ad b. 1. attulit Montf. 1. c. 1. 1, p. 58. 

(21 Ipddpa. Abest postremo loco. 

(5) ^ΕχοΙησατ έανταΐς. Secundum communem 


NOTiE. 

των θ'. Aqu. et Symm. lectionem. Rectius vero a 
Theodot. exprimitur έποίησεν αύταΐς. 

(4) Κατ* — χαιρότ, Cod. et Pic. χατ* έχείνον τδν 
xaiMv ού περιετέανοντο. 

(5) Μωσης. Cod. et Pic. semper, ΒΙωΟσής. 

(61 Τφ. Cod. et Pic. τ|). 

(7) *Εκ της. Des. in cod. et apud Pic. 

(8) Cod. χατεμβλέψαι. 



5» QUiBST. IN BXOD. GAP. III. »0 

Ί^ών &Kov τήν χάχωην tou λαού μου του έν Α nen^ populi meit qui est in ABgypio, et clamorem 
ΛΙγύατφ, χα\ της κραυγής αύτων ήχουσα* » χα\τά eorum audisti > et reliqua. Et iterum : c Ego 
έξης. Κα\ αυ θις > * Έγώ βΙμι ό £ιν. TdSs έρεις τοΐς sum, qui sum. Hasc dices filiis Israelis, qui eal 
υ1ο?ς Ιαραήλ* Ό δινάκέαταλχε με ύμ^ς.>Κα\ misit me ad vosP. t Universus ille locus demon· 
ελον xb χωρ(ον δείχνυοι Θεόν δντα τ6ν όφθέντα. slrat Deum esse eum qui apparuit. Vocavit autem 
Κέχληχβ δλ αύτδν χα\ Αγγελον, ίνα γνώμεν ώς ό illum angelum, ut cognoscamus, quod is qui visus 
όφθεΊς ούχ Ιατιν δ Θεός χα\ Πατήρ * τίνος γάρ &γ- est, non sit Deus Pater (cujus enim angelus esset 
γελος ό Πατήρ; άλλ’ ό μονογενής ΤΙός, ό μεγάλης Pater?), sed unigenitus Filius, qui magni;Consilii 
^υλής Αγγελος * δ τοΤς Ιεροις μαθηταΐς εΙρηχώς * est * Angelus : qui sacris 122 discipulis dixit: 

< Πάντα δσα ήχουσα παρά του Πατρδς μου, δεδή- t Omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci 
λωχα όμίν. > "Παταρ δέ τδ ά^γβΛος δνομα τέθειχεν, vobis ΐ. ι Quemadmodum autem angeli nomen ' 
ουχ ύπουργίαν τινά βημαίνων, άλλά του Μονογενούς posuit, non ministerium quodpiam innuens, sed 
εμφαίνων τδ πρδσωπον* οΟτω πάλιν αύτοΟ χα\ τήν personam Unigeniti demonstrans : sic iterum ipsius 
φυσιν χα\ τήν έξουαίαν χηρυττει, λδγων αύτδν εΙρ- tum naturam tum potentiam praedicat, dum ait # 
ηχέναι, i Έγώ είμι δ ών, χα\ έγώ δ'Θεδς Έβραάμ, ipsum dixisse : c Ego sum qui sum; t et : f Ego 
xal Θεδς Ιααάχ, χα\ Θεδς Ιαχώβ - τουτδ μοι δνομα ^ Ikus Abrabami, Deus Isaaci, et Deus Jacobi, hoc 
aUtiviov · xa\ μνημδουνον γενεών.· > Ταΰτα δέ χαΐ mihi nomen aeternum , et memoriale per omnes 
τήν θεΐαν ούσίαν δηλοΓ, χα\ τδ αΙώνιον χα\ τδ ά?διον generationes ι Haec autem et substantiam divi· 
δειχνυσεν. > nam indicant, et aeiernitatem, atque perpetuitatem 

demonstrant. 

EPOT. CT. INTERR. VI. 

Ti ^τ^ΛοΙ τδ, rbr βάτοτ xeUscdai, xal /ιή xaro- Quid sibi vx/i, ardere rx^xm, et non exuri · T 
καΐεσβαι ·* ; 

Τήντου Θεού δόναμιν χα\ φιλανθρωπίαν κηρύττει. Dei virtutem atque humanitatem praedicat, quod 
ότι δή φρυγανώδη ούσαν (9) τδ άσβεστον ούχ άνή· ignis inexstinguibilis rubum aridum non consu· 

Αιαχε πΰρ οΤμαι δέ χα\ Ιτερα διά τούτου παρα- mebal. Ego vero arbitror etiam alia significari , 
δηλοΰαθαι. Κα\ δτι δ Ισραήλ ύπδ των Αιγυπτίων έπι- nempe Israelem ASgypiiorum insidiis appetitum, 

βουλευδμενος ούχ άναλωθήσεται. Αλλά χρείττων ηοη esse subjugandum, sed adversariis superiorem 

Ιβται των πολεμούντων. Κα\ ώς δ Μονογενής έναν futurum. Item, Unigenitum humanitatem assumen· 

θρωπήσας, χα\ παρθενιχήν οΙχήσας νηδύν, φυλάξει £ tero, et virginalem uterum inhabitantem, immacu- 
τήν παρθενίαν Αχήρατον. Φασ\ δέ τινες , έν βάτψ φα- latam servaturum esse virginitatem, ('«aeterum non· 

νηνοί τδνθεδν, χα\ ούχ έν Αλλφ φυτφ, διά τδ μή nulli dicunt, Deum in rubo, et non in alia pianti 

δύνααθαί τινα έχ βάτου γλύψαι βεδν. ΕΙχδς γάρ ήν apparuisse, quod nemo posset ex robo Deum effin· 

Ιουδαίους χα\ τούτο τολμήσαι, εΓπερ έν Αλλη» δ^θη gere. Erat enim verisimile, Judaeos hoc ausuros 

φυτφ. esse, si in alia planta apparuisset. 

EPOT. Z'. INTERR. VII. 

AmW χροσχτάχθί(\/> Μωσής <'0 ϋχό^ημα Uv· ;Qimrs juwu est Moses calceamentum solvere t? 
eat; 

Τινές φασιν, ίνα τάς βιωτιχάς Απο^^ίψη μέριμνας. Dicunt nonnulli, nt sollicitudines saeculares ab- 
τάς τφ θνητφ βίφ συνεζευγμένας. Νεκρά γάρ των jiceret, huic mortali viiae adhaerentes. Nam pelles 

υποδημάτων τά δέρματα. Τινές δέ, ίνα γυμνοίς, calceamentorum vita carent. Alii vero dicunt, ut 

φασ\, τοίς ποσ\ν Αγιάση τήν γην. Έγώ δέ ούδέτερον nudis pedibus sanctificaret terram. Sed 12S 

τούτων προσίεμαι. Πρώτον μέν γάρ, ούδέπω ούτε tram ego sententiam amplector. Primum quidem, 

Αρχιερεύς, ούτε προφήτης έχεχειροτδνητο. Έπειτα quia nondum neque pontifex, neque propbeu con- 

δέ, τού βεου τδν τύπον χαθιερώσαντος, χαΐ τούτου stitutus fuerat : deinde vero, cum Deus locum 

χάριν Αγιον δνομάσαντος περιττδν οίμαι λέγειν illum sanctificasset , et proinde sanctum appel- 

Μωσέα (Ιθ)τοίς ποσίν Αγιάσαι τδν τύπον. Δύο τοίνυν lasset, supervacaneum poto dicere Moseo pedibus 

ήγουμαι διά τούτου δηλδυσθαι. Πρώτον μέν γάρ εύ- locum sanctifleasse. Duo igitur arbitror per boc 

Ααδέστερον αύτδν τψδε τφ λύγφ χαθίστησιν, ώστε significari. Primum enim religioeiorem hac ratione 

* Exod. Π, 6. P ibid. Ii. a loan. xv, 15. * Exod. ui, 6, 15. · ibid. iii, fi. ^ ibid. iii, 5. 

VARIAi: LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

·· μή χατοφλέγεοθαι. ·* δτι φρυγανώδη δντα τδν βάθον ού χαταναλίσχεται πυρ. ·· χα\ τούτον Αγιον 
δνομ. 

ΝΟΤΛ. 


(9) Οίσατ. Cod. et Pie. δντα. 


(10) Cod. Μωύβής. Pie. Μωυαέα. 



S31 TBDBODORBTI EPISCOPI CYRSNSIS f» 

Illum feddtt« ut eum meto audiat qu« imperantur : A μετά δέους τΰν ΙΕροοταττομδνων ΑχοΟοαι * ΊΕικινα 
deinde praedocetur, qua ratione oporteat sacer^ icpomidsurcat (It), mc χρή οαίις Ιβρέοι^ έν 
dotes In tabernaculo deserrire. Nudis enim pe- οχηνή λειτουργιών. ΓυμνοΓς γάρ χάχεΤνοι «ocl 

dibus illi ministeria divina peragebant, et sa- λειτουργίας έιιετέλοιυν, χαλ τάς θυοίας (tt)· 

criflcia. 

INTERR. νίΠ. EPOT. Η». 

Cum Deus preenosset contumaciam PharaomSf cur Προαιδώς ό 0$ός τον Φαραώ τό δνσχΒίθές^ xi 
ab initio non punivit ilium? δήχοτα έξαρχ^ς{\^) αϋνόν indlaasr; 

Satis aperuit, quod praenoverat, c Scio enim, in- "Ott προ{)δει δεβήλωχεν. c Οίδα γάρ, φηο\ν, δτι ο6 
quit, quod non dimittet vos Pbarao rex iEgypd ηροήσεται (i4) δμάς Φαραώ βασιλεύς A Ιγύτιτου, εΐ 

ut eatis, nisi per manum validam, exiendamqne μή μετά χειρδς χραταιάς. Κα\ δχτείνας τήν χεώρα, 

manum meam, et percutiam iEgjptios *. t Tertim ιιατάξω τοΟς Αιγυπτίους * » *Αλλ* δμως άγαθδς ών 

cum Deus bonus sit et humanus, non vuH punire xal φιλάνθρωπος χολά(ειν έχ μδνης προγνώσεως ούχ 

ex sola praescientia, sed exspectat opcmm flnem : άνέχεται * αλλά άναμένει τών πραγμάτων τδ τέλος, 

et ita omnibus ostendit, quam Juste puniat. Alio- χα\δείχνυσιν άπασι τής τιμωρίας τδ δίχαισν. Άλλως 

qui etiam longe aequius est, Pharaonis malitiam et B τε χαι πολλφ διχαιότερον, <δ τήν έχείνου γυμνω- 

nequiliam patefieri, quam Deum crudelem existi- θήναι χαχίαν (15) χαΐ πονηριάν, του τδν βεδν άπηνή 

mari. Nam si punivisset antequam redargueret, νομισθήναι. Ei γάρ πρ6 τών έλέγχων δχδλασεν, 

crudelis ufique visus esset et iniquus: nunc au- Ιδοξεν &v xa\ ώμδς είναι χα\ άδιχος*^ νυν δά χαΐ 

tem perspicitur Dei longanimitas, et Pharaonis im- του βεου τδ μαχρδθυμον(16), δέδεχται, χάχείνου τδ 

pietas ati]ue feritas convincitur. δυσσεβδς χα\ θηριώδες έλήλεγχται. 

124 INTERR. IX. ΕΡΟΤ. 

Quare Deue primum signum dedU virga mutatio· Auszi πρ&χοτ σημείου' d/doioe τής] /Idddov 
nem in serpeuUm ▼ T βΐς δφιν μαχαβοΛήγ; 

Quia Pbarao , etsi naturae compos rationalis, Επειδή λογιχής δ Φαραώ φύσεως ών ώμδτητι 

crudelitate usus est contra Uebraeos, et quod in χατά τών Εβραίων δχρήσατο, xat τδ θεοειδές 

ipMi divinum erat, belluinum reddidit : ideo prae- θηριώδες άπέφηνε, τήν βάβδον δι’ ής αύτδν έμαστί- 
cepit Deus virgam, qua iUum flagellaverat, in ser- γιοσεν, εΙς δφιν μεταβληθήναι προσέταξεν * εις 
pentem mutari, ad convincendam illius ieritatem, έλεγχον μδν τής έχείνου θηριωδίας, έμφασιν δέ της 
et malevolentiam aperiendam. Siquidem maledi- C δυ σμενείας. Κα\ γάρ τή του δφεως άρ^ χαΐ τοΰτο (1 7) 
ctioni serpentis boc quoque adjunctum est: c lui- προστέθειχεν * c Έχθραν θήσω άναμέβον οου χα\ 
inicitias ponam Inter te et mulierem » et cae- άναμέσον τής γυναιχδς, > χαΐ τά έξής. 
tera. · 

INTERR. X. EPDT. V. 

Quid significat, quod manu* reddita est leprosa 7? Ή Λέπρ<ύσις τής χειρός rl δηΛοι ; 

Familia lacobi in pietate educata profecu est in Έν εύσεβείφ τραφέν τδ γένος του Ιαχώβ εις τήν 
iEgyplum, sed illic impietatem ^gyptiorum didi- ΑΓγυπτον είσελήλυθεν* άλλ' έχε! τών Αιγυπτίων 
cit : Uberata vero ab iflorum servitute, Deum om- μετέμαθε τήν άσέβειαν - τής έχείνων δέ δουλείας 
niam agnovit, Indieas ergo per manus alteratio- άπαλλαγέν, τδν τών δλων έπέγνω βεδν, Αεδήλωχε 
neiu, ttiorum spurcitiam et lepram, et vicissiiu τοίνυν διά τής άλλοιώαεως τής χειρδς τήν λέπρωσιν 
omundationem. Deinde Dominus Deoa aliud etiam αύτών, χα\ τήν χατά (18) τοΰτο χάθαρσιν. Ορδς δέ 
dispensabat. Nam eum de leprarum generibus le- τούτοις χα\ έτερον 6 Δεσπδτης φχονδμει Θεδς. 
gem btums esset, e| leprosos vocaturus imraun- Επειδή ‘^άρ ήμελλε τδν περί τών λεπρών τιθέναε 
dos, nibil autem sit immundum, quod non est νόμον, χα\ άχαθάρτους τοντους προσαγορεύειν · 
votuntarium : alia per haec dispensans, his usus ούδέν δέ τών άχουσίων άχάθαρτον* Ιτερα (19) διΑ 
ost legibus. Haec, Deo volente, cum eo loci perve- τούτων οΐχονομών, τούτοις έχρήσατο τοΓς νόμοις * 
nerimus, demonstrabiiMis· Legislatoris mapum in- &περ έν έχείνοις γενόμενοι τοΤς χωρίοις συν βειμ 
fecit lepra, docens eos qui pteoiue instructi sunt, φάναι δηλώαομεν· Έλέπρωσε τού νομοθέτου τήν 
horum nihil esse immundum. Nam dextera, qos xstpa, τους τά τέλεια πεπαιδευμένους διδάσχων, ώς 

a Exod. III, 19, 20. ▼ Exod. ιν, 3. χ >Gen. ιιι, 15. 7 Exod. ιν, 6. 

ΝΟΤΛ. 

^1?· «ροιαιδεΰΜΐ. μαχάριον, in margine autem eadem manu adscripu 

Lod. et Pic. θείας. leciiu τδ μαχρόθυμον. 

έ^^νής. (17) Τοΰτο, Cod. ταΰτα. 

et Pic. προΤηται. (Ig) Κατά τοΰτο. Des. ίιι cod. et apud Pic. 

15)A^or nai. Des. in cod. et apud Pic. (18) Άτβρα. Cod. ei Pic. addunt 

10) To μακρόΟνμοτ, In cod. legitur quidem τδ 



jg QUiEST. IN EXOD. CAP. IV. 134 

o06kv των τ(κούτων άχάθαρτον. Ή γάρ τά θαύ- Α admiranda illa perpetravit, eum prius fuiseet le* 


Ι^ταΙχεΐναέργβσαμένηδίξιά, λεπρά πρότερον γε· 
w|Uvn tat; θεοαημείαις ύπούργησε, κα\ t<k <rcot- 
pui ρετέδαλεν (ίΟ). Έκ τούτου (21) δέ χαΐ τ6ν 
νομοβ^νέπαίδευε (22) μή μίγα φρονεϊν, άλλ’ είδέ- 
ναίτήν φύαιν τής λ«πρω6εί<ϊης άναμιμνη<η(ύμενον 
Uiik· 

EPQT. ΙΑ». 

Ύχονργφ χεχρτιμέτος τφ ΜωσχΙ <5 των δΛωτ 
θεός (2δ) ζί δήίίοτβ Ισχτόφωτον αϋτόν 6ι- 
ixJiacB καϊ βραδύγΛωσσοτ ; 

Επειδή τούτο μάλλον τήν βύναμιν ^έδε^χνυ τήν 
Ιί^αν. *ύσπερ γάρ άλιέας, χα\ τελώνας, χα\ σχυτο* 
ϊόμου;, χήρυχας άληθείας χα\ δκδασχάλου; εύσε- 
ξείχ; έχειροτύνησεν, ούτω διά φωνής άσθενους, χάΐ 
γλώσαης βραδεία;, χατήτχυνε τούς Αιγυπτίους Β 
πφδί;. 

EPUT. !Β'··. 


prosa, signis divinis ioservivit, ei elemeiua mula* 
vit. Quae res 125 etiam admonebat uon eu* 
perbire, sed agnosceivs naturam, ex recordatione 
dextrae lepra infectae. 


LNTERR. XI. 

Cum ommum Deus Mosis ministerio sit usus, eur 
exilis vocis et tardioris liuguee fecit illum ■ ? 
Quoniam istud potentiam divinam magis illu- 
strabat. Quemadmodum enim piscatores, publlea- 
Dos, ei coriarios, veritatis praedicatores et docto- 
res pietatis creavit : sic per vocem infirmam et lin- 
guam tardam confudit sapientes ^gyptl. 


INTERR. ΧΠ. 


Γύ, I Έγω σχΛτίρντώ t7\v xapdiar Φαραώ,ι πώς 

ro7\zior ; ^ 

Μάλα β^διονήν τψ Θεψ·^, μετά τήν πρώτην άπεί- 
6ε:ιν πανωλεθρίαν έπαγαγεϊν · άλλά άφράστφ 
χε;(ρΐ)μένο; μαχροθυμία μετρίας αύτψ παιδείας 
έτήγαγε. ΤαΟτα δέ άντίτυπβν Ιποίει τήν εκείνου 
Mfiijv· οΙόμενος γάρ μή δόνασθαι τδν Θεδν μεί- 
ζ^ϊ χρήαασθαι τιμωρίαις, των μετρίων κατεφρόνει 
μαατίγων. Κα\ δτ: τοΟΘ* (24) ούτως Ιχει, ή Ιστορία 
άδάαχει. Πρώτον μ^ν γάρ των θείων έχείνων (25; 
Ιπακοΰσας (26) βημάτων, < Έξαπόστειλον τον λαύν 
{I0U, ίνα μοι λατρ^ύσωσιν έν τή έρήμφ, > ύτιολαβών ^ 
1?η·4 Τίς έστι Κύριος οδ (27) είσαχούσομαι τής 
9 ωνη; αύτοϋ ; ούχ οΐδα τδν Κύριον, χαΐ τδν Ισραήλ 
WX Ιξατωστελώ. » *Έπειτα Θ4 τή; βάδδου μεταβληθεί- 
βης εις δφιν, φησ\ν ή θεία Γ ραφή * c Κα\ χατί σχυσεν 
ή ζιρδία Φαραώ, χα\ ούχ είσήχουσεν αύτών , χαθά- 
«ρ έλάλησεν αύτοΐς Κύριος, ι Κα\ εΟθύς έπάγει. 

I Είπε δλ Κύριος πρδς Μωσήν* Βεβάρηται ή καρδία 
♦αραώ του μή έξαποστ^ϊλαι τδν λαόν. Άμφότερα 
όέ τι^μαί'/ει τδ τής γνώμης αύθαίρετον, χαΐ τδ, 
f Κατίσγυσεν ή καρδία Φαραώ , » χαΐ τδ, i Βεδάρηται 
ήχαρδίαΦαραώ * > δαρύνεται μλν γάρ χαρδία ύπδ 
τοντ^ρίας χαθελχομένη. Κα\ τούτο σαφώς ήμάςό 
μακάριος διδάσκει Δαβίδ * c ΑΙ άνομίαι μου ύπερ- 
ήραν τήν κεφαλήν μου, ώσε\ (28) φορτίον βαρύ έβα- 
ρννβησανέπ’ εμέ. > Κα\ ό Ζαχχορίας(2θ) τήν ανο- 
μίαν έθεάσατο μολίβδου τάλαντον έν τφ στδματι 


Quomodo illud intelligendum : c Ego indurabo cor 
Pharaonis ■ ? i 

Deo perfacile erat, post primam contumaciam 
illum tradere exilio: sed Deus utens iiiefiabiH loii- 
ganimiiaie, moderatas illi castigationes inflixit ; ha; 
vero reuiteiis cor ejus reddiderunt. Existimans 
enim Pharao Deum non posse gravioribus illum 
afficere suppliciis, mediocria flagella contempsi L 
Atque id ita se babere, docet historia. Nam ubi 
primum audisset divina verba : i Dimitte populum 
meum, ui milii serviant in deserto i suscipiens 
dixit : c Quis est Dominus, ut audiam vocem ejus? 
Non novi Dominum, et Israel non dimittam 
Posimodum virga in serpenleiu mutata, divina sic 
ait Scriptura : c Et invaluit cor Pharaonis, et non 
audivit eos , quemadmodum locutus erat eis Doinir 
nus Et mox addit : 126 i Dixit autem Dominus 
ad Mosen : Aggravatum est cor Pharaonis, ut non 
dimittat populum i Utraque vero ista, nemp**, 
c Et invaluit cor Pharaonis ; > et, c Aggravatum 
est cor Pharaonis, > denotant liberam animi vo- 
luntatem. Aggravatur enim cor, quando a nequi - 
tia pertrahitur. Quod nos aperte docet beatus Da- 
vid : i Iniquitates mese supergressas sunt caput 
meum, et sicut onus grave gravaue sunt siiper 
me t.» Et Zacbarias > conspexit iniquitatem pluoihi 
t talentum in ore ferentem. Cor autem contumaci - 
ter se gerens, obfirroari dicitur , quasi reluciacs 


‘ Exod. IV, 10. •ibid.21. bExod.v, 1. «ibid.2. ^Exod. vii, 13. · ibid. U. t Psal. xxxvii, 4. 

*Zach. V, 7. 

VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 


* Satis prolixa quidem est quaslio 12; uua vero serie illam exhibet catena p. 603 sqq. " Cai. p. 605, 

Φεδν·: 


NOTiE. 


M) Cod. μχτέλαβεν. 

(il) 'Ek ζούνον. Cod. et Pic. τούτο. 

(22) Cod· et Pic. έπαίδευσεν. 

(25) *0 — θεός. Cod. et Pic. των δλων 6 Κύ- 

ρ«ς. 

(W) Τσνθ\ Cod. ταύθ’. 

Patrdl. Gr. LXXS. 


(25) ^Exslrur, Aliest. 

(26) Cod. et Pic. άχούσας. 

(27) 05. Cod. et Pic. ούκ. 

(28) *Do'«/. Cod. ώς el. Sic quoque paucis inter- 
positis, oTov εΐ pro οίονεί. 

(29) Cod. et Pic. Ζαχαρίας, 


8 


235 THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS 236 


Domiao Deo, et juTenili petulanua enitens, ejus , 
virtotem superare. Cor enim pium cedit et subji* 
citor, quemadmodum admonet Propbeu * dicens : 
c Subditus esto Domino, et ora eum » Cor aii« 
tem resistens et quasi lapideum, induratur. Unde 
Deus omnium per prophetam Ezecbielem de Judaeis 
dixit: < Et auleram ab illis cor lapideum ^ i Pro- 
pter hoc quoque beatus Moses, dum victoriae ca- 
neret canticum de Pbaraone et Jlgyptiis, ait: 
c Descenderunt in profundum quasi lapis ). » Et 
iterum : f Submersi sunt quasi plumbum in aquis 
vehementibus K i Et quoniam aggravarunt cor 
suum, submersi sunt quasi plumbum : quia vero 
indurarunt, descenderunt in profundum quasi lapis. 
Quod autem reluctatio cordis atque durities a no- 
bis ipsis procedat, testatur divinus Apostolus, di- 
cens : i Ignorans, quod benignitas Dei ad pceni- 
tentiam te adducat : secundum duritiem autem 
tuam et impoenitens cor, thesauri instar reponis 
tibi iram in 127 die irae et revelationis, et justi 
judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera 
ejus 1. > Ad haec illud quoque^ animadvertendum 
est, quod, si Pharao natura malus fuisset, nun· 
quam animum mutasset. Nunc autem videmus ip- 
sum castigatione quidem emollitum, ioqganimitaie 
vero divina induratum. Nam castigatus obsecrabat 
Hosen : c Orate, iiiquiens, pro ine **. » Et rursum, 
c Dominus est jiistbs : ego et populus meus impii i 
Cessante vero supplicio aggravabatur, et man- 
datis divinis contradicebat. Ei illata quidem plaga 
inuscarum caninarum, in Aegypto sacriUcare Deo 
jussit ; cumque Moses divinus diceret se non 
posse hoc facere propter iEgyptios : c jSacriflca- 
bimus enim, inqull, ea quae ab illis pro diis co- 
lantur, et boc facto lapidibus obruent nos, atque 
ioterlicient » tandem permisit eos in desertum 
abire, et sacrificare. Postea cum orasset propheta, 
et muscam caninam evanidam reddidisset : c Ag- 
gravavit, inquit, cor suum etiam io hoc tempore, 
ct noluit dimittere populum p. > Idemque accidit 
pecoribus peste monentibus, c Scivit enim, inquit, 
Pharao, quod ex omnibus pecoribus filiorum Israe- 
lis ne unum quidem animal periisset. Ei aggrava- 
tum est cor Pharaonis, et non dimisit populum 4 : » 
demonstrans per hmc omnia, se ex libera voluntate 
agere. Atque etiam cum docuisset, quomodo illatus 
sit ipsis pustularum morbus, qui eiiaip incantato- 


^ φέρουσαν. Έβέ γε Αιιονοΐςι (30)χρωμένη χαρ 6 ία( 51 ) 
χατινχύειν λέγεται, ώς άνθισταμένη τφ ΔεβπότΓ, 
βεφ(52), χα\ νιχ^ν αύτου νεανιευομένη τΙ;ν δύνα- 
μιν. *Η γάρ ευσεβής ΰποτάττετα» χατά τήν προφη- 
τικήν παραΐνεσιν, τήν λέγουσαν, ι Ύιτοτάγηθι τώ 
Κυρίφ, χα\ Ιχέτευσον αΟτόν. ι Ή βέ γε αντίτυπο; 
χαΙοΙονεΧ λιθίνη σχληρύνεται. *Οθεν ό τώνδλωνΗ&6; 

του προφήτου *hC8X^X περί των *1ου^ίων Εφη· 

C Κα\ έχσπάσω τήν χαρδιαν τήν λιΟΙνην έξ αύτών. ι 
Διά τοι τούτο χα\ ό μακάριος Μωσης, τήν έτιινίχιον 
^ων φδήν περ\ του Φαραώ χα\ των Αιγυπτίων, βί- 
ρηχε* C Κατέδυσαν είς βυθδν ώσε\ λίθος, ι Κα\ 
πάλιν * C *Έδυσαν ώσε\ μδλιβδος έν Οδατι σφοδρω. ι 
Επειδή γάρ έβάρυναν (53) έαυτών τήν χαρδίαν, 
έδυσαν ώσε\ μδλιβδος* έπειδή βέ χα\ έσχλήρυναν(54), 

^ χατέδοσαν είςβυθδν ώσε\ λίθος. "Οτι δλ ή άντιτυ- 
πία τής χαρδίας, χα\ ή σχληρότης**, ύφ* ήμών 
αύτών γίγνεται, μάρτυς ό θειος Απόστολος λέγων · 
t Άγνοων ·· δτι τδ χρηστδν τού Θεού είς μετάνοιάν 
σε άγει ' χατά δλ τήν σχληρότητά σου, κα\ άμετα- 
νόητον χαρδίαν, θησαυρίζεις σεαυτφ δργήν έν ήμέρςι 
όργής χα\ άποχαλύψςως, χα\διχαιοχρισίας του ΘεοΟ, 
δς άποδώσει έχάστφ χατά τά Ιργα αύτου . > Πρδς δε 
τούτοις χάχεΤνο σχοπητέον**, ώς ε1 φύσβι πονηρδς 
ήν ό Φαραώ, ούκ άν αύτου τήν γνώμην ένήλλαξε · 
νυν δέ όρωμεν ύπδ μέν τής παιδείας αύτδν μαλατ* 
τόμενον, ύπδ δέ τής μαχροθυμίας σχληρυνόμενον. 
Παιδευόμενος γάρ ήντιβόλει τδν νομοθέτην, c Προο- 
εύξασθε περ\ έμοΰ , t λέγων * χα\ πάλιν, < Ό Κύ- 
^ ριος δίκαιος, έγώχαΙ ό λαός μου άσεβής (55). > Τής 
δέ τιμωρίας παυομένηςέβαρύνετο^*, χα\ τοίς προο- 
τάγμασι τοίς θείοις άντέλεγε·· καΐ της μέν χυνο- 
μυίας έπενεχθείσης, έν Αίγύπτφ θυσαι προαέταξε 
τφ Θεφ * τοΟ θειοτάτου δέ Μωσέως είμηχότος μή 
δύνασθαι τούτο δράσαι διά τούς Αίγυπτίους * t Τά 
γάρ ύπ’ έχείνων, φησ\, θεοποιούμενα θύσομεν, χα*. 
χαταλεύοντες (36) ήμάς άποχτενοΟσιν * 9 έπέτρε- 
ψεν είς τήν έρημον άπελθεΖν, χα\ τάς θυσίας έπι- 
τελέσαι. ΈπΙ τούτοις τού προφήτου προσευξαμέ- 
νου, χαΐ τήν χυνόμυιαν άποφήναντος φροΰδον, 
C Έβάρυνε, φησί, τήν χαρδίαν αύτου καί έπ\ τούτου 
τού χαιρού,χαΙούχήθέλησεν έξαποστείλαιτύν λαόν.ι 
Τούτο χαΐ έπ\ τού λοιμού γεγένηται των κτηνών · 
I Είδε γάρ, φησ\. Φαραώ, δτι ούκ έτελεύτησεν άιΛ 
πάντων των κτηνών τών υΙών Ισραήλ ούβέν (37), χα*· 
έβαρύνθη ή χαρδία Φαραώ, χα\ ούχ έξαπέστειλε τδν 
λαόν* > έν τούτοις άπασι δείξας τδ τής γνώμης 


^ Psal. XXXVI, 7. i Exech. ιι, 19. ι Exod. χν, 5, 10. k ibid. ι Rom. ιι, Δ-6. ’ ® Exod. νιιι, 6· 
* Exod. IX, 27. * Exod. viii, 26. P ibid. 32. 4 Exod. ix, 7. 

VAKliCLECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 


·· Cat. p. 604. xa\ σχληρότης τιμωρίαν επάγει, μάρτυς, etc. ·· άγνοών om ’· σ>:όπει. έβαρύνετο 
χα\ έσχληρύνετο. 


NOTiE. 


(30) Cod. etPic. άπόνοια. 

(3t) Kapdia. Desid. iii cod. et apud Pic. 

(32) θβφ, Cod. et Pic. Χριστφ. 

(33) Cod. et Pic. έβάρυνεν. 


(34) Cod. et Pic. έσχλήρυνεν. 
(33) *Ασε€ής. Cod. δυσσεβής. 

(36) Cod. et Pic. χαταλεύσοντες. 

(37) Ούδέτ. Cod. ούδέ Iv. 



S37 OUiBST. IN EXOD. CAP. IV. 238 


tv6«Cpcxov· Kal Μάζας (38) διβως αδΐοΓς Ιπηνέ- 
χθη τών 9λυ«ταινΰν(39) τδ «άθος, χα\ δτι χα\ 
νΛς φα^χοίς % νόβος Μσχηψε, χα\ ο6χ ήδάναντο 
oi φαρμαχολ ανηναι ivavriov Μωβη 8ι& τά Γλχη * 
^ύνονπ» γάρ χαΟηλχωμένοι, χα\ σφίσιν αύτοίς 
(«αμυν« μ1ι «uvAjavoi, έηήγαγε· ι Κα\ έ«λή- 
pjvf Κύριος χαρδ(αν Φαραώ, χα\ ούχ είσήχου- 
ecv αύτών, χαθά συνέταξιιν αύτοίς Κύριος, t ΚαΙ 
μβτ* ύλ£γα «ρδς αύτδν Ιφη τ6ν Φαραώ* c Ένβχβν 
foutcv διοτηρήθης, tva έν&ίξωμαι έν 9ο\ τήν 
Ιβχύν (80) μου, χα\ Οπως 8ιαγγ*Ι3 
b ^ϊάαΐ|*^γΙ1. * Κα\ αδβις μβτ’ όλίγα, χα\ ταΰτα 
ξφη - 16ων γάρ, φηοΐ. Φαραώ δτι πέπαυται 6 ύβτδς, 
ζαΐή χζλαζα, χα\ α( φωναΐ, χα\ προαέθοτο Φαραώ τού 
ίμαρτάνοιν * χα\ έβάρυνο τήν χαρδίαν αυτού , χαΐ 
των Οοραηύνίων αύτού* χαΐ έαχλήρυνε τήν χαρ· 
$(αν (41) Φαραώ**, χα\ ούχ έξαχέστχιλε τους υΙοΟς 
Ιαραήλ, χαθάπερ Ιλάλησε Κύριος τφ Μωα||. » Τ6 
Ιέ, παθάΛΒρ έΟάΛησε^ την πρύγνωαιν τού Θεού 
5ηλοΙ, άντ\ τού, Ούδέν τούτων ήγνύηαβν ό των δλων 
Οεδς, άλλ'Ιξαρχής προείρηχε. Ταύτα 64 πάντα 6ι- 
ιξήλύον, δείξαι βουλύμενος, ώς ούτε φύσεως ήν ό 
Φαραώ πονηράς, ούτε ό Δεαχύτης βεύς αχληράν αύ- 
τού χα\άντίτυπβν τήν γνώμην εΙργάσατο· ό γάρ 
νΙ^ν μάν εις τούτο (Ιέπων, νύν 64 είς 4χε?νο, δείχνυσι 
τ4 της γνώμης αύθαίρετον. Μνα 64 χα\ Ιχ τίνος 
ε1χδνος(43)τ6 άμφιβαλλύμενον διαλύαωμεν * ό ήλιος 
τ} της Μρμης 4νεργε<φ τ6ν μ4ν χηρ6ν ύγραΐνει, τ6ν 
6έ πηλδν ξηραίνει, χα\ τ6ν μ4ν μαλάττει, τ6ν 64 
σχληρύνει. *Οσπερτοίνυν ούτος (43) τή ενεργείφ τή 
μΐφ τά 4ναντία ποιεί, ούτω τή τού Θεού των δλων 
μαχροθυμίφ, οί μ4ν ώφέλειαν, οΐ 64 βλάβην χαρ- 
χούνται * χα\ οΙ μ4ν μαλάττονται, οί 64 σχληρύ· 
νονται. Τούτο χα\ 6 Κύριος 4ν τοΓς ΙεροΙς Εύαγγε- 
λίοις δεδήλωχεν. c Είς χρίμα γάρ, φησ\ν, 4γώ είς 
τδν κύαμον τούτον ήλθον, ίνα οΐ μή βλέποντες βλέ- 
χωαι, χα\ οί βλέποντες τυφλοί γένωνται. > Τούτο 
64 ού τού Δεσπότου δηλοΤ τ6ν σχοπύν . ού64 γάρ τού* 
του χάριν έλήλυθεν, Ινα τυφλούς άττοφήνη τούς βλέ- 
ποντας* άϋά τ6 γεγενημένον δεδήλωχεν. c λύτύς (44) 
μ4ν γάρ βούλεται πάντας άνθρώπους σωΟήναι, χα\ 
είς έπίγνωσιν άληθείας έλθεΐν. > Επειδή 64 τ6 
αύβαίμετον 4χει των άνθρώπων ή φύσις, οΕ μέν 
πεπιστευχύτες σωτηρίας άπήλαυσαν, οΕ 64 άπιστή- 
σανης πρύξενοι έαυτοΙς(45) τής γεέννης γεγένην- 
ται. Ούτως ό Ιούδας ^έπων (άπύατολος γάρ ήν), 
ύστερον Ιτυφλώθη * ό 64 θεσπέσιος Παύλος τυφλδς 
ων πρΔτερον, άνέβλεψεν ύστερον. Ούτω διά τής τού 


Γ€8 invaserat, ita αι non posseiii sure in conspe- 
etu Mosis propter ulcera (pudebat enim eos ul- 
ceram^ las et quod sibi ipsis non possent soe- 
correre), subjunxit : c Et* induravit Dominus eor 
Pharaonis, et non audivii eos, quemadmodum sU- 
tuerai eis Dominus t Et paulo post dixit ad Pba- 
raonem : c Hunc in finem conservatus es, ut os- 
tendam in U virtutem meaui, et ul annuntietur no- 
men meum in universa terra > Et iterum post 
pauca dixit etiam quae sequuntur: c Videns Pba- 
rao, quod cessasset pluvia, grando et tonitrua, 
denuo peccavit Pbarao, et aggravavit cor suum, 
et servorum suorum : et induravit cor Pbarao, et 
lion dimisit filios israelis, sicuti dixerat Dominus 
Mosi *. > Haec autem verba, sienti dixerai, prae- 
scieniiam Dei indicant, quasi diceret : Nihil boruin 
Deus omnium ignoravit, sed ab initio praedixit. 
Haec autem universa recensui, docere volens, ne- 
que Pharaonem fuisse naturae pravae, neque Do- 
minum Deum animum ejus durum et reluctantem 
fecisse. Nam qui modo in hanc, modo in illam 
partem inclinat, demonstrat liberam animi volun- 
tatem. Gaeterum, ut aliqua adducta similitudine 
controversiam dissolvamus, sol vi caloris sui ceram 
quidem liquefacit, lutum vero exsiccat : et illam 
quidem emollit, hoc autem indurat. Quemadmo- 
dum ergo sol iste una et eadem virtute contraria 
operatur : sic ex longanimitate Dei omnium non- 
nulli capiunt utilitatem, alii vero damnum : et illi 
emollluDtur, isti vero indurantur. Quod et Domi- 
nus declaravit in sacris Evangeliis : c Ad judicium 
enim, inquit, ego in bunc 129 niuiidum veni, ut 
qui non vident, videant :et qui vident, caeci fiant «. > 
Non quod per boc declaretur talem fuisse Domini ^ 
scopum : neque enim hujus rei gratia venit, ut 
reddat eos qui vident caecos ; sed id quod factum 
est indicavit : c Ipse enim vult omnes homines sal- 
vos fieri, et ad cognitionem veritatis venire ▼. > 
Sed cuio humana natura arbitrii habeat*liberUleni 
qui crediderunt, salutem sunt consecuti : qui vero 
non credideruqt, gehennae sibi facti sunt auctores. 
Sic et Judas vidit , siquidem apostolus erat, post- 
ea vero excaecatus est : divinus autem Pauius, cum 
antea caecus esset, postea visum recepit. Sic per 
adventum Salvatoris Judaeorum plurimi excaecati 
sunt, gentes autem visum receperunt. Non tamen 
ob id, quod quidam non erani credituri, oporiebal 
dispensationem Salvatoris nostri secundom carnem 


' Esod. IX, 12. · ibid. 16. * Exod. ix, 34, 33. ^ Joan. ix, 39. ▼ I Tim. ii, 4. 

VAHIiE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

** Cnt. p. 605. έσχλ. ή χαρδία Φαρ. 


(38) At /δάξας. Cod. et Pic. δείξας. 

(59) Cod. ei Pic. φλυχτενών. Interpretes Graeci usi 
soni Toce φλυχτίδες. 

(40) Ίσχύτ, Cod. et Pic. δύνααιν, quae est lectio 
cod. Alex. Exiid. IX, 16. Ita quoque legitur in Epist. 
B. Pauli ad Aom. ix, 17. 


(41) Cod. έσχλήρυνεν ή χαρδία. 
\ά^)ΕΙχάτος, Des. in cod. et apud Pic. 
(43j Cod. ούτως. 

(44) Αϋτός. Cod. ούτως. Pic. ούτος. 
(43) Έαυΐοϊς» Cod. et Pie. σιρίσι. 


ΧΒ THEOnORETI EPISCOPI CYRENSIS 240 


ttoa fieri : boc erinem saluie. Sk 

et perdivie^e SiinjBon dixit: < Ecce positus est hic 
Iq ^ lapsum resurrectionem multorum |in Israel, 
et Ip signiun cui contradicetur i Verumtamen 
hoc scire oportet, quod Deus omnium pr«seniem 
vium stadium hominibus esae constituit, ut qui 
certant in eo, proprium scopum decUtrenl : in fu- 
turo vero sascuio juste judicans^ illos ut victores 
athletas coronet, hos vero puniat ceu eos qifi ne- 
quitiae se dederunt. Et quia nou omnes vitam fu- 
turam credunt, Deus omnium etiam in hac vita 
quosdam sapientissime pqnit flagitiose viventes, 
ISO et vicissim alios praedicat religionis studiosos 
nou mediocriter. Quapropter divinus Apostolus 
quosdam irae vasa, ponnullos vasa misericordiae 
nominavit 7 : quia per illos declaratur justie pu« 
niens Dominus Deus ; per bos autem vinuiis stu- 
diosos omni cura et providentia prosequens. Me- 
dicos auieiu, qui corpora curant, videre est cau- 
teriis et incisionibus uti, ac abditos humores, qui 
morbum acerbiorem reddunt, educere et amovere, 
et latentes affectiones manifestare. Sic et Deus uni- 
versi cogitationes improbas castigationibus revelat. 
Idque Israeii dixit in Deuteronomio : c Et recor- 
daberis totius viae, per quam addpiit te Dominus 
Deus tuus quadraginta annis per desertum, ut af- 
fligeret te, atque tentaret te, et nota flerent, quae 
in tuo animo versabantur utrum custodires man- 
data illius, an non. Afflixit itaque te, et Came le 
maceravit *, a et reliqua. Sicut ergo medici rursum ( 
multis pi;aesentibus eos qui morbo laborant Insa- 
nabiU, secant, non tam ut iis succurrant, sciunt 
enim iUorum morbum esse incurabUem, quam ut 
doceant discipulos rationem medendi: ita DeusPha- 
raonem crudelissimo et ferino animo indulgentem 
omnigenis suppliciis subjecit, plane docens om- 
nes liomines, quod ipse creaturam regat, qui ju- 
ste ulciscatur injuriam passos, et nocentes Juste 
puniat. Quod et Pliaraoni 131 dixit : t Ideo con- 
servatus es, ut ostendgm in te potentiam meam, et 
Ili annuntietur nomen meum in universa terra *. > 
Quod autem passim evulgata sit gestorum me- 
moria, testatur Raab meretrix, quae exploratori- 
bus dixit ; I Terror vester ei tremor vestri ce- 
cidit super nos. Audivimus enim, quod Dominus^ 
Deus vester exsiccayerit mare Rubrum ante faciem 
vestram >». λ Testantur etiam id alienigenae, qui 
procul arcam intuentes, vociferabantur : c Vae 
nobis, hic est Deus, qui percussit iEgyptum^. i 

» Luc. II, 54. 7 Rom. ix. 22, 25. > Deut. viii. 
iO. e I Reg. IV, 8. 


2^τήρος tmpavelnc, ένυφίώθι^ββίν μέν τώ,ν. Tovficilcav 
ot πλδϊστοι, άνέβλ^ψαν (4fil 44 vA Wvij. OO μην, 
έπβιδή τινας Ιμαλλον Απιστήσαιν, έχρην μή γβνέ- 
σθαι τήν κατά σάρκα τού Skax^og ήμων οίκονομιαν* 
τούτο γάρ άπβστέραι τήν οίχαυμένην της σοττηρίας. 
ΟΟτω χα\ ό Οει^τατος 4φη. Συμεών * c Ί$ου ούτος 
χεΖτα: εις ιττώσιν και άνάστασιν πολλών έν τώ 
Ίσρα1)λ, χα\ είς σημεΖον άντιλεγόμενον. > ΚάχεΤνο 
μέντοι είδένας χρη, ώς τ6ν παρόντα ^iov ό τών βλων 
Θεδς στάδιον τοΖς.άνΟρώπθ(ς άπέφηνεν, Ζν’ έν τουτα> 
άγωνιζόμενοι, δηλώσωσι τδν οΙχεΖον. σκοπόν * έν δέ 
γε τψ μέλλοντι τήν dtxaiav. ποιούμενος χρΖσιν, τους 
μέν ώς νικηφόρους άγωνιστάς στεφανώση, τους Sk 
χολάση ώς τής χαχίας έργάτας γεγενημόνους. Επειδή 
δέ ούχ άπαντες τφ μέλλοντι πιστεύουσι βΐφ, μάλα 
σοφώς(4ι) ό τών δλων θεές χαΐ κολάζει τινάς έν 
τψδε τφ πονηριά συνεζηκότας , κα\ αύ πάλιν (48) 
άλλους άναχηρύττει εύσεβειας πεφροντιχότας ώς 
μάλιστα. Τούτου χάριν ό θειος Απόστολος, τινάς 
μέν σκεύη όργής, τινάς δέ σκεύη ελέους ώνόμασεν, 
έπειδή δι’ έχείνων μέν δήλος γίνεται χο)«άζων έν- 
δίχως (49) ό Δεσπότης Θεός* διάδέ τούτων. έπιμε- 
λείας τεαντοδαπής άξιων κα\ προμήθειας τους της 
άρετής άθλητάς. ^Ιδοι δ’ άν τις χα\ τών σωμάτων 
τους Ιατρούς το(χαΖς χα\ χαυτήρσι (59), χρωμένους, 
καυτούς χεχρυμμένους χυμούς χαΐ χαλεπήν τήν 
νόσον έργαζομένους, άναμοχλεύοντας (51) χαΐ έξ- 
άγοντας, κα\ τά λανθάνοντα πάθη δήλα ποιοΰγτας. 
Ούτως χα\ ό τών δλων Θεές τών λογισμών τήν πονη- 
ρίαν ταΖς παιδείαις γυμνοΖ. Τούτα γάρ κα\ έν τφ 
Δευτερονομίφ πρύςτύν Ισραήλ Ιφη* εΚαΙ μνησθήση 
πάσαν τήν όδύν, ήν ήγαγέ σε Κύριος ό θεάς σου 
τεσσαραχοστύν Ιτος έν τή έρήμω, δπως χαχώα^ σε 
χα\ πειράση σε, χαΐ διαγνωσθή τ4· έν τή xaf^^ 
σου, εΐ φυλάξη τάς, έντολάς αύτού, ή ού. Κα\ έχά- 
κωσέ σε, χαι έλιμαγχόνησέ σε, ι χάι τά έξης. 
Καθάπερ δέ πάλιν ot Ιατροί τούς άνηχέατως διαχει- 
μένους πολλών παρόντων τέμνουσιν, ούχ έχείνοις 
τοσούτονέπιχουροΰντες (Ζσοϋσι γάρ αότών· τή ννόσον 
άνίατον), άλλά τούς φοιτητάς τύν τής Ιατρείος 
διδάσκοντες τρόπον * ούτω χαϊ τδν Φαραώ ώμοτάτ^ 
χολ θηριώδει χρησάμενον γνώμη ταΖς παντοδαπαΐς 
τιμωρίαις ύπέβαλεν ά βεύς , πάντας ώς έπίπαν 
διδάσκων άνθρώπους , ώς αύτδς Ιθύνει τήν χτΖσεν, 
χαΐ τοΖς μέν άδιχορμένοις έπαμύνει διχαΖως, κολάζει 
δέ τούς άδιχούντας ένδίχως (52). Τούτο γάρ χαι πρδς 
αύτύν έφη τύν Φαραώ, ι Ένεκεν τούτου διετηρήθης, 
Ζνα ένδείξωμαι έν σο\ τήν Εσχύν μου, χαΙ δπιυς 
διαγγελή τύ δνομά μου έν πάση τή γή. ι "Οτι δέ 
2, 5. · Exod. IX, 16 ; Rom. ιχ, 17. ι> Josue ιι, 9, 


VARliE LECTIONES EX CATENA LIPSIENSI. 

»· Cat.p.606.4i’ έχείνους. 


NOTiE. 


(46) Cod. ei Pic. άνέβλεψε. . 

(47) Σοζρώς, Cod. et Pic. σαφώς. 
ί48) Hal aib xdXiv. Cod. ώς μάλιστα. 

ί49) Ένδίκως· Cod. et Pic. μέν δικαίως ιΐ>ς. 

(50) Καντηρσι — χυμούς. Cod. et Pic. καυτήρ- 


σιν κατά τούς χεχρυμμένους χρωμένους χυμούς. 

(51) ΆναμοχΧεύογτας. Cod. praemittit τά τού- 
των. Pic. καΐ τά τούτων. 

(52) ΈτδΙχως, Cod. et Pic. έν δίκη. 



«1 QUiBST. IN EXOD. GAP. IV. 2(2 

«ivTOja δίΐδραμε των πβπραγμένων ή μνήμη, μά/9rJς ή TaiC ή «δρνη εΙπόυία τοΤς χατάσχβποκς, 
0 « t "Οψόβος ΰμων xat\ (53)6 τρόμος ύμων έπέπεοεν έφ’ ήμΛς · ή)ςοόσαμεν γάρ δτι (84) χατεξήρανε 
Κύρωςδ θεός ύμών τήν Έρυθρ5(ν θάλασσαν πρό προσώηου ύμών · ι μαρτυροΰσι 6k κα\ οΐ άλλόφυλόι 
ΐίωΟεν τήν χιβωτόν θεασάμενοι, χαΐ βοήσαντες, ι ΟύαΙ ήμιν (55), οΙ)τος ό θεός 6 πατάξις ίήν At- 
ρχτον. I 

ΕΡβΤ. ΙΓ »». Α * INTERU. XIII. 


Aatri €rvr8χώpησ€y ό θεός ταϋτα dadeir rdr 
JUtdr ; 

Ίνα μή μόνον τοϋς Αίγυτίτϊους, Αλλά (56) χαΐ τοός 
έχείνων μισήσωσι θεούς, ώς τοιαυτα παρ’ αύτών 
πεπονθότες · χα\ ?να συντόμως ΰπαχουσωσιν 
έξελθείν (.57) χελευόμενοι. ΕΙ γάρ χα\ τούτων 60τω(58) 
γεγενημένων άνεμιμνήσχοντο της έν Αίγύπτη) τρυ- 
φής”, χα\ πολλάχις έτκείράθησαν άναστρέψαι, τίς 
Ιναότους Ιπεισβ καταλιπεϊν τήν ΑΓγοπτον μηδέν 
τβρ’ αύτών (59) πεπονθότας δεενόν ; 

EPQT. ΙΑ'. 

Atarl ή€ονΛήθη ό άγγβΛος άτεΛείν τόν Μωσητ ; 

Ή γυνή μέν έτόπασε διά τό θάτερον των παιβ(ων 
μή περιτμηθήναι χατά τόν των Εβραίων νόμον* ] 
ταραυτίχα γουν αύτψ τήν περιτομήν προσενήνοχε. 
Τινές δέ φασιν, έπειδή πεμφθεις έπ’ έλευθερί<τ των 
δμοφύλων χοινευνόν είχε της όδού τήνόμόζυγον (60). 

συνιδεΙν, βτι πρός τό (61) πεΐσαι τόν 
χηδειπήν (62), ώς οΰ καταφρονήσει τής γυναιχός, 
ούδέ έτέραν αύτης προτιμήσει, λαβειναύτήν ήναγχά- 
εβη , άλλ’ ού χαταφρονητιχώς διακόνων τψ βέ(ψ 
χροατάγματι. Αΰτίχα γοΰν λαβών τήν Αφορμήν τοΟ 
άγγέλου, τήν γυναίκα πρός τους οΐχείόυς αναστρέ- 
ψει προσέταξε. ΚαΙ δτι τουτό έάτιν Αληθές, ή Ιστο- 
ρία διδάσχει. Μετά γάρ τήν Εξοδον τήν έξ Αίγυπτου, 
άαβάντωναύτών τήν Έρυθράν θάλασσαν, χαΐ είς τό 
ΣΓΛίον παραγενομίνων (65) όρος, άφίχετο συν τή 
γνναιχ\ πρός αύτόν ό κηδεστής. Λέγει δέ ούτως ή 
Ιπορία* I *Ελα6ε δέ Ίοθώρ ό (64) πενθερός Μωσή ( 
Σεχφώραν (65) τήν γυναίκα Μωση, μετά τήν άφεσιν 
αΟτης, κα\ τοΟς δύο υΙους αύτου, χα\ ήλθε πρός τόν 
Μωιην είς τ4^ν Ερημον. > Τοιγάρτοι άλλο τι κατα- 
σχεοάϊων ό άγγελος Εδειξε τήν (Ρομφαίαν γυμνήν. 
Έχειδή γάρ ό μέγας Μωσης έδεδίει τόν Φαραώ, χα\ 
^ίολλάχις τοΟτο τό δέος έδήλωσε, νυν μέν λέγων, 

< Τίς είμι έγώ, δτι πορεύσομαι πρός Φαραώ βασιλέα 
Αίγυπτου; » νυν, ι Προχείρισαι άλλον δυνάμενον δν 
ιςατίοστελείς * t χαΐ πάλιν, ι Ίσχνόφωνος χα\ βρα- 
δύγλωσσος έγώ είμι* » άπειλεί αυτω τιμωρίαν 6 

^ Exod. IV. 24. · Exod. χνιιι, 2 seqq. ^ Εχο 


Quare